III SA/Łd 272/16
WyrokWSA w Łodzi2016-06-08
Skład orzekający: Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy złożenie przez beneficjenta oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu, które stwierdza nieprawdę, stanowi podstawę do uznania poniesionych wydatków za niekwalifikowalne i żądania zwrotu dofinansowania, nawet jeśli późniejsze postępowanie karne zostało umorzone?Ratio decidendi
Złożenie przez beneficjenta oświadczenia stwierdzającego nieprawdę w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu, które jest obligatoryjnym załącznikiem do wniosku o dofinansowanie, stanowi naruszenie przepisów prawa krajowego i unijnego, powodujące szkodę w budżecie UE. Skutkuje to uznaniem wydatków za niekwalifikowalne i obowiązkiem zwrotu pobranego dofinansowania, niezależnie od wyniku postępowania karnego w przedmiocie popełnienia przestępstwa, gdyż ocena prawna dokumentów i ustaleń w postępowaniu administracyjnym jest odrębna od oceny w postępowaniu karnym.Stan faktyczny
Spółka Ax. ubiegała się o dofinansowanie projektu z funduszy europejskich, załączając do wniosku oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele projektu. W toku kontroli stwierdzono, że oświadczenie to było nieprawdziwe, gdyż spółka nie posiadała prawa do nieruchomości w dacie jego złożenia. W konsekwencji organ uznał wydatki za niekwalifikowalne i nakazał zwrot wypłaconego dofinansowania. Spółka zaskarżyła decyzję, podnosząc m.in. zarzuty dotyczące błędnej wykładni przepisów i naruszenia procedury, a także wskazując na umorzenie postępowania karnego w tej sprawie. Sąd oddalił skargę.Rozstrzygnięcie
Oddalił skargę.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 8 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.) Protokolant referent-stażysta Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi A Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. na decyzję Zarządu Województwa [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie określenia kwoty przypadającej do zwrotu. oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Zarząd Województwa Ł. na podstawie art. 138 § 1 ust. 1 K.p.a., art. 207 ust. 9 i 12 w zw. z art. 207 ust. 1 pkt 3 oraz art. 184 ustawy o finansach publicznych z dnia 27 sierpnia 2009r. (tekst jedn. Dz.U. z 2013r. poz. 885 ze zm.), art. 5 pkt 2, art. 25 pkt 1 oraz art. 26 ust. 1 pkt 15 i 15a ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju z dnia 6 grudnia 2006r. (tekst jedn. Dz.U. z 2014r., poz. 1649 ze zm.), art. 2 pkt 7 i art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999 (Dz.U.UE.L.2006.210.25), utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorcy z dnia [...], znak [...] w przedmiocie określenia Ax. Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w R. kwoty przypadającej do zwrotu w wysokości 550 000,00 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych, jako środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem środków europejskich, pobranych przez Beneficjenta nienależnie, w związku z realizacją projektu pn. "Wdrożenie innowacyjnej technologii prania i prasowania w technologii aseptycznej w firmie Ax." na podstawie umowy o dofinansowanie z dnia 29 grudnia 2010r., nr [...].
Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i prawne.
Zarząd Województwa Ł. jako Instytucja Zarządzająca Regionalnym Programem Operacyjnym Województwa Ł. na lata 2007 - 2013 uchwałą Nr 433/08 z dnia 9 kwietnia 2008r. w sprawie powierzenia Centrum Obsługi Przedsiębiorcy zadań związanych z realizacją Osi priorytetowej III: Gospodarka, innowacyjność, przedsiębiorczość w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. na lata 2007 - 2013 oraz przyjęcia harmonogramu realizacji zadań niezbędnych do rozpoczęcia wdrażania przez Centrum Obsługi Przedsiębiorcy powierzonych zadań, zmienioną uchwałą Nr 1095/08 Zarządu Województwa Ł. z dnia 16 lipca 2008 r. oraz uchwałą Nr 255/10 Zarządu Województwa Ł. z dnia 23 lutego 2010r. powierzył Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Ł. - Instytucji Pośredniczącej II stopnia zadania związane z zarządzaniem i wdrażaniem części Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. na lata 2007 - 2013 w zakresie priorytetu III: Gospodarka, innowacyjność, przedsiębiorczość.
Zgodnie z § 13 Porozumienia w sprawie powierzenia zadań związanych z realizacją Osi priorytetowej III: Gospodarka, innowacyjność, przedsiębiorczość w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. na lata 2007 - 2013, stanowiącego załącznik do w/w uchwały, Instytucja Pośrednicząca II stopnia odpowiada za prawidłowe wykorzystanie i rozliczenie środków finansowych oraz wydawanie decyzji w trybie art. 207 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych.
Instytucja Pośrednicząca II stopnia we wdrażaniu Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. na warunkach określonych w umowie o dofinansowanie projektu z dnia 29 grudnia 2010r. przyznała Beneficjentowi dofinansowanie w kwocie nieprzekraczającej 1 490 000,00 zł na realizację projektu pn. "Wdrożenie innowacyjnej technologii prania i prasowania w technologii aseptycznej w firmie Ax.". W wykonaniu umowy o dofinansowanie projektu Centrum Obsługi Przedsiębiorcy przekazało spółce dofinansowanie w łącznej kwocie 550000,00 zł na podstawie zatwierdzonego wniosku o płatność nr [...] z dnia 23 marca 2011r. W dniu 12 września 2012r. spółka złożyła wniosek o płatność końcową o nr [...].
W miejscu realizacji projektu na jego zakończenie przeprowadzono kontrolę projektu w zakresie rzeczowo - finansowym realizacji projektu, w tym weryfikacji faktycznie poniesionych wydatków, ich kwalifikowalności, dostarczenia współfinansowanych towarów i usług oraz realizacji założonych we wniosku o dofinansowanie wskaźników i celu projektu. Zakres kontroli obejmował również weryfikację zgodności projektu i poniesionych wydatków z przepisami prawa krajowego i unijnego w obszarze pomocy publicznej, ochrony środowiska, postanowieniami umowy o dofinansowanie, a także z zasadami realizacji projektów w obszarze zamówień publicznych i ochrony konkurencji.
Instytucja Pośrednicząca II stopnia w Informacji pokontrolnej z dnia 26 maja 2014r. stwierdziła, że spółka na etapie składania wniosku o dofinansowanie projektu, tj. w dniu 3 marca 2010r., przedłożyła oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu złożone za spółkę Bx. Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w L. przez Prezesa Zarządu - A.W. Z przedłożonego oświadczenia wynika, że spółce Bx. przysługuje na podstawie umowy dzierżawy prawo dysponowania nieruchomością w postaci działki oznaczonej nr 279 obręb ewidencyjny G-44 w Ł. na cele realizacji projektu pn. "Wdrożenie innowacyjnej technologii prania i prasowania w technologii aseptycznej w firmie Ax.".
W wyniku uzupełnienia i złożenia poprawek do wniosku o dofinansowanie, oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu dotyczące działki oznaczonej nr ewidencyjnym 279 w obrębie G-44 w Ł. zostało złożone ponownie przez spółkę Ax. w dniu 11 czerwca 2010r. Wskazane oświadczenie w imieniu spółki złożył Prezes Zarządu - P.K. Na podstawie informacji zawartych we wniosku o dofinansowanie oraz biznesplanie Instytucja Pośrednicząca II stopnia ustaliła, że projekt zgodnie z oznaczeniem nieruchomości, realizowany będzie w pomieszczeniach należących do Instytutu Centrum [...] w Ł.
W toku kontroli Beneficjent przedłożył również umowę dzierżawy nr 1/2010 z dnia 1 marca 2010r. zawartą pomiędzy spółką Bx. a Spółką Ax. , której przedmiotem była dzierżawa pomieszczeń pralni oraz jej wyposażenia. Beneficjent przedłożył potwierdzenie z dnia 10 czerwca 2013r., że umowa dzierżawy nr 1/2010 z dnia 1 marca 2010r. dotyczy pomieszczeń pralni w Instytucie Centrum [...] w Ł.
Instytucja Pośrednicząca II stopnia pismem z dnia 26 listopada 2013r. oraz pismem z dnia 29 stycznia 2014 r. zwróciła się do Instytutu Centrum [...] w Ł. z prośbą o udzielenie informacji, jakiemu podmiotowi zostały wydzierżawione pomieszczenia pralni oraz kiedy została zawarta umowa.
W odpowiedzi na powyższe zapytania Instytut Centrum [...] w Ł. w piśmie z dnia 6 grudnia 2013r. oraz z dnia 10 lutego 2014r. wskazał, że spółka Bx. nabyła prawo do użytkowania obiektu pralni w budynku Instytutu na podstawie umowy dzierżawy zawartej w wyniku postępowania przeprowadzonego w trybie przetargu ograniczonego nr [...] z dnia 9 lipca 2010r. Rozstrzygnięcia przetargu i wyboru dzierżawcy przedmiotowych pomieszczeń Instytut dokonał w dniu 11 maja 2010r. Stosownie do postanowień § 7 ust. 12 oraz § 13 umowy dzierżawy zawartej pomiędzy Instytutem i spółką Bx., dzierżawca nie ma prawa oddawania najmowanych pomieszczeń osobom trzecim w podnajem oraz nie może przenieść praw i obowiązków wynikających z umowy na osobę trzecią, pod rygorem nieważności.
Pismem z dnia 27 marca 2014r. spółka Bx. poinformowała, przedstawiając protokół ze spotkania, że w dniu 9 lipca 2010r., tj. w dniu zawarcia umowy dzierżawy odbyło się spotkanie Prezesa Spółki oraz Zastępcy Dyrektora ds. Ekonomiczno-Finansowych Instytutu Centrum [...] w Ł. m.in. w zakresie wyrażenia zgody na poddzierżawę pomieszczeń pralni spółce Ax.
Mając na uwadze powyższe ustalenia Instytucja Pośrednicząca II stopnia stwierdziła, że dokumenty przedłożone na etapie aplikowania o środki UE stwierdzały nieprawdę w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu będącej własnością Instytutu Centrum [...] w Ł., co oznacza, że wszystkie wydatki poniesione w ramach realizowanego projektu należało uznać za niekwalifikowalne.
W dniu 13 czerwca 2014r. Beneficjent złożył zastrzeżenia do Informacji pokontrolnej wskazując, że uprawnionym do oceny, czy Beneficjent przedłożył podrobione, przerobione lub stwierdzające nieprawdę dokumenty w celu uzyskania wsparcia finansowego w ramach umowy o dofinansowanie, stanowiące przesłanki do rozwiązania umowy o dofinansowanie w sposób określony w § 22 ust. 2 pkt 4, może dokonać tylko sąd powszechny, który jednak nie stwierdził "zaistnienia" przestępstwa stypizowanego w art. 270 § 1 Kodeksu karnego.
W dniu 4 grudnia 2014r. Instytucja Pośrednicząca II stopnia wydała Informację pokontrolną, w której podtrzymała stanowisko o niekwalifikowalności poniesionych wydatków w ramach projektu. Odnosząc się do zarzutów wskazanych w zastrzeżeniach wskazała, że zupełnie odrębnymi kwestiami jest stwierdzenie wystąpienia przesłanek uprawniających do jednostronnego rozwiązania umowy o dofinansowanie przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia i ustalenie, że w danych okolicznościach Beneficjent popełnił przestępstwo. Przesłanki do rozwiązania umowy o dofinansowanie, o której mowa w § 22 ust. 2 pkt 4 umowy nie można utożsamiać z popełnieniem przestępstwa z art. 270 K.k., ani żadnego innego czynu zabronionego pod groźbą sankcji karnej. Wystarczającą przesłanką do jednostronnego rozwiązania umowy przez jest bowiem stwierdzenie, że Beneficjent posłużył się podrobionym, przerobionym lub stwierdzającym nieprawdę dokumentem w celu uzyskania dofinansowania, niezależnie od tego, czy takie działanie wypełnia znamiona jakiegokolwiek czynu zabronionego.
Pismem z dnia 19 marca 2015r. Instytucja Pośrednicząca II stopnia wezwała Beneficjenta do zwrotu dotychczas wypłaconych środków w kwocie 550 000 zł wraz z odsetkami w wysokości określonej, jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków w terminie 14 dni, od daty otrzymania wezwania.
Pismem z dnia 10 kwietnia 2015r. Centrum Obsługi Przedsiębiorcy zawiadomiło Beneficjenta o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki oraz sposób dokonania zwrotu.
W dniu 24 kwietnia 2015r. pełnomocnik spółki złożył wniosek o wyłączenie z postępowania Zastępcy Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w związku z uzasadnionymi wątpliwościami, co do jego bezstronności. Jako uzasadnienie wniosku wskazano okoliczność, iż Dyrektor "pozostający w sporze" nie został wyłączony od prowadzonego postępowania, a więc wykonuje kompetencje jako bezpośredni przełożony Zastępcy Dyrektora, co ma oczywisty wpływ na działanie podległych dyrektorowi pracowników.
Postanowieniem z dnia 12 maja 2015r. Dyrektor Centrum Obsługi Przedsiębiorcy odmówił wyłączenia Zastępcy Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorcy z prowadzonego postępowania administracyjnego w sprawie wydania decyzji określającej kwotę przypadającą do zwrotu.
Decyzją z dnia [...], Dyrektor Centrum Obsługi Przedsiębiorcy określił kwotę do zwrotu w wysokości 550 000,00 zł wraz z odsetkami liczonymi, jak dla zaległości podatkowych.
Od powyższej decyzji spółka złożyła odwołanie, w którym wskazując na naruszenie:
-art. 207 ust. 9 ustawy o finansach publicznych poprzez błędne zastosowanie,
- art. 207 ust. 1 pkt 3 poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że strona pobrała nienależnie dofinansowanie, w sytuacji gdy do zwrotu dochodzi jedynie wówczas gdy naruszenie umowy ma charakter nieprawidłowości, w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 oraz gdy wystąpiły przesłanki do nałożenia korekty, o których mowa w art. 98 ust. 2 rozporządzenia,
- art. 98 ust. 2 oraz art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 poprzez niewłaściwe zastosowanie i w rezultacie niewykazanie, że doszło do nieprawidłowości,
-art. 98 ust. 2 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 poprzez wadliwe zastosowanie i ustalenie kwoty do zwrotu bez uwzględnienia zasady proporcjonalności;
oraz naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 6, art. 7, art. 10 § 1, art. 11 i art. 77 § 1 K.p.a.
wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i umorzenie postępowania, ewentualnie o przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi l instancji,:
Decyzją z dnia [...] Zarząd Województwa Ł. utrzymując zaskarżoną decyzję w mocy wskazał, że zgodnie z art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006r. nieprawidłowością jest jakiekolwiek naruszenie przepisu prawa wspólnotowego wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego. Faktyczne wystąpienie uszczerbku finansowego nie jest przesłanką konieczną dla zakwalifikowania zachowania jako nieprawidłowości, wystarczy bowiem sama możliwość jej wystąpienia. Uszczerbek finansowy będący skutkiem nieprawidłowości może polegać albo na zmniejszeniu lub utracie przychodów odprowadzanych do budżetu Unii albo na dokonaniu z niego nieuzasadnionych wydatków.
W przypadku nieprawidłowości wykazanej podczas kontroli na zakończenie realizacji projektu realizowanego przez spółkę Ax. szkoda związana jest z pobraniem środków nienależnie.
Komisja Europejska, jak również ETS, przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego, obejmującą zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Przyjęcie rozszerzającej wykładni naruszenia prawa oznacza, że do popełnienia nieprawidłowości, w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii.
Zgodnie z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych.
Istotą prowadzonego postępowania administracyjnego w przedmiocie zwrotu środków jest kwestia złożenia przez Beneficjenta na etapie ubiegania się o przyznanie dofinansowania projektu pn. "Wdrożenie innowacyjnej technologii prania i prasowania w technologii aseptycznej w firmie Ax.", oświadczenia potwierdzającego nieprawdę o prawie do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu.
Instytucja Zarządzająca RPO WŁ. podtrzymując stanowisko Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorcy w Ł. zawarte w decyzji z dnia [...] wskazała, że oświadczenie Beneficjenta z dnia 3 marca 2015r. wskazujące, że Beneficjent posiadał prawo do realizacji projektu na nieruchomości należącej do Instytutu Centrum [...] w Ł., położonej przy ul. A. 281/289 w Ł., stanowiące obligatoryjny załącznik do wniosku o dofinansowanie projektu, stwierdzało nieprawdę. Z przedłożonych w toku postępowania o przyznanie dofinansowania dokumentów wynika, że spółka Bx. oraz spółka Ax. posiadały prawo do nieruchomości odpowiednio na dzień 3 marca 2010r. i na dzień 11 czerwca 2010r. W wyniku przeprowadzonej kontroli projektu ustalono, że postępowanie na dzierżawę pomieszczań pralni zostało przeprowadzone na podstawie przetargu ograniczonego nr [...]. Wyboru dzierżawcy Instytut dokonał w dniu 11 maja 2010r., a pomieszczenia pralni przy ul. A. 281/289 w Ł. wydzierżawiono spółce Bx. dopiero na postawie umowy dzierżawy zawartej w dniu 9 lipca 2010r. Ponadto, jak wynika z korespondencji prowadzonej pomiędzy Instytutem, a Instytucją Pośredniczącą II stopnia IP zgodnie z umową dzierżawy, Dzierżawca nie miał prawa oddawania najmowanych pomieszczeń osobom trzecim w podnajem oraz nie mógł przenieść praw i obowiązków wynikających z umowy na osobę trzecią, pod rygorem nieważności. Z powyższego wynika, że spółka Ax. na dzień złożenia oświadczenia o dysponowaniu prawem do nieruchomości będącej własnością Instytutu, tj. na dzień 3 marca 2010r., a także na dzień ponownego złożenia przedmiotowego oświadczenia wynikającego z konieczności uzupełnienia wniosku o dofinansowanie projektu, tj. na dzień 11 czerwca 2010r., nie dysponowała prawem do użytkowania pomieszczeń pralni, a zatem przedstawione przez Beneficjenta oświadczenia stwierdzały nieprawdę. Powyższej okoliczności nie zmienia późniejsze wyrażenie zgody przez Instytut na podnajem pralni, albowiem zgodę tę, jak wynika z przedstawionego przez stronę protokołu ze spotkania Prezesa spółki Bx. z przedstawicielem Instytutu, wyrażono dopiero w dniu podpisania umowy dzierżawy, tj. w dniu 9 lipca 2010r.
Odnosząc się do zarzutu naruszenia art. 6, art. 7, art. 10 § 1 oraz art. 11 K.p.a. Zarząd Województwa Ł. wskazał, że w przedmiotowej sprawie Instytucja Pośrednicząca II stopnia prowadziła jedno postępowanie administracyjne w przedmiocie zwrotu środków pobranych nienależnie, które zostało wszczęte w dniu 9 kwietnia 2015r. Z treści zawiadomienia wystosowanego przez Centrum Obsługi Przedsiębiorcy do Prokuratury nie wynika, że podejrzenie popełnienia przestępstwa powstało w toku jakiegokolwiek postępowania administracyjnego, a jedynie w wyniku kontroli przeprowadzonej przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia. Dokumenty zgromadzone w okresie wskazanym przez stronę (tj. od 16 czerwca 2014 r. do dnia 9 kwietnia 2015 r.) zostały włączone do materiału dowodowego zgromadzonego podczas postępowania administracyjnego. Zawiadomienie o wszczęciu postępowania zawierało informację o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym, a zatem Beneficjent miał możliwość zapoznania się ze wszystkimi aktami sprawy i wypowiedzenia się co do ich treści. Natomiast odrębną sprawę stanowi postępowanie prowadzone przez Prokuraturę. Postępowanie to nie było prowadzone przez Instytucję Pośredniczącą II stopnia, a zatem organ w tym przypadku nie miał możliwości zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu, gdyż nie leży to w jego kompetencjach.
Ponadto zdaniem Zarząd Województwa Ł. należy rozgraniczyć obowiązek organu zgłaszania podejrzenia popełnienia przestępstwa od rozwiązania umowy o dofinansowanie w przypadku wystąpienia przesłanki, o której mowa w § 22 ust. 2 pkt 4 umowy o dofinansowanie. Instytucja Pośrednicząca II stopnia podjęła decyzję o zwrocie przez Beneficjenta przyznanego dofinansowania na podstawie stwierdzenia, że na etapie ubiegania się o dofinansowanie Beneficjentowi nie przysługiwało prawo do dysponowania nieruchomością. Odrębną kwestią jest natomiast złożone zawiadomienie do Prokuratury, gdyż stwierdzenie popełnienia przestępstwa nie jest warunkiem koniecznym do ustalenia, że Beneficjentowi nie przysługiwało prawo do dysponowania nieruchomością. Sąd Rejonowy dla Ł-Ś w Ł. umorzył postępowanie wszczęte zawiadomieniem o podejrzeniu popełnienia przestępstwa, wskazując, że P.K. oraz A.W. nie działali świadomie z zamiarem pokrzywdzenia organu. Jednakże Sąd nie dokonał analizy prawnej dokonywanych przez strony ustaleń oraz podpisywanych przez nie dokumentów. Nie przeprowadzono rozważań stanu faktycznego z punktu widzenia przepisów prawa cywilnego, czy też w świetle przepisów ustawy Prawo zamówień publicznych.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego przekroczenia kompetencji określonych w uchwale Zarządu Województwa Ł. nr 433/08 z dnia 9 kwietnia 2008 r., a także wynikających z prawa powszechnie obowiązującego poprzez dokonywanie "wykładni" w zakresie prawa cywilnego oraz dokonywaniu ocen w zakresie nie będącym przedmiotem postępowania Zarząd Województwa Ł. wskazał, że zgodnie z art. 6 K.p.a., organy administracji publicznej działają na podstawie przepisów prawa. Organ, rozstrzygając kwestie zawarcia umowy najmu, miał jedynie na celu należyte wyjaśnienie stronie podjętej decyzji. Dążył do dokładnego wyjaśnienia sprawy, podejmując w tym celu stosowne kroki, np. analizę korespondencji, czy też przytoczenie faktów z etapu realizacji projektu i bez wątpienia powyższych czynności nie można uznać za niezgodne z prawem.
Odnosząc się do kwestii wyłączenia M.K. oraz K.S. Zarząd Województwa Ł. wypowiedział się w piśmie z dnia 7 maja 2015r. wskazując, iż zarzuty w zakresie przekroczenia kompetencji stawiane przez Beneficjenta są bezzasadne, natomiast zarzuty dotyczące naruszenia art. 24, art. 73 oraz art. 7-10 Kpa podlegają odrzuceniu. Zarząd Województwa Ł. podtrzymał stanowisko dotyczące odmowy wyłączenia A.S., wyrażone w postanowieniu Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorcy z dnia 12 maja 2015r. wskazując, że pełnomocnik strony w żaden sposób nie uprawdopodobnił istnienia okoliczności mogących wywołać wątpliwość co do bezstronności A.S., opierając swój wniosek głownie o fakt, że na przełożonego A.S. - M.K. została złożona skarga. Skarga nie została uwzględniona przez Zarząd Województwa Ł., co oznacza, że zarzuty stawiane wobec A.S. stały się bezprzedmiotowe.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia art. 10 § 1 i art. 11 K.p.a. Zarząd Województwa Ł. podniósł, że postępowanie administracyjne wszczęto zawiadomieniem z dnia 10 kwietnia 2015r., które zawierało informację o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz możliwości wypowiedzenia się co do ich treści. W dniu 28 kwietnia 2015r. strona zapoznała się ze zgromadzoną dokumentacją, a decyzja administracyjna została wydana w dniu [...]. Od momentu zapoznania się z dokumentacją do wydania decyzji organ nie zgromadził żadnego nowego materiału dowodowego mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, o którym Beneficjent nie był poinformowany, wszystkie wydane w tym czasie postanowienia oraz informacje zostały przekazane stronie i były stronie znane, co oznacza, że zarzut ograniczenia możliwości zapoznania się strony z materiałem dowodowym sprawy jest bezzasadny. Po wydaniu decyzji, tj. po dniu [...], wbrew twierdzeniom strony skarżącej brak jest jakichkolwiek pisemnych wniosków o możliwość wglądu do akt sprawy.
Zarząd Województwa Ł. przychylając się do prośby zawartej w odwołaniu włączył do akt sprawy nie tylko postanowienie Prokuratora Pruroatury Rejonowej Ł-Ś z dnia 30 czerwca 2015r., ale także zażalenie Dyrektora COP z dnia 27 lipca 2015 r. na to postanowienie oraz postanowienie Sądu Rejonowego dla Ł-Ś w Ł. z dnia 22 września 2015 r. (sygn. akt [...]), utrzymujące zaskarżone postanowienie w mocy. Zarówno Prokurator Prokuratury Rejonowej Ł-Ś, jak i Sąd Rejonowy dla Ł-Ś, działań i oświadczeń złożonych przez reprezentanta Beneficjenta nie uznali za przestępstwa, co doprowadziło do umorzenia postępowania. Istotne jest jednak uzasadnienie stanowiska prokuratora oraz sądu. Zarówno pierwszy, jak i drugi podmiot wprost odnoszą się do znamion przestępstwa w art. 297 Kodeksu karnego, skupiając się na umyślności i celowości działań P.K. i A.W. Prokurator w uzasadnieniu postanowienia wydanego w przedmiotowej sprawie wprost stwierdza, iż przeprowadzone postępowanie nie doprowadziło do jednoznacznych ustaleń, że okoliczności sprawy powoływane przez w/w osoby nie miały miejsca, a dokumenty je potwierdzające były celowo nierzetelne. Prokurator nie podjął się jednak oceny skuteczności prawnej dokonywanych przez strony ustaleń albo podpisywanych przez nie dokumentów. Zatem, nie dokonano analizy prawnej stanu faktycznego z punktu widzenia przepisów prawa cywilnego, czy też w świetle przepisów ustawy Pzp. W ocenie Prokuratora działanie przedstawicieli spółki Ax. nie ma znamion przestępstwa ze względu na powstające w sprawie wątpliwości i zasadę obowiązku ich rozstrzygania na korzyść oskarżonego. Ocena dokonana w postępowaniu przygotowawczym, a następnie weryfikowana przez sąd odnosi się tylko i wyłącznie do znamion przestępstwa zgodnie z art. 297 K.k., a nie stanowiska Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorcy, który z ustalonego stanu faktycznego wyprowadza określone wnioski dotyczące skuteczności prawnej dokumentów zawieranych przez Ax. Sp. z o.o. ze spółką Bx. albo ustaleń czynionych z Instytutem Centrum [...] w Ł. Powyższe okoliczności wskazują, że zarówno postanowienie prokuratury, jak i sądu pozostają bez wpływu na wynik postępowania odwoławczego.
Odpowiadając na zarzut naruszenia art. 207 ust. 9 ufp Zarząd Województwa wyjaśnił, że nie ma możliwości ustosunkowania się do przedmiotowego zarzutu, ponieważ wskazany przez stronę paragraf zarówno w umowie o dofinansowanie, jak i w zawartym w dniu 20 lipca 2012r. aneksie nie istnieje.
Nie można również w ocenie Zarządu Województwa Ł. znaleźć argumentów dla stwierdzenia, że instytucja zarządzająca jest zobligowana do zawarcia umowy z beneficjentem, którego projekt pozytywnie przeszedł wszystkie etapy jego oceny mimo, że beneficjent podlegał wykluczeniu z możliwości otrzymania dofinansowania w ramach określonego działania. Nie ma przy tym znaczenia, czy przeszkoda wykluczająca beneficjenta z możliwości ubiegania się o dofinansowanie istniała w dacie złożenia projektu, czy też powstała tuż przed zawarciem umowy. Beneficjent, którego projekt pozytywnie przeszedł wszystkie etapy jego oceny nie nabywa bowiem prawa do dofinansowania rozumianego, jako prawo do pomocy, o którą się ubiegał. Przed zawarciem umowy o dofinansowanie instytucja zarządzająca nie tylko jest uprawniona, ale i zobowiązana do weryfikacji dokonanej uprzednio pozytywnej oceny projektu w aspekcie jej zgodności z kryteriami wyboru projektów. Ustalenie podczas weryfikacji, że projekt, mimo pozytywnego przejścia wszystkich etapów jego oceny nie spełnia kryteriów mających zastosowanie dla danego programu (działania) obliguje instytucję zarządzającą do niezakwalifikowania badanego projektu do dofinansowania.
Odwołując się do treści art. 28 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki Zarząd Województwa Ł. wskazał, że jednym z kryteriów formalnych wskazanym w Szczegółowym opisie kryteriów wyboru projektów w ramach RPO WŁ 2007 - 2013, jest kryterium kwalifikowalności beneficjenta/partnera w ramach którego badany jest m.in. fakt, czy beneficjent/partner nie podlega wykluczeniu z ubiegania się o dofinansowanie. W przedmiotowej sprawie Beneficjent powinien być wykluczony z ubiegania się o dofinansowanie już na etapie weryfikacji wniosku o dofinansowanie, a zatem nie spełniał kryteriów wyboru projektów, naruszając tym samym art. 28 ustawy o ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju.
Mając powyższe na uwadze Zarząd Województwa Ł. stwierdził, że zostały spełnione przesłanki do stwierdzenia nieprawidłowości. Stwierdzone zostało naruszenie prawa (uzppr), wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego (złożenie oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością, którego Beneficjent nie posiadał), które powoduje szkodę finansową w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego (przyznanie dotacji podmiotowi, który powinien był być wykluczony). W rozpatrywanej sprawie szkoda przyjmuje charakter rzeczywisty, gdyż przekazane środki zostały pobrane na realizację projektu, który nie powinien otrzymać dofinansowania ze środków publicznych. Zatem nie ma możliwości dokonania oceny wagi i charakteru nieprawidłowości, a także wymierzenia kary "względniejszej" dla Beneficjenta poprzez zastosowanie "taryfikatora".
Odnosząc się do zarzutu naruszenia zasady proporcjonalności wyrażonej w art. 6 Europejskiego Kodeksu Dobrej Praktyki Administracyjnej, Zarząd Województwa Ł. podniósł, że przepis ten będzie miał znaczenie jedynie wówczas, gdy organ dysponuje uznaniem decyzyjnym. Jeśli podejmowana decyzja jest jednoznacznie uwarunkowana przepisami prawa, wówczas zasada ta nie znajduje zastosowania. Oczywistym zatem jest, że w przypadku wystąpienia przesłanki określonej w art. 207 ust. 1 pkt 3 ufp, zwrotowi podlega całość środków, stąd przy precyzyjnie określonych regułach wydatkowania zarzut naruszenia zasady proporcjonalności nie znajduje uzasadnienia.
Reasumując organ wskazał, że Beneficjent w ramach konkursu nr RPLD-03.02.00-07/10 złożył wniosek o dofinansowanie projektu o nazwie "Wdrożenie innowacyjnej technologii prania i prasowania w technologii aseptycznej w firmie Ax". Do wniosku o dofinansowanie, jako załącznik obligatoryjny, załączył oświadczenie o prawie dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu, z którego wynika, że posiada prawo do realizacji projektu na nieruchomości położonej przy ul. A. 281/289 w Ł. należącej do Instytutu Centrum [...] w Ł. Z przedłożonych dokumentów wynika jednak, że spółka Bx. oraz Ax. posiadały prawo do nieruchomości odpowiednio na dzień 3 marca 2010r. oraz na dzień 11 czerwca 2010r. Z poczynionych ustaleń wynika, że pomieszczenia pralni przy ul. A. 281/289 w Ł., Instytut Centrum [...] w Ł. wydzierżawił spółce Bx. dopiero w dniu 9 lipca 2010r. Przedłożone oświadczenie, które zostało złożone jako obligatoryjny załącznik wniosku o dofinansowanie potwierdza zatem nieprawdziwe informacje. Gdyby Beneficjent nie przedłożył przedmiotowego oświadczenia, po wezwaniu do uzupełnienia i korekty wniosek zostałby negatywnie oceniony pod względem spełnienia wymogów formalnych i podlegałby odrzuceniu. Beneficjent na etapie ubiegania się o dofinansowanie nie spełniał więc kryteriów jego przyznania, albowiem jak wynika z zebranego w toku postępowania materiału dowodowego, nie miał prawa do dysponowania pomieszczeniami pralni położonej na terenie Instytutu Centrum [...] w Ł., co za tym idzie projekt pn. "Wdrożenie innowacyjnej technologii prania i prasowania w technologii aseptycznej w firmie Ax." w ogóle nie powinien być zakwalifikowany do dofinansowania, co z kolei oznacza, że wypłacone na jego realizację środki stanowią środki pobrane nienależnie.
W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego pełnomocnik strony skarżącej podnosząc zarzut naruszenia:
1) art. 207 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych poprzez jego błędne zastosowanie polegające na niezasadnym przyjęciu, że strona pobrała środki nienależnie lub w nadmiernej wysokości, podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz prawidłowo poczynione ustalenia faktyczne winny prowadzić do wniosku, że brak jest podstaw do wydania decyzji określającej obowiązek zwrotu dofinansowania w szczególności, że w analizowanym stanie faktycznym sprawy niewątpliwie nie miało miejsca nienależne pobranie środków, ponieważ nie wystąpiły jakiekolwiek okoliczności, które takie żądanie zwrotu wypłaconego dofinansowania mogłyby uzasadniać;
2) art. 207 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych poprzez jego błędną wykładnię i przejęcie, strona pobrała dofinansowanie nienależnie, w sytuacji gdy żądanie zwrotu kwoty dofinansowania może nastąpić jedynie w przypadku stwierdzenia nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia Rady WE nr 1083/2006 oraz gdy wystąpiły przesłanki do nałożenia korekty finansowej w rozumieniu art. 98 ust. 2 Rozporządzenia 1083/2006 — podczas gdy w przedmiotowej sprawie nie doszło do pobrania dofinansowania nienależnie oraz nie doszło do dopuszczenia się przez skarżącego nieprawidłowości;
3) art. 98 ust. 2 oraz art. 2 pkt 7 Rozporządzenia 1083/2006, poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, a w rezultacie niewykazanie przez organ w zaskarżanej decyzji, że doszło do nieprawidłowości, w tym w szczególności nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 Rozporządzenia 1083/2006;
naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, tj:
1) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez uznanie, że zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że strona skarżąca złożyła potwierdzające nieprawdę oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu, co stanowi nieprawidłowość w rozumieniu wskazanych w uzasadnieniu decyzji przepisów i miałoby stanowić podstawę do utrzymania w mocy decyzji organu I instancji określającej skarżącemu obowiązek zwrotu wyliczonej kwoty otrzymanej tytułem dofinansowania - podczas gdy prawidłowa ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego winna prowadzić do wniosku, iż brak jest podstaw do wydania w przedmiotowym stanie faktycznym w oparciu o przepis art. 207 ust. 1 pkt 3 ustawy o finansach publicznych, decyzji obligującej skarżącego do zwrotu otrzymanego dofinansowania w określonej wysokości;
2) art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a. poprzez błędną, niepełną, niezgodną z zasadami racjonalnej oceny dowodów zgodnie ze wskazaniami doświadczenia życiowego interpretację przez organy zebranego w sprawie materiału dowodowego, w tym przy wyciągnięciu z przeprowadzonych dowodów wniosków z nich niewynikających, a co za tym idzie błędne przyjęcie przez organy, że skarżący złożył potwierdzające nieprawdę oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu, przy czym organ nie wskazał w żadnej mierze z jakiego powodu nie dał wiary i pominął przy wydawaniu decyzji przedłożone przez skarżącego dowody potwierdzające, iż złożone przez skarżącego oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu nie stwierdzały nieprawdy, w tym w szczególności takie jak umowa dzierżawy wiążąca stronę skarżącą i Bx. Sp. z o.o. od dnia 1 marca 2010r., oświadczenie B.C. z dnia 15 września 2014r. z którego wynika, że Bx. Sp. z o.o. od lutego 2010r. dysponowała nieruchomością — pomieszczeniami pralni należącej do Instytutu Centrum [...] w Ł., oraz potwierdzającymi te okoliczności oświadczeniami J.Ś. oraz P.P. z dnia 15 września 2014r. przy jednoczesnej błędnej interpretacji postanowień umowy o dofinansowanie z dnia 29 grudnia 2010r. w zakresie zasadności zastosowania przesłanki z § 22 ust. 2 pkt 4 umowy o dofinansowanie, w sytuacji gdy z całokształtu zgromadzonego materiału dowodowego nie wynika, żeby strona złożyła stwierdzające nieprawdę dokumenty w celu uzyskania dofinansowania w ramach umowy;
3) art. 9, art. 11 K.p.a. poprzez prowadzenie postępowania odwoławczego w sposób sprzeczny z ogólnie przyjętymi zasadami prowadzenia postępowania administracyjnego, jak również w sposób podważający, a nie pogłębiający zaufanie obywateli do organów Państwa;
4) art. 8 K.p.a. w zw. z art. 2 Konstytucji RP poprzez przyjęcie ustaleń stanu faktycznego w sposób arbitralny, w celu poparcia z góry przyjętej tezy, w oderwaniu od przedłożonych w sprawie dowodów, przy w istocie dowolnej i zsubiektywizowanej ocenie materiału dowodowego, narażającej zasadę zaufania obywateli do organów Państwa, jak również naruszenie Konstytucyjnej zasady bezpieczeństwa prawnego znajdującej swoje oparcie w zasadzie demokratycznego państwa prawnego;
5) art. 138 pkt 2 K.p.a. poprzez brak uchylenia zaskarżonej decyzji organu I instancji pomimo dostrzeżenia w niej — w kontekście argumentacji uzasadniającej podniesione przez skarżącego w odwołaniu zarzuty — uchybień formalnych, które w świetle utrwalonego stanowiska judykatury stanowią uchybienia będące podstawą do uchylenia decyzji;
wniósł o uchylenie w całości zaskarżonej decyzji Zarządu Województwa Ł. z dnia [...] i poprzedzającej ją decyzji Dyrektora Centrum Obsługi Przedsiębiorców w Ł. z dnia [...] oraz wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na skargę Zarząd Województwa Ł. podtrzymując dotychczasową argumentację w sprawie, wniósł o jej oddalenie.
Postanowieniem z dnia 5 maja 2016r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi odmówił wstrzymania wykonania zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest niezasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2014 r. poz. 1647 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 § 2 powołanej ustawy).
Stosownie zaś do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm.)- dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie.
W pierwszej kolejności podnieść należy, że zgodnie z art. 60 rozporządzenia 1083/2006 instytucja zarządzająca odpowiada za zarządzanie programami operacyjnymi i ich realizację zgodnie z zasadą należytego zarządzania finansami, a w szczególności za: a) zapewnienie, że operacje są wybierane zgodnie z kryteriami mającymi zastosowanie do programu operacyjnego oraz że spełniają one mające zastosowanie zasady wspólnotowe i krajowe przez cały okres ich realizacji, b) weryfikacje, że współfinansowane towary i usługi są dostarczone oraz że wydatki zadeklarowane przez beneficjentów na operacje zostały rzeczywiście poniesione i są zgodne z zasadami wspólnotowymi i krajowymi (...). Z kolei zgodnie z art. 70 tego rozporządzenia (Zarządzanie i kontrola), państwa członkowskie są odpowiedzialne za zarządzanie programami operacyjnymi i ich kontrolę, w szczególności za pomocą następujących działań: a/ zapewnienia, że systemy zarządzania i kontroli programów operacyjnych są ustanowione zgodnie z art. 58-62 i że funkcjonują skutecznie; b/ zapobiegania, wykrywania i korygowania nieprawidłowości oraz odzyskiwania kwot nienależnie wypłaconych wraz z odsetkami z tytułu zaległych płatności w stosownych przypadkach. Państwa członkowskie zgłaszają te nieprawidłowości Komisji i informują Komisję na bieżąco o przebiegu postępowań (...). W przypadku braku możliwości odzyskania kwot nienależnie wypłaconych beneficjentom, państwa członkowskie odpowiadają za zwrot utraconych kwot do budżetu ogólnego UE, jeżeli zostanie stwierdzone, że straty powstały z jego winy lub w wyniku niedbalstwa z jego strony.
Rozporządzenie reguluje także zasady odzyskiwania środków wypłaconych z funduszy unijnych, w tym także kwestie korekt finansowych, do których dokonywania zobowiązane są państwa członkowskie (art. 98 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006). W myśl art. 98 ust. 1 rozporządzenia, państwa członkowskie w pierwszej kolejności ponoszą odpowiedzialność za śledzenie nieprawidłowości, działając na podstawie dowodów świadczących o wszelkich większych zmianach mających wpływ na charakter lub warunki realizacji lub kontroli operacji, lub programów operacyjnych oraz dokonując wymaganych korekt finansowych.
Zgodnie zaś z ust. 2 państwo członkowskie dokonuje korekt finansowych wymaganych w związku z pojedynczymi lub systemowymi nieprawidłowościami stwierdzonymi w operacjach lub programach operacyjnych. Korekty dokonywane przez państwo członkowskie polegają na anulowaniu całości lub części wkładu publicznego w ramach programu operacyjnego. Państwo członkowskie bierze pod uwagę charakter i wagę nieprawidłowości oraz straty finansowe poniesione przez fundusze.
Zarówno Komisja Europejska, jak również ETS przyjmują szeroką wykładnię przesłanki naruszenia prawa wspólnotowego (art. 2 pkt 7 rozporządzenia). Za nieprawidłowość uznają zarówno naruszenie prawa unijnego, jak i prawa krajowego. Oznacza to, iż do popełnienia nieprawidłowości, z punktu widzenia art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady nr 1083/2006 dochodzi również wtedy, gdy naruszony został przepis krajowy ustanawiający wymogi związane z wydatkowaniem środków finansowych budżetu Unii, przyjęty w obszarach nieuregulowanych prawem unijnym lub ustanawiający wymogi bardziej rygorystyczne od tych, które wynikają z przepisów prawa Unii. Należy uznać zatem, że zarówno wykrycie naruszenia prawa Unii Europejskiej, jak też naruszenia prawa krajowego takiego, które powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym Unii Europejskiej w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego stanowi nieprawidłowość, w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia nr 1083/2006, i skutkuje powstaniem obowiązku odzyskania przez państwo członkowskie kwot wydatkowanych nieprawidłowo, w tym nałożenia korekty finansowej (art. 98).
Na gruncie prawa krajowego zwrot dotacji udzielonej ze środków unijnych regulują przepisy ustawy z dnia 27 sierpnia 2009r. o finansach publicznych (tekst jedn. Dz.U. z 2013r., poz. 885 ze zm.) Zgodnie z treścią art. 207 ust.1 ustawy, w przypadku gdy środki przeznaczone na realizację programów finansowanych z udziałem europejskich są: 1) wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem, 2) wykorzystane z naruszeniem procedur, o których mowa w art. 184, 3) pobrane nienależnie lub w nadmiernej wysokości - podlegają zwrotowi wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, liczonymi od dnia przekazania środków na rachunek wskazany przez organ lub jednostkę przekazujące te środki, w terminie 14 dni od dnia doręczenia ostatecznej decyzji, o której mowa w ust. 9, na wskazany w tej decyzji rachunek bankowy.
Stosownie do treści art. 207 ust. 4, w przypadku, o którym mowa w ust. 1, beneficjent zostaje wykluczony z możliwości otrzymania środków, o których mowa w ust. 1, jeżeli:
1) otrzymał płatność na podstawie przedstawionych jako autentyczne dokumentów podrobionych lub przerobionych lub dokumentów potwierdzających nieprawdę lub
2) (uchylony)
3) nie zwrócił środków w terminie, o którym mowa w ust. 1, lub
4) okoliczności, o których mowa w ust. 1, wystąpiły wskutek popełnienia przestępstwa przez beneficjenta, partnera, podmiot upoważniony do dokonywania wydatków, a w przypadku gdy podmioty te nie są osobami fizycznymi - osobę uprawnioną do wykonywania w ramach projektu czynności w imieniu beneficjenta, przy czym fakt popełnienia przestępstwa przez wyżej wymienione podmioty został potwierdzony prawomocnym wyrokiem sądowym.
Zgodnie zaś z art. 207 ust. 8 i 9 u.f.p. w przypadku stwierdzenia okoliczności, o których mowa w ust. 1, instytucja określona, odpowiednio w ust. 9 wzywa do:1) zwrotu środków lub 2) do wyrażenia zgody na pomniejszenie kolejnych płatności, o którym mowa w ust. 2, w terminie 14 dni od dnia doręczenia wezwania. Po bezskutecznym upływie terminu, o którym mowa w ust. 8, organ (...) – wydaje decyzję określającą kwotę przypadającą do zwrotu i termin, od którego nalicza się odsetki, oraz sposób zwrotu środków, z uwzględnieniem ust. 2.
Podnieść nadto należy, że instytucja zarządzająca w toku kontroli wykorzystania przyznanej pomocy obowiązana jest uwzględniać zasadę równego dostępu do pomocy wszystkich kategorii beneficjentów w ramach programu oraz zapewniać przejrzystość reguł stosowanych przy ocenie projektów (art. 26 ust. 2 u.z.p.p.r.). Postępowanie w przedmiocie zwrotu przez beneficjenta dofinansowania uzyskanego w związku z realizacją projektów w ramach RPO ma specyficzny charakter, bowiem zazębiają się tu elementy cywilnoprawne z elementami stosunku administracyjnego. Szczegółowe zasady dofinansowania projektu (czyli przedsięwzięcia realizowanego w ramach programu operacyjnego - art. 5 pkt 9 u.z.p.p.r.), a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane, regulowane są w formie umowy zawieranej między beneficjentem, którego projekt został wybrany do dofinansowania, a instytucją zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucją pośredniczącą lub instytucją wdrażającą. Zgodnie z art. 30 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, umowa o dofinansowanie projektu zawarta z beneficjentem przez instytucję zarządzającą albo działającą w jej imieniu instytucję pośredniczącą lub instytucję wdrażającą (...) stanowi podstawę dofinansowania projektu. Umowa ta określa warunki dofinansowania projektu, a także prawa i obowiązki beneficjenta z tym związane (art. 30 ust. 2 cyt. ustawy), w ramach których mieszczą się także zasady zwrotu otrzymanych środków w przypadku – nieprawidłowego ich wykorzystania.
Na etapie wyboru projektów do dofinansowania wnioski podlegają analizie pod kątem spełnienia kryteriów wyboru projektów. Zgodnie ze Szczegółowym opisem kryteriów wyboru projektów w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. na lata 2007-2013, pierwszym etapem oceny wniosków jest kwalifikacja pod względem kryteriów formalnych, wśród których wyróżnić można kryteria dopuszczające i administracyjne. Celem oceny formalnej jest, w szczególności weryfikacja kwalifikowalności projektu będącego przedmiotem wniosku o dofinansowanie, kwalifikowalności beneficjenta oraz poprawności formalnej wniosku o dofinansowanie i jego załączników.
Zgodnie z treścią art. 28 ust. 1 ustawy o zasadach prowadzenia polityki rozwoju, w ramach programu operacyjnego mogą być dofinansowane projekty:
1) indywidualne - o strategicznym znaczeniu dla realizacji programu, wskazywane przez instytucję zarządzającą,
2) systemowe, w tym również projekty pomocy technicznej - polegające na realizacji zadań publicznych przez podmioty działające na podstawie odrębnych przepisów, w zakresie określonym przepisami prawa i dokumentami strategiczno-programowymi przyjętymi przez Radę Ministrów,
3) wyłonione w trybie konkursu
zgodnie z kryteriami zatwierdzonymi przez Komitet Monitorujący, spełniającymi warunki niedyskryminacji i przejrzystości, z uwzględnieniem w szczególności art. 16 i art. 17 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 11 lipca 2006 r. ustanawiającego przepisy ogólne dotyczące Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego, Europejskiego Funduszu Społecznego oraz Funduszu Spójności i uchylającego rozporządzenie (WE) nr 1260/1999.
Jednym z kryteriów formalnych wskazanym w Szczegółowym opisie kryteriów wyborów projektów w ramach RPO WŁ 2007-2013, jest kryterium kwalifikowalności beneficjenta/partnera, w ramach którego badany jest m.in. fakt czy beneficjent/partner nie podlega wykluczeniu z ubiegania się o dofinansowanie. W ramach kryteriów administracyjnych badana jest m.in. kompletność wniosku o dofinansowanie, która obejmuje sprawdzenie, czy załączniki do wniosku zostały przygotowane zgodnie z zasadami, wytycznymi IZ RPO WŁ/IP II dla okresu programowania 2007-2013 (zasady dotyczące przygotowania studium wykonalności, lokalnego programu rewitalizacji, zintegrowanego programu rozwoju lokalnego, planu rozwoju lokalnego, wzór biznes planu zamieszczone są na stronie internetowej IZ RPO WŁ oraz IP www.rpo.lodzkie.pl. lub www.cop.lodzkie.pl), a także zasadami przygotowania załączników opisanymi w Instrukcji wypełnienia wniosku o dofinansowanie projektu w ramach RPO WŁ.
Podkreślić należy, że zgodnie z Instrukcją wypełniania wniosków o dofinansowanie projektu z Europejskiego Funduszu Rozwoju Regionalnego w ramach Regionalnego Programu Operacyjnego Województwa Ł. na lata 2007-2013 dla działania III.2 Oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu (załącznik nr 11) stanowiło załącznik obligatoryjny (str. 25 Instrukcji), potwierdza to również fakt, iż do ogłoszenia o konkursie załączono wzór przedmiotowego oświadczenia. Treść załącznika nr 11 do wniosku o dofinansowanie, wskazuje, iż wnioskodawca zobowiązany jest podać w nim zgodne z prawdą informacje. Zatem w przypadku wykrycia przez lnstytucję Pośredniczącą II stopnia na etapie oceny wniosków o dofinansowanie, przedstawienia przez wnioskodawcę nieprawdziwych informacji, projekt taki otrzymuje negatywną ocenę formalną, która skutkuje nieprzekazaniem projektu do dalszych etapów oceny i nieprzyznaniem dofinansowania.
W przedmiotowej sprawie Beneficjent, w ramach konkursu nr RPLD-03.02.00-07/10 złożył wniosek o dofinansowanie projektu pn: "Wdrożenie innowacyjnej technologii prania i prasowania w technologii aseptycznej w firmie Ax.". Do wniosku o dofinansowanie (z dnia 3 marca 2010r.) stroną przedłożyła oświadczenie, w którym poinformowała, że na podstawie umowy dzierżawy z firmą Bx. Sp. z o.o. z siedzibą w L. ma prawo do dysponowania nieruchomością usytuowaną w Ł., przy ul. A. 281/289, na cele realizacji projektu. Powołane oświadczenie zostało złożone pod rygorem odpowiedzialności karnej w dniu 3 marca 2010r., jako załącznik do pierwszej wersji wniosku o dofinansowanie, a następnie powtórzone w dniu 11 czerwca 2010r., jako załącznik do uzupełnionego wniosku o dofinansowanie. W toku czynności kontrolnych Beneficjent celem potwierdzenia prawidłowości złożonego oświadczenia przedłożył umowę dzierżawy nr 1/2010 z dnia 1 marca 2010r. zawartą z firmą Bx. Sp. z o.o. z siedzibą w L. oraz oświadczenie z dnia 10 czerwca 2013r. potwierdzające miejsce dzierżawy.
W ramach czynności kontrolnych pismem z dnia 26 listopada 2013r. oraz z dnia 29 stycznia 2014r. Instytucja Pośrednicząca wystąpiła się do właściciela nieruchomości, tj. Instytutu Centrum [...] w Ł. z prośbą o udzielenie informacji dotyczących dzierżawy pomieszczeń związanych z przedmiotowym projektem.
W piśmie z dnia 6 grudnia 2013r. oraz dokumentacją przekazaną w załączeniu do pisma z dnia 10 lutego 2014r. Instytut Centrum [...] w Ł. wskazał, że firma Bx. Sp. z o.o. z siedzibą w L. nabyła prawo do użytkowania obiektu pralni w budynku Instytutu Centrum [...] w Ł. na podstawie umowy dzierżawy do postępowania przeprowadzonego w trybie przetargu ograniczonego o nr ZP/19/2009, która została zawarta w dniu 9 lipca 2010r. Zgodnie z zapisami § 7 ust. 12 oraz 13 przedmiotowej umowy, dzierżawca nie ma prawa oddawania najmowanych pomieszczeń osobom trzecim w podnajem oraz nie może przenieść praw i obowiązków wynikających z umowy na osobę trzecią pod rygorem nieważności.
W piśmie z dnia 27 marca 2014r. firma Bx. Sp. z o.o., przedstawiła protokół ze spotkania, które odbyło się w dniu 9 lipca 2010r. pomiędzy Prezesem Bx. Sp. z o.o A.W. a E.S. - Zastępcą Dyrektora ds. Ekonomiczno-Finansowych Instytutu Centrum [...] w zakresie wyrażenia zgody na poddzierżawę pomieszczeń pralni spółce Ax.
Dodatkowo ustalono, że przetarg w następstwie którego Instytut Centrum [...] w Ł. zawarł umowę dzierżawy z Bx. Sp. z o.o., został rozstrzygnięty w dniu 11 maja 2010r., co w konsekwencji oznacza, że zarówno spółka Bx., jak i Ax. w dniu 1 marca 2010r., tj. w dniu zawarcia umowy poddzierżawy, nie mogły posiadać wiedzy, że Bx. Sp. z o.o. wygra ww. przetarg na dzierżawę przedmiotowej pralni. Pomieszczenia pralni przy ul. A. 281/289 w Ł. wydzierżawiono spółce Bx. dopiero na postawie umowy dzierżawy zawartej w dniu 9 lipca 2010r.
Z przedstawionych powyżej ustaleń faktycznych, tj. z zestawienia wskazanych powyżej dat wynika zatem, że protokół z dnia 9 lipca 2010r., na który powołuje się strona skarżąca nie potwierdza prawa do dysponowania nieruchomością pralni na dzień 1 marca 2010r., tj. na dzień podpisania umowy dzierżawy pomiędzy Bx. Sp. z o.o. a Ax. Sp. z o.o., ani na dzień 3 marca 2010r., tj. na dzień złożenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu przez Prezesa Zarządu – A.W. ani na dzień 11 czerwca 2010r., tj. na dzień złożenia oświadczenia o prawie dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu przez P.K.- Prezesa Ax. Sp. z o.o.
Mając powyższe na uwadze Instytucja Zarządzająca zasadnie stwierdziła, że dokumenty przedłożone we wniosku o dofinansowanie, jak również na etapie kontroli projektu w zakresie prawa do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu, będącą własnością Instytutu Centrum [...] w Ł., usytuowaną w Ł. przy ul. A. 281/289 stwierdzają nieprawdę. Powyższe ustalenia stosownie do treści § 22 ust. 2 pkt 4 umowy o dofinansowanie, stanowiły podstawę do rozwiązania umowy o dofinansowanie bez wypowiedzenia.
Odnosząc się do zarzutów postawionych w skardze należy wskazać, że z materiału dowodowego znajdującego się w aktach sprawy bezspornie wynika, że postępowanie na dzierżawę pomieszczeń pralni zostało przeprowadzone na podstawie przetargu ograniczonego nr ZP/19/2009, a wyboru dzierżawcy Instytut dokonał w dniu 11 maja 2010r. Pomieszczenia pralni przy ul. A. 281/289 w Ł. wydzierżawiono spółce Bx. dopiero na postawie dzierżawy zawartej w dniu 9 lipca 2010r. Zgodnie natomiast z umową dzierżawy, dzierżawca nie miał prawa oddawania najmowanych pomieszczeń osobom trzecim w podnajem oraz nie mógł przenieść praw i obowiązków sikających z umowy na osobę trzecią pod rygorem nieważności. Z powyższego wynika, że spółka Ax. na dzień złożenia oświadczenia o prawie do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu, tj. dzień 3 marca 2010r., a także na dzień ponownego złożenia przedmiotowego oświadczenia z uwagi na konieczność uzupełnienia wniosku o dofinansowanie projektu, tj. na dzień 11 czerwca 2010r., nie dysponowała prawem do użytkowania pomieszczeń pralni, a co za tym idzie przedstawione przez beneficjenta oświadczenia stwierdzały nieprawdę. Powyższej okoliczności nie zmienia fakt późniejszego wyrażenia zgody przez Instytut na podnajem pomieszczeń pralni, albowiem zgodę tę wyrażono dopiero w dniu podpisania umowy dzierżawy, tj. w dniu 9 lipca 2010r.
Powyższe okoliczności dodatkowo potwierdzają również pisma Dyrektora [...] w Ł. z dnia 6 grudnia 2013r. oraz z dnia 10 lutego 2014r., w których wskazano, że Bx. Sp. z o.o. nie była uprawniona do oddania pomieszczeń pralni w poddzierżawę, a z dokumentów znajdujących w aktach sprawy nie wynika, iż aby pomiędzy Bx. Sp. z o.o., a Instytutem Centrum [...] w Ł., istniała wcześniej, tj. przed dniem 9 lipca 2010r. jakakolwiek inna umowa dotycząca dzierżawy przedmiotowych pomieszczeń.
Odnosząc się do postanowienia Prokuratora Prokuratury Rejonowej Ł-Ś z dnia 30 czerwca 2015, sygn. akt [...] o umorzeniu śledztwa oraz postanowienia Sądu Rejonowego dla Ł-Ś w Ł. z dnia 22 września 2015 r., sygn. akt [...] oddalającego zażalenie Centrum Obsługi Przedsiębiorcy na powyższe postanowienie należy wyjaśnić, że pomimo, iż prokuratura, jak i sąd nie stwierdziły popełnienia przez stronę przestępstwa nie oznacza to, że spółka Ax. składając wniosek posiadała prawo do dysponowania nieruchomością na cele realizacji projektu. Nawet bowiem w przypadku braku świadomości ze strony spółki Ax., że przedłożona jako załącznik umowa dzierżawy jest nieważna, bezspornym jest fakt, że na podstawie przedstawionej umowy strona nie posiadała prawa do dysponowania nieruchomością.
W przypadku gdyby Beneficjent nie przedłożył przedmiotowego oświadczenia, po wezwaniu do uzupełnienia i korekty, wniosek zostałby negatywnie oceniony pod względem spełnienia wymogów formalnych i podlegałby odrzuceniu. Beneficjent na etapie ubiegania się o dofinansowanie nie spełniał kryteriów jego przyznania, bowiem jak wynika z zebranego w toku niniejszego postępowania materiału dowodowego, nie miał prawa do dysponowania pomieszczeniami pralni, a co za tym idzie projekt pn. "Wdrożenie innowacyjnej technologii prania i prasowania w technologii aseptycznej w firmie Ax." w ogóle nie powinien być zakwalifikowany do dofinansowania, co w konsekwencji oznacza, że wypłacone na jego realizację środki stanowią środki pobrane nienależnie.
Wbrew również twierdzeniom strony skarżącej organ udowodnił, że doszło do nieprawidłowości w rozumieniu art. 2 pkt 7 rozporządzenia Rady (WE) nr 1083/2006 z dnia 26 lipca 2006r. Z wymienionego przepisu wynika, że dla zaistnienia "nieprawidłowości" muszą zostać spełnionej łącznie dwie przesłanki: po pierwsze musi mieć miejsce naruszenie przepisów prawa wspólnotowego/krajowego po drugie naruszenie to powoduje lub mogłoby spowodować szkodę w budżecie ogólnym UE.
W niniejszej sprawie obie przesłanki zostały spełnione. Stwierdzone zostało naruszenie prawa wynikające z działania lub zaniechania podmiotu gospodarczego, tj. złożono oświadczenie o prawie do dysponowania nieruchomością, którego Beneficjent nie posiadał, a więc oświadczenia stwierdzającego nieprawdę, które spowodowało szkodę finansową w budżecie ogólnym UE w drodze finansowania nieuzasadnionego wydatku z budżetu ogólnego poprzez wprowadzenie w błąd Instytucji Pośredniczącej II stopnia, która przyznała dotację podmiotowi, który powinien był być wykluczony. W rozpatrywanej sprawie szkoda przyjmuje zatem charakter rzeczywisty, gdyż przekazane środki zostały pobrane na realizację projektu, który nie powinien otrzymać dofinansowania ze środków publicznych. W związku z powyższym zgodnie z art. 98 ust. 2 Rozporządzenia 1083/2006 organ zasadnie uznał całość wypłaconych w ramach dofinansowania projektu środków za niekwalifikowalne.
Niezasadny jest również zarzut naruszenia przepisów postępowania, tj. art. 7 w zw. z art. 77 K.p.a., albowiem organ podjął wszelkie niezbędne kroki dla dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego analizowanej sprawy, a zgromadzony materiał dowodowy został zebrany i zbadany w sposób wyczerpujący, a organ nie przekroczył zasady swobodnej oceny dowodów. W zaskarżonej decyzji, wbrew twierdzeniom zawartym w skardze Zarząd Województwa Ł. w sposób precyzyjny i jasny wyjaśnił wszystkie istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, podał i wyjaśnił podstawy prawne decyzji i wskazał, fakty i dowody, na których oparł zaskarżone rozstrzygnięcie i z jakich powodów innym dowodom odmówił wiarygodności.
Niezasadny jest zarzut naruszenia art. 8,9 i 138 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 151p.p.s.a. skargę oddalił.
D.Cz.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 18.07.2026. · Źródło