III SA/Łd 227/06

Dnia 6 grudnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Asesor WSA Ewa Alberciak, Protokolant Referendarz sądowy Magdalena Sieniuć, po rozpoznaniu w dniu 22 listopada 2006 roku na rozprawie sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz skarżącej A spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. kwotę 115 (sto piętnaście) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Zaskarżonym postanowieniem z dnia [...] nr [...], po rozpatrzeniu zażalenia A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł., Dyrektor Izby Celnej w Ł. utrzymał w mocy swoje postanowienie z dnia [...] w przedmiocie odmowy wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. Nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej podatku od towarów i usług. Jako podstawę prawną postanowienia organ wskazał art. 216 i art. 224 § 2 i § 4 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa w związku z art. 262 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. - Kodeks celny (tekst jedn. Dz. U. Nr 75 z 2001 r., poz. 802 z późn. zm.) i art. 26 ustawy z dnia 19 marca 2004 r. – Przepisy wprowadzające ustawę Prawo celne (Dz. U. Nr 68 z 2004 r., poz.622 z późn. zm.) . Jak wynika z załączonych akt administracyjnych, decyzją Nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. uznał zgłoszenie celne SAD Nr [...] z dnia 10 marca 2003 r. za nieprawidłowe w części dotyczącej klasyfikacji towaru i określił kwotę wynikającą z długu celnego oraz kwotę podatku od towarów i usług. W dniu 26 września 2005 roku Spółka A złożyła wniosek o wstrzymanie wykonania powyższej decyzji na podstawie art. 224 § 4, pkt 1, § 3 i § 2 Ordynacji podatkowej. W uzasadnieniu, powołując się na swój szczególnie ważny interes, wskazała, że z uwagi na wielość toczących się postępowań, nieuwzględnienie jej wniosku może spowodować bardzo niekorzystne skutki od konieczności zwolnienia części pracowników, aż do upadłości spółki włącznie. Postanowieniem z dnia 14 października 2005 r. Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. wezwał stronę do uzupełnienia wniosku poprzez opatrzenie wniosku znakami opłaty skarbowej w kwocie 5 zł, złożenie zabezpieczenia w wysokości 2557,80 zł. Organ pouczył też stronę, że zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej, wniesienie odwołania od decyzji nie wstrzymuje jej wykonania. Jednakże organ celny, działając w oparciu o art. 271 Kodeksu celnego, może na wniosek strony wstrzymać wykonanie decyzji w sprawie długu celnego, od której wniesiono odwołanie, po złożeniu przez stronę zabezpieczenia określonego przez ten organ. Złożenie zabezpieczenia określonego przez organ celny jest zatem warunkiem pozytywnego rozpatrzenia wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji. W wykonaniu powyższego wezwania Spółka A przedłożyła w dniu 1 grudnia 2005 r. zabezpieczenie w ustalonej przez organ wysokości. W dniu 3 października 2005 r. Spółka wniosła również odwołanie od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II, w którym zawarła wniosek o jej uchylenie w całości. Odwołanie wraz z aktami sprawy, w tym wraz z wnioskiem o wstrzymanie wykonania decyzji, wpłynęło do Izby Celnej w Ł. w dniu 23 listopada 2005 r. Postanowieniem z dnia [...] Nr [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. wstrzymał wykonanie decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. Nr [...] z dnia [...] w części dotyczącej długu celnego oraz odmówił wstrzymania wykonania w/w decyzji w części dotyczącej podatku od towarów i usług. Organ uznał, że wobec przedłożenia przez stronę zabezpieczenia w wysokości przez niego ustalonej, spełnione zostały warunki wymienione w art. 271 Kodeksu celnego do wstrzymania wykonania decyzji w części dotyczącej długu celnego. Równocześnie Dyrektor Izby Celnej stwierdził, że wstrzymanie wykonania decyzji w części dotyczącej podatku VAT uzależnione jest od wykazania przez stronę istnienia ważnego interesu przemawiającego za jej wstrzymaniem. Argumenty podniesione przez stronę, w ocenie organu, nie powodują, że w sprawie zaistniał ważny interes strony. Za wstrzymaniem wykonania decyzji nie przemawia także interes publiczny, bowiem wyegzekwowanie należności podatkowych ciążących na importerze korzystnie wpływa na finanse państwa. W zażaleniu na powyższe postanowienie Spółka A wniosła o jego zmianę i wstrzymanie wykonania decyzji także w części dotyczącej podatku od towarów i usług. Wskazała na istnienie ważnego interesu Spółki jak i interesu publicznego, które przemawiają, w jej ocenie, za uwzględnieniem zażalenia i szeroko uzasadniała swoje stanowisko. Podniosła, że jej wniosek zasługuje na uwzględnienie również dlatego, że Spółka złożyła zabezpieczenie generalne w kwocie 400 tys. PLN. Wskazanym na wstępie postanowieniem z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu swego rozstrzygnięcia organ ten stwierdził, że wbrew przedstawianym argumentom, Spółka A znajduje się w dobrej kondycji finansowej, ale nawet przyjęcie za uzasadnione twierdzenia o kłopotach finansowych, nie może stanowić podstawy dla pozytywnego rozstrzygnięcia wniosku. Art. 224 § 2 Ordynacji podatkowej wymaga dla wstrzymania decyzji w całości lub w części zaistnienia ważnego interesu strony. O interesie podatnika nie można jednak mówić, w sytuacji gdy jego kłopoty finansowe nie są rezultatem zaistnienia niezależnych od strony okoliczności. Organ wskazał na wypracowane w orzecznictwie poglądy, zgodnie z którymi długotrwała niekorzystna sytuacja finansowa podatnika, nie jest okolicznością nową lub nadzwyczajną, a tylko okoliczności nagłe i nadzwyczajne usprawiedliwiają ważny interes strony. Organ nie zgodził się też z oceną, że odmowa wstrzymania wykonania decyzji może wyrządzić nieodwracalną szkodę lub trudne do odwrócenia skutki. Konieczność zapłaty należności podatkowych jest czynnością odwracalną, gdyż istnieje możliwość zwrotu nadpłaconych kwot. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia i poprzedzającego go postanowienia z dnia [...]. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła naruszenie norm prawa procesowego, tj. art. 224 § 1 oraz art. 224a, a także art. 121 § 1 i 2 i art. 122 w zw. z art. 187 Ordynacji podatkowej poprzez : - niewłaściwe zastosowanie przepisu dotyczącego wstrzymania wykonalności decyzji, - poprzez pominięcie przepisu nakazującego wstrzymanie wykonalności decyzji w przypadku złożenia zabezpieczenia, - niewyjaśnienie okoliczności sprawy w szczególności w zakresie ustalenia przesłanek warunkujących podjęcie rozstrzygnięcia zgodnie z wnioskiem o wstrzymanie wykonalności decyzji, - naruszenia zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, w sytuacji gdy naliczenie długu celnego związane jest z nieprawidłowościami leżącymi po stronie organów celnych. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej wniósł o jej oddalenie. Odnosząc się zaś do zarzutu naruszenia art. 224a Ordynacji podatkowej wskazał, że przepis ten wymaga od strony wniosku o zabezpieczenie wykonania zobowiązania wynikającego z konkretnej decyzji. Ponieważ w przedmiotowej sprawie Spółka nie złożyła takiego wniosku, uniemożliwiło to zastosowanie przytoczonego powyżej przepisu. Organ odwoławczy wyjaśnił także, że złożone przez Spółkę zabezpieczenie majątkowe w formie gwarancji ubezpieczeniowej na kwotę 400 tys. zł obciążone było na dzień wydania skarżonego postanowienia na kwotę 354.109,67 zł. Na rozprawie w dniu 22 listopada 2006 r. pełnomocnik strony skarżącej poparł skargę i wyjaśnił, że w marcu 2006 r. złożono odrębny wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji na podstawie art. 224a Ordynacji podatkowej. Okazał także skierowany do Dyrektora Izby Celnej wniosek z dnia 3 marca 2006 r. o wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji na podstawie art. 224a Ordynacji podatkowej, dotyczący SAD nr [...]. Podniósł przy tym, że decyzja merytoryczna nie została przez organ odwoławczy jeszcze wydana. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i zasądzenie kosztów postępowania. Pełnomocnik Dyrektora Izby Celnej wniósł o oddalenie skargi i wyjaśnił, że wniosek strony oparty na art. 224a Ordynacji podatkowej został złożony po wydaniu zaskarżonego postanowienia. Oświadczył, iż nie może wskazać, jak został rozpoznany kolejny wniosek strony o wstrzymanie wykonania decyzji. Przyznał, że decyzja merytoryczna nie został przez organ II instancji jeszcze wydana. Powyższe informacje strony potwierdziły w pismach złożonych do Sądu po zamknięciu rozprawy (pismo Dyrektora Izby Celnej z dnia [...] i pismo A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. z dnia [...]). Strona skarżąca oświadczyła ponadto, że należność z tytułu podatku VAT nie została przez nią zapłacona. Kwota ta nie została także pobrana przez organy celne w drodze egzekucji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153 poz. 1269), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. W świetle zaś art. 1 § 2 tejże ustawy kontrola, o której mowa w § 1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Kognicja Sądu ograniczona jest zatem do oceny legalności kwestionowanego skargą aktu lub czynności organów administracji publicznej i obejmuje ocenę prawidłowości zastosowania przepisów prawa i ich wykładni przez organy administracji. Zgodnie zaś z art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153 poz. 1270 - dalej jako: "p.p.s.a."), Sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Podkreślić także należy, że zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wychodząc z powyższych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi stwierdził, iż skarga zasługuje na uwzględnienie, choć ostatecznie zadecydowały o tym inne przyczyny, niż podniesione przez stronę skarżącą. W tym kontekście wskazać przede wszystkim należy, iż zgodnie z art. 139 § 3 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa (Dz. U. Nr 137, poz.926 ze zm.), załatwienie sprawy w postępowaniu odwoławczym powinno nastąpić nie później niż w ciągu 2 miesięcy od dnia otrzymania odwołania przez organ odwoławczy. Stosownie zaś do treści art. 225 tej ustawy, jeżeli odwołanie nie zostało rozpatrzone w terminie określonym w art. 139 § 3, a decyzja do tego czasu nie została wykonana, jej wykonanie ulega wstrzymaniu z mocy prawa w granicach określonych w odwołaniu – do dnia doręczenia decyzji organu odwoławczego. Oznacza to zatem, iż wstrzymanie wykonania decyzji administracyjnej z mocy prawa jest instytucją prawną służącą ochronie praw i interesów podatnika, zaś w stosunku do organów administracyjnych spełnia rolę dyscyplinującą, mobilizując je do załatwiania spraw bez zbędnej zwłoki, z zachowaniem określonych przepisami prawa terminów. W rozpoznawanej sprawie odwołanie Spółki A od decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. Nr [...] z dnia [...] wraz z aktami sprawy wpłynęło do Izby Celnej w Ł. w dniu 23 listopada 2005 r., zatem dwumiesięczny termin określony w art. 139 § 3 Ordynacji podatkowej upływał z dniem 23 stycznia 2006 r. Wskazać także należy, że w odwołaniu Spółka wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości, kwestionując przyjętą przez organ celny klasyfikację towaru, z czym wiązało się podwyższenie należności celnych i podatkowych. Skoro zatem organ II instancji nie rozpatrzył odwołania Spółki w terminie wskazanym w art. 225 Ordynacji podatkowej, od dnia 24 stycznia 2006 r. z mocy samego prawa nastąpiło wstrzymanie wykonania decyzji także w części dotyczącej podatku od towarów i usług. W tym stanie rzeczy należało uznać, że Dyrektor Izby Celnej, orzekając w dniu [...] o utrzymaniu w mocy postanowienia odmawiającego wstrzymania wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Celnego II w Ł. w części dotyczącej podatku od towarów i usług, naruszył art. 225 Ordynacji podatkowej. Okoliczność ta oraz fakt, iż należność z tytułu podatku VAT nie została wyegzekwowana powoduje, że bezprzedmiotowe, w ocenie Sądu, staje się ocenianie zarzutów zawartych w skardze oraz w zażaleniu na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia 6 grudnia 2005 r. Z tych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny, uznając, że Dyrektor Izby Celnej naruszył przepisy postępowania, tj. art. 225 Ordynacji podatkowej, co miało istotny wpływ na wynik sprawy, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c p.p.s.a. uchylił zaskarżone postanowienie. O kosztach postępowania, na które składają się: wpis w kwocie 100 zł oraz kwota 15 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a.