III SA/Łd 264/17

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 11 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku P. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi P. K. na decyzję Wojewody [...] z [...] r. znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności zasądzonych wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi o sygn. akt [...] postanawia 1) odmówić skarżącemu prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; 2) przyznać skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie adwokata III SA/Łd 264/17 Uzasadnienie P. K. (dalej wnioskodawca) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Wojewody Łódzkiego z 11 stycznia 2017 r. w przedmiocie odmowy umorzenia należności zasądzonych wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi o sygn. akt [...]. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi skarżący sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienia adwokata, przedkładając formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF".. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach skarżącego wynika, że prowadzi samodzielnie gospodarstwo domowe. Nie jest właścicielem domu, mieszkania ani żadnej innej nieruchomości. Jedyny dochód skarżącego stanowi wynagrodzenie z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.460 zł netto. Skarżący nie posiada żadnych zasobów pieniężnych, ani przedmiotów o wartości przekraczającej 5.000 zł. Z przekazanych na żądanie referendarza dodatkowych informacji o stanie majątkowym wynika, że skarżący posiada kartę kredytową z limitem 6.500 zł oraz kredyt odnawialny w banku na kwotę 7.830 zł. Analiza wyciągów z rachunków bankowych wskazuje, że skarżący na dzień 31.01.2017 r. maił zgromadzone na rachunku środki w kwocie 2.073,82 zł. W okresie od października 2016 r. do stycznia 2017 r. dokonał wpłat własnych na rachunek bankowy w łącznej kwocie 1.400 zł. W tym samym okresie dokonał przelewów na rzecz G. K. na kwotę 850 zł. Spłacał również kredyt, którego rata miesięczna wynosiła ok. 300 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Z treści przepisów art. 243 § 1, art. 244 § 1, art. 245, art. 246 oraz art. 252 ustawy z 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r. poz. 718 ze zm.) [dalej: ustawa p.p.s.a.] wynika, że osobie fizycznej może być przyznane na jej wniosek prawo pomocy w zakresie częściowym, gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie na urzędowym formularzu stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie skarżącego leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena sytuacji materialnej nie sprowadza się tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, że wniosek skarżącego zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych zauważyć należy, że skarżący nie wykazał, że nie jest w stanie ponieść obciążających go w niniejszym postępowaniu kosztów sądowych. Przeciwnie, analiza akt sprawy (dokumentów przedłożonych przez skarżącego w zakresie określenia jego sytuacji majątkowej) pozwala na stwierdzenie, że skarżący taką zdolność posiada. Na obecnym etapie postępowania skarżącego obciąża jedynie obowiązek uiszczenia wpisu sądowego w wysokości 200 zł. Z oświadczenia skarżącego i przedłożonych sądowi dokumentów wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, zajmuje mieszkanie komunalne. Osiąga stałe, comiesięczne dochody z tytułu umowy o pracę w kwocie 1.460 zł netto. Z przekazanych na żądanie referendarza dodatkowych informacji o stanie majątkowym wynika, że skarżący posiada kartę kredytową z limitem 6.500 zł oraz kredyt odnawialny w banku na kwotę 7.830 zł. Analiza wyciągów z rachunków bankowych wskazuje, że skarżący na dzień 31.01.2017 r. miał zgromadzone na rachunku środki w kwocie 2.073,82 zł. W okresie od października 2016 r. do stycznia 2017 r. dokonał wpłat własnych na rachunek bankowy w łącznej kwocie 1.400 zł, które świadczyć mogą o innych źródłach finansowania, nie były to bowiem wpłaty z zakładu pracy. W tym samym okresie dokonał przelewów na rzecz G. K. na kwotę 850 zł, a zatem wydatkował zgromadzone środki na inne cele o charakterze prywatnym. Spłacał również kredyt, którego rata miesięczna wynosiła ok. 300 zł. W tej sytuacji stwierdzić należy, że przedkładanie należności o charakterze stricte prywatnoprawnym, czy też związanych z regulowaniem rat kredytów nad publicznoprawnymi (opłata wpisu do skargi) nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. W podobny sposób wypowiadała się już Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05. Ponadto zauważyć należy, że skoro skarżący reguluje opisywane należności we wskazanej wysokości, to – w ocenie referendarza – jest także w stanie ponieść koszty sądowe w prowadzonych przed sądem sprawach. Przedstawiona powyżej sytuacja materialna i osobista skarżącego uzasadnia stwierdzenie, że uiszczenie kwoty 200 zł nie spowoduje uszczerbku w środkach koniecznych do utrzymania skarżącego. W konsekwencji, w świetle przedstawionych okoliczności faktycznych i tak zostaje wykluczona pozytywna realizacja przesłanki określonej w art. 246 § 1 pkt 2 ustawy p.p.s.a. Instytucja prawa pomocy jest bowiem wyjątkiem od generalnej zasady ponoszenia kosztów postępowania przez stronę. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiste i obiektywnie niemożliwe. Prawo pomocy powinno być udzielane przede wszystkim osobom bezrobotnym, samotnym, bez źródeł stałego dochodu i bez majątku oraz pozbawionym (obiektywnie) możliwości uzyskania środków na ten cel z jakichkolwiek źródeł. Obowiązek zagwarantowania skutecznego dostępu do sądu nie oznacza natomiast konieczności zagwarantowania stronom bezwarunkowego prawa do uzyskania zwolnienia od kosztów sądowych. Wymóg ponoszenia kosztów postępowania nie stanowi ograniczenia prawa do sądu i jest usprawiedliwiony koniecznością zapewnienia właściwego funkcjonowania wymiaru sprawiedliwości. Reasumując, zdaniem referendarza sądowego, przyjąć należy, że osiągane dochody oraz fakt ponoszenia wskazanych kosztów wpłat na rzecz wskazanej osoby fizycznej oraz regulowania rat kredytów pozwalają skarżącemu wygospodarować 200 zł na uiszczenie wpisu sądowego. Odmowa przyznania zwolnienia od kosztów sądowych na obecnym etapie postępowania nie zamyka stronie drogi do wystąpienia z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy na dalszych etapach postępowania, w przypadku wykazania zmiany okoliczności faktycznych i braku możliwości poniesienia kolejnych ewentualnych kosztów postępowania. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika, referendarz zważył co następuje. Rozpoznając wniosek skarżącego w tym zakresie, referendarz miał na względzie fakt, że w świetle przedstawionych powyżej informacji o stanie majątkowym skarżącego – wysokości osiąganego dochodu, mając też na uwadze, że zobligowany został do poniesienia kosztów wpisu od skargi oraz ewentualnych przyszłych kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w ocenie referendarza, nie można wymagać także od skarżącego pokrycia ewentualnych kosztów zastępstwa procesowego. W ocenie referendarza, nie można w tej sytuacji wymagać od strony skarżącej poniesienia jeszcze tych dodatkowych kosztów postępowania związanych z zastępstwem procesowym, mogłyby one albowiem stanowić trudne do udźwignięcia obciążenie budżetu domowego skarżącego. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak postanowieniu. e.o.