III SA/Łd 287/26

Dnia 6 maja 2026 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi - Wydział III w składzie: Przewodniczący: Sędzia WSA Ewa Alberciak po rozpoznaniu w dniu 6 maja 2026 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy ze skargi Ł.Z. na postanowienie referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym dla Łodzi- Widzewa w Łodzi I Wydział Cywilny z dnia 5 marca 2026 roku sygn. [...] w przedmiocie oddalenia wniosku o zwrot utraconego dochodu postanawia: 1. odrzucić skargę; 2. zwrócić z funduszu Skarbu Państwa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na rzecz Ł.Z. kwotę 100,- (sto) złotych uiszczoną tytułem wpisu od skargi, zaksięgowaną 17 marca 2026 roku pod pozycją 1170. Z akt sprawy wynika, że postanowieniem z dnia 5 marca 2026 r. referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Łodzi- Widzewa w Łodzi I Wydział Cywilny sygn. [...] przyznał Ł.Z. zwrot kosztów podróży za przybycie na rozprawę w kwocie 25,11 zł oraz oddalił wniosek o zwrot kosztów dojazdu w pozostałym zakresie i o zwrot utraconego dorobku. 18 marca 2026 r. Ł.Z wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na powyższe rozstrzygnięcie oraz uiścił wpis od skargi w kwocie 100 zł. W odpowiedzi na skargę Prezes Sądu Rejonowego dla Łodzi-Widzewa w Łodzi wniósł o jej odrzucenie na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a., ewentualnie o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest niedopuszczalna. Sąd administracyjny po wpłynięciu skargi, a przed jej merytorycznym rozpoznaniem dokonuje oceny jej dopuszczalności, tj. bada, z urzędu swoją właściwość rzeczową, miejscową i funkcjonalną, bada także czy została ona wniesiona przez uprawniony podmiot, czy nastąpiło to w terminie, czy skarga spełnia określone warunki formalne. Stosownie do treści art. 3 § 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm.) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które przysługuje zażalenie; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2025 r. poz. 1691), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, z późn. zm.), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. z 2025 r. poz. 1131, 1423, 1820 i 1863), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających, opinie w sprawie opodatkowania wyrównawczego, opinie zabezpieczające w sprawie opodatkowania wyrównawczego i odmowy wydania opinii zabezpieczających w sprawie opodatkowania wyrównawczego; 4b) opinie, o których mowa w art. 119zzl § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, i odmowy wydania tych opinii; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz w sprawach sprzeciwów od postanowień, do których odpowiednie zastosowanie ma przepis art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (§ 2a). Sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach (§ 3). Skarga jest niedopuszczalna, bowiem jej przedmiotem jest rozstrzygnięcie wydane przez referendarza sądowego w toku postępowania cywilnego, a więc w ramach działalności jurysdykcyjnej sądu powszechnego. Zaskarżone postanowienie dotyczy rozliczenia kosztów stawiennictwa świadka oraz ewentualnego utraconego zarobku, i zostało wydane na podstawie przepisów regulujących postępowanie cywilne. Katalog spraw podlegających kontroli sądów administracyjnych, określony w art. 3 § 2 p.p.s.a., ma charakter zamknięty (enumeratywny), co oznacza, że sąd administracyjny może rozpoznawać wyłącznie sprawy wprost wskazane w tym przepisie. Niedopuszczalne jest zatem jego rozszerzające interpretowanie, w szczególności poprzez obejmowanie nim rozstrzygnięć wydawanych w ramach działalności jurysdykcyjnej sądów powszechnych. W konsekwencji wszelkie akty i czynności niewymienione w art. 3 § 2 p.p.s.a., pozostają poza zakresem kognicji sądów administracyjnych. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym dla Łodzi-Widzewa w Łodzi, wydając zaskarżone postanowienie, nie działał jako organ administracji publicznej, lecz jako organ sądu powszechnego wykonujący kompetencje przewidziane w przepisach procedury cywilnej. Tym samym brak jest podstaw do uznania, że jego rozstrzygnięcie stanowi akt, o którym mowa w art. 3 § 2 p.p.s.a. Również ustawa dotycząca kosztów sądowych w sprawach cywilnych nie przewiduje właściwości sądów administracyjnych. Stosownie bowiem do treści art. 91 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 1228 ze zm.), w wypadku gdy obowiązujące przepisy przewidują przyznanie stronie należności w związku z jej udziałem w postępowaniu sądowym, należności te przyznaje się stronie w wysokości przewidzianej dla świadków. W myśl art. 93 ust. 1 powołanej ustawy należności, o których mowa w art. 92, ustala i przyznaje sąd albo referendarz sądowy. Z kolei z treści art. 398²² § 1 ustawy z dnia 17 listopada 1964 r. Kodeks postępowania cywilnego (tekst jedn. Dz. U. z 2026 r. poz. 468 ze zm.) na orzeczenie referendarza sądowego służy skarga w przypadkach, w których na postanowienie sądu służyłoby zażalenie. Skargę wnosi się do sądu, w którym referendarz sądowy wydał zaskarżone orzeczenie, w terminie tygodnia od dnia jego doręczenia. Jeżeli orzeczenie doręczono bez uzasadnienia, a strona wniosła o jego sporządzenie, termin do wniesienia skargi zaczyna biec od dnia doręczenia orzeczenia z uzasadnieniem (§ 2). Powyższe przepisy wskazują, że do rozpoznania skargi na postanowienie referendarza sądowego wydane w postępowaniu cywilnym właściwy jest sąd powszechny. Sprawa, w której skarżący wezwany został do stawienia się w charakterze świadka pozostaje w kognicji sądu powszechnego, co wyklucza jej rozpoznanie przez sąd administracyjny. Ustawodawca przewidział odrębny, kompletny i wyczerpujący tryb kontroli rozstrzygnięć referendarzy sądowych w ramach sądownictwa powszechnego, co wyklucza dopuszczalność ich równoległego kwestionowania w postępowaniu przed sądem administracyjnym. Stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 6 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę: jeżeli z innych przyczyn wniesienie skargi jest niedopuszczalne. Z powyższych względów sąd uznał, że skarga jest niedopuszczalna i na podstawie art. 58 § 1 pkt 6 i § 3 p.p.s.a orzekł o jej odrzuceniu. O zwrocie wpisu od skargi sąd orzekł na podstawie art. 232 § 1 pkt 1 p.p.s.a. d.cz.