III SA/Łd 3/08

Dnia 28 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA: Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA: Teresa Rutkowska Sędzia WSA: Monika Krzyżaniak (spr.) Protokolant Asystent sędziego Katarzyna Orzechowska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 października 2008 roku sprawy ze skargi S. S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] (znak: [...]) w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. Decyzją z dnia [...], nr [...], wydaną na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tekst jedn. – Dz. U. z 2006r., nr 139, poz. 996 ze zm.) i art. 104 K.p.a., po rozpatrzeniu wniosku M. K., Burmistrz W. orzekł o wymeldowaniu S. S. z miejsca pobytu stałego przy ul. A 28 w W. W uzasadnieniu organ I instancji podał, że w sprawie została już wydana decyzja z dnia [...], znak: [...] o wymeldowaniu S. S. z w/w mieszkania, którą Wojewoda [...] uchylił w całości i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia - decyzja z dnia [...], znak: [...]. Uznając za bezsporną okoliczność opuszczenia przez S. S. dotychczasowego miejsca pobytu stałego, Burmistrz W. wskazał, iż pismem z dnia 29 stycznia 2007r. wystąpiono do Komendy Powiatowej Policji w W. o udzielenie informacji, czy w okresie od maja 2005r. zgłaszał on fakt uniemożliwiania mu wejścia do mieszkania przy ul. A 28 w W. W odpowiedzi udzielonej dnia 7 marca 2007r., znak: [...], Komenda Powiatowa Policji w W. nie potwierdziła powyższego faktu, a jedynie wskazała, iż na skutek nieporozumień między małżonkami bądź S. S. i teściami, dotyczących widzeń z dziećmi, miały miejsce pod tym adresem interwencje funkcjonariuszy Policji. W aktach sprawy znajduje się opinia Rodzinnego Ośrodka Diagnostyczno – Konsultacyjnego w S. z dnia 2 marca 2007r., z której wynika, iż "rodzice uzgodnili formę kontaktu ojca z dziećmi w ten sposób, że ojciec widuje się z nimi 1 raz w tygodniu z prawem zabierania dzieci poza ich miejsce zamieszkania. S. S. złożył natomiast oświadczenie, że widuje się z dziećmi na Osiedlu W. w W. W wyniku przeprowadzonych w dniu 11 grudnia 2006r. w mieszkaniu przy ul. Kijak A w W. oględzin ustalono, iż w pokoju, który S. S. wcześniej zajmował, nie było żadnych jego rzeczy. Nie było ich też w łazience. W trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 8 lutego 2007r. przesłuchano świadków powołanych przez wnioskodawczynię. Za najistotniejszy dowód organ I instancji uznał jednak złożone w trakcie tej rozprawy oświadczenie S. S., iż swoje życie osobiste skoncentrował u ojca w D., natomiast pracę zarobkową wykonuje w K. Skarżący wyjaśnił również wtedy, iż nie chce się wymeldowywać miejsca pobytu stałego, ponieważ chce widywać dzieci, które odwiedza co dwa tygodnie na Osiedlu W. 21/24 w W., a także z uwagi na będąca w toku sprawę rozwodową oraz majątek dorobkowy. Burmistrz W. wskazał następnie, iż okoliczność, że przed sądem toczy się postępowanie o rozliczenie nakładów powstałych w trakcie trwania małżeństwa, jak i w sprawie o rozwód, nie mają znaczenia w postępowaniu administracyjnym o wymeldowanie z miejsca pobytu stałego. Podkreślił, iż ewidencja ludności służy przede wszystkim rejestracji stanu faktycznego, a nie prawnego. Nie jest formą kontroli legalności sytuacji prawnych ani nie rozstrzyga o statusie prawnym lokali mieszkalnych czy o ewentualnych roszczeniach cywilnoprawnych powstałych na tle zajmowania bądź opuszczenia lokalu. Zdaniem organu, za równoznaczną z opuszczeniem lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych należy uznać nie tylko dobrowolną zmianę miejsca pobytu, ale także sytuację, w której osoba dotychczas zameldowana została usunięta z mieszkania i nie została do niego dopuszczona, a nie skorzystała we właściwym czasie z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania. S. S. nie skorzystał z przysługujących mu środków prawnych umożliwiających powrót do w/w mieszkania i nie powrócił do niego, a okoliczność tę potwierdza pismo Sądu Rejonowego w W. z dnia 8 lutego 2007r. Z tych też względów organ I instancji odmówił wiary wyjaśnieniom strony, że została zmuszona przez teściów do opuszczenia dotychczasowego mieszkania. Zdaniem Burmistrza W., powołani przez skarżącego świadkowie nie złożyli istotnych zeznań, gdyż nie byli bezpośrednimi świadkami, a ich znajomość sprawy wynikała jedynie z przekazu S. S. Obecny na rozprawie w dniu 1 marca 2007r. pełnomocnik S. S. wniósł o nieuwzględnianie wniosku M. K., zapoznał się z całością zebranego materiału dowodowego, a złożony przez niego wniosek dowodowy, tj. złożenia zawiadomienia do prokuratury, nie został przez niego wykonany. Za najistotniejszy dla rozstrzygnięcia sprawy organ I instancji uznał fakt opuszczenia mieszkania przez S. S. w maju 2005r. oraz zabrania stamtąd rzeczy osobistych. W konkluzji Burmistrz W. stwierdził, iż strona nie przejawiała w tym postępowaniu inicjatywy w dochodzeniu swoich praw i zaniechała obowiązku wymeldowania się z mieszkania, w którym nie przebywa. Istniejący stan rzeczy jest utrzymywaniem fikcji ewidencyjnej polegającej na urzędowym potwierdzeniu stałego miejsca pobytu osoby w miejscu, w którym nie zamieszkuje. W odwołaniu od tej decyzji S. S. wniósł o jej uchylenie i zarzucił, że ustalenia funkcjonariuszy Policji, iż w mieszkaniu przy ulicy A 28 nie znajdują się żadne jego rzeczy są nieprawdziwe, gdyż ich brak świadczy o tym, że zostały schowane przez teściów – M. K. i Z. K. oraz żonę E. S. Podniósł także, iż nie było uzgodnień z żoną, że do kontaktów z dziećmi ma dochodzić poza miejscem zamieszkania, a do mieszkania nie jest wpuszczany zarówno przez żonę, jak i teściów. W związku z tym, musi spotykać się z dziećmi poza mieszkaniem. S. S. wyjaśnił także, iż zmuszony był przebywać u ojca i innych życzliwych mu osób, gdyż został z mieszkania "wyrzucony", a należące do niego rzeczy osobiste, teść wyniósł bez jego zgody i wiedzy. Strona zakwestionowała także ustalenie, iż nie korzystała z przysługujących jej środków prawnych umożliwiających powrót do mieszkania, gdyż w dniu 1 marca 2007r. złożyła w Prokuraturze Rejonowej w W. zawiadomienie o przestępstwie i toczy się w tej sprawie dochodzenie. Nie zgodziła się również ze stanowiskiem Burmistrza W., że wskazani przez nią świadkowie nic nie wnieśli nowego do sprawy z uwagi na brak przymiotu bezpośredniości. Skarżący wskazał, iż osoby te były obecne wówczas, gdy teść – Z. K. odmawiał wpuszczenia go do mieszkania. Nadto S. S. podniósł, iż zawiadomienia o terminach rozpraw administracyjnych wysyłane były na adres jego rodziców będących starszymi osobami, z którymi nie miał kontaktu telefonicznego. Jednakże z uwagi na to, iż pracuje w K. i przebywa u różnych osób wielokrotnie dowiadywał się o rozprawach już po ich terminie. Decyzją z dnia [...], nr [...], znak: [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 K.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, Wojewoda [...] utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję. W uzasadnieniu organ odwoławczy podniósł, iż w trakcie prowadzonego przez organ I instancji postępowania, na podstawie wyjaśnień stron oraz bezstronnych świadków przez nie wskazanych, złożonych na rozprawach administracyjnych w dniach: 19 stycznia, 8 lutego, 1 marca i 24 kwietnia 2007r. ustalono, że w 2005r. S. S. opuścił miejsce pobytu stałego. Okoliczność ta została również stwierdzona w wyniku przeprowadzonej w dniu 11 grudnia 2006r. kontroli meldunkowej. W celu ustalenia charakteru opuszczenia przez S. S. nieruchomości położonej w W. przy ul. A 28, pismami z dnia 29 stycznia 2007r. organ I instancji zwrócił się z zapytaniem do Komendy Powiatowej Policji w W., czy zgłaszał on fakt uniemożliwiania mu wejścia do w/w lokalu, a także do Sądu Rejonowego w W., czy wniósł on powództwo o naruszenie posiadania. W odpowiedzi Komenda Powiatowa Policji w W. w piśmie z dnia 6 marca 2007r., nr [...] poinformowała, że w miejscu zameldowania na pobyt stały strony w latach 2005 – 2006 miały miejsce interwencje dotyczące uniemożliwiania jej kontaktów z dziećmi oraz wszczynania przez nią awantur. Pismem z dnia 8 lutego 2007r. Sąd Rejonowy w W. I Wydział Cywilny wyjaśnił, że w sprawie, której dotyczyło zapytanie nie toczyło się postępowanie. W ocenie Wojewody [...] składane przez S. S. w trakcie postępowania wyjaśniającego oświadczenia o braku dobrowolności opuszczenia miejsca zameldowania na pobyt stały nie zostały poparte żadnymi dowodami. Organ odwoławczy podniósł przy tym, iż z zeznań świadków – I. F. oraz M. M. złożonych w trakcie rozpraw administracyjnych, które odbyły się w dniach 19 stycznia i 1 marca 2007r., wynika, że S. S. osobiście i dobrowolnie zabrał rzeczy osobiste znajdujące się w miejscu zameldowania na pobyt stały. S. S. w trakcie rozprawy administracyjnej w dniu 8 lutego 2007r. uzależnił swój meldunek od wyniku toczącej się rozprawy rozwodowej, a więc od zdarzeń przyszłych i niepewnych, gdy tymczasem obowiązkiem organu meldunkowego jest rozstrzygnięcie sprawy w oparciu o stan faktyczny istniejący w dacie orzekania. Wojewoda [...] podniósł także, iż w związku z dołączoną do odwołania kserokopią skierowanego do Prokuratury Rejonowej w W. zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa polegającego na uniemożliwieniu korzystania z mieszkania, wystąpiono o udzielenie informacji. W piśmie z dnia 25 października 2007r., [...] Prokuratura Rejonowa w W. udzieliła odpowiedzi, iż odmówiono wszczęcia dochodzenia w niniejszej sprawie. Organ odwoławczy podkreślił nadto, iż organ I instancji przesłuchał wszystkich wskazanych przez obie strony świadków oraz podzielił jego stanowisko, że zeznania niektórych świadków nie są istotne dla prowadzonego postępowania, gdyż nie byli oni naocznymi świadkami. Reasumując Wojewoda [...] wskazał, iż według obowiązującego stanu prawnego niezbędną przesłanką wymeldowania osoby z miejsca pobytu stałego na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych jest wyłącznie fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu. Organ meldunkowy jest zobowiązany tylko do oceny i wyjaśnienia okoliczności opuszczenia miejsca pobytu stałego. S. S. dobrowolnie opuścił miejsce pobytu stałego, a fakt ten został potwierdzony w toku postępowania przeprowadzonego przez organ I instancji. W skardze na powyższą decyzję S. S. zarzucił, iż brak jest podstaw do wymeldowania go z mieszkania przy ul. A 28 w W., gdyż nie ma on innego miejsca stałego zameldowania. Podkreślił, że opuszczenie mieszkania nie miało dobrowolnego charakteru, ponieważ został pozbawiony możliwości wejścia do lokalu i uniemożliwia mu się korzystanie z tego lokalu. W piśmie procesowym z dnia 15 stycznia 2008r. skarżący podkreślił, iż żona – E. S. chce go wymeldować i pozbawić mieszkania, mimo, że nie dokonała podziału majątku dorobkowego. Wskazał również, że nie wymelduje się z miejsca pobytu stałego, do czasu, gdy nie zostaną skończone sprawy o podział majątku wspólnego, który w znacznej części jest jego dorobkiem. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości argumenty przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006r. Nr 139, poz. 993). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika, iż S. S. opuścił miejsce pobytu stałego w miejscowości W., ulica A 28 w maju 2005 roku. Fakt ten wynika zarówno z wyjaśnień składanych w toku postępowania przez samego skarżącego (protokół z przesłuchania strony z dnia 05.09.2006r. – k. 11 akt administracyjnych oraz z dnia 08.02.2007r. – k. 91akt administracyjnych), jak również z zeznań powołanych przez S. S. świadków: siostry – W. Ż. i M. M. (k. 119 i 123 akt administracyjnych). Przeprowadzone w dniu 11 grudnia 2006r. oględziny nieruchomości przy ul. A 28 w W., potwierdziły, iż brak jest w mieszkaniu rzeczy osobistych skarżącego. Okoliczność podnoszona przez S. S., iż pozostawione przez niego rzeczy osobiste zostały wbrew jego woli usunięte z nieruchomości przez żonę i jej rodziców, nie ma wpływu na rozstrzygnięcie sprawy, bowiem istotne jest, iż skarżący trwale opuścił miejsce pobytu stałego, a swoje centrum życiowe skoncentrował u ojca w D., natomiast pracę zarobkową wykonuje w K., co przyznał w wyjaśnieniach złożonych w dniu 8 lutego 2007r. (k. 91 akt administracyjnych). Należy również zwrócić uwagę na fakt, iż w toku postępowania administracyjnego skarżący nie deklarował chęci powrotu i zamieszkania w mieszkaniu przy ul. A 28 w W., a w piśmie procesowym z dnia 15 stycznia 2008r., skierowanym do Sądu, zaznaczył, że "nie wymelduje się z miejsca stałego pobytu i zameldowania do czasu jak nie skończą się sprawy o podział majątku dorobkowego". W skardze do Sądu, S. S. podniósł, iż nie zgadza się z ustaleniem zawartym w zaskarżonej decyzji, że miejsce stałego zameldowania opuścił dobrowolnie. Wskazał, iż został pozbawiony wejścia do mieszkania i uniemożliwia mu się korzystanie z tego lokalu. Należy zaznaczyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Nie jest dobrowolnym tylko takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karnym. W rozpoznawanej sprawie, po wszczęciu postępowania administracyjnego w przedmiocie wymeldowania, skarżący wprawdzie podjął w marcu 2007r. działania polegające na złożeniu do Prokuratury Rejonowej w W. doniesienia o przestępstwie uniemożliwiania mu korzystania z mieszkania przy ul. A 28 w W., jednak sprawa ta zakończyła się wydaniem postanowienia o odmowie wszczęcia dochodzenia, które jest prawomocne. Oznacza to, iż czynności podjęte przez skarżącego okazały się bezskuteczne. W trakcie postępowania administracyjnego, organ pierwszej instancji zwrócił się pismem z dnia 29 stycznia 2007r. do Komendy Powiatowej Policji w W. z zapytaniem, czy S. S. zgłaszał na policji fakt uniemożliwiania wejścia do lokalu przy ulicy A 28 w W. oraz do Sądu Rejonowego w W. o podanie informacji, czy skarżący złożył pozew o naruszenie posiadania do w/w lokalu. W odpowiedzi Komenda Powiatowa Policji, pismem z dnia 7 marca 2007r. poinformowała, że w latach 2005 – 2006 miały miejsce interwencje policyjne dotyczące uniemożliwiania S. S. kontaktu z dziećmi, jak również wszczynania przez niego awantur – k. 117 akt administracyjnych. Pismem z dnia 8 lutego 2007r. Sąd Rejonowy w W. I Wydział Cywilny odpowiedział natomiast, że nie odnaleziono sprawy, związanej z pozwem S. S. o naruszenie posiadania przez niego prawa do lokalu mieszkalnego na ulicy A nr 28 – k. 93 akt administracyjnych. Bezsporne zatem jest, iż S. S., po opuszczeniu miejsca stałego zameldowania, nie podjął skutecznych działań prawnych mających na celu powrót to lokalu, które mogłyby mieć wpływ na ustalenia odnoszące się do sposobu opuszczenia przez skarżącego lokalu przy ul. A 28 w W. Powyższe oznacza, iż organy słusznie uznały, że spełnione zostały przesłanki do wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego w oparciu o art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, gdyż opuszczenie lokalu przez S. S. miało charakter dobrowolny w rozumieniu tego przepisu. Jak bowiem podkreślono wyżej, "dobrowolność" oznacza również sytuację, w której osoba zmuszona przez właściciela lokalu do opuszczenia miejsca pobytu stałego, nie podejmuje skutecznych działań prawnych zmierzających do odzyskania utraconego prawa. Dlatego też, za nieistotne dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, należy uznać uchybienie, jakiego dopuścił się organ drugiej instancji, które polegało na nieustosunkowaniu się do żądania S. S., zgłoszonego w odwołaniu od decyzji Burmistrza W., o ponowne przesłuchanie podanych przez skarżącego świadków. Jak wynika z treści odwołania świadkowie, powinni zostać ponownie przesłuchani na okoliczność odmowy wpuszczenia skarżącego do lokalu przy ul. A 28 w W. Organy nie negowały jednak twierdzeń skarżącego, iż uniemożliwiano mu dostęp do lokalu, lecz podkreślały, iż brak podjęcia przez stronę stosownych działań prawnych mających na celu powrót do miejsca stałego zameldowania, oznacza dobrowolność opuszczenia mieszkania. Ponadto, świadkowie wymienieni w odwołaniu od decyzji organu I instancji, zostali już przesłuchani w toku postępowania prowadzonego przez Burmistrza W., co znalazło odzwierciedlenie w protokołach z ich przesłuchań, a organy obu instancji odniosły się do tych materiałów w uzasadnieniach swoich decyzji. Z powyższych względów Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. AD