III SA/Łd 237/25

WyrokWSA w Łodzi2025-08-05

Skład orzekający: Joanna Wyporska-Frankiewicz, Anna Dębowska, Agnieszka Krawczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległości składkowych z lat 2008-2009 uległo przedawnieniu, pomimo doręczenia upomnień i tytułów wykonawczych w 2011 roku?
Ratio decidendi
Sąd uznał, że postępowanie egzekucyjne nie uległo przedawnieniu, ponieważ bieg terminu przedawnienia został zawieszony od 20 lipca 2011 r. na skutek doręczenia skarżącemu upomnień, a następnie odpisów tytułów wykonawczych. Skuteczne doręczenie tych dokumentów, potwierdzone własnoręcznym podpisem skarżącego, przerwało bieg terminu przedawnienia, a stan zawieszenia trwa do zakończenia postępowania egzekucyjnego. W związku z tym odmowa umorzenia postępowania egzekucyjnego była zasadna.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, które utrzymało w mocy postanowienie odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez ZUS na podstawie tytułów wykonawczych z 2011 r. dotyczących zaległości składkowych z lat 2008-2009. Skarżący wnosił o umorzenie postępowania z uwagi na przedawnienie należności, argumentując, że nie miał wiedzy o zadłużeniu do 2023 r. Organy administracji oraz sąd uznali, że postępowanie nie uległo przedawnieniu z uwagi na czynności egzekucyjne podjęte w 2011 r.
Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 5 sierpnia 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2025 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi P. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 28 stycznia 2024 roku nr 1001-IEE.7192.245.2024.12.ACU, UNP: 1001-24-174431 w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego oddala skargę. Postanowieniem z 28 stycznia 2024 r. (błędnie opatrzonym datą 2024 r.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 5 sierpnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 10 października 2011 r. o numerach: od [...] do [...]. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne: Dyrektor II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi prowadzi wobec P. K. (dalej: skarżący, strona skarżąca lub strona) postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych z 10 października 2011 r. o nr: od [...] do [...], które obejmują zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres: od września 2008 r. do czerwca 2009 r. w łącznej kwocie 7 179,10 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawę ich wystawienia stanowiły złożone przez stronę deklaracje. Wystawienie wskazanych tytułów wykonawczych poprzedzone zostało doręczeniem stronie skarżącej 20 lipca 2011 r. upomnień z 15 lipca 2011 r. (wysłanych na adres: P. [...], [...] D.), które skarżący odebrał osobiście. Celem wyegzekwowania dochodzonych należności składkowych, organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 12 października 2011 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do Bank [...] S.A. Zawiadomienie to bank otrzymał 18 października 2011 r., a stronie doręczono je wraz z odpisami tytułów wykonawczych 31 października 2011 r. - odbiór tych dokumentów (wysłanych na adres: P. [...], [...] D.) skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem na dokumencie potwierdzającym ich doręczenie. Zajęcie to okazało się nieskuteczne, gdyż bank ten nie prowadził na rzecz strony rachunku bankowego. W odniesieniu do należności objętych tytułami wykonawczymi o nr: od [...] do [...], zawiadomieniem z 14 lipca 2015 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego na rzecz strony w Banku [...] S.A. (zawiadomienie to bank ten otrzymał 16 lipca 2015 r., natomiast stronie dokument ten doręczono 29 lipca 2015 r. w trybie art. 44 k.p.a.). Wyjaśniono jednak, iż skarżący posiadał rachunek w tym banku, ale nie wykazywał on obrotów od 6 sierpnia 2008 r. Następnie, w odniesieniu do wszystkich należności objętych wymienionymi na wstępie tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny: - skierował zawiadomienie z 19 maja 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłat/zwrotu podatku do Urzędu Skarbowego w P. (zawiadomienie to doręczono stronie 9 czerwca 2022 r. w trybie art. 44 k.p.a., pod adresem: Z., [...] D.); a następnie - zawiadomieniem z 19 lutego 2024 r. organ zajął świadczenie strony z zaopatrzenia emerytalnego w ZUS (organ rentowy zawiadomienie to otrzymał 21 lutego 2024 r. i w odpowiedzi na nie wskazał m.in., że zajęcie będzie realizował od 10 kwietnia 2024 r. oraz, że stronie przysługuje świadczenie w wysokości 2 996,83 zł), wskazane zawiadomienie doręczono stronie 27 lutego 2024 r. 27 lutego 2024 r. do ZUS wpłynął wypełniony przez stronę i opatrzony datą 26 lutego 2024 r. formularz wniosku "w sprawie postępowania egzekucyjnego" (druk RD-8), w którym skarżący wnosi o umorzenie postępowania podkreślając, iż jego wniosek dotyczy przedawnienia. Wniosek ten skarżący uzasadnił tym, iż do 26 lutego 2023 r. nie miał żadnej wiadomości o istniejącym zadłużeniu. Do wniosku skarżący załączył kserokopie decyzji ZUS z: 24 maja 2023 r. o przyznaniu emerytury; 13 kwietnia 2023 r. o przyznaniu emerytury w kwocie zaliczkowej; 24 września 2021 r. o ustaleniu kapitału początkowego oraz 22 maja 2023 r. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego. Następnie, 5 lipca 2024 r., do ZUS wpłynęło pismo strony z 28 czerwca 2024 r. zatytułowane "Odwołanie od milczenia dotyczącego mojego wniosku w sprawie postępowania egzekucyjnego w treści którego skarżący podniósł m.in., iż odwołanie wnosi na podstawie "art. 477 § 4" kodeksu postępowania cywilnego. Skarżący wskazał również na fakt złożenia w ZUS wniosku w sprawie postępowania egzekucyjnego oraz zaznaczył, że wniosek ten złożył z uwagi na informację, jaką otrzymał z Banku [...]. Skarżący podniósł także, że wniosek ten oparł o decyzje z: 24 września 2021 r. o ustaleniu kapitału początkowego (przesłaną na adres: ul. Z., [...] D.); 13 kwietnia 2023 r. o przyznaniu emerytury w kwocie zaliczkowej. Nadto, skarżący dodał, że 13 kwietnia 2023 r. otrzymał dwie decyzje o przyznaniu dodatkowego świadczenia rocznego (przesłane na ww. adres); 22 maja 2023 r. o ponownym ustaleniu kapitału początkowego; 24 maja 2023 r. o przyznaniu emerytury. Skarżący wskazał, że za lata 2022 oraz 2023 otrzymał z ZUS II Oddział w Łodzi emeryturę w wysokości brutto 53 273,83 zł, która po pomniejszeniu o podatek i "NFZ" stanowiła netto kwotę 44 621,72 zł, a teraz organ ten żąda zwrotu niemal połowy tej kwoty. Nadto skarżący podniósł, że po złożeniu ww. wniosku, otrzymał od ZUS zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w Banku [...], w którym jest także informacja o odsetkach oraz, że na dzień złożenia tego "odwołania" ZUS potrąca stronie około 800,00 zł co miesiąc. W związku z powyższym skarżący wniósł o odstąpienie od egzekucji z emerytury, z uwagi na przedawnienie należności, do którego przyczyniły się działania ZUS, tj.: posiadanie przez ZUS informacji o adresie co najmniej od lipca 2021 r., wydawanie przez ZUS decyzji dotyczącej strony na ww. adres, a także brak doręczenia skarżącemu na powyższy adres upomnienia, decyzji o wysokości zadłużenia bądź jakiegokolwiek pisma z informacją o istniejącym zadłużeniu wobec ZUS i źródle jego powstania, wypłacanie stronie pieniędzy z tytułu emerytury przez dwa lata bez żadnych zajęć. Do pisma z 28 czerwca 2024 r. skarżący załączył kserokopie wniosku z 26 lutego 2024 r. "w sprawie postępowania egzekucyjnego" (druk RD-8) wraz z załączonymi do niego decyzjami. Wskazane wyżej pismo, z 28 czerwca 2024 r., organ egzekucyjny potraktował jako wniosek o umorzenie prowadzonego wobec strony postępowania egzekucyjnego na podstawie tytułów wykonawczych, w oparciu o które zajął świadczenie z zaopatrzenia emerytalnego strony. Postanowieniem z 5 sierpnia 2024 r. Dyrektor II Oddziału ZUS w Łodzi orzekł o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 10 października 2011 r. o numerach: od [...] do [...]. Zażaleniem z 10 sierpnia 2024 r. strona zaskarżyła powyższe postanowienie, powielając argumentację przedstawioną we wniosku z 28 czerwca 2024 r. Powołanym na wstępie postanowieniem z 28 stycznia 2025 r. (na znajdującym się w aktach sprawy egzemplarzu postanowienia omyłkowo wskazano 2024 r.) Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi z 5 sierpnia 2024 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 10 października 2011 r. o nr: od [...] do [...]. Organ II instancji w pierwszej kolejności wskazał, że 30 lipca 2020 r. weszły w życie przepisy ustawy z 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw. Jednakże, stosownie do przepisów przejściowych zawartych w tej ustawie, w niniejszym postępowaniu zastosowanie znalazły przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej: u.p.e.a.) w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. Dalej organ II instancji podzielił stanowisko wyrażone w rozstrzygnięciu wydanym przez organ I instancji uznając, że nie narusza ono przepisów mających zastosowanie w niniejszej sprawie. W ocenie organu II instancji, wbrew twierdzeniu strony, organ egzekucyjny słusznie uznał, iż egzekwowane od skarżącego należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres: od września 2008 r. do czerwca 2009 r. nie uległy przedawnieniu. Organ II instancji wyjaśnił, że kwestie dotyczące przedawnienia składek na ubezpieczenie społeczne reguluje art. 24 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - dalej: "u.s.u.s.", w którym określony został termin ich przedawnienia oraz okoliczności przerywające i zawieszające biegłego tego terminu. Zaznaczono przy tym, iż przepis ten był wielokrotnie zmieniany. W dacie powstania należności, art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Zgodnie z ust. 5b u.s.u.s., bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Powyższe przepisy obowiązywały do 31 grudnia 2011 r. Następnie, na mocy ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., Nr 232, poz. 1378) - dalej: "ustawa o redukcji" - brzmienie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. zostało zmienione. Bowiem w wyniku tej nowelizacji, od 1 stycznia 2012 r. art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6. Jednocześnie w art. 27 ust. 1 ustawy o redukcji, ustawodawca zastrzegł, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym tą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Od reguły tej przewidziano jednak wyjątek, gdyż na mocy art. 27 ust. 2 ustawy o redukcji, jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu. Nadto organ II instancji zaznaczył, że brzmienie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. nie uległo zmianie. Organ odwoławczy instancji podkreślił także, że w orzecznictwie sądów administracyjnych i powszechnych wskazuje się, iż za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega przy tym wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek. Pierwszą czynnością, o której mowa w art. 24 ust. 5b u.s.u.s., może być także doręczenie upomnienia wzywającego do uregulowania zaległych należności z tytułu składek. Zaznaczono również, że doręczenie upomnienia jest warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej. Organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszej sprawie bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres: od września 2008 r. do czerwca 2009 r. rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., gdyż stały się one wymagalne, odpowiednio: 16 października 2008 r., 18 listopada 2008 r., 16 grudnia 2008 r., 16 stycznia 2009 r., 17 lutego 2009 r., 17 marca 2009 r., 16 kwietnia 2009 r., 16 maja 2009 r., 16 czerwca 2009 r. oraz 16 lipca 2009 r. Bieg tego terminu został jednak zawieszony od 20 lipca 2011 r., gdyż tego dnia doręczono skarżącemu - wystawione odrębnie dla każdej z ww. należności - upomnienia z 15 lipca 2011 r. Przy czym upomnienia te (wysłane na adres: P. [...], [...] D.) skarżący odebrał osobiście, o czym świadczy własnoręczny podpis strony złożony na dokumencie potwierdzającym ich doręczenie. Stan zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres: od września 2008 r. do czerwca 2009 r. trwał będzie do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony w oparciu o tytuły wykonawcze z 10 października 2011 r., które obejmują te należności. Zatem, jak dale wywodzi organ, skoro wskazane należności wciąż istnieją i są wymagalne, skarżący nie zapłacił ich dobrowolnie, zasadne jest ich dochodzenie w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego i stosowanie w jego w ramach środków egzekucyjnych (np. w postaci egzekucji ze świadczenia emerytalnego), które doprowadzą do przymusowego ich wykonania. Na marginesie organ odwoławczy wskazał, że gdyby nawet uznać, że okoliczność doręczenia wskazanych upomnień nie spowodowała zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanych wyżej należności składkowych, to z pewnością skutek taki wywołało doręczenie stronie 31 października 2011 r. odpisów tytułów wykonawczych z 10 października 2011 r. o nr: od [...] do [...], które należności te obejmują. Również odbiór tych dokumentów skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem na dokumencie potwierdzającym ich doręczenie (dokumenty te wysłano na adres: P. [...], [...] D.). Organ II instancji wyjaśnił dalej, że działania organu rentowego - ZUS - związane z przyznaniem stronie świadczenia emerytalnego, czy też jego wypłaceniem, nie mają wpływu na istnienie i wymagalność przedmiotowych należności składkowych, a tym samym na sposób rozstrzygnięcia sprawy. Równocześnie organ II instancji nie podzielił stanowiska strony skarżącej, iż organ egzekucyjny nie podejmował żadnych działań od 2011 r. Z akt sprawy wynika bowiem, że w oparciu o część tytułów wykonawczych zawiadomieniem z 14 lipca 2015 r. organ ten zajął wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego na rzecz strony w Banku [...] S.A. Zawiadomienie to doręczono skarżącemu 29 lipca 2015 r. (pod adresem: P. [...], [...] D.) w trybie art. 44 k.p.a. Następnie, na podstawie wszystkich tytułów wykonawczych, organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 19 maja 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłat/zwrotu podatku do Urzędu Skarbowego w P. Wskazane zawiadomienie doręczono 9 czerwca 2022 r. (pod adresem: Z., [...] D.) w trybie art. 44 k.p.a. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący zaskarżył powyższe rozstrzygnięcie organu, wnosząc o odstąpienie od egzekucji z emerytury strony z uwagi na przedawnienie należności objętych tytułami wykonawczymi. Strona skarżąca podniosła, że nie przypomina sobie aby kiedykolwiek miała rachunek bankowy w Banku[...] S.A. Nadto, zwróciła ona uwagę na zastosowanie art. 44 k.p.a. w 2015 roku w zawiadomieniu wysłanym pod adres P. [...], [...] D., o zajęciu rachunku bankowego który nie istnieje, jak również w 2022 roku o zajęciu nadpłaty czy zwrotu z rozliczenia podatku dochodowego rocznego, która także nie istnieje, oraz wskazała, iż od 1 lipca 2019 do 17 marca 2023 mieszkała za granicą do czego przyczyniła się również pandemia. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie jest uzasadniona. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozpoznał niniejszą sprawę w trybie uproszczonym, na posiedzeniu niejawnym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a. Zgodnie ze wskazanym przepisem sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli min. przedmiotem skargi są postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, którym organ ten utrzymał w mocy postanowienie Dyrektora II Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Łodzi odmawiające umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych z 10 października 2011 r. o nr: od [...] do [...]. Przeprowadzona przez sąd w rozpoznawanej sprawie kontrola legalności zaskarżonego postanowienia wykazała, że nie narusza ono prawa. Podstawę prawną kontrolowanego przez sąd rozstrzygnięcia stanowi art. 59 § 1 (przepis ten określa podstawy umorzenia postępowania egzekucyjnego) w zw. z art. 17 § 1 (przepis ten statuuje domniemanie podejmowania rozstrzygnięć w postępowaniu egzekucyjnym w formie postanowienia oraz wskazuje, kiedy postanowienie można zaskarżyć zażaleniem) ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz.U. z 2023 r., poz. 2505 ze zm.) – dalej: "u.p.e.a." - oraz art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2019 r., poz. 2070), która weszła w życie 30 lipca 2020 r. W myśl wskazanego powyżej przepisu, tj. art. 13 ust. 1 ustawy o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i niektórych innych ustaw, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w rozpoznawanej sprawie znajdują zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed tą zmianą, tj. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Zatem, zgodnie z dotychczasowym brzmieniem art. 59 § 1 u.p.e.a. (tj. zgodnie z brzmieniem tego przepisu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r.) postępowanie egzekucyjne umarza się: 1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania; 2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał; 3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa; 4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego; 5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny; 6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego; 7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu; 8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania; 9) na żądanie wierzyciela; 10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach. Równocześnie, w myśl art. 59 § 2 cytowanej ustawy postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Przepis art. 59 u.p.e.a. określa więc przesłanki umorzenia postępowania egzekucyjnego. Zaznaczyć również należy, iż zgodnie z art. 18 u.p.e.a. jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego – dalej: "k.p.a.". Strona skarżąca wskazała w istocie, że zachodzi podstawa do umorzenia postępowania egzekucyjnego wskazana w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., tj. jej obowiązek wygasł na skutek przedawnienia i te kwestie stanowiły przedmiot rozważań organu a następnie oceny sądu. Zauważyć przy tym należy, iż na żadnym etapie postępowania strona skarżąca nie wskazała na okoliczność zapłacenia przez nią zadeklarowanych składek. Co więcej, z treści tytułów wykonawczych wynika, że podstawę ich wystawienia stanowiły deklaracje złożone przez stronę skarżącą. Jak wynika z ustaleń organu, potwierdzonych załączonymi do akt dokumentami, wystawione przez ZUS na stronę skarżącą tytuły wykonawcze z dnia 10 października 2011 r. o nr: od [...] do [...] obejmują zaległości z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres od września 2008 r. do czerwca 2009 r. w łącznej kwocie 7 179,10 zł wraz z odsetkami za zwłokę. Podstawę ich wystawienia stanowiły złożone przez stronę deklaracje. Wystawienie wskazanych tytułów wykonawczych poprzedzone zostało doręczeniem stronie skarżącej 20 lipca 2011 r. upomnień z 15 lipca 2011 r., które odebrała ona osobiście (zostały one wysłane na adres: P. [...], [...] D.), a w aktach sprawy znajduje się zwrotne potwierdzenie ich odbioru podpisane przez stronę skarżącą. Nie ma zatem żadnych wątpliwości ani co do tego, że upomnienia dotarły do strony skarżącej, ani co do terminu w jakim to nastąpiło, a co za tym idzie podnoszona przez skarżącego kwestia prawidłowości adresu, na który zostały one wysłane nie ma wobec powyższego przesądzającego znaczenia, gdyż skarżący otrzymał wskazane upomnienia, miał więc możliwość zapoznania się z ich treścią - potwierdził bowiem własnoręcznym podpisem ich doręczenie. W oparciu o powyższej wskazane tytuły wykonawcze organ egzekucyjny, celem wyegzekwowania dochodzonych należności składkowych, skierował zawiadomienie z 12 października 2011 r. o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego do Bank [...] S.A. (zawiadomienie to doręczono bankowi 18 października 2011 r., a stronie doręczono je wraz z odpisami tytułów wykonawczych 31 października 2011 r. - odbiór tych dokumentów, wysłanych na adres: P. [...], [...] D., skarżący potwierdził własnoręcznym podpisem na dokumencie potwierdzającym ich doręczenie). A co za tym idzie również w tym przypadku podnoszona przez stronę skarżącą kwestia prawidłowości adresu, na który wysłano wskazane dokumenty, w tym odpisy tytułów wykonawczych, nie ma wobec powyższego przesądzającego znaczenia - skarżący miał bowiem możliwość zapoznania się ze wskazanymi dokumentami, potwierdził on bowiem własnoręcznym podpisem ich doręczenie). Zajęcie to okazało się jednak nieskuteczne, gdyż bank ten nie prowadził na rzecz strony rachunku bankowego. W świetle powyższego nie może być jednak wątpliwości, że już doręczenie stronie skarżącej w dniu 20 lipca 2022 r. upomnienia, a następnie – 31 października 2011 r. - odpisów tytułów wykonawczych wraz z zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności spowodowało przerwanie terminu przedawnienia. Bez wątpienia bowiem już wówczas zawiadomiono stronę skarżącą o czynnościach zmierzających do wyegzekwowania należności z tytułu składek. Następnie, w odniesieniu do należności objętych tytułami wykonawczymi o nr: od [...] do [...], zawiadomieniem z 14 lipca 2015 r. organ egzekucyjny zajął wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego na rzecz strony w Banku [...] S.A. (zawiadomienie to bank ten otrzymał 16 lipca 2015 r., natomiast stronie dokument ten doręczono 29 lipca 2015 r. w trybie art. 44 k.p.a.). Z udzielonej przez ten bank odpowiedzi wynika, że skarżący posiadał rachunek w tym banku, jednak nie wykazywał on obrotów od 6 sierpnia 2008 r. W dalszej kolejności, w odniesieniu do wszystkich należności objętych wymienionymi na wstępie tytułami wykonawczymi, organ egzekucyjny skierował zawiadomienie z 19 maja 2022 r. o zajęciu innej wierzytelności pieniężnej z tytułu nadpłat/zwrotu podatku do Urzędu Skarbowego w P. (zawiadomienie to doręczono stronie 9 czerwca 2022 r. w trybie art. 44 k.p.a. pod adresem: Z., [...] D.), a nadto zawiadomieniem z 19 lutego 2024 r. zajęto świadczenie strony z zaopatrzenia emerytalnego w ZUS (organ rentowy zawiadomienie to otrzymał 21 lutego 2024 r. a stronie doręczono je 27 lutego 2024 r.). W świetle wniosku strony skarżącej o uznanie zadłużenia za przedawnione i w związku z tym o umorzenie postępowania egzekucyjnego w sprawie zaległych składek (pismo z 26 lutego 2024 r., które wpłynęło do ZUS 27 lutego 2024 r.) należało przeanalizować zasady przedawnienia należności z tytułu składek, jakie wynikają z uregulowań ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Obowiązkowi temu organ uczynił zadość w toku prowadzonego postępowania. Podkreślić bowiem należy, że organ zarówno przedstawił szczegółowo zasady przedawnienia należności z tytułu składek, jakie wynikają z uregulowań ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych – dalej: "u.s.u.s." - jak i przeanalizował wpływ zmian stanu prawnego, jakie nastąpiły w tym zakresie. Organ zasadnie wskazał, że w dacie powstania zobowiązań strony skarżącej, art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowił, że należności z tytułu składek przedawniają się po upływie 10 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-5d. Zgodnie z art. 24 ust. 5b u.s.u.s. bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Przepisy te, statuujące 10-letni termin przedawnienia, obowiązywały do 31 grudnia 2011 r. Następnie, na mocy przepisów ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców (Dz.U. z 2011 r., Nr 232, poz. 1378) zmieniono brzmienie art. 24 ust. 4 u.s.u.s. Zmiana ta weszła w życie od 1 stycznia 2012 r. i począwszy od tej daty art. 24 ust. 4 u.s.u.s. stanowi, iż należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, liczą od dnia, w którym stały się wymagalne z zastrzeżeniem ust. 5-6. Równocześnie przepis przejściowy zawarty w art. 27 ust. 1 ustawy z 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców stanowił, że do przedawnienia należności z tytułu składek, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym nową ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r. Niemniej jednak jeżeli przedawnienie rozpoczęte przed dniem 1 stycznia 2012 r. nastąpiłoby zgodnie z przepisami dotychczasowymi wcześniej, przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu, co wynika z art. 27 ust. 2 o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców. Przy czym, co należy podkreślić, brzmienie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. nie uległo zmianie – a więc bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jak słusznie zauważył organ, w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, że zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega wątpliwości, że czynnością taką może być doręczenie odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego. Podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem i prowadzeniem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek – sąd podziela poglądy zaprezentowane w orzeczeniach przywołanych przez organ w zaskarżonym postanowieniu. Równocześnie jasnym jest, że pierwszą czynnością zmierzającą do wyegzekwowania należności z tytułu składek, która wywołuje skutek w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia, jest doręczenie upomnienia wzywającego do zapłaty należności - za czynności zmierzające do wyegzekwowania należności z tytułu składek uznaje się bowiem, jak już wskazywano, takie czynności, z których treści lub uzasadnienia wynika bezpośrednio, iż zmierzają one do ściągnięcia należności. Nie ulega więc wątpliwości sądu, że czynnością taką może być doręczenie upomnienia, odpisu tytułu wykonawczego, czy zawiadomienia o zajęciu składnika majątkowego - podjęcie tych czynności wiąże się bowiem z wszczęciem postępowania egzekucyjnego, a zatem służy wyegzekwowaniu należnych składek (patrz chociażby: wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2021 r., sygn. akt I GSK 1643/20; a także wyrok WSA w Łodzi z dnia 25 listopada 2021 r., sygn. akt III SA/Łd 714/21 oraz wskazane tam orzecznictwo, sąd podziela również poglądy judykatury wskazane przez organ w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia). Podkreślić przy tym należy, że doręczenie upomnienia jest warunkiem wszczęcia egzekucji administracyjnej. Jak bowiem stanowi art. 15 u.p.e.a. egzekucja administracyjna może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego, chyba że przepisy szczególne inaczej stanowią. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia. W niniejszej sprawie, jak słusznie zauważył organ bieg terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres: od września 2008 r. do czerwca 2009 r. rozpoczął się przed 1 stycznia 2012 r., gdyż stały się one wymagalne, odpowiednio: 16 października 2008 r., 18 listopada 2008 r., 16 grudnia 2008 r., 16 stycznia 2009 r., 17 lutego 2009 r., 17 marca 2009 r., 16 kwietnia 2009 r., 16 maja 2009 r., 16 czerwca 2009 r. oraz 16 lipca 2009 r. Przy czym bieg tego terminu – tj. terminu przedawnienia - został jednak zawieszony od 20 lipca 2011 r., gdyż tego dnia doręczono stronie skarżącej, wystawione odrębnie dla każdej ze wskazanych powyżej należności, upomnienia z 15 lipca 2011 r. o wskazanych przez organ i wynikających z akt sprawy numerach. Przy czym, co należy podkreślić, strona skarżąca potwierdziła ich otrzymanie na zwrotnym potwierdzeniu odbioru własnoręcznym podpisem. Istota sporu w rozpoznawanej sprawie sprowadzała się w zasadzie do oceny prawidłowości doręczenia stronie skarżącej upomnień, jako pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek – strona skarżąca kwestionuje bowiem adres na jaki zostały one jej przesłane. Sąd stoi jednak na stanowisku, iż wobec tego, że strona potwierdziła własnoręcznym podpisem doręczenie jej wskazanych powyżej upomnień, nie może być żadnych wątpliwości, że dotarły one do niej w dniu 20 lipca 2011 r. A co za tym idzie, wobec tego faktu, adres na który zostały one przesłane nie ma przesądzającego znaczenia. W świetle powyższego, jak słusznie przyjął organ, doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne za okres: od września 2008 r. do czerwca 2009 r. i stan ten będzie trwał aż do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec strony skarżącej w oparciu o tytuły wykonawcze z 10 października 2011 r. o nr: od [...] do [...], które obejmują wskazane powyżej należności. Zatem, skoro wskazane powyżej należności wciąż istnieją i są wymagalne, a strona skarżąca nie zapłaciła ich dobrowolnie, zasadne jest ich dochodzenie w toku administracyjnego postępowania egzekucyjnego i stosowanie w jego w ramach środków egzekucyjnych – w tym również środka w postaci egzekucji ze świadczenia emerytalnego, które doprowadzą do ich przymusowego wykonania. W świetle powyższego, tj. wobec zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanych należności z uwagi na doręczenie stronie skarżącej upomnień, wtórne znaczenie ma już – dla zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanych należności składkowych – doręczenie stronie skarżącej 31 października 2011 r. odpisów tytułów wykonawczych o nr od [...] do [...], które obejmują wskazane powyżej należności. Zaznaczyć jednak należy, iż jak słusznie wskazał organ w zaskarżonym postanowieniu nie ma żadnych wątpliwości, że również odpisy tytułów wykonawczych zostały skuteczni doręczone stronie skarżącej, co potwierdziła ona własnoręcznym podpisem na zwrotnym potwierdzeniu odbioru. A zatem i w tym przypadku zarzut strony skarżącej dotyczący adresu, na który wysłano skierowane doń dokumenty, wobec ich skutecznego doręczenia – fakt ten strona potwierdziła własnoręcznym podpisem - nie ma przesądzającego znaczenia w niniejszej sprawie. Wobec stanowiska strony skarżącej wskazać również należy, iż rację ma organ, że działania organu rentowego – ZUS - związane z przyznaniem, czy też wypłaceniem skarżącemu świadczenia emerytalnego, nie miały wpływu na istnienie i wymagalność przedmiotowych należności składkowych, a tym samym na sposób rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Zatem skoro nie doszło do przedawnienia wskazanych powyżej należności składkowych, to tym samym organ słusznie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego w oparciu o wskazane powyżej tytuły wykonawcze z 10 października 2011 r. w oparciu o art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym przed 30 lipca 2020 r. Z powyższych względów, uznając zarzuty podniesione w skardze za nieuzasadnione, sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę. a.kr

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 16.07.2026. · Źródło