III SA/Łd 254/17

Dnia 25 kwietnia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku D.K. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z skargi D.K. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. lf III SA/Łd 254/17 Uzasadnienie D.K. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] w przedmiocie zatrzymania prawa jazdy. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z rodzicami, dwiema siostrami, szwagrem i dwójką dzieci siostry i szwagra. Skarżący jest bezrobotny, nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Rodzice skarżącego posiadają 300-metrowy dom oraz 25-hektarowe gospodarstwo rolne, otrzymują także renty po ok. 2000 zł brutto. Siostra ze szwagrem nie pracują, utrzymują siebie oraz dwójkę dzieci z pomocy społecznej (a tym ze świadczenia wychowawczego 500+), pomagają im też rodzice. Druga siostra pracuje zawodowo, osiągając ok. 2000 zł brutto dochodu. Skarżący wskazał, że płaci ratę kredytu w wysokości 1500 zł oraz alimenty w kwocie 1100 zł. Koszty utrzymania domu ponoszę rodzice. Z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawcy okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 6 marca 2017 r. wnioskodawca został wezwany do złożenia: - odpisów zeznań rocznych o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego, jego rodziców, siostry i szwagra (wymienionych we wniosku jako osoby pozostające ze skarżącym we wspólnym gospodarstwie domowym) w 2015 r. oraz w 2016 r. (o ile zostały już złożone), - zaświadczeń o wysokości rent otrzymywanych przez rodziców skarżącego oraz o wysokości dochodu uzyskiwanego przez siostrę skarżącego A. K. w ciągu ostatnich 3 miesięcy, - wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego, jego rodziców (w tym rachunku prowadzonego na potrzeby gospodarstwa rolnego o powierzchni 25 ha), siostry i szwagra rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich trzech miesięcy, - zaświadczenia z właściwego urzędu pracy o posiadaniu przez skarżącego, jego siostrę M. K.-B. oraz jego szwagra M. B. statusu osób bezrobotnych, z prawem (bądź bez prawa) do zasiłku dla bezrobotnych, - informacji o otrzymywanych świadczeniach budżetowych, w szczególności zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa o otrzymywanych przez rodziców skarżącego dopłatach bezpośrednich do produkcji rolnej i ewentualnych innych płatnościach za dwa ostatnie lata z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego, - informacji o zaciągniętych kredytach (na jaki cel, w jakiej instytucji, na jaką kwotę, na jaki okres, z podaniem harmonogramu spłaty kredytu), w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Na wniosek skarżącego, zarządzeniem z dnia 28 marca 2017 r., referendarz sądowy przedłużył termin na wykonanie ww. obowiązków do dnia 5 kwietnia 2017 r. (informację w tym przedmiocie skarżący odebrał w dniu 31 marca 2017 r.). Do dnia dzisiejszego wnioskodawca nie złożył wymaganych dokumentów i informacji, uiścił jedynie wpis od skargi w kwocie 200 zł, zaksięgowany w dniu 20 kwietnia 2017 r. pod poz. 1952). Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 75481). Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Ustosunkowując się do wniosku strony stwierdzić należy, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, a tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie wnioskodawcy, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, jako że zawierało niepełne informacje o stanie majątkowym, sam wniosek zaś uzasadniony został lakonicznie. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jego realnych możliwości płatniczych. Jednakże strona nie przedstawiła żadnej z żądanych informacji, na skutek czego pozbawiła referendarza możliwości oceny jej sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o ustanowienie adwokata musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. lf