III SA/Łd 247/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki Protokolant Tomasz Porczyński po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 września 2010 r. sprawy ze skargi J C. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchylenia czynności materialno - technicznej zameldowania 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta [...] z dnia [...] , Nr [...] ; 2. stwierdza, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku. Wojewoda Ł. decyzją Nr [...] z dnia [...] r., wydaną na podstawie art. 47 ust. 2 w zw. z art. 5 i 6 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych ( tekst jedn. Dz. U. Nr 139, poz. 993 z 2006 r. z późn. zm.) i art. 138 § 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania J. C. od decyzji Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. nr [...] orzekającej o uchyleniu czynności materialno – technicznej zameldowania J. C. na pobyt stały w lokalu nr [...] przy ul. Z. [...] w P. orzekł o utrzymaniu w mocy zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu swojego orzeczenia organ odwoławczy wyjaśnił, że w dniu 3 listopada 2009 r. współwłaścicielki nieruchomości przy ulicy Z. [...] w P. L. K. i A. W. wystąpiły z wnioskiem o uchylenie czynności materialno – technicznej zameldowania J. C. na pobyt stały w lokalu [...] przy ulicy Z. [...] w P. Wnioskodawczynie podniosły, iż J. C., będący współwłaścicielem nieruchomości w [...] części, zameldował się bez zgody pozostałych współwłaścicieli nieruchomości w lokalu zajętym przez lokatorkę E. P. W lokalu tym nigdy nie przebywał i nie zamieszkiwał. Prezydent Miasta P. decyzją z dnia [...] r. orzekł zgodnie z żądaniem wnioskodawczyń. J. C. w odwołaniu od tej decyzji stwierdził, że po zameldowaniu się pozostawił w przedmiotowym mieszkaniu swoje rzeczy osobiste w obecności E. P. i świadka J. P. Ponadto wskazał, iż podczas oględzin lokalu w dniu 17 grudnia 2009 r. nie został do niego wpuszczony. Dlatego tez kwestionuje ustalenia poczynione przez komisję. Wojewoda Ł. rozpatrując odwołanie wyjaśnił, ze w niniejszej sprawie znajdują zastosowanie przepisy ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W myśl art. 9 ust. 2 b ustawy zameldowanie w lokalu służy wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Przepis ten ma charakter porządkowy, odzwierciedlający aktualny stan rzeczywisty, związany z pobytem w konkretnym lokalu. Za orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że miejscem pobytu stałego określonej osoby jest miejsce ( lokal), w którym znajduje się jej centrum życiowe Zamieszkiwania w lokalu polega na stałym korzystaniu z jego urządzeń, nocowaniu i spędzaniu wolnego czasu oraz zaspokajaniu swoich funkcji życiowych. Na podstawie art. 47 ust. 2 powołanej ustawy organ prowadzący ewidencję jest upoważniony rozstrzygnąć o dokonaniu zameldowania lub wymeldowania w sytuacji, gdy dane zawarte w zgłoszeniu budzą wątpliwości. Na tej podstawie organ ewidencyjny rozstrzyga również o prawidłowości dokonania czynności materialno – technicznej zameldowania, to jest ustala, czy w dacie jej dokonania osoba, której obowiązek dotyczy, spełniła warunki określone w ustawie, m. in. w art. 10 ust. 1. Zgodnie z tym przepisem osoba, która przebywa w określonej miejscowości pod tym samym adresem dłużej niż trzy doby, jest obowiązana zameldować się na pobyt stały lub czasowy najpóźniej przed upływem czwartej doby, licząc od dnia przybycia. Aby czynność zameldowania na pobyt stały można było uznać za prawidłową, osoba, która chce się zameldować w dacie tej czynności, musi przebywać pod oznaczonym adresem z zamiarem stałego przebywania. Z ustaleń dokonanych przez organ pierwszej instancji bezspornie wynika, ze J. C. dokonał zameldowania w lokalu [...] przy ul. Z. [...] w P. pomimo, że w nim nie zamieszkiwał oraz nie posiadał kluczy. Powyższe potwierdza sam odwołujący jednocześnie wskazując, iż lokal z przyczyn technicznych, nie nadaje się do zamieszkania oraz zagraża bezpieczeństwu i zamieszkiwanie w nim jest niemożliwe. Organ odwoławczy przyjął, iż zameldowanie będące czynnością materialno – techniczną potwierdzającą stan faktyczny, miejsce zamieszkania, było dotknięte wadą, gdyż potwierdzało stan, który w rzeczywistości od początku nie istniał. Wobec powyższego uchylenie przez organ pierwszej instancji czynności materialno – technicznej zameldowania było zasadne. Organ właściwy w sprawach ewidencji ludności winien podejmować wszelkie działania w celu zapewnienia zgodności zapisów ewidencji ludności z rzeczywistym miejscem pobytu osób, na których ciąży obowiązek zameldowania się lub wymeldowania. Istotą ewidencji ludności jest gromadzenie informacji w zakresie danych o miejscu pobytu osób. Dane te muszą odpowiadać stanowi faktycznemu. Organ meldunkowy prowadzący ewidencję ma obowiązek podejmować wszelkie czynności służące rejestracji prawdziwych danych o miejscu pobytu osób. Organ odwoławczy przyznał, iż dowód z oględzin lokalu został przeprowadzony przez organ pierwszej instancji z naruszeniem art. 79 k.p.a. Jednakże pozostały materiał dowodowy w sprawie, w sposób nie budzący wątpliwości wskazuje, iż J. C. nie zamieszkiwał w lokalu w chwili zameldowania, jak i nie zamieszkuje po zameldowaniu J. C. wniósł skargę na decyzję organu odwoławczego do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Zarzucił zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych przez nietrafne ustalenie, iż nie zamieszkiwał i nie zamieszkuje w przedmiotowym lokalu. W jego ocenie zebrany materiał dowodowy, a w szczególności zeznania skarżącego i świadka J. P., a także oględziny lokalu pozwalają na ustalenie, iż od dnia 25 sierpnia 2008 r. w lokalu nr [...] przy ulicy Z. [...] w P. faktycznie zamieszkuje J. C. W uzasadnieniu skargi skarżący podniósł, iż od daty zameldowania do października 2009 r. zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu. Posiadał niezbędne urządzenia do normalnego funkcjonowania. Wstawił kozetkę i przyniósł pościel. W mieszkaniu tym przyjmował gości. Skarżący stwierdził, cyt.: " W październiku podczas opróżniania mieszkania przez pracowników rzeczy moje zostały usunięte na podwórko i zabrane przez ludzi z ulicy. W tym czasie przebywałem w S. u brata. Po przyjeździe zastałem puste mieszkanie. 17 grudnia 2009 r. komisja samodzielnie bez mojego udziału kontrolowała już puste mieszkanie. Komisja nie zebrała dowodów mego pobytu, gdyż ślady zostały zatarte – brak dowodów". W ocenie skarżącego zachodzi konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji z powodu braku dowodów. W toku ponownych czynności powinny być przeprowadzone dowody z zeznań świadka J. P., ponownego przesłuchania skarżącego w charakterze strony oraz ponownych oględzin lokalu bez naruszenia przepisu art. 79 k.p.a. Wojewoda Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko stwierdził, ze według udokumentowanych faktów skarżący w momencie zameldowania nie przebywał i nie zamieszkiwał w spornym lokalu. Nie posiadał kluczy, aby udostępnić mieszkanie komisji dokonującej oględzin. Jak sam przyznał w trakcie postępowania wyjaśniającego, przedmiotowy lokal nie nadaje się do zamieszkania bez przeprowadzenia kapitalnego remontu. Ponadto lokatorka mieszkania E. P. nie potwierdziła okoliczności podanych przez skarżącego. Za przyznany lokal wnosi opłaty i nie przekazała do niego kluczy skarżącemu , jak i nie udostępniła mu lokalu w inny sposób. Wojewódzki Sąd administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm. ) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. ) - dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną - art.134 § 1 p.p.s.a. Organy administracji obu instancji w trakcie prowadzonych postępowań dopuściły się naruszenia przepisów postępowania administracyjnego. Naruszenia te mogły mieć wpływ na wynik sprawy. Przede wszystkim organ odwoławczy nie zareagował na naruszenie przez organ pierwszej instancji przepisu art. 79 k.p.a., polegające na przeprowadzeniu oględzin spornego lokalu bez udziału skarżącego. Zachowanie wymagań określonych w art. 79 k.p.a. jest bezwzględnym obowiązkiem organów administracji państwowej. Uchybienie temu przepisowi, w szczególności jeżeli przeprowadzone bez udziału strony i kwestionowane przez nią dowody stanowiły podstawę rozstrzygnięcia sprawy uznać należy za naruszenie przepisów postępowania administracyjnego mające istotny wpływ na rozstrzygniecie w danej sprawie ( v. wyrok NSA z dnia 22 listopada 2006 r., sygn. akt II OSK 375/06 – System Informacji Prawnej Lex nr 321513; wyrok NSA z dnia 14 listopada 1995 r. sygn. akt SA/Wr 664/95, niepubl; wyrok NSA z dnia 16 lutego 1986 r. sygn. akt II SA 2015/85, ONSA 1986, nr 1, poz. 13). Skarżący był uprawniony do uczestniczenia w oględzinach lokalu w dniu 17 grudnia 2009 r. Pozbawienie go tego prawa spowodowało utratę mocy dowodowej ustaleń dokonanych w trakcie oględzin. Skarżący został pozbawiony możliwości zadawania pytań pozostałym uczestnikom postępowania oraz składania wyjaśnień. Powyższe uprawnienie strony przewidziane zostało w przepisie art. 79 § 2 k.p.a. Organ odwoławczy po zapoznaniu się z odwołaniem i aktami sprawy rozpatrywanej w I instancji powinien zobowiązać organ pierwszej instancji do powtórzenia oględzin z udziałem skarżącego. Ponadto organ odwoławczy nie odniósł się w uzasadnieniu swojej decyzji do zawartego w odwołaniu twierdzenia, iż skarżący w obecności pani P. i J. P. pozostawił w przedmiotowym lokalu swoje rzeczy osobiste. Skarżący jest człowiekiem w podeszłym wieku. Nie był on reprezentowany przez profesjonalnego prawnika. Wobec powyższego organ odwoławczy zobowiązany był wykazać się szczególną starannością i podjąć czynności zmierzające do wyjaśnienia intencji strony wnoszącej odwołanie. Należało ustalić czy w odwołaniu zawarty został wniosek o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadków P. i P. Tym bardziej było to uzasadnione, że strona określiła J. P. jako świadka. Tymczasem organ odwoławczy nie przeprowadził jakiegokolwiek postępowania w tym zakresie i wydał decyzję nie uprzedzając stron w trybie art. 10 § 1 k.p.a. o możliwości wypowiedzenia się co rozebranych w stronie dowodów oraz zgłoszonych żądań. W konsekwencji powyższych uchybień organu administracji wnioski dowodowe dotyczące przesłuchania świadków i ponownego przeprowadzenia oględzin lokalu z udziałem skarżącego sformułowane zostały dopiero w skardze do sądu. Wnioski te uzasadniono jednoznacznie. Skarżący składając je zamierza udowodnić, iż w momencie zameldowania przebywał w lokalu nr [...] na stałe, nocując w nim i przyjmując znajomych. Zgodnie z art. 7 k.p.a. organy administracji publicznej stoją na straży praworządności i podejmują wszelki kroki niezbędne do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Z kolei w myśl art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć materiał dowodowy. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył powołane przepisy. Przyjął, że materiał dowodowy zgromadzony przez organ pierwszej instancji wskazuje w sposób nie budzący wątpliwości na niezamieszkiwanie skarżącego w lokalu w chwili zameldowania. Nie wyjaśnił jednak dlaczego ten materiał dowodowy w jego ocenie potwierdza niezamieszkiwanie strony w lokalu w chwili zameldowania, skoro oględziny lokalu przeprowadzono z naruszeniem art. 79 k.p.a., a skarżący w odwołaniu przedstawia okoliczności sprawy całkiem odmiennie niż przyjęły organy administracji. Organ rozpoznający sprawę ponownie przeprowadzi staranne postępowanie dowodowe pozwalające na ustalenie, czy w dacie zameldowania skarżący faktycznie zamieszkiwał w przedmiotowym lokalu z zamiarem przebywania w nim na stałe. M. in. dopuści na tę okoliczność dowód z zeznań świadka J. P. i rozważy zasadność innych wniosków dowodowych, które w toku ponownego rozpoznawania sprawy złożą J. C. i uczestniczki postępowania. W szczególności ustali, czy skarżący w okresie od zameldowania do października 2009 r. dysponował kluczami do przedmiotowego lokalu i od kogo ewentualnie klucze otrzymał. Powyższe ustalenie jest niezbędne , bowiem skarżący twierdzi, iż w tym okresie zamieszkiwał w mieszkaniu [...] przy ul. Z. [...] w P. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1) c) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta P. z dnia [...] r. Nr [...]. Na podstawie art. 152 p.p.s.a. sąd stwierdził, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku. A. B.