III SA/Łd 291/16

WyrokWSA w Łodzi2016-06-08

Skład orzekający: Krzysztof Szczygielski, Ewa Cisowska-Sakrajda, Irena Krzemieniewska

Analiza orzeczenia

Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.

Zagadnienie prawne
Czy organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i przekazał sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu, gdy zebrane dowody nie pozwoliły na jednoznaczne ustalenie przebiegu granicy, a strony nie zawarły ugody?
Ratio decidendi
Organ administracji publicznej prawidłowo umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i przekazał sprawę do rozpatrzenia sądowi powszechnemu, gdy zebrane dowody, w tym dokumentacja geodezyjna, zawierały sprzeczne dane uniemożliwiające jednoznaczne ustalenie przebiegu granicy, a strony nie zawarły ugody ani nie złożyły zgodnych oświadczeń. W takiej sytuacji brak jest podstaw do wydania decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu, a sprawa należy do kognicji sądu powszechnego.
Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła skargi M.P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S., która utrzymała w mocy decyzję Wójta Gminy W. o umorzeniu postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości i przekazaniu sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Skarżąca kwestionowała zasadność umorzenia, podnosząc, że organ bezzasadnie nie zastosował przepisów dotyczących ustalenia granic, a wątpliwości budziły wskazane na szkicu granice. W ocenie skarżącej, postępowanie miało na celu legalizację samowoli budowlanej. Organ administracji I instancji oraz SKO uznały, że zebrane dokumenty geodezyjne są sprzeczne i nie pozwalają na jednoznaczne ustalenie przebiegu granicy, a strony nie zawarły ugody, co uzasadniało umorzenie postępowania i przekazanie sprawy sądowi.
Rozstrzygnięcie
Oddala skargę.

Pełny tekst orzeczenia

Dnia 8 czerwca 2016 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Ewa Cisowska-Sakrajda Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Protokolant referent-stażysta Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 czerwca 2016 roku sprawy ze skargi M. P. na decyzję Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie umorzenia postępowania w sprawie rozgraniczenia nieruchomości. oddala skargę. Decyzją z dnia [...] nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w S. utrzymało w mocy decyzję Wójta Gminy W. z dnia [...], znak: [...] w przedmiocie umorzenia postępowania o ustalenie granicy nieruchomości obejmującej działkę nr 130, położonej w obrębie geodezyjnym K., gm. W., stanowiącej własność M.S., z nieruchomością przyległą obejmującą działkę nr 131, położoną tamże, stanowiącą własność M.P., oraz przekazania sprawy do rozpatrzenia sądowi powszechnemu. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 roku - Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 23) oraz art. 34 ust. 1 i 2 ustawy dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2015 r., poz. 520 ze zm.). W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: Pismem z dnia 23 lutego 2015 r. M.S. zwróciła się do Wójta gminy W. z wnioskiem o dokonanie rozgraniczenia ww. nieruchomości. Postanowieniem z dnia 25 marca 2015 r. zostało wszczęte postępowanie w sprawie rozgraniczenia opisanych wyżej nieruchomości. W dniu 22 lipca 2015 r. uprawniony geodeta przeprowadził rozprawę na gruncie. Z dokonanych czynności geodezyjnych sporządzony został protokół graniczny wraz ze szkicem polowym oraz opinia techniczna. Decyzją z dnia [...], Wójt Gminy W. umorzył postępowanie w sprawie rozgraniczenia przedmiotowych nieruchomości i z urzędu przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Sieradzu. W uzasadnieniu decyzji organ administracji I instancji podkreślił, że z analizy złożonej dokumentacji włączonej do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego wynika, iż brak jest podstaw do wydania decyzji o rozgraniczeniu. Po dokonaniu oceny prawidłowości wykonania czynności ustalenia przebiegu granic przez upoważnionego geodetę oraz zgodności sporządzonych dokumentów z przepisami organ nie stwierdził uchybień. Dodatkowo organ podał, iż wszystkie strony zostały prawidłowo zawiadomione o czynnościach postępowania rozgraniczeniowego. W trakcie rozprawy na gruncie w dniu 22 lipca 2015 r. nie doszło do zawarcia ugody granicznej. W związku z powyższym na podstawie art. 34 ust. 2 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne organ wydał decyzję w przedmiocie umorzenia postępowania i przekazania sprawy do rozpoznania sądowi powszechnemu. Pismem z dnia 28 grudnia 2015 r. M.P. zakwestionowała powyższe rozstrzygnięcie organu administracji. Zdaniem skarżącej, organ administracji bezzasadnie nie zastosował art. 33 ust. 1 i 2 pkt 1 ustawy - Prawo geodezyjne i kartograficzne. Wątpliwości M.P. budzą wskazane na szkicu granicznym protokołu granicznego linie stanowiące przypuszczalne granice pomiędzy nieruchomościami. Skarżąca nie zgadza się z podważeniem granic, które obowiązywały na gruncie od trzech pokoleń i były wynikiem kompromisu sąsiedzkiego. Zdaniem skarżącej, przedmiotowe postępowanie prowadzone jest jedynie w celu legalizacji samowoli budowlanej budynku mieszkalno - gospodarczego posadowionego w 2002 r. przez wnioskodawczynię. W związku z powyższym skarżąca wniosła o dokonanie oceny sprawy po oględzinach na gruncie w miejscu ustalanych granic. Do odwołania załączyła m.in. dokumentację zdjęciową, kopię protokołu wznowienia przedmiotowych granic z 2006 r., kopię protokołu oględzin i kontroli Inspekcji Nadzoru Budowlanego z dnia 27 września 2006 r. oraz z dnia 24 września 2012 r., kopię mapy sytuacyjno - wysokościowej z dnia 23 marca 2011 r., kopię decyzji Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...], znak: [...], kopię wypisu z rejestru gruntów działki nr 131 z dnia 11 lipca 2011 r., kopię zażalenia z dnia 7 marca 2013 r., kopię decyzji nr [...] z dnia 9 października 2014 r. o warunkach zabudowy budynku inwentarsko - składowego na działce nr 131 wraz z kopią dokumentacji, kopię skargi z dnia 22 lipca 2015 r., kopię operatu technicznego wraz z dokumentacją z niniejszego postępowania, kopię pisma M.P. z dnia 18 grudnia 2015 r., pismo Wójta Gminy W. z dnia 8 grudnia 2015 r., kopię pisma insp. E.P. z dnia 16 grudnia 2015 r., pismo Wójta Gminy W. z dnia 22 grudnia 2015 r., kopię zaskarżonej decyzji. Po rozpoznaniu odwołania M.P. SKO utrzymało w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu wskazano, że materialnoprawną podstawę zaskarżonej decyzji stanowi art. 34 ust. 1 i 2 ustawy dnia 17 maja 1989 roku - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm., dalej: p.g.k.), zgodnie z którym, jeżeli w razie sporu co do przebiegu linii granicznych nie dojdzie do zawarcia ugody lub nie ma podstaw do wydania decyzji, o której mowa w art. 33 ust. 1, upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi, (burmistrzowi, prezydentowi miasta). Organ, o którym mowa w ust. 1 umarza wówczas postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Zgodnie natomiast z art. 33 ust. 1 p.g.k., wójt (burmistrz, prezydent miasta) wydaje decyzję o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Stosownie zaś do art. 31 ust. 1, 2 oraz 3 p.g.k., czynności przebiegu granic wykonuje geodeta, który przy ustalaniu przebiegu granic bierze pod uwagę znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej. Jeżeli brak jest danych, o których mowa powyżej, lub są one niewystarczające albo sprzeczne, ustala się przebieg granicy na podstawie zgodnego oświadczenia stron lub jednej strony, gdy druga strona w toku postępowania oświadczenia nie składa i nie kwestionuje przebiegu granicy. Organ wskazał, że przedmiot niniejszego postępowania stanowiło rozgraniczenie sąsiadujących ze sobą nieruchomości położonych w obrębie geodezyjnym K., gmina W., obejmujących działkę oznaczoną nr 130 (dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Sieradzu księga wieczysta KW nr [...]) stanowiąca własność M.S. oraz działkę oznaczoną nr 131 (dla której prowadzona jest przez Sąd Rejonowy w Sieradzu księga wieczysta KW nr[...]) stanowiącą własność M.P. Czynności ustalenia przebiegu granic dokonał geodeta uprawniony - W.G. Czynności na gruncie przeprowadzone zostały w dniu 22 lipca 2015 r. W czynnościach powyższych brali udział: J.P. reprezentujący stronę M.P. (zgodnie z załączonym do protokołu granicznego pisemnym pełnomocnictwem) oraz M.S. Do ustalenia przebiegu granic wykorzystano następujące dokumenty: operat do założenia ewidencji gruntów nr [...], na podstawie którego uprawniony geodeta przyjął miary czołowe działek (punkty osnowy z operatu ewidencji zostały zniszczone przy utwardzeniu drogi), oraz operat z pomiaru do mapy zasadniczej nr [...], na podstawie którego odszukano punkty 10 PKP i 11 PKP (punkt 7 PKP został zniszczony). Analizie podlegał również dokument przedstawiony przez J.P. - plan realizacyjny zagospodarowania działki nr 131, wykonany przez technika budowlanego w 1974 r. w skali 1:500 w układzie lokalnym. Jednakże zgodnie z opinią uprawnionego geodety z planu tego nie wynika na podstawie czego wniesione zostały granice działek i brak jest potwierdzenia zgodności z danymi z ewidencji gruntów. W opinii technicznej uprawniony geodeta wskazał, że na podstawie uzyskanych z PODGK dokumentów, tj. ww. operatu do założenia ewidencji gruntów oraz operatu z pomiaru do mapy zasadniczej wsi K., wyznaczone zostały granice pomiędzy działkami nr 131 i 130. Granicę działek od strony północnej obliczono na podstawie odszukanych punktów nr 10 KPK i 11 KPK. Punkty te stanowią istniejące kamienie betonowe w stanie dobrym, nienaruszonym. Punkt 10 KPK położony jest na granicy działek nr 131, 132, 91. Granice działek od strony północnej obliczone zostały w oparciu o punkty: 1b - narożnik budynku gospodarczego na działce nr 132 pobudowanego przed pomiarem do założenia ewidencji gruntów (usytuowanego na granicy działek nr 131 i 132) oraz punktu nr 1 - przyjętego na krawędzi drogi, na wysokości granicy między działkami nr 129 i 130. Punkty osnowy z operatu ewidencji gruntów i mapy zasadniczej - nr 32, 45 i 7 KPK, zostały zniszczone przy utwardzaniu drogi. Wyznaczone granice przecinają budynek gospodarczy (stodoła) usytuowany na działce nr 131. W świetle opinii technicznej uprawnionego geodety oraz protokołu granicznego, analiza poszczególnych granic okazanych na szkicu granicznym przedstawia się następująco: linia koloru pomarańczowego (wyznaczona pomiędzy punktami 1e - 3e), obliczona została na podstawie danych z operatu ewidencji gruntów; linia ta przecina budynek stodoły od strony północnej na wysokości 0,80 m, a od strony południowej 0,68 m i dalej biegnie między budynkiem gospodarczym na działce nr 131 w odległości 0,15 m i budynkiem mieszkalnym na działce nr 131 w odległości 0,75 m, linia koloru czerwonego (wyznaczona pomiędzy punktami 1z - 3z), obliczona została na podstawie danych z operatu pomiaru do mapy zasadniczej; linia ta oddalona jest od linii ewidencyjnej w stronę zachodnią o 0,25 m, linia koloru czarnego (wyznaczona pomiędzy punktami 3w, 6, 7 11, 1e) stanowi granicę według stanu użytkowania na gruncie, linia koloru zielonego (wyznaczona pomiędzy punktami 3w, 5, 1e) stanowi granicę wskazaną przez J.P., linia koloru niebieskiego (wyznaczona pomiędzy punktami 5p - 6p) stanowi granicę wniesioną na podstawie miar zawartych w planie realizacyjnym, linia koloru żółtego (wyznaczona pomiędzy punktami od 3e do 1e, z ominięciem budynku stodoły) stanowi granicę wskazaną przez M.P. W trakcie rozprawy rozgraniczeniowej uprawniony geodeta zaproponował stronom ugodowe ustalenie granicy poprzez wspólne wskazanie przebiegu granicy, przyjmując że cały budynek stodoły będzie usytuowany na działce nr 131. M.S. zaproponowała przebieg granicy zgodnie z danymi z ewidencji gruntów z załamaniem na budynek stodoły (poprzez włączenie jej do działki nr 131) - oznaczoną na szkicu kolorem żółtym. J.P. zaproponował przebieg granicy oznaczony na szkicu polowym kolorem zielonym. Strony nie poczyniły wzajemnych ustępstw i nie ustaliły wspólnej granicy, wobec czego granica nadal jest sporna. Zgodnie z protokołem granicznym strony nie zawarły ugody na gruncie, ani też nie złożyły zgodnych oświadczeń. Uprawniony geodeta punkty nr 3e, 3z, 3u, 3w, 1e, 1z zamarkował drewnianymi palikami. Kolegium dodatkowo ustaliło, zgodnie z informacją z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno-Kartograficznej z dnia 18 lutego 2016 r., że w 2006 r. podjęte zostały na wniosek M.S. czynności wznowienia granicy między działką nr 130 i 131. Ostatecznie nie doszło jednak do wznowienia przedmiotowej granicy. Z uwagi na istnienie sporu co do jej przebiegu strony zostały wówczas pouczone o możliwości rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Organ odwoławczy stwierdził, że rozstrzygnięcie organu I instancji w oparciu o art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne, jest prawidłowe. Ponieważ dokumenty stanowiące podstawę ustalenia przedmiotowej granicy (tj. operat z założenia ewidencji gruntów oraz operat z pomiaru do mapy zasadniczej wsi K.) zawierają dane ze sobą sprzeczne, nie pozwalają na ścisłe i jednoznaczne określenie przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami. Wobec powyższego nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie spornej granicy. Zaznaczyć również należy, iż pomimo nakłania stron do zawarcia ugody przez geodetę nie doszło do jej zawarcia ani też strony nie złożyły zgodnych oświadczeń w zakresie przebiegu wspólnej granicy. Powyżej wskazane czynności geodety odbyły się zgodnie z ustawą - Prawo geodezyjne i kartograficzne oraz z rozporządzeniem Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 19 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczania nieruchomości. Organ I instancji zasadnie i zgodnie z przepisem art. 34 ust. 2 w zw. z art. 33 ust. 1 cyt. ustawy, przeprowadził analizę zebranych dowodów stwierdzając, że w oparciu o nie brak jest możliwości ustalenia przebiegu spornej granicy i zasadne jest umorzenie postępowania administracyjnego na podstawie art. 105 § 1 Kpa oraz przekazanie sprawy sądowi powszechnemu. Przepis art. 33 ust. 1 cyt. ustawy daje bowiem możliwość organowi administracji publicznej orzeczenia o przebiegu granicy w formie decyzji - w przypadku sporu stron, jedynie wówczas, gdy znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej, pozwalają w sposób jednoznaczny na ustalenie spornej granicy. Możliwość wydania takiej decyzji jest więc zawężona do wypadków, gdy ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron. Taki sposób określenia sytuacji, w której organ administracji może orzec o przebiegu granicy w formie decyzji wskazuje na to, że organ administracji publicznej nie wydaje decyzji w przedmiocie ustalenia granic, wówczas, gdy sprzeczny jest stan prawny, a więc na podstawie znaków i śladów granicznych, istniejącej dokumentacji oraz punktów osnowy geodezyjnej (art. 31 ust. 2 ustawy), nie jest możliwe jednoznaczne ustalenie przebiegu spornej granicy. Zdaniem Kolegium organ I instancji właściwe ocenił, iż w stanie faktycznym sprawy nie jest możliwe wydanie decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu w oparciu o art. 33 ust. 1 cyt. ustawy. Na podstawie danych ewidencyjnych, czyli wg tzw. kryterium prawnego, nie jest możliwe wskazanie w sposób jednoznaczny przebiegającej między nieruchomościami granicy. Wobec braku zgodnego oświadczenia stron, będących bez wątpienia ze sobą w sporze, nie istniała podstawa do wydania decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu przedmiotowych nieruchomości. Kolegium nie stwierdziło także uchybień organu I instancji na gruncie przepisów kodeksu postępowania administracyjnego mających istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia. M.P. w skardze na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego zarzuciła brak prawidłowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym m.in. z pominięciem danych wynikających z planu realizacyjnego z dnia 28 lutego 1974 r. oraz z wypisu z rejestru gruntów z dnia 11 lipca 2011 r. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przez sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r. poz. 270 ze zm., zwanej dalej: "p.p.s.a."), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Oznacza to, iż sąd rozpoznając skargę ocenia, czy zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa materialnego bądź przepisów postępowania administracyjnego. Zgodnie z art. 134 powołanej wyżej ustawy, Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną. Nie może przy tym wydać orzeczenia na niekorzyść strony skarżącej, chyba że dopatrzy się naruszenia prawa skutkującego stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności. Rozpoznając sprawę pod kątem kryterium legalności Sąd uznał, iż skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Na wstępie należy wskazać, że tryb rozgraniczenia nieruchomości normują przepisy ustawy dnia 17 maja 1989 roku Prawo geodezyjne i kartograficzne (t. j. Dz. U. z 2015 r. poz. 520 ze zm., dalej: p.g.k.). Zgodnie z art. 29 ust. 1 tego aktu, rozgraniczenie nieruchomości ma na celu ustalenie przebiegu ich granic przez określenie położenia punktów i linii granicznych, utrwalenie tych punktów znakami granicznymi na gruncie oraz sporządzenie odpowiednich dokumentów. Rozgraniczenia dokonują wójtowie (burmistrzowie, prezydenci miast) z urzędu lub na wniosek strony oraz, w wypadkach określonych w ustawie, sądy (art. 29 ust. 3 p.g.k. oraz art. 30 ust. 1 p.g.k.). Postępowanie rozgraniczeniowe prowadzone w trybie administracyjnym może zakończyć się decyzją: 1) o umorzeniu postępowania (na podstawie art. 105 §1 k.p.a. w związku z art. 31 ust. 4 p.g.k.) w sytuacji, gdy strony postępowania dojdą do porozumienia i zawrą przed geodetą ugodę, co do przebiegu granicy, która ma wówczas charakter ugody cywilnoprawnej i moc ugody sądowej; 2) o rozgraniczeniu nieruchomości, jeżeli zainteresowani właściciele nieruchomości nie zawarli ugody, a ustalenie przebiegu granicy nastąpiło na podstawie zebranych dowodów lub zgodnego oświadczenia stron (art. 33 ust. 1). Strona niezadowolona z ustalenia przebiegu granicy może żądać, w terminie 14 dni od dnia doręczenia jej decyzji w tej sprawie, przekazania sprawy sądowi (art. 33 ust. 3); 3) o umorzeniu postępowania administracyjnego i przekazaniu sprawy z urzędu do rozpatrzenia sądowi (art. 34 ust. 2), jeżeli nie dojdzie do zawarcia ugody co do przebiegu linii granicznych lub nie ma podstaw do wydania decyzji, której mowa w art. 33 ust. 1. W takiej sytuacji, zgodnie z art. 34 ust. 1 p.g.k., upoważniony geodeta tymczasowo utrwala punkty graniczne według ostatniego stanu spokojnego posiadania, dokumentów i wskazań stron, oznacza je na szkicu granicznym, sporządza opinię i całość dokumentacji przekazuje właściwemu wójtowi (burmistrzowi, prezydentowi miasta), który umarza postępowanie administracyjne i przekazuje sprawę z urzędu do rozpatrzenia sądowi. Unormowania zawarte w art. 33 i art. 34 p.g.k. wyczerpująco określają sposoby zakończenia postępowania o rozgraniczenie nieruchomości, dlatego nie jest dopuszczalne stosowanie innych sposobów zakończenia takiego postępowania (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 22 maja 2003 r., sygn. II SA 2630/01, Lex nr 148839). W razie więc sporu pomiędzy stronami, wyrażającego się m.in. w nie zawarciu ugody i braku zgodnego oświadczenia w sprawie przebiegu linii granicznych, kiedy inne dowody nie zezwalają na jednoznaczne ich ustalenie, organ administracji publicznej uprawniony jest i zobowiązany do umorzenia prowadzonego postępowania. Nie leży bowiem w jego gestii lecz kognicji sądu powszechnego, dokonywanie rozgraniczenia nieruchomości w sytuacjach, gdy strony nie zawarły ugody, ich twierdzenia co do przebiegu granicy są sprzeczne, a ich weryfikacja, pomimo prawidłowych czynności geodety, nie jest możliwa. W postępowaniu sądowym można posłużyć się także innymi dowodami, aniżeli zebrane w postępowaniu administracyjnym, przewidzianymi w Kodeksie postępowania cywilnego, np. zeznaniami świadków, opinią biegłego, przesłuchaniem stron (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2002 r., IV CKN 796/00, Lex nr 337031). Sąd powszechny ma zatem więcej możliwości dowodowych w sprawach o rozgraniczenie w sytuacji sporu stron o przebieg granicy między nieruchomościami; może więc gruntownie skontrolować dotychczasowe czynności geodezyjne oraz poczynić nowe ustalenia zmierzające do ustalenia spornej granicy. Jak wynika z akt administracyjnych, do ustalenia przebiegu granic w niniejszej sprawie wykorzystano następujące dokumenty: operat do założenia ewidencji gruntów nr 657.12-22/96, na podstawie którego uprawniony geodeta przyjął miary czołowe działek (punkty osnowy z operatu ewidencji zostały zniszczone przy utwardzeniu drogi), oraz operat z pomiaru do mapy zasadniczej nr 657.12-64/96, na podstawie którego odszukano punkty 10 PKP i 11 PKP (punkt 7 PKP został zniszczony). Analizie podlegał również dokument przedstawiony przez pełnomocnika skarżącej - J.P. - plan realizacyjny zagospodarowania działki nr 131, wykonany przez technika budowlanego w 1974 r. w skali 1:500 w układzie lokalnym. Jednakże zgodnie z opinią uprawnionego geodety z planu tego nie wynika na podstawie czego wniesione zostały granice działek i brak jest potwierdzenia zgodności z danymi z ewidencji gruntów. W opinii technicznej uprawniony geodeta wskazał, że na podstawie uzyskanych z PODGK dokumentów, tj. ww. operatu do założenia ewidencji gruntów oraz operatu z pomiaru do mapy zasadniczej wsi K., wyznaczone zostały granice pomiędzy działkami nr 131 i 130. Granicę działek od strony północnej obliczono na podstawie odszukanych punktów nr 10 KPK i 11 KPK. Punkty te stanowią istniejące kamienie betonowe w stanie dobrym, nienaruszonym. Punkt 10 KPK położony jest na granicy działek nr 131, 132, 91. Granice działek od strony północnej obliczone zostały w oparciu o punkty: 1b - narożnik budynku gospodarczego na działce nr 132 pobudowanego przed pomiarem do założenia ewidencji gruntów (usytuowanego na granicy działek nr 131 i 132) oraz punktu nr 1 - przyjętego na krawędzi drogi, na wysokości granicy między działkami nr 129 i 130. Punkty osnowy z operatu ewidencji gruntów i mapy zasadniczej - nr 32, 45 i 7 KPK, zostały zniszczone przy utwardzaniu drogi. Wyznaczone granice przecinają budynek gospodarczy (stodoła) usytuowany na działce nr 131. W świetle opinii technicznej uprawnionego geodety oraz protokołu granicznego, analiza poszczególnych granic okazanych na szkicu granicznym przedstawia się następująco: linia koloru pomarańczowego (wyznaczona pomiędzy punktami 1e - 3e), obliczona została na podstawie danych z operatu ewidencji gruntów; linia ta przecina budynek stodoły od strony północnej na wysokości 0,80 m, a od strony południowej 0,68 m i dalej biegnie między budynkiem gospodarczym na działce nr 131 w odległości 0,15 m i budynkiem mieszkalnym na działce nr 131 w odległości 0,75 m, linia koloru czerwonego (wyznaczona pomiędzy punktami 1z - 3z), obliczona została na podstawie danych z operatu pomiaru do mapy zasadniczej; linia ta oddalona jest od linii ewidencyjnej w stronę zachodnią o 0,25 m, linia koloru czarnego (wyznaczona pomiędzy punktami 3w, 6, 7 11, 1e) stanowi granicę według stanu użytkowania na gruncie, linia koloru zielonego (wyznaczona pomiędzy punktami 3w, 5, 1e) stanowi granicę wskazaną przez J.P., linia koloru niebieskiego (wyznaczona pomiędzy punktami 5p - 6p) stanowi granicę wniesioną na podstawie miar zawartych w planie realizacyjnym, linia koloru żółtego (wyznaczona pomiędzy punktami od 3e do 1e, z ominięciem budynku stodoły) stanowi granicę wskazaną przez M.P. W trakcie rozprawy rozgraniczeniowej uprawniony geodeta zaproponował stronom ugodowe ustalenie granicy poprzez wspólne wskazanie przebiegu granicy, przyjmując że cały budynek stodoły będzie usytuowany na działce nr 131. M.S. zaproponowała przebieg granicy zgodnie z danymi z ewidencji gruntów z załamaniem na budynek stodoły (poprzez włączenie jej do działki nr 131) - oznaczoną na szkicu kolorem żółtym. J.P. zaproponował przebieg granicy oznaczony na szkicu polowym kolorem zielonym. Strony nie poczyniły wzajemnych ustępstw i nie ustaliły wspólnej granicy, wobec czego granica nadal jest sporna. Zgodnie z protokołem granicznym strony nie zawarły ugody na gruncie, ani też nie złożyły zgodnych oświadczeń. Uprawniony geodeta punkty nr 3e, 3z, 3u, 3w, 1e, 1z zamarkował drewnianymi palikami. Na podstawie informacji z Powiatowego Ośrodka Dokumentacji Geodezyjno - Kartograficznej z dnia 18 lutego 2016 r. ustalono, że w 2006 r. podjęte zostały na wniosek M.S. czynności wznowienia granicy między działką nr 130 i 131. Ostatecznie nie doszło jednak do wznowienia przedmiotowej granicy. Z uwagi na istnienie sporu co do jej przebiegu strony zostały wówczas pouczone o możliwości rozstrzygnięcia sprawy przez sąd. Zdaniem Sądu, należy podzielić w tej sprawie stanowisko organów orzekających, że istniejące dokumenty nie pozwalają na wskazanie w sposób jednoznaczny przebiegu granicy nieruchomości obejmującej działkę nr 130, położonej w obrębie geodezyjnym K., gm. W., stanowiącej własność M.S., z nieruchomością przyległą obejmującą działkę nr 131, położoną tamże, stanowiącą własność M.P. Nie zasługuje zatem na uwzględnienie zarzut skarżącej dotyczący braku prawidłowej oceny materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym m.in. z pominięciem danych wynikających z planu realizacyjnego z dnia 28 lutego 1974 r. oraz z wypisu z rejestru gruntów z dnia 11 lipca 2011 r. Wzięte pod uwagę w niniejszej sprawie dokumenty nie pozwalają na to, aby z całą pewnością ustalić przebieg granicy i wydać decyzję przez organ administracji publicznej. Nadto, strony nie zawarły ugody, a ich oświadczenia co do przebiegu granicy były ze sobą sprzeczne, co w konsekwencji skutkowało umorzeniem postępowania administracyjnego i przekazaniem sprawy o rozgraniczenie do rozstrzygnięcia przez sąd powszechny – Sąd Rejonowy w Sieradzu. Należy pamiętać, że rozgraniczenie w trybie ustawy p.g.k. ma tylko pomocniczy charakter. Ustawodawca rozgraniczeniu w trybie administracyjnym nadał w zasadzie mediacyjny charakter (por. wyrok NSA w Warszawie z dnia 23 kwietnia 2001 r., II SA 574/00, Lex nr 54190). Wszelkie więc nierozstrzygnięte w trybie administracyjnym spory na tym tle należą do kompetencji sądów powszechnych. Wbrew zarzutom skarżącej materiał dowodowy zgromadzony w sprawie został oceniony prawidłowo, dokumentacja geodezyjna w sprawie została sporządzona zgodnie z p.g.k. oraz rozporządzeniem Ministrów Spraw Wewnętrznych i Administracji oraz Rolnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 14 kwietnia 1999 r. (Dz.U. nr 45, poz. 453). w sprawie rozgraniczania nieruchomości i potwierdzają fakt, że w trakcie rozprawy rozgraniczeniowej nie było możliwości zawarcia ugody, kończącej postępowanie rozgraniczeniowe. Reasumując należy stwierdzić, że rozstrzygnięcie w przedmiocie rozgraniczenia wskazanych nieruchomości wydane zostało zgodnie z treścią art. 34 ust. 1 i 2 ustawy Prawo geodezyjne i kartograficzne i jest prawidłowe. Dokumenty stanowiące podstawę ustalenia przedmiotowej granicy, tj. operat z założenia ewidencji gruntów oraz operat z pomiaru do mapy zasadniczej wsi K., zawierają dane ze sobą sprzeczne i nie pozwalają na ścisłe oraz jednoznaczne określenie przebiegu granicy pomiędzy przedmiotowymi nieruchomościami. Wobec tego nie było możliwe jednoznaczne ustalenie spornej granicy. Pomimo nakłaniania stron do zawarcia ugody przez geodetę nie doszło do jej podpisania, ani też zgodnie ze stanem niniejszej sprawy strony nie złożyły zgodnych oświadczeń w zakresie przebiegu wspólnej granicy. W związku z powyższym nie było podstaw, w świetle przepisu art. 33 ust. 1 p.g.k., do orzeczenia o przebiegu granicy, bowiem w przypadku sporu stron, organ wydaje decyzję o rozgraniczeniu jedynie wówczas, gdy znaki i ślady graniczne, mapy i inne dokumenty oraz punkty osnowy geodezyjnej pozwalają w sposób jednoznaczny na jej ustalenie. Mając powyższe na uwadze Sąd, działając na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. D.Cz.

Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 15.07.2026. · Źródło