III SA/Łd 276/17

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu 28 kwietnia 2017 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata w sprawie ze skargi R. B. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne postanawia 1. umorzyć postępowanie sądowe w zakresie dotyczącym wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie R.A. III SA/Łd 276/17 Uzasadnienie R. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne. W toku rozprawy przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi skarżący sformułował wniosek o przyznanie prawa pomocy, załączając następnie formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Z treści formularza wynikało, że skarżący wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie adwokata. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe z żoną i dwojgiem dzieci (20 lat i 19 lat). Określając swój stan majątkowy wykazał, że jest właścicielem dwóch domów o powierzchni 160 m2 i 180 m2 zlokalizowanych na działkach o powierzchni 2.900 m2 i 2.800 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 6 ha oraz dwóch działek o powierzchni 1.100 m2 i 1.000 m2. Jest właścicielem dwóch pojazdów: Fiata Ducato - rocznik 2004 o szacunkowej wartości ok. 6.000 zł oraz Suzuki SX4 – rocznik 2007 o szacunkowej wartości ok. 18.000 zł. Podniósł także, że spłaca kredyty bankowe, których rata miesięczna wynosi ok. 8.000 zł. Odnośnie osiąganego dochodu odwołał się do załączonego zeznania podatkowego. Z deklaracji podatkowej PIT-36L za 2016 rok wynikało, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości 426.118,51 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 379.474,32 zł osiągając dochód na poziomie 46.644,19 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz.U. z 2016 r., poz. 718 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), nie ma obowiązku uiszczania kosztów sądowych strona skarżąca działanie, bezczynność organu lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Przedmiotem skargi w niniejszym postępowaniu jest odmowy wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia składek na ubezpieczenie społeczne. Stąd też spełnione zostały warunki przewidziane w art. 239 pkt 1 lit. e) wskazywanej ustawy. Tym samym wniosek skarżącego w tym zakresie nie może zostać uwzględniony, gdyż z mocy ustawy korzysta on już z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych. Z tego też względu postępowanie wszczęte wnioskiem o zwolnienie od kosztów sądowych stało się zbędne i jako takie należało je umorzyć na podstawie art. 249a w zw. z art. 239 pkt 1 lit. e) ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (pkt 1 postanowienia). Z kolei jak wynika z art. 262 w zw. z art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, stronie korzystającej z ustawowego zwolnienia od kosztów sądowych może być ponadto przyznane prawo pomocy w zakresie dotyczącym zastępstwa prawnego, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Odnosząc się zatem do tej części wniosku strony skarżącej stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). Przy ocenie możliwości płatniczych wnioskodawcy prawa pomocy trzeba również pamiętać o tym, że koszty sądowe stanowią daninę publiczną. Konstytucja RP przewiduje bowiem powszechny obowiązek ponoszenia takich danin, stanowiąc w art. 84, że każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków, określonych w ustawie. W istocie konstytucyjną zasadą jest również prawo do sądu ustanowione w art. 45 ust. 1, dlatego też w postępowaniu o przyznanie prawa pomocy dochodzi do konieczności dokonania wyważenia pomiędzy zapewnieniem prawa do sądu podmiotowi niemającemu dostatecznych środków, a zasadą powszechności i równości w ponoszeniu ciężarów i świadczeń publicznych (por. B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Kraków, 2005, s. 585). Wskazać w związku z tym należy, że skarżący osiąga stałe dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej. Z przekazanej deklaracji podatkowej PIT-36L za 2016 rok wynikało, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej uzyskał przychód w wysokości 426.118,51 zł, poniósł koszty uzyskania przychodu w wysokości 379.474,32 zł osiągając dochód na poziomie 46.644,19 zł. Zwrócić w tym zakresie uwagę należy na wielkość przychodów z prowadzonej działalności gospodarczej, która świadczyć może niewątpliwe o zakresie i skali prowadzonej działalności gospodarczej. Potwierdzają to również informacje przekazane przez skarżącego, a dotyczące zaciągniętych zobowiązań kredytowych, wielkości regulowanych rat kredytów oraz fakt posiadania pojazdu służącego do prowadzenia działalności gospodarczej. Wszystkie te informacje świadczą o skali prowadzonej działalności, a co za tym idzie o faktycznych możliwościach finansowych skarżącego. Argumentem przemawiającym przeciwko przyznaniu skarżącemu zwolnienia od kosztów sądowych jest także fakt, iż skarżący – mimo podnoszonych przez niego w uzasadnieniu trudności finansowych – reguluje na bieżąco wszelkie inne zobowiązania zarówno publicznoprawne, jak i – co szczególnie ważne – prywatnoprawne (spłata kredytów bankowych). Podkreślić w związku z tym należy, że w orzecznictwie dominuje pogląd, że podmiot ubiegający się o przyznanie prawa pomocy, nie może przedkładać pierwszeństwa ponoszenia zobowiązań cywilnoprawnych (np. rat kredytów, niezależnie jakiemu celowi one służą) przed koszty postępowania sądowego. Stanowisko takie znajduje szerokie, ugruntowane poparcie w orzecznictwie sądowym (por. np. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2006 r., sygn. akt I OZ 83/06, czy postanowienie NSA z 25 kwietnia 2006, sygn. akt I FZ 150/06). W orzecznictwie generalnie przyjmuje się, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością, nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. Nie bez znaczenia pozostaje także fakt poosiadania przez skarżącego szeregu nieruchomości, w tym zabudowanych i niezabudowanych. Faktem jest, że skarżący posiada dwie działki zabudowane domami mieszkalnymi oraz dwie działki niezabudowane. Stanowią one niewątpliwie istotny składnik majątku, który w razie potrzeby można obciążyć , czy wykorzystać jako źródło zabezpieczenia pożyczki, czy kredytu bankowego. W świetle wszystkich powyższych ustaleń uznać należało, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2, art. 245 § 3 w zw. z art. 252 § 1 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.