III SA/Łd 293/05

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Asystent sędziego Krzysztof Rybicki, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 lipca 2005r. przy udziale sprawy ze skargi P. T. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie zwolnienia funkcjonariusza celnego ze służby 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...], 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., na podstawie art.25 ust.1 pkt.8b.) ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej(Dz.U. nr 156 z 2004r. poz.1641), zwolnił P. T. ze służby z dniem 20 lutego 2005r. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.25 ust.1 pkt.8b.) ustawy z dnia 24 lipca 1999r. funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania. Pismem z dnia 31 stycznia 2005r. Sąd Rejonowy dla Ł. powiadomił Izbę Celną w Ł., iż P. T. został tymczasowo aresztowany. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. P. T. złożył wniosek o ponowne rozpoznanie jego sprawy podnosząc, iż nie przyjmował żadnej korzyści majątkowej. W sprawie tej prowadzone jest śledztwo. Nie istnieją żadne przesłanki do jego zwolnienia ze służby. Decyzją nr [...] z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł., na podstawie art.138 § 1 pkt.1 kpa w związku z art.81 ustawy z dnia 245 lipca 1999r.(Dz.U. nr 156 z 2004r. poz.1641), utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.25 ust.1 pkt.8b.) ustawy z dnia 24 lipca 1999r. funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania. Z przepisu tego nie wynika aby tymczasowe aresztowanie musiało był prawomocne. Okolicznością niesporną jest, iż P. T. został tymczasowo aresztowany. Dyrektor Izby Celnej w Ł. był zatem zobowiązany do zwolnienia go służby. Bez znaczenia pozostaje fakt, iż P. T. został później zwolniony z tymczasowego aresztu. Przywrócenie do służby funkcjonariusza zwolnionego na podstawie art.25 ust.1 pkt.8b.) ustawy z dnia 24 lipca 1999r. może nastąpić jedynie w przypadku umorzenia postępowania karnego lub uniewinnienia prawomocnym wyrokiem. Mając to na uwadze organ celny utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi złożył P. T. ponosząc, iż jest ona niezgodna z prawem. Do zwolnienia ze służby w razie tymczasowego aresztowania funkcjonariusza celnego konieczne jest prawomocne orzeczenie o tymczasowym areszcie. Orzeczenia sądowe mogą wywoływać skutki prawne dopiero po jego uprawomocnieniu się. Wskazuje na to również wykładnia systemowa ustawy z 24 lipca 1999r. gdyż w punkcie 7 i 8 przepisu art.25 ust.1 mowa jest o prawomocności orzeczeń. Tak samo należy również interpretować przepis art.25 ust.1 pkt.8b.) wymienionej ustawy. Skarżący został niesłusznie aresztowany co wynika z treści postanowienia Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...], którym uchylono tymczasowe aresztowanie. W konkluzji skarżący wnosił o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Organ celny w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga P. T. jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organ celny naruszył przepisy prawa materialnego i naruszenie to miało istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowił przepis art.25 ust.1 pkt.8b.) ustawy z dnia 24 lipca 1999r. o Służbie Celnej(Dz.U. nr 156 z 2004r. poz.1641 z późn. zm.). Zgodnie z treścią tego przepisu funkcjonariusza celnego zwalnia się ze służby w wypadku tymczasowego aresztowania. Zasadnicze znaczenie w rozpoznawanej sprawie ma interpretacja tego przepisu. Chodzi tutaj o odpowiedź na pytanie czy zwolnienie funkcjonariusza celnego winno mieć miejsce w razie zastosowania wobec niego, chociażby nieprawomocnego, tymczasowego aresztu czy też konieczne jest prawomocne orzeczenie o zastosowaniu tego środka zapobiegawczego. W przepisie art.25 ust.1 pkt.8b.) ustawy z 24 lipca 1999r. nie ma mowy o tym czy rozstrzygnięcie o zastosowaniu aresztu ma być prawomocne. W punkcie 7 i 8 wymienionego artykułu zaznaczono, iż przesłanki zwolnienia funkcjonariusza ze służby w postaci utraty praw publicznych oraz zakazu wykonywania zawodu funkcjonariusza celnego muszą być orzeczone prawomocnym orzeczeniem. Skoro zatem w punkcie 7 i 8 zaznaczono, że orzeczenie musi być prawomocne zaś w punkcie 8b.) nie określono wymogu prawomocności tymczasowego aresztu to prowadziłoby to do wniosku, iż każde, choćby nieprawomocne, zastosowanie tego środka zapobiegawczego uzasadnia zwolnienie funkcjonariusza celnego. W ocenie sądu przyjęcie takiego poglądu pomijałoby cel przepisu art.25 ust.1 pkt.8b.) ustawy z 24 lipca 1999r. Należy zaznaczyć, iż tymczasowy areszt jest najbardziej dolegliwym środkiem zapobiegawczym przewidzianym w kodeksie postępowania karnego. Jest on stosowany w razie zarzutu popełnienia najpoważniejszych przestępstw a także wówczas gdy istnieje uzasadniona obawa utrudniania postępowania karnego bądź obawa ukrywania się osoby podejrzanej. Z drugiej strony podkreślić należy, iż funkcjonariusz Służby Celnej musi spełniać wysokie wymagania personalne, kwalifikacyjne i charakterologiczne. Wymagania te dotyczą m.in. pełnej dyspozycyjności i zależności od władzy służbowej, wykonywania zadań w nielimitowanym czasie pracy i trudnych warunkach czy też wysokiej sprawności fizycznej i psychicznej. Wymagania te są tak wysokie gdyż Służba Celna kształtuje autorytet organów państwa i zaufanie do ich funkcjonariuszy. Funkcjonariusze celni swoim zachowaniem winni ten autorytet umacniać. Skoro wysokie wymagania wobec funkcjonariuszy celnych są uzasadnione zadaniami Służby Celnej to celem wprowadzenia przepisu art.25 ust.1 pkt.8b.) było to, aby w służbie tej nie pozostawały osoby wobec których istnieją przesłanki do zastosowania najdotkliwszego środka zapobiegawczego jakim jest tymczasowe aresztowanie. Pozostawienie takiego funkcjonariusza w Służbie Celnej obniżałoby bowiem autorytet organu państwa. Dla zastosowania przepisu art.25 ust.1 pkt.8b.) konieczne jest zatem ustalenie czy istniały przesłanki do zastosowania tymczasowego aresztowania określone w art.258 kodeksu postępowania karnego. O spełnieniu tych przesłanek decyduje sąd co wynika z treści przepisu art.250 § 1 kpk. W przekonaniu sądu okoliczność istnienia przesłanek do zastosowania tymczasowego aresztu musi wynikać z prawomocnego orzeczenia sądu karnego. Może się bowiem zdarzyć, iż sąd I instancji zastosuje ten środek zapobiegawczy zaś sąd odwoławczy, na skutek zażalenia podejrzanego, uchyli postanowienie o tymczasowym aresztowaniu uznając, że brak było podstaw do jego zastosowania. Oznacza to, iż od samego początku nie istniały przesłanki do zastosowania aresztu zaś sąd I instancji błędnie zastosował ten środek zapobiegawczy. W takiej sytuacji, w ocenie sądu, nie można zwolnić funkcjonariusza celnego na podstawie art.25 ust.1 pkt.8b.) ustawy z dnia 24 lipca 1999r. Zwolnienie takie oznaczałoby bowiem oparcie się na błędnym orzeczeniu sadu karnego I instancji. Byłoby to jednocześnie sprzeczne z celem przepisu art.25 ust.1 pkt.8b.) wymienionej ustawy jakim jest zwolnienie tylko takiego funkcjonariusza wobec którego istnieją przesłanki do zastosowania tymczasowego aresztu. Skoro takie przesłanki nie istniały od samego początku postępowania karnego, to nie miałoby racjonalnego uzasadnienia zwolnienie funkcjonariusza celnego na podstawie błędnego orzeczenia jakie wydał sąd karny I instancji. Reasumując, sąd w obecnym składzie, uznał, iż przy interpretacji przepisu art.25 ust. 1 pkt.8b.) ustawy z dnia 24 lipca 1999r. należy się oprzeć na wykładni funkcjonalnej(celowościowej). Celem tego przepisu jest to aby w Służbie Celnej nie pozostawali tacy funkcjonariusze co do których istnieją przesłanki zastosowania tymczasowego aresztu. Istnienie takich przesłanek musi natomiast wynikać z prawomocnego orzeczenia sądu o zastosowaniu tego środka zapobiegawczego a nie z orzeczenia sądu I instancji, które zostało następnie zmienione przez sąd odwoławczy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący został zwolniony ze Służby Celnej z uwagi na jego aresztowanie postanowieniem Sądu Rejonowego w Ł. z dnia [...]. Postanowienie to, na skutek zażalenia P. T., zostało uchylone postanowieniem Sądu Okręgowego w Ł. z dnia [...]. Analiza uzasadnienia postanowienia sądu odwoławczego wskazuje, iż Sąd Rejonowy błędnie zastosował tymczasowy areszt. W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie istniały bowiem podstawy do uznania, że jest wysokie prawdopodobieństwo popełnienia przestępstwa przez P. T. Skoro takie przesłanki nie istniały to organ celny zwalniając skarżącego ze służby naruszył przepis art.25 ust.1 pkt.8b.) ustawy z dnia 24 lipca 1999r. i naruszenie to miało wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1a.) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Celnej z dnia [...]. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r., sąd orzekł, iż zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku.