III SA/Łd 228/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 września 2010 r. sprawy ze skargi S.B., K.B., prowadzących działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych osobowych A.R. oddala skargę bg RSygn. akt III SA/Łd 228/10 UZASADNIENIE Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Wojewoda Ł., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 44h ust. 2 pkt 1 i pkt 3 oraz art. 44i ust. 5 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych, po rozpoznaniu odwołania A s.c. [...] w W. pd decyzji Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. nr [...] w przedmiocie odmowy udostępnienia danych dodatkowych zawartych w części 2B wniosku o udostępnienie danych osobowych dotyczących A. R., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Wnioskiem z dnia [...] r. [...], prowadzący działalność gospodarczą jako spółka cywilna o nazwie: A, wystąpili do Prezydenta Miasta T. o udostępnienie danych z ewidencji ludności, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych, wskazanych we wniosku, dotyczących A.R. Zaznaczyli, że dane te są im niezbędne do skutecznego prowadzenia egzekucji oraz do złożenia wniosku do sądu o rozszerzenie klauzuli przeciwko małżonce dłużnika i do ewentualnego wniosku o wszczęcie postępowania spadkowego. Do wniosku został załączony nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy w Ł. z dnia [...] r. sygn. akt [...], umowa powierniczego przelewu wierzytelności z dnia [...] r. oraz duplikat potwierdzenia dokonania przelewu opłaty z tytułu udostępnienia danych osobowych. Prezydent Miasta T. przy piśmie z dnia [...] r. nr [...] przesłał dane podstawowe dotyczące A. R., informując ponadto wnioskodawców, iż przedłożony nakaz zapłaty nie upoważnia do uzyskania danych dodatkowych zawartych w części 2B złożonego wniosku. Ponadto na podstawie art. 64 § 2 k.p.a. wezwał wnioskodawców do przedłożenia dokumentu uprawniającego do uzyskania żądanych danych w terminie 7 dni od daty otrzymania pisma. W odpowiedzi - pismem z dnia [...] r. –[...] poinformowali organ ewidencyjny, że wniosek o udostępnienie danych osobowych został złożony zgodnie z przepisami i wymogami administracyjnymi. W ocenie strony, nie ma żadnego przepisu ani artykułu, który wskazuje ile informacji można uzyskać, wobec czego winny zostać udostępnione przez organ wszystkie dane wynikające z wniosku, ponieważ są one niezbędne do skutecznego odzyskania należności od dłużnika tj. prowadzenia spraw sądowych i egzekucji. Podkreślono, iż wykazanie interesu prawnego w żądaniu uzyskania danych osobowych ma polegać na wskazaniu okoliczności, które w świetle prawa materialnego kreują ten interes prawny, a nie na wskazaniu przepisu, z którego wprost wynikałby obowiązek przedłożenia danych osobowych. W dniu [...] r. Prezydent Miasta T. wezwał A. R. do stawienia się w organie w celu wyrażenia zgody na udostępnienie dodatkowych danych osobowych. Po zapoznaniu się A. R. z wnioskiem złożonym przez [...] o udostępnienie danych osobowych, organ I instancji sporządził w dniu [...]r. protokół, z którego wynika, że A. R. nie wyraża zgody na udostępnienie dodatkowych danych osobowych zawartych w części 2B wniosku. W związku z powyższym, Prezydent Miasta T. w dniu [...] r. decyzją nr [...] odmówił skarżącym udostępnienia danych dodatkowych zawartych w części 2B wniosku o udostępnienie danych z ewidencji ludności, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych dotyczących A. R. W odwołaniu strona skarżąca podniosła, że Urząd udzielił odpowiedzi tylko na wybrane dane osobowe poprzez subiektywną interpretację art. 44 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Wskazano, że skoro wniosek został złożony zgodnie z przepisami i wymogami administracyjnymi, nie ma żadnego przepisu ani artykułu, który wskazuje ile informacji może uzyskać. Ponownie podkreślono, iż żądne informacje są niezbędne do skutecznego odzyskania należności od dłużnika tj. prowadzenie egzekucji. Decyzją z dnia [...] r. Wojewoda Ł. utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji. W uzasadnieniu wyjaśnił, że okoliczność wskazana we wniosku, uzasadniająca potrzebę otrzymania danych osobowych wiąże się z możliwością ich udostępnienia w trybie art. 44h ust. 2 pkt 1 (w dacie wydania decyzji). Zgodnie z ww. przepisem dane ze zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych udostępnia się osobom i jednostkom organizacyjnym jeżeli wykażą interes prawny. Pojęcie interesu prawnego nie jest w ustawie o ewidencji ludności i dowodach osobistych określone. By wskazać cechy interesu prawnego dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy należy odnieść się do przepisu art. 28 k.p.a. oraz oprzeć się na bogatym w tym zakresie orzecznictwie. Organ zaznaczył, iż interes prawny cechuje się tym, że jest indywidualny, konkretny, aktualny, sprawdzalny obiektywnie, a jego istnienie znajduje potwierdzenie w okolicznościach faktycznych, będących przesłankami zastosowania przepisu prawa materialnego. Postępowanie administracyjne dotyczy interesu prawnego konkretnej osoby wówczas, gdy w tym postępowaniu wydaje się decyzję, która rozstrzyga o prawach i obowiązkach tej osoby lub rozstrzygniecie o prawach i obowiązkach innego podmiotu wpływa na prawa i obowiązki tej osoby. Zdaniem organu odwoławczego od tak pojmowanego interesu prawnego trzeba odróżnić interes faktyczny, to jest stan, w którym określony podmiot wprawdzie jest bezpośrednio zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mającymi stanowić podstawę skutecznego żądania stosownych czynności organu administracji. Wojewoda podkreślił, iż fakt wydania skarżącemu podstawowych danych zawartych w części 2A wniosku nie podlega ocenie organu odwoławczego, gdyż zaskarżona decyzja dotyczy odmowy udostępnienia danych dodatkowych zawartych w części 2B wniosku dotyczących A. R. Organ odwoławczy uznał, iż skarżąca Spółka nie wykazała interesu prawnego w żądaniu danych zawartych w części 2B wniosku, gdyż jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji - udostępnione dane z części 2A wniosku są wystarczające do dochodzenia egzekucji. Wojewoda podkreślił, iż mimo wezwania organu pierwszej instancji z dnia [...] r. do wykazania interesu prawnego do uzyskania pozostałych danych dodatkowych, Spółka przesłała wyjaśnienia, w których jednak nie wskazała żadnej normy prawa materialnego, ani nie załączyła żadnego dokumentu, z którego wynikałby obowiązek posiadania danych dodatkowych. Ponadto, jak słusznie zauważył organ pierwszej instancji, nie jest możliwe udostępnienie skarżącemu żądanych danych na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, który stanowi, iż dane osobowe mogą być udostępnione innym osobom i podmiotom - jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą - gdyż wezwany przez organ A. R. nie wyraził zgody na ich udostępnienie. Zdaniem organu odwoławczego niesłuszny jest wskazany w odwołaniu zarzut, iż odpowiedź została udzielona na wybrane dane osobowe poprzez subiektywną interpretację art. 44 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż organ zgodnie z treścią art. 44h ust. 2 pkt 1 tej ustawy obowiązany jest ocenić i odnieść istnienie interesu prawnego do konkretnego przepisu prawa materialnego. Wobec niewykazania przez [...] spełnienia wymogów art. 44h ust. 2 pkt 1 ustawy, umożliwiających udostępnienie dodatkowych danych osobowych, jak również braku zgody osoby, której te dane dotyczą na podstawie art. 44h ust. 2 pkt 3 cyt. ustawy - organ odwoławczy podzielił w tym zakresie stanowisko organu pierwszej instancji. W skardze z dnia 25 lutego 2010 r. [...], wnieśli o zmianę powyższej decyzji Wojewody Ł. poprzez nakazanie organowi wydania danych dotyczących A. R. zawartych w części 2B złożonego wniosku. W uzasadnieniu przedstawiono dokładny przebieg postępowania administracyjnego oraz wskazano, że badając interes prawny skarżących organ nie powinien analizować dokumentów sądowych, prowadzić ustaleń i oceniać zasadności wniosku, gdyż urzędy nie mają do tego uprawnień. Strona poinformowała, że żądane dane są niezbędne do skutecznego prowadzenia egzekucji oraz do wniosku o rozszerzenie klauzuli przeciwko małżonce dłużnika, ewentualnie do wniosku o wszczęcie postępowania spadkowego. Strona skarżąca podniosła, że w zależności od otrzymanych danych zawartych w złożonym wniosku, będzie w stanie skutecznie odzyskiwać należności. W odpowiedzi na skargę z dnia 24 marca 2010 r. Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasową argumentację. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga [...] - wspólników spółki cywilnej "A" jest niezasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja Wojewody Ł. z dnia [...] r. oraz poprzedzająca ją decyzja Prezydenta Miasta T. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy udostępnienia skarżącym danych dodatkowych zawartych w treści 2B wniosku o udostępnienie danych osobowych dotyczących A. R. Oceniając zaskarżone decyzje Sąd nie stwierdził, aby naruszały one przepisy prawa materialnego i prawa procesowego w stopniu powodującym konieczność ich uchylenia. Na wstępie rozważań warto przypomnieć, że ustawa z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.) w przepisie art. 44h ust. 2 stanowi, że dane za zbiorów meldunkowych, zbioru PESEL oraz ewidencji wydanych i unieważnionych dowodów osobistych mogą być udostępnione: 1) osobom i jednostkom organizacyjnym - jeżeli wykażą w tym interes prawny; 2) jednostkom organizacyjnym - jeżeli po ich wykorzystaniu w celach badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej lub rynku, dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli na ustalenie tożsamości osób, których dane dotyczą; 3) innym osobom i podmiotom - jeżeli uwiarygodnią one interes faktyczny w otrzymaniu danych i za zgodą osób, których dane dotyczą. Przepis art. 44h ustawy w sposób jednoznaczny określa zasady udostępniania danych ze zbiorów meldunkowych, to znaczy - zawiera zamknięty katalog osób prawnych i osób fizycznych uprawnionych do udostępnienia im danych osobowych ze zbiorów meldunkowych, a ponadto określa warunki jakie powinien spełniać uprawniony do uzyskiwania danych. W przedmiotowej sprawie podstawę do rozpoznania wniosku skarżących, jak również ich skargi, stanowi art. 44h ust. 2 pkt 1 i 3 powołanej ustawy. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż spółka cywilna prowadzona przez [...] nie zalicza się do kręgu podmiotów i jednostek organizacyjnych wymienionych w art. 44h ust. 1 oraz ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Zgodzić należy się z organem administracji, że strona skarżąca nie wykazała istnienia interesu prawnego w żądaniu udostępnienia dodatkowych danych dotyczących A. R. Bezspornym jest, iż o tym, czy strona ma interes prawny do uzyskania danych osobowych decydują przepisy prawa materialnego. Oznacza to, że z wnioskiem o wskazanie danych osób może wystąpić podmiot, który wykaże związek między chronionym przez przepisy prawa materialnego interesem prawnym a aktem lub czynnością organu administracji publicznej. Istotą interesu prawnego jest zatem oparcie go na konkretnej normie prawa materialnego. Podkreślić także należy, że na organie ewidencyjnym – administratorze danych osobowych nie spoczywa obowiązek poszukiwania dowodów na wykazanie interesu prawnego wnioskodawcy, lecz to osoba ubiegająca się o uzyskanie dostępu do tych danych winna wykazać, że ma interes prawny w uzyskaniu danych, podać podstawę prawną i okoliczności uzasadniające żądanie, a organ administrujący – może (nie musi) żądane dane udostępnić. Zatem nawet w przypadku legitymowania się interesem prawnym i wyjaśnieniem okoliczności, które uzasadniają żądanie udostępnienia określonych danych, organowi ewidencyjnemu pozostawiona jest fakultatywność w ich udostępnieniu. Wskazuje na to sformułowanie przepisu: "mogą być udostępnione "(por. uchwała SN w sprawie III CZP 119/03 z dnia 24 lutego 2004 r. – OSNC 2005/5/80, cyt. : "Przepis art. 44h tej ustawy wyróżnia dwie kategorie podmiotów; w ustępie pierwszym wymienia te, którym organy prowadzące zbiory meldunkowe mają obowiązek udzielania informacji, i dla nich informacje te są nieodpłatne (art. 44h ust. 8 pkt 1), a w ustępie drugim wymienia te podmioty, którym żądane informacje mogą być udostępnione, i dla nich są one odpłatne (art. 44h ust. 8 pkt 2)". Analizując wniosek skarżących i pisma procesowe składane w toku postępowania administracyjnego stwierdzić należy, iż powołując się na potrzebę uzyskania żądanych danych, nie wskazali oni żadnej normy prawa materialnego, która uzasadniałaby ten wniosek. Powołanie się przez skarżących na przyszłe uprawnienia egzekucyjne, wynikające z zawartej w dniu [...]r. umowy powierniczego przelewu wierzytelności przysługującej względem A. R. uzasadnia przyjęcie po stronie wnioskujących istnienie jedynie interesu faktycznego, a nie prawnego w urzędowym poświadczeniu danych. Nie było wobec tego podstaw do udostępnienia skarżącym dodatkowych danych A. R. na podstawie art. 44 h ust. 2 pkt 1 ustawy. Należy w tym miejscu zaznaczyć, iż przedmiotem skargi do Sądu jest odmowa udostępnienia skarżącym danych dodatkowych zawartych w treści 2B wniosku o udostępnienie danych osobowych dotyczących A. R., co oznacza, że kontrola sądowa nie obejmuje postępowania organów administracji w zakresie udostępnienia [...]- wspólnikom spółki cywilnej "A" danych A. R. zawartych w części 2A tego samego wniosku. Sąd uznał jednak za zasadne, aby pokreślić, iż powyższe rozważania, dotyczące niewykazania przez skarżących istnienia interesu prawnego w uzyskaniu danych A. R. są aktualne również w zakresie danych objętych częścią 2A wniosku z dnia [...]r. Rację mają skarżący, iż z przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych nie wynika, aby organ mógł dokonywać podziału udostępnianych danych na podstawowe i dodatkowe, jednak nie oznacza to wcale, że w razie wykazania przez wnioskodawcę wystąpienia interesu prawnego w uzyskaniu danych określonej osoby, organ ma obowiązek podania pełnych danych tej osoby. Z porównania treści art. 44g ust. 1 i 44h ust. 1 i 2 ustawy wynika, że pełny odpis przetworzonych danych organy wydają wyłącznie na wniosek osoby, której dane dotyczą, natomiast innym podmiotom udostępniane są: dane niezbędne do realizacji ich ustawowych zadań (art. 44h ust. 1 ), dane, co do których uzyskania wykazali interes prawny (art. 44h ust. 2 pkt 1), dane dla celów badawczych, statystycznych, badania opinii publicznej lub rynku, jeżeli dane te zostaną poddane takiej modyfikacji, która nie pozwoli na ustalenie tożsamości osób, których dane dotyczą (art. 44h ust. 2 pkt 2) oraz dane co do których posiadania wykazali interes faktyczny, a osoba której dane dotyczą wyraziła zgodę na ich udostępnienie (art. 44h ust. 2 pkt 3). Podmiotom, którzy wykazali istnienie interesu prawnego w uzyskaniu danych osobowych konkretnej osoby, organ ewidencyjny może zatem (ale nie musi) udostępnić takie dane, jednak muszą one pozostawać w bezpośrednim związku z wykazanym przez wnioskodawcę interesem prawnym. W niniejszej sprawie brak było również podstaw do udostępnienia skarżącym danych ze zbiorów meldunkowych na podstawie art. 44 h ust. 2 pkt 3 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Na podstawie tego przepisu organ może udostępnić dane objęte wnioskiem, jeżeli spełnione zostaną kumulatywnie obie, wymienione w tym artykule przesłanki. Skarżący, jak podniesiono wyżej, w uzasadnieniu swojego wniosku podali, że żądane dane są im niezbędne do skutecznego prowadzenia egzekucji oraz do ewentualnego złożenia wniosku o wszczęcie postępowania spadkowego. W związku z tym należałoby przyjąć, że strona skarżąca ma tzw. interes faktyczny w żądaniu udostępnienia wskazanych danych, lecz nie została spełniona druga nieodłączna przesłanka – tj. brak jest zgody osoby, której dane dotyczą. Jak wynika bowiem z akt administracyjnych, A. R. stawił się w dniu [...]r. w siedzibie organu I instancji i odmówił wyrażenia zgody na udostępnienie danych dodatkowych (protokół przesłuchania strony). Wobec powyższego, w ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu, bowiem strona skarżąca nie spełniła przesłanek wynikających z przepisów ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, by uzyskać żądane dane ze zbiorów meldunkowych. W tej sytuacji Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skargę oddalił. D.T.