III SA/Łd 261/05

Dnia 12 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Asesor WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 września 2005 roku sprawy ze skargi E. R. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zasiłku przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję, 2. przyznaje adwokatowi J. P. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. A 7 kwotę 240 ( dwieście czterdzieści) złotych tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu i nakazuje wypłacić tę kwotę ze Skarbu Państwa – kasy Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Wojewoda [...] decyzją nr [...] z dnia [...] wydaną na podstawie art.6c ust.2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /t.j. Dz.U z 2001 r., nr 6, poz.56 z późn. zm./ oraz art.3, art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U z 2001 r., nr 154, poz.1793/ oraz art.138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego /t.j. Dz.U z 2000 r., nr 98, poz.1071 z późn. zm./ po rozpatrzeniu odwołania E. R. od decyzji Starosty R., z dnia [...], znak [...] orzekającej o odmowie przyznania zasiłku przedemerytalnego od dnia 11 czerwca 2002 r. - utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy stwierdził, że na mocy decyzji ostatecznej Starosty R. z dnia [...] Pani E. R. uzyskała od dnia [...] status osoby bezrobotnej oraz nabyła od dnia 27 października 2001 r. prawo do zasiłku dla bezrobotnych w wysokości 120 % kwoty zasiłku określonej w art.24 ust.1 ustawy na okres 6 miesięcy. E. R. w dniu 11 czerwca 2002 r. złożyła wniosek o przyznanie prawa do zasiłku przedemerytalnego, załączając korektę świadectwa pracy z A S.A. dokumentującą wykonywanie przez nią pracy w warunkach szczególnych. Wojewoda wskazał, że organ I instancji zaskarżoną decyzją z dnia [...] nie przyznał wnioskodawczyni prawa do zasiłku przedemerytalnego. Pani E. R. nie spełniła do dnia 31 grudnia 2001 r. warunków określonych w art.37j ust.1 pkt 1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organ ten ustalił, że łączny czas pracy wnioskodawcy w dniu rejestracji wyniósł 24 lata, 6 miesięcy, 8 dni, w tym 23 lata i 5 miesięcy wykonywania prawy w warunkach szczególnych. Pani E. R. w odwołaniu podniosła, iż uzyskałaby prawo do zasiłku przedemerytalnego już w 2001 r., gdyby otrzymała wraz z zakończeniem pracy właściwe świadectwo pracy z A S.A., dokumentujące wykonywanie pracy w warunkach szczególnych. Wyjaśniła ponadto, że zarejestrowała się w ubiegłym roku i dlatego przy ustaleniu uprawnień do zasiłku przedemerytalnego powinny mieć zastosowanie wówczas obowiązujące przepisy. Organ odwoławczy wskazał, iż od dnia 1 stycznia 2001 r. nie obowiązuje art.37j ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, będący podstawą przyznawania i wypłacania zasiłków przedemerytalnych. Od tej daty uległa również zmianie treść art.37l ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Powyższe zmiany wprowadzono na podstawie art.3 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu /Dz.U z 2001 r., nr 154, poz.1793/. Zgodnie z art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. prawo do zasiłku przedemerytalnego zachowały jedynie osoby, które zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i do dnia 31 grudnia 2001 r. spełniły warunki do nabycia tego zasiłku, określone w art.37j ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, tj. : - spełniały warunki do uzyskania statusu osoby bezrobotnej i uzyskania zasiłku dla bezrobotnych, - posiadały minimalny okres uprawniający do emerytury, wynoszący dla kobiet 20 lat, dla mężczyzn 25 lat, - posiadały okres uprawniający do zasiłku wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn lub - posiadały okres uprawniający do zasiłku wynoszący co najmniej 25 lat dla kobiet i 30 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 15 lat wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Do stażu pracy warunkującego nabycie zasiłku przedemerytalnego zaliczone były m. in. okresy zatrudnienia z wyjątkiem urlopów bezpłatnych trwających dłużej niż 30 dni, wykonywania pracy zarobkowej w ramach umowy zlecenia, umowy agencyjnej, podlegania ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności, służby wojskowej, urlopu wychowawczego udzielonego na podstawie odrębnych przepisów. Okresy te zostały enumeratywnie wymienione w art.23 ust.1 pkt 2 i ust.2 pkt 1, 2, 4, 5, art.24 ust.4, ust.4a ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Do tego okresu zaliczany był również okres aktualnie pobieranego zasiłku dla bezrobotnych, na podstawie art.37l ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wojewoda analizując sytuację na dzień rejestracji w urzędzie pracy, uwzględniając treść skorygowanego świadectwa pracy dokumentującego wykonywanie przez skarżącą pracy w warunkach szczególnych w okresie od 1 marca 1977 r. do 30 lipca 2001 r. uznał, że dokonując rejestracji w dniu 19 października 2001 r. legitymowała się ona okresem uprawniającym do zasiłku wynoszącym 24 lata, 6 miesięcy, 8 dni, w tym 23 lata i 5 miesięcy wykonywania prac uznanych w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych. Po doliczeniu do tego okresu aktualnie pobieranego zasiłku, przypadającego od 27 października 2001 r. do 31 grudnia 2001 r. łączny staż skarżącej wyniósł 24 lata, 8 miesięcy i 13 dni. Tym samym do dnia 31 grudnia 2001 r. nie osiągnęła ona wymaganego przez ustawę stażu pracy, to jest co najmniej 25 lat pracy i nie spełniła warunków do przyznania zasiłku przedemerytalnego. W dniu 17 września 2002 r. E. R. złożyła do Naczelnego Sądu Administracyjnego - Ośrodka Zamiejscowego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody [...] wnosząc o jej uchylenie. W uzasadnieniu skargi wyjaśniła, iż nieotrzymanie zasiłku przedemerytalnego spowodowane zostało niekorzystnymi dla niej okolicznościami, które były od niej niezależne. Przede wszystkim zakład pracy wydał wadliwe świadectwo pracy, nieuwzględniające faktycznego okresu pracy skarżącej w warunkach szczególnych. Zwolnienie z pracy, brak środków do życia, a także stres spowodowany wydaniem złego świadectwa pracy przyczynił się do pogorszenia stanu jej zdrowia. W dniu 12 stycznia 2001 r., to znaczy 4 dni po zwolnieniu z pracy, została hospitalizowana w szpitalu w R. Z powodu złego stanu zdrowia przebywała na zasiłku chorobowym, aż do 8 października 2001 r. i dopiero po jego zakończeniu zarejestrowała się w dniu 19 października 2001 r. w urzędzie pracy jako osoba bezrobotna. Prawo do pobierania zasiłku dla bezrobotnych otrzymała od 27 października 2001 r. do 27 kwietnia 2002 r. Po korzystnym orzeczeniu sądu zakład pracy wydał, dopiero w dniu 15 maja 2002 r., świadectwo pracy uwzględniające prawidłowy okres pracy w warunkach szczególnych. Posiadając nadal status bezrobotnego i właściwe już świadectwo pracy, zwróciła się do Powiatowego Urzędu Pracy w R. o przywrócenie prawa do korzystania z zasiłku przedemerytalnego pismem z dnia 11 czerwca 2002 r. Otrzymała odpowiedź odmowną z uzasadnieniem, że do dnia 31 grudnia 2001 r. nie posidala wymagalnego stażu 25 lat pracy. Skarżąca stwierdziła, iż stażu pracy nie mogła uzyskać ze względu na zły stan zdrowia spowodowany przez zakład. Wymagany 25 letni staż pracy uzyskała dopiero w kwietniu 2002 r., lecz na skutek uchylenia z dniem 1 stycznia 2002 r. przepisów art.37 ustawy odmówiono jej przyznania prawa do korzystania z zasiłku przedemerytalnego. Gdyby zakład pracy w dniu rozwiązania umowy o pracę wydał właściwe świadectwo pracy, na pewno wówczas do dnia 31 grudnia 2001 r. posiadałaby wraz z zasiłkiem wymagany 25 letni staż pracy uprawniający do otrzymywania zasiłku przedemerytalnego. Wojewoda w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie. Uznał, że podniesione w skardze argumenty, iż brak 25-letniego stażu pracy spowodowany został niezdolnością do pracy, za którą odpowiedzialność według skarżącej ponosi jej pracodawca, nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi postanowieniem z dnia 19 maja 2004 r. zawiesił postępowanie w sprawie sądowoadministracyjnej do czasu zakończenia przed Trybunałem Konstytucyjnym sprawy o zbadanie konstytucyjności ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r., zmieniającej ustawę o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Postanowieniem Sądu z dnia 18 maja 2005 r. orzeczono o podjęciu zawieszonego postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim wyjaśnić należy, iż zgodnie z art.97 § 1 ustawy z dni 30 sierpnia 2002 r. przepisy wprowadzające ustawę - Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153, poz.1271/ sprawy, w których skargi zostały wniesione do Naczelnego Sądu Administracyjnego przed dniem 1 stycznia 2004 roku i postępowanie nie zostało zakończone, podlegają rozpoznaniu przez wojewódzkie sądy administracyjne na podstawie przepisów ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Zgodnie z art.1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych /Dz.U Nr 153, poz.169/ - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. W myśl art.134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi /Dz.U Nr 153 poz.1270 ze zm./ Sąd rozstrzyga w granicach danej skargi nie będąc jednak związany z zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną ustawą prawną. Art.134 § 2 w/w ustawy przewiduje, iż Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Decyzja lub postanowienie, stosownie do art.145 § 1 ustawy o postępowaniu przed sądami administracyjnymi podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi:: 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, 3/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Wojewoda, uwzględniając treść przepisu art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. nowelizującej prawo do zasiłku przedemerytalnego uznał, że prawo do tego zasiłku na dotychczasowych zasadach zachowują osoby, które zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i do dnia 31 grudnia 2001 r. spełniały warunki do nabycia zasiłku przedemerytalnego określone w art.37j ust.1 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu . Pani skarżąca spełniała część tych warunków. Była osobą bezrobotną posiadającą prawo do zasiłku, posiadała minimalny okres uprawniający do emerytury oraz ponad 15 lat wykonywała prace uznane w przepisach emerytalnych za zatrudnienie w warunkach szczególnych. Nie spełniła w ocenie organu warunku posiadania stażu pracy uprawniającego do zasiłku, wynoszącego co najmniej 25 lat. Organ wskazał, że do stażu pracy warunkującego nabycie zasiłku przedemerytalnego zaliczane były m. in. okresy zatrudnienia, wykonywanie pracy zarobkowej w ramach umowy zlecenia, umowy agencyjnej, urlopu wychowawczego. Okresy te zostały enumeratywnie wymienione w art.23 ust.1 pkt 2 i ust.2 pkt 1, 2, 4, 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Organ nie odniósł się jednak do przepisu art..23 ust.2 pkt 3 powołanej ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, w brzemieniu obowiązującym w dacie rejestracji skarżącej w urzędzie pracy /tekst jednolity ustawy opubl. w Dz.U z 2001 r., Nr 6, poz.56/, który do stażu pracy, od jakiego zależy nabycie prawa do zasiłku zaliczał także okres pobierania zasiłku chorobowego. W aktach sprawy administracyjnej znajduje się zaświadczenie wystawione przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w T. z dnia 10 października 2001 r. potwierdzające wypłacanie Pani E. R. zasiłku chorobowego w okresie od 12 stycznia 2001 r. do 8 października 2001 r. Wobec nieustosunkowania się organu do faktu złożenia przez skarżącą w/w zaświadczenia, sąd nie jest w stanie ustalić, czy przyczyną niezaliczenia okresu pobierania zasiłku chorobowego do stażu pracy było uznanie przez organ, że okres ten nie może być zaliczony do stażu pracy, czy też niedostrzeżenie przez organ zaświadczenia dołączonego do akt. W przypadku zaliczenia skarżącej okresu pobierania zasiłku chorobowego /przez ponad 6 miesięcy/, spełniony zostałby ostatni z wymaganych warunków nabycia przez nią prawa do zasiłku przedemerytalnego. Osiągnęłaby bowiem staż pracy wynoszący 25 lat. Organ odwoławczy wydając zaskarżoną decyzję naruszył przepisy postępowania, w szczególności artykuły 77 § 1 i 107 § 3 kpa. Naruszenie tych przepisów mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Przepis art.77 § 1 kpa zobowiązuje organy do wyczerpującego zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego. Natomiast art.107 § 3 kpa określa wymagania stawiane organowi przy uzasadnieniu decyzji. Uzasadnienie faktyczne powinno zawierać wskazanie faktów, które organ uznał za udowodnione, dowodów na których się oparł oraz przyczyn, z powodu których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, zaś uzasadnienie prawne - wyjaśnienie podstawy prawnej decyzji, z przytoczeniem przepisów prawa. Organ odwoławczy nie rozpatrzył całego zgromadzonego materiału dowodowego. Badając posiadany materiał dowodowy nie przeanalizował treści dokumentu złożonego przez skarżącą, tzn. zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o pobieraniu przez E. R. zasiłku chorobowego przez okres wielu miesięcy. Organ powołując się na przepisy art.23 ust.1 pkt 2 i ust.2 pkt 1, 2, 4 i 5 ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, pominął przepis art.23 ust.2 pkt 3 tej ustawy. Zaliczenie do stażu pracy okresu pobierania zasiłku chorobowego, wymienionego w tym przepisie, miałoby istotny wpływ na sytuację prawną skarżącej. W przypadku uznania, iż przepis ten nie może być brany pod uwagę przy obliczaniu stażu skarżącej, organ powinien wnikliwie uzasadnić przyjęte stanowisko. Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art.145 § 1 pkt 1c/ ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi uchylił zaskarżoną decyzję. Jednocześnie Sąd stwierdził, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 30 marca 2005 r. (sygn. akt 28/3/A/2005) uznający, że art.11 ust.2 ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu ..., w jakiej zawiera zwrot: "zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy i" wyłączający nabycie prawa do świadczenia na dotychczasowych zasadach przez osoby, które przed dniem wejścia w życie tej ustawy spełniły warunki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego, lecz nie zarejestrowały się w powiatowym urzędzie pracy, jest niezgodny z art.2 Konstytucji - nie ma wpływu na ocenę sytuacji prawnej skarżącej. Pani E. R. zarejestrowała się w powiatowym urzędzie pracy w październiku 2001 r. , to jest przed wejściem w życie powołanej wyżej ustawy z dnia 17 grudnia 2001 r. Organ administracyjny rozpoznając ponownie sprawę przeanalizuje treść dołączonego do akt zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia 10 października 2001 r. Następnie po wydaniu decyzji zawrze w jej uzasadnieniu rozważania, dotyczące przyczyn zaliczenia lub niezaliczenia okresu pobierania zasiłku chorobowego do stażu pracy warunkującego nabycie zasiłku przedemerytalnego - w świetle przepisu art.23 ustawy z dnia 14 grudnia 1994 r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu. Wobec braku przymiotu wykonalności zaskarżonej decyzji Sąd nie orzekł o wstrzymaniu jej wykonania na podstawie art.152 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. O wynagrodzeniu pełnomocnika skarżącej orzeczono na podstawie art.250 powołanej ustawy w zw. z § 18 pkt 1c/ rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu /Dz.U Nr 163, poz.1348 ze zm./.