III SA/Łd 273/16

Dnia 5 kwietnia 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodnicząca, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, , , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 kwietnia 2018 roku sprawy ze skargi A. G. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego stwierdza nieważność zaskarżonej decyzji. Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa utrzymał w mocy decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...], nr [...] wydaną w przedmiocie odmowy przyznania A.G. płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2014. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 14 maja 2014 r. A. G. złożył wniosek o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego, w którym do przyznania jednolitej płatności obszarowej zadeklarował działkę rolną A o powierzchni 2,39 ha położoną na działce ewidencyjnej nr 97. Do wniosku strona załączyła załącznik graficzny, który nie został podpisany. Z uwagi na powyższe, pismem z dnia 24 czerwca 2014 r. Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. wezwał skarżącego do uzupełnienia braku formalnego wniosku, tj. podpisania załącznika graficznego. Powyższe wezwanie zostało doręczone stronie w dniu 27 czerwca 2014 r., a w dniu 4 lipca 2014 r. skarżący złożył korektę wniosku o przyznanie płatności oraz podpisał załącznik graficzny. Następnie decyzją z dnia [...] Kierownik Biura Powiatowego ARiMR w S. odmówił A. G. przyznania wnioskowanej płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2014, z uwagi na złożenie kompletnego wniosku (uzupełnionego o braki formalne stwierdzone przez organ administracji) z uchybieniem terminów, określonych w art. 18 ust. 2 ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego (tekst jedn.: Dz.U. z 2012 r. poz. 1164) - dalej: ustawa o płatnościach, oraz w art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r. ustanawiającego szczegółowe zasady wykonania rozporządzenia Rady (WE) nr 73/2009 odnośnie zasady wzajemnej zgodności, modulacji oraz zintegrowanego systemu zarządzania i kontroli w ramach systemów wsparcia bezpośredniego przewidzianych w wymienionym rozporządzeniu oraz wdrażania rozporządzenia Rady (WE) nr 1234/2007 w odniesieniu do zasady wzajemnej zgodności w ramach systemu wsparcia ustanowionego dla sektora wina (Dz. Urz. WE L z 2009 r. nr 316), otwartych na złożenie wniosku o przyznanie płatności. W odwołaniu od powyższej decyzji Al. G. zarzucił naruszenie art. 7, art. 8, art. 36, art. 35 § 1 i art. 156 k.p.a. oraz art. 7 ust. 1 ustawy o płatnościach. Uzasadniając podniósł m.in., że braki formalne wniosku z dnia 14 maja 2014 r. , a więc wniesionego w terminie o przyznanie płatności, uzupełnił w zakreślonym przez organ 7 dniowym terminie, liczonym od daty doręczenia wezwania, to jest od dnia 27 czerwca 2014 r. Wskazał, że uchybienie 25 dniowego terminu, o którym mowa w art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, wynikało z zawinienia organu, który dopiero w dniu 24 czerwca 2014 r., a więc już po upływie w/w terminu, który upływał z dniem 9 czerwca 2014 r., wezwał skarżącego do uzupełnienia braków formalnych wniosku z dnia 14 maja 2014 r. Z uwagi na powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. Odwołanie nie zostało podpisane przez skarżącego. Zaskarżoną decyzją z dnia [...] wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a.; art. 3, art. 7 ust. 1, art. 18 ust. 1-3 ustawy o płatnościach oraz art. 12 ust. 1-4 i art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/209 Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcie organ odwoławczy podzielił stanowisko organu I instancji, co do uchybienia przez skarżącego terminu przewidzianego na złożenie wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Organ wskazał, iż jednym z warunków otrzymania przedmiotowej płatności jest złożenie wniosku w terminie prawem przewidzianym. Zgodnie z art. 11 ust 2 rozporządzenia Komisji (WE) NR 1122/2009 wnioski składa się w terminie ustalonym przez państwo członkowskie, lecz nie później niż do dnia 15 maja. Wykonanie powyższego obowiązku przez ustawodawcę krajowego potwierdza treść art. 18 ust. 2 ustawy o płatnościach, zgodnie z którym wniosek o przyznanie płatności obszarowych, płatności do krów i owiec oraz płatności do tytoniu składa się w terminie od dnia 15 marca do dnia 15 maja. Jednocześnie, z brzmienia art. 18 ust. 3 ustawy wynika wprost, że termin ten nie podlega przywróceniu. Dalej organ odwoławczy wskazał, iż w myśl art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) Nr 1122/2009 z wyjątkiem przypadków siły wyższej oraz okoliczności nadzwyczajnych, o których mowa w art. 75, złożenie wniosku o przyznanie pomocy na mocy niniejszego rozporządzenia po wyznaczonym terminie prowadzi do zmniejszenia kwoty płatności, do której uprawniony byłby rolnik gdyby złożył wniosek w terminie, o 1% za każdy dzień roboczy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny. Bez uszczerbku dla jakichkolwiek środków szczególnych podejmowanych przez państwa członkowskie odnośnie do potrzeby składania jakichkolwiek dokumentów uzupełniających w wyznaczonym czasie w celu umożliwi ustalenia terminów oraz przeprowadzenia skutecznych kontroli, pierwszy akapit stosuje się również odnośnie do dokumentów, umów oraz oświadczeń, które należy przedstawić właściwym organom zgodnie z art. 12 i 13, jeśli takie dokumenty, umowy lub oświadczenia stanowią o kwalifikowalności do przedmiotowej pomocy. W tym przypadku zmniejszenie płatności będzie odnosiła się do kwoty wypłacanej w ramach przedmiotowej pomocy. Jeśli opóźnienie wynosi ponad 25 dni kalendarzowych, wniosek uznaje się za niedopuszczalny." W niniejszej sprawie z załączonej do odwołania dokumentacji wynika, że wniosek skarżącego o przyznanie przedmiotowej płatności z dnia 14 maja 2014 r., był obarczony brakami formalnymi, do których uzupełnienia, w terminie 7 dni, strona została wezwana pismem z dnia 24 czerwca 2014 r. Braki te zostały uzupełnione w dniu 4 lipca 2014 r., co oznacza, iż powyższa data jest jednocześnie datą złożenia przez wnioskodawcę kompletnego wniosku o przyznanie płatności w ramach systemów wsparcia bezpośredniego na rok 2014. Z uwagi na powyższe w ocenie organu odwoławczego zasadnym było stwierdzenie, że kompletny wniosek skarżącego o przyznanie przedmiotowej płatności, został złożony po upływie ostatecznego terminu, o którym mowa w art. 23 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, czyli po dniu 9 czerwca 2014r., co czyniło wniosek niedopuszczalnym i uzasadniało odmowę przyznania wnioskowanej płatności. Ponadto organ odwoławczy wskazał, iż w sprawie nie znajdzie zastosowania przepis art. 64 § 2 k.p.a., gdyż treść powołanego wcześniej art. 23 rozporządzenia nr 1122/2009 jest dostatecznie precyzyjna i nie wymaga uszczegółowienia w przepisach prawa krajowego. Tym samym uzupełnienie, w zakreślonym terminie, braków formalnych wniosku skarżącego z dnia 14 maja 2014 r., nie skutkowało jego konwalidacją ze skutkiem prawnym na dzień jego złożenia. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. G. podtrzymał zarzuty i argumentację przedstawione w odwołaniu od decyzji organu I instancji. Wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przyznanie wnioskowanej płatności. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie, wniósł o jej oddalenie. Postanowieniem z dnia 2 czerwca 2016 r., III SA/Łd 273/16 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi , działając na podstawie art. 125 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zawiesił postępowanie sądowoadministracyjne, które to postępowanie podjął następnie postanowieniem z dnia 15 lutego 2018 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, aczkolwiek z innych przyczyn niż te, które zostały w niej przedstawione. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 2188) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. Kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (§ 2 art. 1 tej ustawy). Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1369) – dalej: p.p.s.a., sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Z wymienionych przepisów wynika, że sąd bada legalność zaskarżonego aktu, czy jest on zgodny z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Stosownie do treści art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Dokonując kontroli sądowoadministracyjnej w powyżej zakreślony aspekcie Sąd stwierdził, że będąca przedmiotem skargi decyzja Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...], nr [...] wydana została bez podstawy prawnej, co skutkuje koniecznością stwierdzenia jej nieważności na podstawie art. 145 §1 pkt 2 p.p.s.a w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn.: Dz.U. z 2017 r. poz. 1257) – dalej: k.p.a. Analizując załączone do skargi akta administracyjne sprawy Sąd stwierdził bowiem, iż wniesione przez skarżącego odwołanie od decyzji Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w S. z dnia [...] odmawiającej stronie płatności w ramach systemu wsparcia bezpośredniego na rok 2014, nie zostało podpisane przez A. G. (k. 81 akt administracyjnych). Tymczasem zgodnie z art. 63 § 3 k.p.a., podanie wniesione pisemnie powinno być podpisane przez wnoszącego. Gdy podanie wnosi osoba, która nie może lub nie umie złożyć podpisu, podanie podpisuje za nią inna osoba przez nią upoważniona, czyniąc o tym wzmiankę obok podpisu. Natomiast w myśl art. 64 § 1 k.p.a. jeżeli w podaniu nie wskazano adresu wnoszącego i nie ma możności ustalenia tego adresu na podstawie posiadanych danych, podanie pozostawia się bez rozpoznania. Jeżeli podanie nie czyni zadość innym wymaganiom ustalonym w przepisach prawa, należy wezwać wnoszącego do usunięcia braków w terminie siedmiu dni z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków spowoduje pozostawienie podania bez rozpoznania (§ 2). Z treści powyżej przepisów wynika zatem, iż podanie (odwołanie) wniesione pisemnie winno być podpisane przez wnoszącego, przez co należy rozumieć umieszczenie własnoręcznego podpisu przez tę osobę pod treścią takiego dokumentu. Odwołanie bez oryginalnego podpisu strony, a więc niespełniające określonych w art. 63 § 3 k.p.a. wymogów, nie jest odwołaniem w rozumieniu art. 127 § 1 i art. 128 k.p.a., a jego rozpoznanie jest dotknięte wadą nieważności określoną w przepisie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. (por. wyrok WSA w B. z dnia [...]., [...]; wyrok WSA w W. z dnia [...], [...]; wyrok WSA w G. z dnia [...], [...]; wyrok WSA w W. z dnia [...], [...]; www.cbois.nsa.gov.pl). Również w doktrynie przyjmuje się, że rozpoznanie odwołania niepodpisanego przez stronę stanowi wydanie decyzji bez podstawy prawnej, a więc dotkniętej wadą z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. obwarowaną sankcją nieważności (komentarz do Kodeksu Postępowania Administracyjnego B. Adamiak, J. Borkowski, Wydawnictwo C.H. Beck, wydanie 13, str. 662-663). (por., Lex nr 1225767, wyrok WSA w P. z [...] sygn. [...]) Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy stwierdzić należy, że Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. dokonując oceny warunków formalnych odwołania A.G. z dnia [...] wniesionego od decyzji wydanej w I instancji, winien w sytuacji zaistniałego braku formalnego pisma, to jest braku własnoręcznego podpisu skarżącego, wezwać stronę, w trybie art. 64 § 2 w zw. z art. 63 § 3 k.p.a., do usunięcia w terminie 7 dni tego braku formalnego odwołania poprzez jego podpisanie, pod rygorem pozostawienia odwołania bez rozpoznania. Rozpoznając niepodpisane odwołanie, a więc wniesione nieskutecznie, Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w Ł. działał bez podstawy prawnej, a co za tym idzie w sprawie wystąpiła przesłanka stwierdzenia nieważności decyzji, określona w art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Mając powyższe na uwadze Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. w zw. z art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. stwierdził nieważność zaskarżonej decyzji, co jednocześnie uniemożliwiało przeprowadzenie przez Sąd oceny zasadności zawartych w skardze zarzutów. a.l.