III SA/Łd 25/25

WyrokWSA w Łodzi2025-05-28

Skład orzekający: Małgorzata Kowalska, Ewa Alberciak, Agnieszka Krawczyk

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy zarządzenie organu gminy, które jedynie uzupełnia brakujące uzasadnienie wcześniejszego zarządzenia, może być uznane za uwzględnienie skargi w trybie autokontroli (art. 54 § 3 p.p.s.a.)?
Ratio decidendi
Zarządzenie organu gminy, które jedynie uzupełnia brakujące uzasadnienie wcześniejszego zarządzenia, nie może być uznane za uwzględnienie skargi w trybie autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. Przepis ten nie stanowi samodzielnej podstawy do wzruszenia aktu przez organ administracji, a jedynie procesową możliwość jego uwzględnienia w całości, zgodnie z żądaniem skarżącego. W przypadku braku uwzględnienia skargi w całości, organ nie może skorzystać z tego trybu, a sąd powinien stwierdzić nieważność wadliwego aktu.
Stan faktyczny
Skarżąca T. W. wniosła skargę na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z dnia 23 października 2024 r. nr 79/2024, które zmieniało wcześniejsze zarządzenie z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 w sprawie powierzenia jej stanowiska dyrektora szkoły. Skarżąca zarzucała niewłaściwe zastosowanie przepisów Prawa oświatowego poprzez powierzenie jej stanowiska na okres jednego roku szkolnego zamiast standardowych pięciu lat, bez wystarczającego uzasadnienia. Organ, zamiast przekazać sprawę do sądu, wydał zarządzenie zmieniające, które jedynie uzupełniło brakujące uzasadnienie pierwotnego zarządzenia, nie odnosząc się do wniosku skarżącej o zmianę okresu powierzenia stanowiska.
Rozstrzygnięcie
Stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości i zasądza od Wójta Gminy Nieborów na rzecz skarżącej kwotę 797 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 28 maja 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Kowalska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak, Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, , Protokolant asystent sędziego Krystyna Adamczewska-Reguła po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 maja 2025 roku sprawy ze skargi T. W. na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z dnia 23 października 2024 roku nr 79/2024 w sprawie zmiany zarządzenia w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora szkoły 1. stwierdza nieważność zaskarżonego zarządzenia w całości; 2. zasądza od Wójta Gminy Nieborów na rzecz skarżącej kwotę 797 (siedemset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. 4 grudnia 2024 r. T. W. wystąpiła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na zarządzenie Wójt Gminy Nieborów z 23 października 2024 r. nr 79/2024 w sprawie zmiany zarządzenia w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B.. Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. Zarządzeniem z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 Wójt Gminy Nieborów powierzył T. W. stanowisko dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. na okres od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2025 r., tj. jednego roku szkolnego. 20 września 2024 r. skargę na powyższe zarządzenie wniosła T. W. zarzucając zaskarżonemu rozstrzygnięciu naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 63 ust. 1, ust. 10 i ust. 21 ustawy z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 737) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na uznaniu, że zachodzą przesłanki do powierzenia skarżącej stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. do 31 sierpnia 2025 r., tj. na okres jednego roku szkolnego oraz braku uzasadnienia przyczyn skrócenia okresu na jaki powierzono skarżącej stanowisko dyrektora szkoły. Na tej podstawie skarżąca wniosła o zmianę wskazanego zarządzenia w zaskarżonej części poprzez powierzenie skarżącej T. W. stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2029 r., tj. na okres 5 lat ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w części § 2 w zakresie słów "do 31 sierpnia 2025 r., tj. jednego roku szkolnego". Powyższa skarga nie została przekazana przez organ do sądu z aktami sprawy i odpowiedzią na skargę w ustawowym terminie. Przekazanie skargi nastąpiło dopiero na żądanie sądu, 28 stycznia 2025 r. Sprawa ta została zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Łd 93/25. Natomiast, po otrzymaniu powyższej skargi, zarządzeniem z 23 października 2024 r. nr 79/2024 Wójt Gminy Nieborów zmienił zarządzanie nr 56/2024 z 14 sierpnia 2024 r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. w ten sposób, że dodał do niego uzasadnienie. Zarządzenie nr 56/2024 w pozostałym zakresie nie zostało zmienione. 4 grudnia 2024 r. T. W., reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, wniosła skargę na zrządzenie Wójta Gminy Nieborów 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 oraz na zarządzenie Wójta gminy Nieborów z 23 października 2024 r. nr 79/2024. Zaskarżonym zarządzeniom zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, tj. art. 63 ust. 1, ust. 10 i ust. 21 ustawy Prawo oświatowe poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegające na błędnym uznaniu, że zachodzą przesłanki do powierzenia skarżącej T. W. stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. do dnia 31 sierpnia 2025 r., tj. na okres jednego roku szkolnego, w sytuacji gdy argumenty wskazane w uzasadnieniu zarządzenia są niewystarczające i nie dają podstawy do odstępstwa od zasady powierzenia stanowiska na okres krótszy niż 5 lat. W uzasadnieniu złożonej skargi strona wskazała, że argumenty zawarte w uzupełnionym uzasadnieniu zarządzenia są nieprawdziwe oraz niewystarczające i nie dają podstawy do odstępstwa od zasady powierzenia stanowiska na okres 5 lat, zaś Wójt Gminy Nieborów wybiórczo przedstawił okoliczności, tak aby przemawiały one na niekorzyść skarżącej. Skarżąca także obszernie odniosła się do argumentacji zaprezentowanej przez organ w zarządzeniu z 23 października 2024 r. nr 79/2024. W ocenie skarżącej Wójt Gminy Nieborów nie przedstawił w zarządzeniach żadnych uzasadnionych powodów skrócenia okresu powierzenia wyłonionemu w konkursie kandydatowi stanowiska dyrektora szkoły. Powierzenie tego stanowiska skarżącej na skrócony okres nastąpiło bez przekonywującego uzasadnienia, w oderwaniu od wyników postępowania konkursowego. Na tej podstawie skarżąca wniosła o stwierdzenie nieważności zarządzenia Wójta Gminy Nieborów z 23 października 2024 r. nr 79/2024 w sprawie zmiany Zarządzenia w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. oraz zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. w części § 2 w zakresie słów "do 31 sierpnia 2025 r., tj. jednego roku szkolnego" oraz o zwrot na rzecz skarżącej kosztów zastępstwa procesowego w niniejszym postępowaniu. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o odrzucenie skargi na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. oraz o oddalenie skargi na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 23 października 2024 r. nr79/2024. Organ wyjaśnił, że na podstawie art. 54 § 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935) – dalej: "p.p.s.a.", uwzględnił skargę T. W. z 20 września 2024 r. na zarządzenie z 14 sierpnia 2024 r., w której kwestionowano brak uzasadnienia i doręczył skarżącej zmienione zarządzenie. W ocenie organu, wbrew twierdzeniom skargi, nie dopuścił się on naruszenia prawa materialnego. W uzasadnieniu zaskarżonego zarządzenia wskazano bowiem powody powierzenia skarżącej stanowiska dyrektora szkoły na okres jednego roku. W dalszej części uzasadnienia organ ponownie przywołał okoliczności, które w jego ocenie przemawiały za skróceniem stronie okresu powierzenia stanowiska dyrektora szkoły. Skarga T. W. z 4 grudnia 2024 r. na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 została zarejestrowana w sądzie pod sygn. akt III SA/Łd 24/25 i odrzucona postanowieniem z 28 maja 2025 r. z uwagi na wcześniejszą zawisłość sporu między stronami, zaś skarga na zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 23 października 2024 r. nr 79/2024 stanowiąca przedmiot tej sprawy zarejestrowana pod sygn. akt III SA/Łd 25/25 została rozpoznana łącznie ze sprawą III SA/Łd 93/25 (pierwszą skargą strony na zarządzenie z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024) na rozprawie w dniu 28 maja 2025 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 tej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 3 § 2 pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) – dalej: "p.p.s.a.", kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie m.in. w sprawach skarg na akty organu jednostki samorządu terytorialnego, inne niż akt prawa miejscowego, podjętego w sprawie z zakresu administracji publicznej. Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a. sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 i 6, stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności. Podstawy do stwierdzenia nieważności aktu lub uchwały organu gminy wyznaczają przepisy ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 1465) – dalej: "u.s.g.". W myśl art. 91 u.s.g. uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. Zgodnie z art. 91 ust. 4 u.s.g. w przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały, ograniczając się do wskazania, że uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa. W orzecznictwie sądów administracyjnych i doktrynie utrwalił się pogląd, że tylko istotne naruszenie prawa stanowi podstawę do stwierdzenia nieważności aktu (np. uchwały) organu gminy. Za "istotne" naruszenie prawa uznaje się uchybienie prowadzące do skutków, które nie mogą być tolerowane w demokratycznym państwie prawnym. Do nich zalicza się między innymi naruszenie przepisów prawa ustrojowego oraz prawa materialnego, a także przepisów regulujących procedury podejmowania uchwał (M. Stahl, Z. Kmieciak: "Akty nadzoru nad działalnością samorządu terytorialnego w świetle orzecznictwa NSA i poglądów doktryny" w: Samorząd Terytorialny 2001 r., z. 1-2, s. 101-102). W judykaturze za istotne naruszenie prawa, będące podstawą do stwierdzenia nieważności aktu, uznaje się takiego rodzaju naruszenia prawa jak: podjęcie uchwały przez organ niewłaściwy, brak podstawy do podjęcia uchwały określonej treści, niewłaściwe zastosowanie przepisu prawnego będącego podstawą podjęcia uchwały, naruszenie procedury podjęcia uchwały (por. wyroki NSA: z 11 lutego 1998 r. sygn. akt II SA/Wr 1459/97, Lex nr 33805; z 8 lutego 1996 r. sygn. akt SA/Gd 327/95, Lex nr 25639, z 26 listopada 2019 r., sygn. akt II OSK 2674/19, LEX nr 2777895). W rozstrzyganej sprawie przedmiot skargi stanowi zarządzenie Wójta Gminy Nieborów z 23 października 2024 r. w sprawie zmiany zarządzenia w sprawie powierzenia skarżącej stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B.. Na wstępie wskazać należy, że legitymacja skargowa do wniesienia skargi na zarządzenie organu gminy została uregulowana w art. 101 ust. 1 u.s.g. W myśl tego przepisu każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Dokonując oceny dopuszczalności zaskarżenia przedmiotowego zarządzenia z uwagi na jego charakter, w ślad za orzecznictwem sądowym i poglądami doktryny, wskazać należy, że "o właściwości sądu administracyjnego w sprawie ze skargi na uchwałę lub zarządzenie organu jednostki samorządu terytorialnego, które nie stanowią aktów prawa miejscowego, przesądzające znaczenie ma to, że akt taki został podjęty przez organ jednostki samorządu terytorialnego w sprawie z zakresu administracji publicznej. Przy tym akt ten może dotyczyć większej lub mniejszej liczby osób, a nawet jednej, wskazanej w tym akcie osoby. Zasadnicze znaczenie ma więc to, czy akt został podjęty przez organ jednostki samorządu terytorialnego, i czy sprawa, w której akt ten został podjęty, jest sprawą z zakresu administracji publicznej" (por. pkt 29 komentarza LEX do art. 3 p.p.s.a. [w:] J. P. Tarno, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. V, Opublikowano: LexisNexis 2011). W orzecznictwie sądowym podkreśla się, że zarządzenie organu wykonawczego gminy jest obok decyzji administracyjnej prawną formą w jakiej wójt może podejmować władcze rozstrzygnięcia (por. wyrok NSA z dnia 30 czerwca 2004r., sygn. akt OSK 439/04 Opublikowano: OwSS 2005/3/69). Z kolei obsada stanowiska kierowanego w szkole jest formą zarządzania szkołą publiczną, co wchodzi w zakres administracji publicznej sprawowanej przez organy samorządu terytorialnego (por. wyroki: NSA z 14 listopada 2018 r., sygn. akt I OSK 2188/18, Lex numer 2603842 oraz z 14 maja 2014 r., sygn. akt I OSK 359/14, Lex numer 1480907). W utrwalonym orzecznictwie sądów administracyjnych wskazuje się, że akt powołania i odwołanie nauczyciela ze stanowiska kierowniczego ma charakter kompetencji władczej, związanej z wykonywaniem publicznoprawnych zadań w zakresie oświaty, określonych w przepisach mających charakter publicznoprawny. Dalej podkreślić należy, że skuteczne wniesienie skargi w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g., umożliwiające sądowi jej merytoryczne rozpoznanie, następuje wtedy, gdy skarżący wykaże naruszenie interesu prawnego unormowaniami zaskarżonego aktu. Interes prawny, to coś innego niż interes faktyczny, winien on wynikać z przepisu prawa gwarantującego podmiotowi określone uprawnienie. Strona uruchamiając tryb określony w art. 101 ust. 1 u.s.g. winna wykazać, że wskutek podjęcia kontestowanego zarządzenia doszło do naruszenia konkretnego i aktualnego, prawem chronionego interesu lub uprawnienia podmiotu wnoszącego skargę oraz wskazać naruszenie przez organ gminy konkretnego przepisu prawa materialnego. W orzecznictwie wskazuje się także, że powinna wykazać, że zaskarżony akt wpływa na sferę materialnoprawną strony, pozbawiając ją pewnych uprawnień gwarantowanych przepisami prawa materialnego albo uniemożliwiając ich realizację (por. wyrok NSA z 22 lutego 2018 r., sygn. akt II OSK 1106/16 oraz powołane tam orzecznictwo, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, CBOSA). Skarga wnoszona w trybie art. 101 u.s.g nie ma charakteru actio popularis - podstawą zaskarżenia jest niezgodność zarządzenia z prawem i równoczesne naruszenie przez nią konkretnie rozumianych interesów lub uprawnień konkretnego obywatela, a uprawnienie to musi wynikać z właściwej regulacji materialnoprawnej. Zgodnie z art. 63 ust. 21 ustawy Prawo oświatowe stanowisko dyrektora szkoły lub placówki powierza się na 5 lat szkolnych. W uzasadnionych przypadkach można powierzyć to stanowisko na krótszy okres, jednak nie krótszy niż 1 rok szkolny. W ocenie sądu w rozpoznawanej sprawie, w kontekście przesłanek dopuszczalności skargi wynikających z art. 101 ust. 1 u.s.g., nie ulega wątpliwości, że skarżąca legitymuje się własnym i konkretnym interesem prawnym, gdyż zaskarżone zarządzenie dotyczy bezpośrednio sfery jej praw i obowiązków, skoro zostało wydane w sprawie powołania jej na dyrektora placówki oświatowej na okres jednego roku szkolnego. Skarga nie musiała zostać poprzedzona wyczerpaniem środków zaskarżenia, ani jej wniesienie nie jest ograniczone terminem (art. 53 § 2a p.p.s.a.). Przechodząc do merytorycznej kontroli zaskarżonego aktu podkreślić należy, że zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz. U. Nr 78, poz. 483, ze zm.) organy władzy publicznej działają na podstawie i w granicach prawa. Poprzez działanie na podstawie i w granicach prawa w zakresie podejmowania uchwał przez organy jednostek samorządu terytorialnego rozumieć należy działanie zgodne z przepisami regulującymi podstawy prawne podejmowania uchwał; przepisami prawa ustrojowego; przepisami prawa materialnego oraz zgodne z przepisami regulującymi procedurę podejmowania uchwał (por. wyrok WSA w Łodzi z 21 stycznia 2009 r., III SA/Łd 564/08; wyrok NSA oz. we Wrocławiu z 20 kwietnia 1999 r., II SA/Wr 364/98; dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych www.orzeczenia.nsa.gov.pl – dalej CBOSA). Zaskarżone zarządzenie z 23 października 2024 r. nr 79/2024 wydane zostało w sprawie zmiany wcześniejszego zarządzenia Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. nr 56/2024 w sprawie powierzenia skarżącej stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B. do 31 sierpnia 2025 r., tj. na okres jednego roku szkolnego. Tytuł zaskarżonego zarządzenia wskazuje, że zostało ono podjęte w przedmiocie zmiany pierwotnego zarządzenia dotyczącego powierzenia skarżącej stanowiska dyrektora szkoły. Zgodnie z § 82 w związku z § 141 załącznika do rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 20 czerwca 2002 r. w sprawie "Zasad techniki prawodawczej" (Dz. U. z 2016 r. poz. 283), dalej: "Z.t.p.", zmiana (nowelizacja) zarządzenia polega na uchyleniu niektórych jego przepisów, zastąpieniu niektórych jego przepisów przepisami o innej treści lub brzmieniu lub na dodaniu nowych przepisów. Tymczasem wydając zaskarżone zarządzenie organ nie uchylił, nie zmienił żadnego z przepisów pierwotnego zarządzenia ani nie dodał żadnego nowego przepisu, a jedynie uzupełnił pierwotnie wydane zarządzenie o brakujące uzasadnienie. W ocenie sądu działaniem takim Wójt Gminy Nieborów naruszył zasady techniki prawodawczej. Nadto immanentną cechą zarządzenia, jako ściśle kwalifikowanej prawnie formy działania organu gminy, jest rozstrzygający charakter tego aktu. Akt taki do uznania go za zarządzenie musi zawierać rozstrzygnięcie o sferze praw i obowiązków jednostki o charakterze władczym i nie może polegać na uzupełnieniu pierwotnego zarządzenia o brakujące uzasadnienie (por. postanowienie NSA z 5 kwietnia 2017 r., sygn. akt I OSK 172/17, LEX nr 2338866). W przedmiotowej sprawie natomiast organ wydając zarządzenie zmieniające zarządzenie nr 56/2024 Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B., nie dokonał żadnej zmiany w zakresie uprawnień skarżącej dodał jedynie brakujące uzasadnienie do swojego pierwotnego rozstrzygnięcia. Wydając zarządzenie z 23 października 2024 r. organ dopuścił się także rażącego naruszenia art. 54 § 3 p.p.s.a. Powyższy przepis nie został co prawda wskazany jako podstawa wydania zaskarżonego aktu, jednak jak wyjaśnił organ to w oparciu o niego nie przekazał on do sądu wniesionej przez stronę skargi z 20 września 2024 r. na zarządzenie z 14 sierpnia 2024.r nr 56/2024, lecz ją uwzględnił wydając zaskarżone zarządzenie. W tym miejscu podkreślić należy, że zgodnie z art. 54 § 1 i 2 p.p.s.a. organ, którego działanie lub bezczynność zaskarżono, ma obowiązek, po sporządzeniu odpowiedzi na skargę, przekazać ją, wraz z aktami sprawy, sądowi administracyjnemu w terminie 30 dni od jej wniesienia. Wyjątek od tej zasady przewidziany został w art. 54 § 3 p.p.s.a. zgodnie z którym organ, którego działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania zaskarżono, może w zakresie swojej właściwości uwzględnić skargę w całości w terminie trzydziestu dni od dnia jej otrzymania. W przypadku skargi na decyzję, uwzględniając skargę w całości, organ uchyla zaskarżoną decyzję i wydaje nową decyzję. Uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Przepis § 2 stosuje się odpowiednio. Dopuszczalność stosowania przez organy gminy trybu tzw. autokontroli na podstawie art. 54 § 3 p.p.s.a. zarówno w doktrynie jak i orzecznictwie jest przedmiotem przeciwstawnych poglądów. Według jednego stanowiska, przepis art. 54 § 3 p.p.s.a. pomimo tego, iż zawarty jest w ustawie procesowej, jest przepisem o charakterze kompetencyjnym, dającym organowi szczególne uprawnienie w ramach toczącego się postępowania sądowoadministracyjnego do podjęcia rozstrzygnięcia uwzględniającego skargę zgodnie z jej żądaniem przy zastosowaniu rodzajów rozstrzygnięć podejmowanych przez sąd administracyjny w razie uwzględnienia skargi (por. wyrok NSA z 18 listopada 2014 r. sygn. akt II OSK 2377/14, LEX nr 1657777 ). W odmiennym stanowisku, które sąd orzekający w niniejszej sprawie podziela, podnosi się, że norma z art. 54 § 3 p.p.s.a. nie może być traktowana jako samodzielna podstawa wzruszenia przez organ administracji publicznej zaskarżonego aktu lub czynności, ponieważ jest to przepis procesowy, umieszczony w rozdziale 2 p.p.s.a., regulującym zasady i tryb wnoszenia skargi do sądu administracyjnego, a więc nie ustanawia on zadań i kompetencji organu administracji publicznej. Przepisy procesowe nie mogą stanowić podstawy do ustanowienia norm kompetencyjnych, ponieważ to normy materialnoprawne i ustrojowe stanowią źródło kompetencji organu do wydania prawnie przewidzianego rozstrzygnięcia. Uznanie, że organom gminy przysługuje kompetencja do stwierdzenia nieważności własnych uchwał oznaczałoby, że organy gminy mogą zastępować sąd administracyjny w wykonywaniu swoich uprawnień w orzekaniu w przedmiocie nieważności lub niezgodności z prawem zaskarżonych uchwał (por. wyrok NSA z 18 listopada 2014 r., II OSK 2377/14, WSA we Wrocławiu z 30 marca 2016 r., III SA/Wr 81/16, WSA w Gliwicach z 2 kwietnia 2014 r., I SA/Gl 18/14, WSA w Łodzi z 5 marca 2013 r., II SA/Łd 1069/12, wszystkie dostępne w bazie orzeczeń CBOIS). Wykładnia systemowa i funkcjonalna ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi oraz ustawy o samorządzie gminnym, które regulują zasady i tryb postępowania nadzorczego pozwala stwierdzić, że to wyłącznie sąd administracyjny jest właściwy rzeczowo do stwierdzenia nieważności aktu w wyniku uwzględnienia skargi (por. wyrok WSA w Gorzowie Wielkopolskim z 13 lipca 2016 r., II SA/Go 405/16). Niezależnie od powyższego podkreślenia wymaga, że warunkiem do skorzystania z uprawnienia do autokontroli przewidzianego w art. 54 § 3 p.p.s.a. jest obowiązek uwzględnienia skargi w całości, a więc uznania za uzasadnione zarówno zarzutów oraz wniosków skargi, jak i wskazanej w niej podstawy prawnej, co oznacza, iż organ może skorygować zaskarżone rozstrzygnięcie wyłącznie w kierunku wskazanym przez skarżącego. Przez uwzględnienie skargi w całości należy rozumieć doprowadzenie do stanu, w którym istota sprawy zostaje rozstrzygnięta ostatecznie, zgodnie z oczekiwaniem strony wynikającym z jej skargi skierowanej do sądu. Przy czym oczekiwania strony co do załatwienia (zakończenia) sprawy należy odnosić do meritum sprawy, a nie do formalnej kwestii brzmienia rozstrzygnięcia. Ponadto, z regulacji zawartej w zdaniu trzecim powołanego przepisu wynika, że uwzględniając skargę, organ stwierdza jednocześnie, czy działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania miały miejsce bez podstawy prawnej albo z rażącym naruszeniem prawa. Jak przyjmuje się w orzecznictwie, są to niezbędne elementy rozstrzygnięcia autokontrolnego, a ich brak skutkuje tym, że jest ono obarczona wadą, a sąd rozstrzygając sprawę, zobowiązany jest do jego uchylenia. (por. wyroki NSA z dnia 22 maja 2014 r., sygn. I OSK 1379/13, z dnia 26 stycznia 2016 r., sygn. II GSK 425/14, wyroki WSA w Białymstoku z dnia 26 czerwca 2012 r., sygn. II SA/Bk 110/12, z dnia 30 lipca 2013 r., sygn. II SA/Bk 3/13, wyrok WSA w Szczecinie z dnia 2 stycznia 2013 r., sygn. II SA/Sz 1043/12, wyrok WSA w Gliwicach z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. II SA/Gl 955/11, wyrok WSA w Krakowie z dnia 11 października 2012 r., sygn. II SA/Kr 934/12, wyrok WSA w Warszawie z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. II SA/Wa 225/17, wyrok WSA w Gdańsku z dnia 27 lipca 2017 r., sygn. II SA/Gd 229/17, dostępne w bazie orzeczeń CBOIS). Jak podkreślono powyżej podejmując rozstrzygnięcie w trybie art. 54 § 3 p.p.s.a. organ jest związany treścią żądania skarżącego i nie ma możliwości wybiórczego uwzględnienia skargi. W przedmiotowej sprawie skarżąca w skardze z 20 września 2024 r. wniosła nie tyle o uzasadnienie zarządzenia z 14 sierpnia 2024 r. w sprawie powierzenia jej stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B., ale przede wszystkim o jego zmianę w zaskarżonej części poprzez powierzenie jej powyższego stanowiska od 1 września 2024 r. do 31 sierpnia 2029 r., tj. na okres 5 lat, ewentualnie o stwierdzenie nieważności zaskarżonego zarządzenia w części § 2 w zakresie słów "do 31 sierpnia 2025 r., tj. jednego roku szkolnego". Organ tymczasem zaskarżonym zarządzeniem nr 79/2024 zmienił zarządzenie nr 56/2024 Wójta Gminy Nieborów z 14 sierpnia 2024 r. w sprawie powierzenia stanowiska dyrektora Szkoły Podstawowej im. [...] w B., dodając do niego jedynie uzasadnienie. Oznacza to, że organ wydając zaskarżone zarządzenie z 23 października 2024 r., nie uwzględnił skargi w całości, a zatem błędnie zastosował art. 54 § 3 p.p.s.a. Na tle powyższych rozważań, sąd nie neguje uprawnienia wójta do zmiany własnego zarządzenia, uprawnienia tego nie można jednak utożsamiać z uwzględnieniem skargi, co oznacza, że w sytuacji takiej nie mamy do czynienia z autokontrolą przewidzianą w art. 54 § 3 p.p.s.a. Z przedstawionych wyżej względów Wójt Gminy Nieborów podejmując zaskarżone zarządzenie istotnie naruszyła prawo, w związku z czym należało stwierdzić jego nieważność w całości, o czym sąd orzekł na podstawie art. 147 § 1 p.p.s.a. w pkt. 1 sentencji wyroku. O kosztach orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. w związku z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwi z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tekst jedn. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964). Na koszty w łącznej kwocie 797 złotych składają się: wpis od skargi (300 złotych), zwrot kosztów zastępstwa procesowego (480 złotych) oraz opłata skarbowa za udzielone pełnomocnictwo (17 złotych). EC

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 13.09.2026. · Źródło