III SA/Łd 23/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie Asesor Monika Krzyżaniak, Asesor Małgorzata Łuczyńska, Protokolant Asystent sędziego Jarosław Szkudlarek, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2005 roku sprawy ze skargi M. M. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy wymeldowania J. M. 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z [...] Nr [...]; 2. przyznaje adwokat J. W. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł. przy Al. A 123 pokój 310 kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącej M. M. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokat J. W. z funduszów Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] Nr [...] Prezydent Miasta Ł. po rozpatrzeniu wniosku M. M., odmówił wymeldowania J. M. z pobytu stałego w lokalu nr 89 przy ul. A 1 w Ł. W uzasadnieniu decyzji organ administracji wskazał, że w toku prowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że J. M. nie przebywał w miejscu zameldowania na pobyt stały, z uwagi na zły stan zdrowia. Opuszczenie lokalu nie miało charakteru dobrowolnego, co wynikało z zaświadczenia lekarskiego wystawionego przez Niepubliczny Zakład Opieki Zdrowotnej A s.c. w Z. oraz z oświadczenia córki J. M. H. W. opiekującej się ojcem. Zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych organ administracji wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 2 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W ocenie organu I instancji w przypadku J. M. nie można było uznać, iż dobrowolnie i na stałe opuścił lokal nr 89 przy ul. A 1 w Ł., zatem nie została spełniona ustawowa przesłanka do wymeldowania. Od powyższej decyzji Prezydenta Miasta Ł. wniosła odwołanie wnioskodawczyni M. M. wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji i wymeldowanie J. M. z pobytu stałego pod wskazanym adresem. Ponadto w odwołaniu wyjaśniła, iż od 16 lat nie prowadzi z mężem wspólnego gospodarstwa jedynie partycypował on w kosztach utrzymania lokalu. Od trzech miesięcy wnioskodawczyni sama opłaca czynsz za 2 osoby, gdyż mąż znajduje się pod opieką córki w Z. W ocenie wnioskodawczyni zgodnie z art. 15 ust 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych minęło już 3 miesiące jak mąż opuścił miejsce stałego pobytu i nie wymeldował się, co w tym przypadku skutkuje wymeldowaniem go urzędu. Wojewoda [...] po rozpatrzeniu odwołania M. M. decyzją z [...] Nr [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił argumentację organu I instancji, a ponadto wyjaśnił, iż podstawą materialno prawną wymeldowania bez oświadczenia woli /zgłoszenia/ osoby, na której ciąży ten obowiązek jest art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych /t.j. Dz.U. z 2001 roku Nr 87, 960 ze zm./. Z powyższego przepisu wynika, że jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie jest opuszczenie lokalu. Z faktycznym opuszczeniem lokalu mamy do czynienia wtedy, gdy osoba dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w danym lokalu, zrywa z nim wszelkie więzi, skupiając swoje centrum życiowe w innym miejscu. Przyjmuje się, że do faktycznego opuszczenia lokalu dochodzi w razie przebywania z zamiarem stałego pobytu w innym miejscu. Prowadząc postępowanie dowodowe nie wystarczy ustalić, że dana osoba nie przebywa w lokalu, ale przede wszystkim należy wyczerpująco wyjaśnić, czy opuszczenie przez nią lokalu było dobrowolne i definitywne. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntował się pogląd, że przebywanie poza miejscem stałego zameldowania uzasadnione obiektywnymi względami nie jest równoznaczne z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust 2 ustawy. Dotyczy to przebywania poza miejscem stałego zamieszkiwania w związku z wykonywaniem pracy, kształceniem się, leczeniem, wypoczynkiem, ze względów rodzinnych, odbywania służby wojskowej, pobytem w zakładach karnych i poprawczych /art. 8 ust 1 cyt. ustawy/. Organ uznał, iż za okolicznością usprawiedliwiającą nieobecność J. M. jest jego zły stan zdrowia i związana z tym konieczność korzystania z opieki osób trzecich. W ocenie organu odwoławczego okoliczność ta nie budzi wątpliwości bowiem została poparta zaświadczeniem lekarskim. Ponadto w świetle zebranego materiału dowodowego wynika, że J. M. w miejscu stałego pobytu nie miałby zapewnionej właściwej opieki. Na brak opieki ze strony małżonki wskazuje córka J. M., u której obecnie przebywa. Także wnioskodawczyni wyjaśniła, że sama jest osobą schorowaną. W dniu 28 grudnia 2004 roku M. M. złożyła skargę na powyższą decyzję Wojewody [...] do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi za pośrednictwem organu administracji II instancji, wnosząc o ponowne rozpatrzenie prośby o wymeldowanie J. M. z pobytu stałego w lokalu nr 89 przy ul. A 1 w Ł. W skardze M. M. wyjaśniła, że od momentu opuszczenia przedmiotowego lokalu przez J. M. upłynęło ponad 5 miesięcy. W ocenie skarżącej mąż zerwał wszelkie więzi z lokalem przy ul. A 1 m 89 w Ł., ponieważ zabrał wszystkie rzeczy osobiste łącznie z meblami i przeniósł swoje centrum życiowe w inne miejsce w tym świadczenie emerytalne i opiekę zdrowotną. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U. Nr 153, poz. 1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz. U. Nr 153, poz. 1270/ sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Sąd nie jest przy tym związany zarzutami, wnioskami i podstawą prawną skargi. Oceniając zaskarżoną decyzję należy stwierdzić, iż w toku prowadzonego postępowania administracyjnego doszło do naruszenia przepisów postępowania administracyjnego, co z kolei mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Orzekając w przedmiocie wymeldowania J. M. z miejsca pobytu stałego organy administracji miały obowiązek badania, czy opuścił on dotychczasowe miejsce pobytu stałego. Postępowanie wyjaśniające winno było się skupić na badaniu faktu opuszczenia przez J. M. lokalu położonego w Ł. przy ul. A 1 m. 89. W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego utrwalił się pogląd, że przesłanka opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych /Dz.U. z 2001 r. Nr 87, poz. 960 ze zm./ jest spełniona, jeżeli opuszczenie lokalu ma charakter trwały oraz jest dobrowolne /por. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 roku V SA 3169/2000; wyrok z dnia 22 sierpnia 2000 r. V SA 108/2000/. Zatem w sprawie niniejszej należało badać, czy J. M. opuścił mieszkanie żony bez zamiaru powrotu do niego oraz czy uczynił to dobrowolnie tj. czy opuszczając ten lokal wyraził swoją wolę przebywania w innym miejscu z zamiarem stałego pobytu. Te okoliczności nie zostały należycie zbadane, a w każdym razie wywiedziona ocena materiału dowodowego nie pozwalała na wyprowadzenie wniosków zaprezentowanych w decyzjach obu instancji. Tym samym organy tej kwestii nie wyjaśniły, a nadto nie przeprowadziły postępowania zgodnie z przepisami Kodeksu postępowania administracyjnego. Należy bowiem stwierdzić, iż ustalenia stanu faktycznego organy oparły głównie na oświadczeniu H. W. córki J. M.. H. W. nie była stroną tego postępowania. Z akt administracyjnych nie wynika ponadto, że organ przesłuchał córkę J. M. w charakterze świadka. W szczególności organy administracji ponownie rozpatrując sprawę winny w sposób niebudzący wątpliwości ustalić, czy J. M. jest zdolny do wyrażenia własnej woli, czy nie jest osobą ubezwłasnowolnioną, czy ma opiekuna prawnego oraz czy udzielił córce pełnomocnictwa do występowania w jego imieniu, a w konsekwencji ustalić jaka była jego wola w chwili gdy przedmiotowy lokal opuszczał. Należy przy tym dodać, iż organ przeprowadzając postępowanie dowodowe winien respektować przepisy art. 10, 79, 81 K.p.a., zapewniając stronom czynny udział w tym postępowaniu, a w tym skarżącej M. M.. Reasumując należało stwierdzić, iż powyższe okoliczności świadczą o tym, że stan sprawy nie został należycie wyjaśniony. Jedna z naczelnych zasad postępowania administracyjnego jest zawarta w art. 7 K.p.a. – zasada nakazująca organom administracji publicznej podejmowanie wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy zgodnego z rzeczywistością. Z kolei art. 77 § 1 K.p.a. stanowi, iż organ administracji publicznej zobowiązany jest w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy. Jako dowolne należy więc traktować ustalenia faktyczne znajdujące w prawdzie potwierdzenie w materiale dowodowym, ale niekompletnym, czy nie w pełni rozpatrzonym. Zarzut dowolności zostaje wykluczony dopiero ustaleniami dokonanymi w całokształcie materiału dowodowego /art. 80 K.p.a./, zgromadzonego i rozpatrzonego w sposób wyczerpujący /powołany art. 77 § 1 K.p.a./, a więc przy podjęciu wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego, jako warunku niezbędnego wydania decyzji o przekonującej treści. Wyżej wskazane sprzeczności w zebranym w sprawie materiale dowodowym świadczą o naruszeniu przepisów postępowania administracyjnego w szczególności art. 7, art. 10, art. 77 § 1, 80 i art. 107 § 1 i 3 K.p.a. Mając powyższe na uwadze Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 – ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U. Nr 153, poz. 1270/ uchylił obie kwestionowane decyzje. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu Sąd orzekł na podstawie art. 250 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi w związku z § 19 pkt. 1 i § 18 ust. 1 pkt 1 c Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U. z 2002 r., Nr 163, poz. 1348 ze zm./.