III SA/Łd 233/25

Dnia 25 czerwca 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Paweł Dańczak (spr.), po rozpoznaniu w dniu 25 czerwca 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 6 lutego 2025 roku nr 1001-IUCKOD-2.4811.209.2025.2 w przedmiocie stwierdzenia uchybienia terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą 1) uchyla zaskarżone postanowienie, 2) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz strony skarżącej P. M. kwotę 100 (sto) złotych, tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Postanowieniem z 6 lutego 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu P. M. (dalej: strona, skarżąca) od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 28 października 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne. Pismem z 28 października 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wezwał stronę do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł na podstawie art. 37ge ustawy z 27 października 1994r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do 30 czerwca 2023 r. (t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm.). Wezwanie zostało wystosowane w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł [...] 4 grudnia 2021 r., pojazdu o numerze rejestracyjnym [...], którego wg Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców właścicielem była strona na dzień naruszenia. Wezwanie to zostało uznane za doręczone 14 listopada 2024 r. 9 stycznia 2025 r. strona złożyła sprzeciw, w którym wskazała, iż od 9 października 2021 r. nie jest już właścicielem pojazdu o numerze rejestracyjnym [...]. Pojazd ten został przez nią sprzedany. Strona nie otrzymała pisma informującego o konieczności wniesienia opłaty, stąd brak wcześniejszego odwołania i zajęcie egzekucyjne. Postanowieniem z 6 lutego 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi stwierdził uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu strony od wezwania Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 28 października 2024 r. W uzasadnieniu postanowienia organ wskazał, że wezwanie z 28 października 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd z 4 grudnia 2021 r. po płatnym odcinku autostrady A4 węzeł [...] uznano za doręczone 14 listopada 2024 r. Od daty tej, zgodnie z art. 37gf § 1 ustawy o autostradach, strona miała 14 dni na wniesienie sprzeciwu. Termin ten upłynął 28 listopada 2024 r. Sprzeciw z 9 stycznia 2025 r. wniesiono po obowiązującym terminie. Zatem sprzeciw z 9 stycznia 2025 r. od wezwania z 28 października 2024 r. do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd z 4 grudnia 2021 r., przesłany za pośrednictwem poczty elektronicznej e-PUAP, wniesiony został z uchybieniem 14-dniowego terminu do jego złożenia, co powoduje, że środek zaskarżenia staje się bezskuteczny i merytoryczne rozpatrzenie sprawy nie jest możliwe. Skargę na powyższe postanowienie z 6 lutego 2025 r. Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi złożyła strona, wnosząc o jej pozytywne rozpatrzenie i zwrot bezpodstawnie zajętych pieniędzy. W uzasadnieniu skargi skarżąca podniosła, że nie otrzymała pisma z 28 października 2024 r. wzywającego do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł, które zostało wystosowane w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4, węzeł [...], 4 grudnia 2021 r. pojazdem o numerze rejestracyjnym [...]. W związku z tym skarżąca nie miała możliwości odwołania się w terminie. Jeśli organ ma potwierdzenie odbioru tej korespondencji, to skarżąca wniosła o jego przesłanie wraz z numerem przesyłki, żeby dochodzić swoich praw u Poczty Polskiej. Ponadto skarżąca wyjaśniła, że na dzień wykroczenia nie była już właścicielem pojazdu. Jest to drugie wykroczenie związane z tym pojazdem, które miało miejsce po sprzedaży pojazdu. Za pierwszym razem odwołanie strony zostało rozpatrzone przez organ pozytywnie, gdyż nie została uznana za właściciela pojazdu. Skarżąca nie rozumie więc, dlaczego w kolejnym przypadku wniosek został odrzucony i że została ukarana za przewinienie, którego nie popełniła, w szczególności, że dowody mówią same za siebie. Skarżąca nie może cały czas ponosić konsekwencji za nowego właściciela, który nieodpowiedzialnie nie zarejestrował na siebie pojazdu. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) - powoływanej dalej jako: "p.p.s.a.", sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. W przypadku zaś gdy nie zachodzą okoliczności wskazane w art. 145 § 1 p.p.s.a. skarga, zgodnie z art. 151 p.p.s.a., podlega oddaleniu w całości albo w części. W niniejszej sprawie podstawę uchylenia przez sąd wydanego rozstrzygnięcia stanowił brak prawidłowego ustalenia stanu faktycznego. Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą skargę doszedł do przekonania, iż rozstrzygnięcie organu nie jest prawidłowe, albowiem nie zostało poprzedzone dokładnym wyjaśnieniem wszystkich istotnych okoliczności mających znaczenie dla podjętego rozstrzygnięcia, co skutkowało jego uchyleniem. Jak bowiem wynika z akt administracyjnych sprawy skarżąca w toku postępowania wskazywała na okoliczność nienależnego obciążenia jej opłatą dodatkową (a następnie dokonania zajęcia egzekucyjnego) za przejazd płatnym odcinkiem autostrady A4 węzeł [...] w dniu 4 grudnia 2021 r. o godzinie 09:34 pojazdem o numerze rejestracyjnym [...], z uwagi na fakt wcześniejszej sprzedaży ww. pojazdu, na dowód czego przedłożyła dokument w postaci umowy sprzedaży samochodu zawartej 9 października 2021 r. Ponadto skarżąca wskazała, że wyrejestrowała przedmiotowy pojazd, zaś nowy właściciel najprawdopodobniej nie zarejestrował go na siebie. Nie otrzymała także pisma informującego o konieczności wniesienia opłaty. Skarżąca wskazała nadto, że kolejny raz doszło do sytuacji, kiedy musi ponosić konsekwencje cudzych przewinień. Informacje te, zdaniem sądu, zostały przez organ całkowicie pominięte, a sprawę potraktowano czysto formalistycznie, mimo że informacje i dokumenty przedstawione przez stronę wskazują na wysokie prawdopodobieństwo, że nie tylko nie wykonała ona spornego przejazdu, ale co więcej, w jego dacie nie była nawet właścicielką pojazdu, którym przejazd ten został wykonany, co oznacza, że w ogóle nie powinno być wobec niej wystosowane wezwanie do zapłaty opłaty dodatkowej, a w konsekwencji, gdyby organ sporne kwestie wyjaśnił należycie, poniekąd na wstępie sprawy, wówczas w ogóle nie dotarłaby ona do obecnego etapu, bo brak wezwania spowodowałby, że nie przeszłaby ona do fazy sprzeciwu, a następnie kontrolowanego obecnie postanowienia. Tymczasem kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy ustalenia, datowane jeszcze na okres sprzed spornego przejazdu, a rzutujące na ocenę tego, kto jest odpowiedzialny za jego wykonanie, zostały przez organ zignorowane i pozostawione całkowicie na marginesie sprawy, podczas gdy ich ewentualne potwierdzenie czyniłoby całkowicie bezpodstawnym wezwanie strony do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd, zaś postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu od wezwania i ocena terminowości jego wniesienia bezprzedmiotowym. W ocenie sądu przed wydaniem zaskarżonego postanowienia organ powinien był wszechstronnie przeanalizować zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy i w pierwszej kolejności ustalić stan właścicielski samochodu, którym dokonano przejazdu, a zatem, czy w ogóle istniały podstawy do wezwania skarżącej do uiszczenia opłaty dodatkowej. W aktach sprawy, będących w posiadaniu organu jeszcze przed skierowaniem do skarżącej wezwania, istnieje bowiem dowód, którego treść powinna była skłonić organ do głębszej analizy stanu faktycznego sprawy. Chodzi o wydruk (akta administracyjne k. 6-10), w którym wskazano m.in. historię właścicielską pojazdu. Historia ta przedstawia kolejnych zbywców i nabywców przedmiotowego pojazdu, jednakże zawiera istotną lukę informacyjną. Na str. 6 wspomnianego wydruku widnieje bowiem informacja o zbyciu pojazdu w dniu 6 września 2022 r. przez R. M. i jego nabyciu przez S. R. (s. 7), z żadnego fragmentu tego dokumentu nie wynika natomiast, kto był zbywcą pojazdu na rzecz R. M.. Jednocześnie skoro dokument ten skonstruowany jest na zasadzie ujawniania ciągu zbywców i nabywców danego pojazdu, a przy tym brak jest w nim informacji o tym, by zbywcą na rzecz R. M. była skarżąca, to organ nie mógł tej okoliczności domniemywać – jak to jednak uczynił, lecz powinien był tę kwestię bezspornie ustalić lub też zanegować poprzez ustalenie prawidłowego w danym okresie właściciela pojazdu. W tym stanie rzeczy brak jest podstaw do uznania, że spełnione zostały warunki do wezwania strony skarżącej - pismem z 28 października 2024 r. - do uiszczenia opłaty dodatkowej. W konsekwencji sąd stwierdza, iż podniesione w skardze zarzuty okazały się zasadne, co skutkować musiało uchyleniem zaskarżonego postanowienia. Sąd podkreśla, iż w sprawie wydania postanowienia stwierdzającego uchybienie terminu do wniesienia sprzeciwu, organ nie wyjaśnił wszystkich istotnych okoliczności sprawy, tym samym naruszył przepis art 7 k.p.a., który formułuje naczelną zasadę postępowania, jaką jest zasada prawdy obiektywnej, której realizacja ma ścisły związek z zasadą praworządności, a także art. 77 k.p.a. Podkreślić należy, że art. 7 k.p.a., ustanawiający zasadę prawdy obiektywnej, zobowiązuje organ administracji publicznej do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Emanacją tej zasady w postępowaniu dowodowym jest art. 77 § 1 k.p.a., który nakłada na organ administracji obowiązek zebrania w sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego, a następnie wyczerpującego jego rozpatrzenia, celem prawidłowego ustalenia podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. To na organie ciąży obowiązek przeprowadzenia całego postępowania co do wszystkich istotnych okoliczności rozpoznawanej sprawy, w taki sposób, aby budzić zaufanie uczestników postępowania do władzy publicznej - art. 7, art. 8, art. 9 k.p.a. Przy czym zadaniem organu jest odniesienie się do wszystkich twierdzeń i zarzutów zawartych w pismach podmiotu administrowanego. Prawidłowa realizacja przywołanych powyżej norm prawnych ma zasadnicze znaczenie dla czynionych przez organ administracji ustaleń faktycznych. Całokształt zebranego w sprawie materiału dowodowego stanowi bowiem podstawę do przeprowadzenia przez organ oceny, czy dana okoliczność została udowodniona, co zostało ujęte przez ustawodawcę w art. 80 k.p.a. Z kolei w myśl zasady ogólnej określonej art. 8 k.p.a. organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Ponadto organ zobowiązany jest starannie uzasadnić swoje rozstrzygnięcie, stosownie do wymogów art. 107 § 3 k.p.a. oraz zgodnie z zasadą zaufania, wynikającą z art. 8 k.p.a. i zasadą przekonywania, o której mowa w art. 11 k.p.a. W okolicznościach niniejszej sprawy - zdaniem sądu - organ nie wyjaśnił przede wszystkim czy strona skarżąca faktycznie była w dacie przejazdu właścicielem pojazdu. Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w świetle podnoszonych przez stronę zarzutów, wskazuje zaś, że z bardzo dużym prawdopodobieństwem tak nie było. Ta z kolei okoliczność skutkuje uznaniem, iż wezwanie strony do uiszczenia opłaty dodatkowej, choć w ocenie sądu doręczone skutecznie, było przedwczesne i pozbawione podstaw prawnych, skoro nie zostało poprzedzone prawidłowym ustaleniem stanu faktycznego, zaś postępowanie wywołane złożonym przez stronę sprzeciwem od wskazanego powyżej wezwania jawi się w tej sytuacji jako bezprzedmiotowe. Ponownie rozpoznając sprawę organ administracji powinien uwzględnić wskazania sądu zawarte w niniejszym uzasadnieniu, a w szczególności, w oparciu o zebrany materiał dowodowy, jak i działając z urzędu m.in. poprzez zbadanie dostępnych ewidencji, czy też wzywając właściwe osoby do przedstawienia stosownych umów kupna-sprzedaży pojazdy, powinien ustalić kwestie właścicielskie tego pojazdu na dzień, w którym dokonano nim spornego przejazdu bez uiszczenia z tego tytułu należnej opłaty. W ocenie sądu doszło zatem do naruszenia przepisów postępowania w rozumieniu art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uzasadniające uchylenie wydanego przez organ postanowienia. O kosztach postępowania orzekł zgodnie z pkt 2 wyroku na zasadzie art. 200 p.p.s.a. ds