III SA/Łd 275/06

Dnia 23 sierpnia 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Asystent sędziego Piotr Pietrasik, po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2006roku na rozprawie sprawy ze skargi B. H. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wpisu do ewidencji działalności gospodarczej oddala skargę. III SA/ Łd 275/06 U Z A S A D N I E N I E Decyzją z dnia [...] nr [..] działając na podstawie art. 127 § 3, art. 138 § 1 pkt 1 i art. 157 § 2 i 3 Kodeksu postępowania administracyjnego, Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. podtrzymało odmowę wszczęcia, na żądanie B. H. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta B. przedsiębiorcy I. T. P. W przedmiotowej sprawie B. H. w dniu 21 listopada 2005 r. złożyła wniosek do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. o stwierdzenie nieważności wpisu do ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta B. pod numerem [...] przedsiębiorcy I. T. P. w części dotyczącej wykonywania działalności gospodarczej w B. ul. A 169 A jako dokonanego z naruszeniem prawa. Podniosła, że budynek przy A stanowi majątek wspólny spółki cywilnej, której wspólnikami są B. H. i B. P., a wydzierżawienie części tego budynku nastąpiło bez jej zgody i wiedzy przez B. P. żonie I. P. Wywodziła, że wydzierżawienie budynku na prowadzenie działalności konkurencyjnej jest sprawą przekraczającą zakres zwykłych czynności, zatem dla jej ważności konieczna była uchwała wspólników pod sankcją nieważności. Decyzją z dnia [...] SKO w P. odmówiło wszczęcia na żądanie B. H. postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Argumentowało, że I. T. P. 1 września 2005 r. zgłosiła na odpowiednim druku zmianę istniejącego w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta B. wpisu pod nr 9814 poprzez wskazanie nowego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej w B., przy ul. A 169 A. Organ ewidencyjny dokonał zmiany zgodnie ze zgłoszeniem, a stroną tego postępowania była jedynie I. T. P. Zdaniem organu, B. H. nie ma przymiotu strony w tym postępowaniu, nie ma bowiem interesu prawnego w sprawie, może mieć co najwyżej interes faktyczny. 9 stycznia 2006 r. do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w P. wpłynął wniosek skarżącej o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym zarzuciła ona organowi naruszenie art. 9 i 28 k.p.a. przez odmowę uznania jej za stronę postępowania. Skarżąca wniosła o ponowne rozpatrzenie sprawy i wydanie decyzji stwierdzającej nieważność przedmiotowego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Zdaniem skarżącej organ nie uzasadnił swojego stanowiska w sposób nie budzący wątpliwości. Skarżąca twierdziła, że miała interes prawny w toczącym się postępowaniu i jest jego stroną jako wspólnik spółki cywilnej, której majątek stał się elementem postępowania bez jej wiedzy i zgody. Jej "interesem prawnym jest naruszenie prawa do dysponowania majątkiem Spółki Cywilnej, której była wspólnikiem. Interesem prawnym było prowadzenie działalności konkurencyjnej przez małżonkę wspólnika w miejscu prowadzenia działalności przez Spółkę, bez jej zgody z naruszeniem warunków umowy Spółki i naruszeniem art. 58 § l i § 2 k.c. Czynności podjęte przez małżonków P., dotyczące majątku Spółki Cywilnej, z mocy prawa są nieważne. Tak więc organ administracji publicznej wydał pozwolenie w oparciu o nieważną czynność prawną, jaką była umowa dzierżawy majątku należącego do Spółki." Jako wspólnik spółki, której majątek stał się przedmiotem postępowania bez wiedzy i zgody skarżącej, stała się ona stroną postępowania. W dniu 27 marca 2006 r., Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. wydało zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu decyzji organ wskazał, iż z art. 7 ust. 2 ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 z późn. zm.) wynika, że wpis do ewidencji działalności gospodarczej jest czynnością materialnotechniczną, a stroną postępowania ewidencyjnego jest przedsiębiorca zgłaszający dokonanie wpisu w ewidencji. Stosownie do art. 7d ust. 1 ustawy, przedsiębiorca jest obowiązany zgłaszać organowi ewidencyjnemu zmiany stanu faktycznego i prawnego odnoszące się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej, w zakresie danych zawartych w zgłoszeniu, o którym mowa w art. 7b ust. 2, powstałe po dniu dokonania wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, w terminie 14 dni od dnia powstania tych zmian, a także informację o zaprzestaniu wykonywania działalności gospodarczej. Do zgłoszenia zmian stosuje się odpowiednio przepisy art. 7b ust. 1-3. W niniejszej sprawie I. T. P. w dniu 1 września 2005 r. zgłosiła na druku "Zgłoszenie do ewidencji działalności gospodarczej (podjęcie działalności, zmiany istniejącego wpisu)" zmianę istniejącego w ewidencji działalności gospodarczej prowadzonej przez Prezydenta Miasta B. wpisu pod nr 9814, poprzez wskazanie innego miejsca prowadzenia działalności gospodarczej - w B. przy ul. A 169A. Uwzględniając powyższe zgłoszenie organ ewidencyjny dokonał zmiany wpisu zgodnie z zawartymi w tym zgłoszeniu danymi. Postępowanie w przedmiocie zmiany wpisu zakończyło się wydaniem przez ten organ zaświadczenia o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej znak: [...] z dnia 5 września 2005 r. Stroną tego postępowania (tak jak i wcześniejszego związanego z uzyskaniem wpisu do ewidencji działalności gospodarczej) była jedynie I. T. P. - przedsiębiorca, na którym ciąży obowiązek zgłoszenia organowi ewidencyjnemu wszelkich zmian stanu faktycznego odnoszącego się do przedsiębiorcy i wykonywanej przez niego działalności gospodarczej. Z wnioskiem o stwierdzenie nieważności powyższego wpisu do ewidencji działalności gospodarczej wystąpiła B. H. SKO wskazało, że zgodnie z art. 157 § 2 Kodeksu postępowania administracyjnego postępowanie w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Zgodnie z z definicją zawartą w art. 28 K.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Podstawowe znaczenie dla oceny czy ktoś jest stroną, czy też nią nie jest, ma stwierdzenie czy zainteresowany ma "interes prawny" w załatwieniu sprawy, czy też nie. Treścią pojęcia "interes prawny" jest publiczne prawo podmiotowe rozumiane jako przyznanie przez przepis prawa jednostce konkretnej korzyści, które można realizować w postępowaniu administracyjnym. O ocenie, czy ktoś jest stroną, nie decyduje jednak wewnętrzne przekonanie danej osoby, lecz przepis prawa materialnego. W przedmiotowej sprawie w ustawie z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej, nie można dopatrzyć się przepisu, który byłby źródłem interesu prawnego B. H. w postępowaniu o wpis (jego zmianę) do ewidencji działalności gospodarczej w stosunku do działalności prowadzonej przez inną osobę fizyczną. Od interesu prawnego należy odróżnić interes faktyczny, tj. sytuację, w której osoba może być bezpośrednio zainteresowana rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, jednak nie może tego poprzeć przepisami prawa powszechnie obowiązującego, mogącymi stanowić podstawę jej żądania podjęcia stosownych czynności przez organ administracji publicznej. Odnosząc się do zarzutu B. H., że Kolegium nie określiło na czym polega Jej interes faktyczny i czym on się różni od Jej interesu prawnego Kolegium stwierdziło, że zgadza się, iż wskazane przez B. H. okoliczności mogą świadczyć o jej interesie prawnym, jednak w postępowaniu przed sądem powszechnym, w sprawie o unieważnienie umowy dzierżawy, a nie w sprawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej, dotyczącej innej osoby, należącej do właściwości organów administracji publicznej. W przedmiotowej sprawie prztoczone okoliczności świadczą o posiadaniu wyłącznie interesu faktycznego – B. H. zainteresowana jest wykreśleniem wpisu o prowadzeniu przez I. P. działalności gospodarczej w B. przy ul. A 169A - bowiem w ustawie Prawo działalności gospodarczej brak jest przepisu, który dawałby uprawnienie osobom trzecim zgłaszania żądań w sprawie wpisów do ewidencji działalności gospodarczej dotyczących przedsiębiorcy. W dniu 2 czerwca 2006 r Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przekazało do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę B. H. na decyzję z dnia [...] Zaskarżonej decyzji skarżąca zarzuciła naruszenie art. 7 e ust. 2 ustawy prawo działalności gospodarczej , art. 58 § 1 i 2 kodeksu cywilnego oraz art. 6,7 i 8 k.p.a. Skarżąca podniosła ponadto argumenty zawarte we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi podtrzymując stanowisko i argumenty zawarte w zaskarżonej decyzji. Uczestniczka postępowania I. P. w piśmie z dnia 8 sierpnia 2006 r. wniosła o utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji. Wskazywała, że trudności finansowe spółki cywilnej i konflikt między wspólnikami spowodował, że zdecydowała się pomóc mężowi w wywiązaniu się z wcześniej zawartych umów . Podkreślala, że ustalony w umowie czynsz odpowiada czynszowi najmu za inne podobne lokale. W ocenie uczestniczki, skarżąca w tej sprawie administracyjnej ma jedynie interes faktyczny, a skarżąca jeżeli czuje się poszkodowana może dochodzić swoich praw w procesie cywilnym. Na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2006 r pełnomocnik skarżącej popierał skargę . Wyjaśnił, że między skarżącą a uczestniczką postępowania toczy się przed Sądem Rejonowym w B. sprawa o wymnagrodzenie za bezumowne korzystanie z lokalu. Skarżąca nie występowała o stwierdzenie nieważności umowy najmu ani o eksmisję uczestniczki postępowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W ocenie Sądu w tym składzie skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ), podlega uchyleniu w całości albo w części , jeżeli sąd stwierdzi : a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego ani przepisów postępowania w stopniu, który uzasadniałby jej uchylenie. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji na podstawie art. 157 § 3 k.p.a. z przyczyn podmiotowych ma miejsce wtedy, gdy żądanie zostało wniesione przez podmiot nie będący stroną w sprawie albo gdy wniosła je strona nie mająca zdolności do czynności prawnych, a w przekonaniu organu nie ma podstaw do wszczęcia postępowania z urzędu ( patrz wyrok NSA z 8 listopada 1995 r. III S.A. 182/95 ONSA 1996 /4/167, wyrok NSA z 1 lipca 1998 r III SA1342/97 niepublikowany). Przy czym stroną postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji jest nie tylko strona postępowania zwykłego zakończonego wydaniem kwestionowanej decyzji, lecz również każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczyć mogą skutki stwierdzenia nieważności decyzji ( patrz wyrok NSA z 12 stycznia 1994 r. IISA 2164/92 ONSA 1995/1/32) W rozpoznawanej sprawie Samorządowe Kolegium Odwoławcze uznało, iż po stronie wnioskodawcy brak jest przymiotu strony w rozumieniu art. 28 k.p.a. z uwagi na brak interesu prawnego. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji Sąd miał obowiązek przede wszystkim zbadać czy organ administracji nie uchybił temu przepisowi. Zgodnie z art. 28 k.p.a. stroną jest każdy, czyjego interesu prawnego lub obowiązku dotyczy postępowanie albo kto żąda czynności organu ze względu na swój interes prawny lub obowiązek. Pojęcie interes prawny użyte w art. 28 k.p.a. oznacza interes oparty na prawie lub chroniony przez prawo. O istnieniu interesu prawnego decydują, zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Naczelnego Sądu Administracyjnego, przepisy prawa materialnego przyznające stronie konkretne, indywidualne i aktualne korzyści. Pojęcie strony może być wyprowadzone tylko z konkretnej normy prawnej, która może stanowić podstawę do sformułowania interesu lub obowiązku (patrz wyrok NSA z 5 października 1998 r II S.A. 1104/98 niepublikowany). Mieć interes prawny w postępowaniu administracyjnym, to znaczy ustalić przepis prawa materialnego powszechnie obowiązującego, na którego podstawie można skutecznie żądać czynności organu z zamiarem zaspokojenia jakiejś własnej potrzeby albo żądać zaniechania lub ograniczenia czynności organu sprzecznych z potrzebami strony postępowania. Interes faktyczny natomiast jest to sytuacja, w której dany podmiot jest wprawdzie zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy administracyjnej, nie może jednak tego zainteresowania poprzeć przepisami prawa mającego stanowić podstawę skierowanego żądania w zakresie podjęcia stosownych czynności przez organ administracji (patrz wyrok NSA z 27 września 1999 r. IV SA 1285/98). W niniejszej sprawie I. T. P. podjęła działania zgodne z art. 7d ustawy prawo działalności gospodarczej – jako przedsiębiorca zgłosiła organowi ewidencyjnemu odnoszące się do niej i wykonywanej przez nią działalności zmiany stanu faktycznego. Organ ewidencyjny dokonał wpisu zgodnie z danymi zawartymi w zgłoszeniu i wydał zaświadczenie o zmianie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej. Samorządowe Kolegium Odwoławcze trafnie podkreśliło, że stroną tego postępowania była jedynie I. P., gdyż regulujące kwestie wpisów do ewidencji działalności gospodarczej, przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej nie stwarzają jakiekolwiek uprawnień ani nie nakładają żadnych obowiązków w stosunku do innych osób niż przedsiębiorca. Nie będąc adresatem normy art. 7 d ustawy prawo działalności gospodarczej B. H. nie dysponuje przepisem prawa materialnego, który byłby legitymacją procesową do występowania w roli strony w postępowaniu administracyjnym w sprawie o dokonanie zmiany wpisu do ewidencji działalności gospodarczej innej osoby. Nie ma tutaj znaczenia twierdzenie skarżącej, że jest stroną tego postępowania jako wspólnik spółki cywilnej, której majątek stał się elementem postępowania bez jej wiedzy i zgody. Wskazywane przez B. H. okoliczności, świadczące w jej ocenie o nieważności umowy najmu (dzierżawy) lokalu stanowiącego własność wspólników spółki cywilnej, świadczyć mogą jedynie o istnieniu interesu prawnego, którego ochrony skarżąca może dochodzić przed sądem powszechnym, a nie w postępowaniu administracyjnym o wpis (jego zmianę) do ewidencji działalności gospodarczej, w stosunku do działalności prowadzonej przez inną osobę fizyczną. Odnosząc się do zawartego w skardze zarzutu naruszenia przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze przepisu art. 7e ust. 2 ustawy, stwierdzić należy, że nie jest on uzasadniony. Zgodnie z tym przepisem wpis do ewidencji działalności gospodarczej podlega wykreśleniu także w przypadku, gdy organ ewidencyjny dokonał go z naruszenim prawa lub dowody, na podstawie których ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne okazały się fałszywe. W tym przypadku stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego dotyczące wznowienia postępowania i stwierdzenia nieważności decyzji. W ocenie skarżącej, ponieważ umowa najmu lokalu między małżonkami P. została zawarta z naruszeniem zapisów umowy spółki, godząc w jej interes, naruszony został art. 58 par 1 i 2 Kodeksu cywilnego, a tym samym organ administracji dokonał wpisu do ewidencji w oparciu o nieważną czynność prawną, a więc z naruszeniem prawa, co winno skutkować wykreśleniem, obarczonego wadą wpisu. W tym zakresie stwierdzić należy, że zgodnie z art. 7b ust. 2 zgłoszenie o dokonanie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej powinno zwierać m.in. (pkt 2) oznaczenie miejsca zamieszkania i adresu przedsiębiorcy, a jeżeli stale wykonuje działalność poza miejscem zamieszkania – również wskazanie tego miejsca i adresu zakładu głównego, oddziału lub innego miejsca, o którym mowa w art. 11 ust.1. Przepis ten wymaga od przedsiębiorcy jedynie wskazania miejsca prowadzenia działalności gospodarczej i nie nakłada na organ rejestrowy obowiązku kontrolowania czy przedsiębiorca posiada ważny tytuł prawny do prowadzenia działalności we wskazanym w zgłoszeniu miejscu. Organ administracji nie ma ani obowiązku ani prawa dokonywania oceny czy załączona do zgłoszenia umowa najmu ( dzierżawy ) zawarta została zgodnie z prawem . Ocena taka dokonywana jest z punktu widzenia przepisów prawa cywilnego i na żądanie skarżącej mógłby dokonać jej sąd cywilny w stosownym postępowaniu, nie zaś organ administracyjny. Sam wpis do ewidencji działalności gospodarczej , wskazujący, że jeden przedsiębiorca prowadzi pod danym adresem działalność gospodarczą nie oznacza , że pod tym samym adresem nie może prowadzić działalności inny przedsiębiorca. Co do zasady, samo wpisanie, na wniosek I. P., do ewidencji działalności gospodarczej, zmiany istniejącego wpisu, poprzez wskazanie innego miejsca prowadzenia jej działalności, nie pozbawiało skarżącej władztwa nad rzeczą, ani nie umożliwiało prowadzenia jej działalności. Reasumując, mając na uwadze treść art. 28 k.p.a oraz powołane przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w P. przepisy ustawy z dnia 19 listopada 1999 r. Prawo działalności gospodarczej ( Dz. U. Nr 101 poz.1178 ze zm.) należało uznać, że organ prawidłowo ocenił, iż B. H. nie ma przymiotu strony, z uwagi na brak interesu prawnego, w postępowaniu administracyjnym w sprawie wpisu do ewidencji działalności gospodarczej dotyczącej innej osoby, a tym samym nie posiadała również legitymacji procesowej do występowania w postępowaniu o stwierdzenie nieważności takiego wpisu. Tym samym w ocenie Sądu nie doszło do naruszenia art. 157 par. 3 K.p.a. , ani art. 6, art. 7 i art. 8 k.p.a. Z powyższych względów,Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.