III SA/Łd 314/25

Dnia 22 października 2025 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III Przewodniczący Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk, Sędziowie Sędzia WSA Anna Dębowska, Sędzia WSA Joanna Wyporska-Frankiewicz (spr.), Asystent sędziego Beata Drożdż, Protokolant, w składzie następującym: po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2025 roku sprawy ze skargi J. B. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 31 marca 2025 roku nr 1001-IUCKOD-3.4812.467.2024.2 M500-2024-0153875 w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą 1) uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z 14 listopada 2024 roku, znak: 1001-IUCKOD-2.4811.4040.2024.2 M500-2024-0105600; 2) umarza postępowanie administracyjne; 3) zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz skarżącego J. B. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania sądowego. Decyzją z 31 marca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy własną decyzję z 14 listopada 2024 r. odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. W sprawie ustalono następujące okoliczności faktyczne i prawne: Pismem z 30 września 2024 r. J. B. (dalej: strona, strona skarżąca lub skarżący) został wezwany do wniesienia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł. Wezwanie dotyczyło obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą płatną A2 na odcinku: węzeł Stryków w dniu 1 grudnia 2021 r.. o godz. 11:02 pojazdu o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej (DMC) poniżej 3,5 tony, o numerze rejestracyjnym [...], którego skarżący był właścicielem w dniu odnotowania naruszenia. Pismem z 14 października 2024 r. (nadanym przesyłką pocztową 16 października 2024 r.) strona wniosła sprzeciw wskazując m.in., że 1 grudnia 2021 r. nie znajdowała się na płatnym odcinku autostrady A2, wyrażając przy tym oburzenie, że wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej zostało wysłane 3 lata po rzekomym zdarzeniu, bez podstawy faktycznej oraz, że jest to próba wyłudzenia opłaty i angażowanie w postępowanie, którego nie powinno być, żądając natychmiastowego uchylenia wezwania oraz zaprzestania wszelkich działań związanych z egzekwowaniem opłaty. Do sprzeciwu skarżący dołączył list przewozowy z 1 grudnia 2021 r. W toku postępowania w sprawie sprzeciwu skarżący przedstawił dodatkowo zlecenie transportowe z 26 listopada 2021 r. mające potwierdzać, że w dniu poprzedzającym naruszenie i w dniu wskazanym w wezwaniu wykonywał zlecenie transportowe na trasie Warszawa - Białystok i Białystok - Ełk - Warszawa. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi decyzją z 14 listopada 2024 r. odmówił uwzględnienia sprzeciwu. Podstawą takiego rozstrzygnięcia był materiał dowodowy zebrany w sprawie, który jednoznacznie wskazywał, że pojazd o nr rej. [...] którego skarżący był właścicielem w dniu odnotowania naruszenia, zrealizował 1 grudnia 2021 r., o godz. 11:02 przejazd płatnym odcinkiem autostrady A2 węzeł Stryków przy braku uiszczonej opłaty za przejazd autostradą i że w tej sytuacji za brak opłaty strona odpowiada jako właściciel pojazdu. Pismem z 29 listopada 2024 r. (nadanym przesyłką pocztową 2 grudnia 2024 r.) strona złożyła wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, w którym podniosła, że 1 grudnia 2021 r. nie znajdowała się na wskazanym odcinku autostrady A2, a więc w jej opinii dane wskazane w decyzji, sposób ich pozyskania i interpretacji budzą poważne wątpliwości. W kolejnych pismach złożonych w toku postępowania, poza powtórzeniem argumentów i zarzutów przywołanych wcześniej, we wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy skarżący przedstawił fakturę za paliwo kupione w Pruszkowie w dniu 1 grudnia 2021 o godz. 14:02, co miało potwierdzać, że nie znajdował się na autostradzie A2 węzeł Stryków o godz. 11:02 w tymże dniu, a ponadto podniósł, że nie otrzymał w ciągu 3 dni od dnia przejazdu powiadomienia o ewentualnym błędzie systemu czy braku płatności. Powołaną na wstępie decyzją z 31 marca 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi utrzymał w mocy decyzję z 14 listopada 2024 r. odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Organ w pierwszej kolejności wyjaśnił, że w myśl art. 37gf ust. 5 Ustawy o autostradach płatnych w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Dalej, powołując treść art. 37gf ust. 4 i ust. 5 ustawy o autostradach płatnych, organ zaznaczył, że wskazane powyżej regulacje prawne mają zastosowanie do przejazdów państwowymi autostradami A2 (Konin - Stryków) i A4 (Wrocław - Sośnica), rozpoczętych przed dniem 1 lipca 2023 r., na mocy art. 9 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r., poz. 1193) - dalej: "ustawa zmieniająca" w brzmieniu: W przypadku przejazdu autostradą na zasadach określonych w ustawie zmienianej w art. 1 rozpoczętego przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe. Organ podkreślił, że zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy o autostradach płatnych w związku z art. 9 ustawy zmieniającej, w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. pobierane były opłaty za przejazd autostradą. Definicję "wnoszącego opłatę" ustawodawca zawarł w art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach płatnych, zgodnie z którym: "do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - zwany dalej "wnoszącym opłatę". Organ wskazał następnie na brzmienie art. 37a ust. 7, ust. 6, ust. 8, ust. 9, ust. 12, art. 37ge ust. 6 ustawy o autostradach płatnych wyjaśniając, że od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r. za przejazd na państwowych autostradach płatnych A2 (Konin - Stryków) i A4 (Wrocław - Sośnica), zarządzanych przez Generalną Dyrekcję Dróg Krajowych i Autostrad (GDDKiA), obsługiwanych w systemie e-TOLL, można było zapłacić za pomocą: - e-biletu autostradowego - wydawanego elektronicznie w aplikacji e-TOLL PL BILET lub w aplikacji partnerów systemu e-TOLL (lista partnerów dostępna na stronie w zakładce Partnerzy - Sieć dystrybucji e-biletu autostradowego) albo wydawanego w punktach stacjonarnych (bilet papierowy) u partnerów systemu e-TOLL (na stacjach paliw PKN Orlen S.A. oraz GRUPY LOTOS S.A.), a także przez aplikację e-TOLL oraz urządzenia pokładowe ZSL lub OBU - opłata naliczana była na podstawie danych geolokalizacyjnych pojazdu, które transmitowane były do systemu e-TOLL. Wyjaśniono przy tym, że przejazd autostradą płatną pojazdu o łącznej DMC poniżej 3,5 t o numerze rejestracyjnym [...] na płatnym odcinku autostrady A2, węzeł Stryków, zrealizowany został w dniu 1 grudnia 2021 r., tj. przed wejściem w życie przepisów ustawy zmieniającej, dlatego w sprawie zastosowanie mają przepisy dotychczasowe. Odnosząc się do twierdzenia strony, że 1 grudnia 2021 r. nie znajdowała się ona na odcinku płatnym autostrady A2 węzeł Stryków organ wyjaśnił, że zdjęcie pojazdu o numerze rejestracyjnym [...] zostało wykonane 1 grudnia 2021 r. o godz. 11:02 na autostradzie A2 na węźle Stryków przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (e-TOLL) i na bazie tego systemu dokonano identyfikacji i rejestracji pojazdu skarżącego. Organ opisując następnie sposób działania Systemu SPOE KAS wyjaśnił, że na bazie wskazanej technologii wykonano zdjęcie. Po dokonaniu identyfikacji i rejestracji pojazdu przy wykorzystaniu systemu ANPRS w dniu 1 grudnia 2021 r. dokonana została weryfikacja przejazdu. Dalej organ, uwzględniając żądanie strony o przedstawienie dowodów i dokumentacji na poprawność działania systemu e-TOLL w dniu 1 grudnia 2021 r., zwrócił się z pismem do Ministerstwa Finansów Departamentu Poboru Opłat Drogowych o przekazanie żądanych informacji i dokumentów. W odpowiedzi uzyskano zdjęcie z systemu ANPRS z dnia 1 grudnia 2021 r., godz. 11:02:30 z widocznym pojazdem o nr rej. [...] oraz plik XML, który zawiera zestaw danych dotyczących przedmiotowego zdarzenia, w tym m.in. geolokalizację bramownicy. Ministerstwo Finansów udzieliło również informacji, że w dniu wygenerowania przedmiotowego zdarzenia nie zostały odnotowane nieprawidłowości w funkcjonowaniu systemu SPOE KAS. W konsekwencji powyższych ustaleń, organ odnosząc się do zarzutu i przedstawionych przez stronę dowodów w postaci listu przewozowego, zlecenia transportowego oraz faktury za paliwo (mających wskazywać, że skarżący nie mógł się znajdować w dniu 1 grudnia 2021 r. o godz. 11:02 na autostradzie A2 węzeł Stryków) stwierdził, że dowody te nie wykluczają obecności pojazdu o nr rej. [...] w czasie i miejscu wskazanym w wezwaniu do wniesienia opłaty dodatkowej. Jednocześnie organ zauważył, że skarżący nie musiał się wtedy osobiście znajdować we wskazanym czasie i miejscu, bowiem urządzenia SPOE KAS rejestrowały przejazdy pojazdów, które mogły być prowadzone przez inne osoby niż właściciel. Natomiast odpowiedzialność za ten przejazd ponosi strona skarżąca, bowiem zgodnie z brzmieniem art. 37a ust. 7 pkt 1 w związku z art. 37ge ust. 1 ustawy o autostradach płatnych, to właściciel pojazdu jest odpowiedzialny za wniesienie opłaty za przejazd autostradą, a w razie jej braku - zobowiązany do wniesienia opłaty dodatkowej. Nie ma w takiej sytuacji znaczenia, kto faktycznie prowadził pojazd. Biorąc powyższe pod uwagę organ stwierdził, że System Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej, działający w oparciu o ANPRS, działał prawidłowo w dniu 1 grudnia 2021 r. i poprawnie zarejestrował przejazd pojazdu o nr rej. [...] na płatnym odcinku autostrady A2 węzeł Stryków o godz. 11:02. Jednocześnie system ten nie zarejestrował opłaty za przejazd, a skarżący nie przedstawił dowodu uiszczenia opłaty w postaci biletu autostradowego. Odnosząc się do zarzutu, że skarżący nie otrzymał w ciągu 3 dni od przejazdu żadnego powiadomienia o braku opłaty za ten przejazd organ wyjaśnił, że ani ustawa o autostradach płatnych, ani kodeks postępowania administracyjnego nie przewidują obowiązku powiadamiania osoby odpowiedzialnej za wniesienie opłaty za przejazd autostradą o braku tej opłaty. To dokonujący przejazdu autostradą płatną, decydując się na wybór drogi tej kategorii, ma obowiązek zachowania się w taki sposób, aby przejazd ten zrealizować zgodnie z wymogami ustawowymi. Do wystawienia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej konieczne jest zarejestrowanie przez system SPOE KAS przejazdu płatnym odcinkiem autostrady bez uiszczenia opłaty oraz zweryfikowanie tego przejazdu pod względem zgodności danych. Następnie generowane jest wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej. W tym celu, wnoszącemu opłatę Szef KAS wystawia wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej, bez konieczności wystawiania jakiegokolwiek dokumentu poprzedzającego wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej. Odnosząc się następnie do poruszonej przez stronę kwestii postępowania egzekucyjnego i przekazania danych osobowych do Urzędu Skarbowego organ wyjaśnił, że wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej z 30 września 2024 r. w punkcie 3 pouczenia zawiera informację, że opłata dodatkowa wraz z odsetkami podlega przymusowemu ściągnięciu w trybie postępowania egzekucyjnego. W przypadku braku zapłaty opłaty dodatkowej w terminie 14 dni od dnia doręczenia tego wezwania, będzie ono podstawą do wydania tytułu wykonawczego. Zgodnie z art. 3a § 1 pkt 4a ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w zakresie opłat dodatkowych, o których mowa w ustawie z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 10 maja 2022 r zmieniającego rozporządzenie w sprawie wyznaczenia organów Krajowej Administracji Skarbowej do wykonywania niektórych zadań Krajowej Administracji Skarbowej oraz określenia terytorialnego zasięgu ich działania, do dokonywania czynności związanych z poborem opłaty dodatkowej, o której mowa w art. 37ge ust. 1 i 2 ustawy o autostradach płatnych, w zakresie dokonywania zapisów w ewidencji i dokonywania rozliczeń z tytułu wpłat, nadpłat, zaległości oraz zwrotów tej opłaty, wyznaczono naczelnika urzędu skarbowego, na którego terytorialnym zasięgu działania ma miejsce zamieszkania lub siedzibę wnoszący opłatę, o którym mowa w art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach płatnych, w dniu wystawienia wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 tej ustawy. Odnośnie przetwarzania danych osobowych strony przez Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi organ zaznaczył, że każde skierowane do strony pismo w tej sprawie zawiera "informację o przetwarzaniu danych osobowych", z której wynika, że ogólna klauzula informacyjna, która dotyczy przetwarzania danych osobowych, znajduje się na stronie Biuletynu Informacji Publicznej https://www. Iodzkie.kas.gov.pl w zakładce Organizacja - Ochrona Danych Osobowych oraz na tablicach informacyjnych w siedzibie organu. Reasumując, organ wskazał, że z uwagi na to, iż w dniu odnotowania naruszenia strona była właścicielem pojazdu o nr rej. [...], co ustalono na podstawie danych widniejących w Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców (CEPiK), to tym samym była ona odpowiedzialna za uiszczenie opłaty za wskazany przejazd. Opłaty tej jednak system SPOE KAS nie odnotował. Wyjaśniono też, że odstąpienie od naliczenia opłaty dodatkowej ma miejsce w przypadku, gdy na kierującego pojazdem podczas kontroli na drodze nałożona została kara grzywny w drodze mandatu karnego za brak ważnego biletu autostradowego lub brak prawidłowo funkcjonującego urządzenia lub systemu, zapewniających przekazywanie danych geolokalizacyjnych do SPOE KAS. W przypadku przejazdu strony okoliczność ta nie wystąpiła. Możliwość nienaliczenia opłaty dodatkowej występuje również w przypadku, gdy opłata za przejazd autostradą została wniesiona w terminie 3 dni od dnia zakończenia przejazdu. Opłaty można było dokonać w formie biletu autostradowego wykupionego z mocą wsteczną lub poprzez doładowanie konta IKK odpowiednią kwotą, pozwalającą na pokrycie opłaty za przejazd w całości. Z tej możliwości również nie skorzystał. Z kolei odnosząc się do zarzutu otrzymania wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej po 3 latach od zdarzenia, organ wskazał, że do wezwań w zakresie opłat za przejazd na państwowych autostradach ma zastosowanie art. 37 ge ust. 13 ustawy o autostradach płątnych stanowiący, iż obowiązek wniesienia opłaty dodatkowej przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłata dodatkowa powinna zostać wniesiona. Zatem w tym czasie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lodzi, działając w imieniu Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, może wystawić wezwanie do wniesienia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skarżący wniósł m.in. o: uchylenie decyzji z 31 marca 2025 r. w całości; stwierdzenie nieważności wezwania do zapłaty z 30 września 2024 r.; zasądzenie kosztów postępowania od organu. W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że 1 grudnia 2021 r. nie znajdowała się na płatnym odcinku autostrady A2, jak zostało błędnie wskazane w wezwaniu. Skarżący wskazał też, iż przedłożył dowody w postaci listów przewozowych, faktur i dokumentacji transportowej, potwierdzające jego obecność w innych miejscowościach (między innymi dnia 29 listopada 2021 r. był w 2-ch miejscach w Warszawie a następnie wyjechał w kierunku Białegostoku (miejsca rozładunku), trasę strona zakończyła 30 listopada 2021 r. w Ełku i wieczorem wróciła do Warszawy, gdzie 1 grudnia 2021 r. załadowała towar, a następnie zatankowała paliwo w Pruszkowie ul. [...] (na dowód przesyła fakturę) i wyjechała w trasę w kierunku Garwolina oraz miejscowości Okrzeja ul. [...]. Zdaniem strony organ naruszył zasadę pogłębionej oceny materiału dowodowego. Skarżący podniósł także, że pomimo rzekomego działania niezawodnego systemu e-TOLL, przez ponad 2,5 roku nie otrzymał żadnego automatycznego powiadomienia czy upomnienia. Brak reakcji organów pozostaje bez logicznego uzasadnienia, a sama sytuacja budzi wątpliwości co do wiarygodności systemu. Strona wskazał, że jako dowód wadliwego funkcjonowania urządzenia e-TOLL w tamtym okresie załącza opinie ludzi, których dotknęło podobne zdarzenie). Poza tym nie załączono żadnego dokumentu potwierdzającego aktualną legalizację urządzeń używanych do rejestracji przejazdów. W tamtym czasie pojawiały się również liczne artykuły prasowe o awariach i nieprawidłowościach systemu e-TOLL, co dodatkowo podważa wiarygodność danych. Skarżący wskazał także, że wezwanie wystosowane zostało po niemal 3 latach od rzekomego zdarzenia. Tak rażące opóźnienie stanowi nadużycie prawa i narusza zasadę zaufania obywatela do organu administracji publicznej. Odbiera to jako próbę wymuszenia opłaty, do której nie jest zobowiązany. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym rozstrzygnięciu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zakres tej kontroli wyznacza art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.) - dalej "p.p.s.a.", który stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Zgodnie natomiast z art. 145 § 1 p.p.s.a., uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.) lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). Nadto, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.); stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). W myśl art. 145 § 3 p.p.s.a. przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Przedmiotem skargi jest decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi, którą organ ten utrzymał w mocy własną decyzję odmawiającą uwzględnienia sprzeciwu strony skarżącej od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. Sąd uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie jednakże z innych przyczyn niż w niej podniesione. Możliwość taką stwarza art. 134 § 1 p.p.s.a. stanowiący, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Oznacza to, że sąd, dokonując oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji ma prawo i obowiązek uwzględnić również okoliczności, wprawdzie nie wskazane w skardze jako zarzut, ale mające wpływ na tę ocenę. Sąd dokonując kontroli zaskarżonej doń decyzji, pomimo, iż nie podzielił zarzutów skargi uznał, że zachodzą podstawy do jej uchylenia, jak również do uchylenia poprzedzającej ją decyzji odmawiającej uwzględnienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej. W rozpoznawanej sprawie z ustaleń organów wynika, że strona skarżąca nie dokonała opłaty za przejazd w dniu 1 grudnia 2021 r., o godzinie 11:02 płatnym odcinkiem autostrady A2 węzeł Stryków. Strona kwestionując stanowisko organów podnosiła, że w dniu 1 grudnia 2021 r. nie znajdowała się na płatnym odcinku autostrady A2, jak to zostało błędnie wskazane w wezwaniu. Ponadto podniosła, że skierowanie doń wezwania prawie trzy lata po rzekomym zdarzeniu, bez żadnej podstawy faktycznej jest działaniem godzącym w jej podstawowe prawa i wskazuje na rażące zaniedbania ze strony organów. Wobec tak zakreślonego przedmiotu sporu przypomnieć należy, że postępowanie związane z wnoszeniem opłat za przejazd autostradą płatną, pobieraniem opłaty dodatkowej za niewniesienie opłaty za przejazd, wnoszeniem sprzeciwu oraz postępowaniem w przedmiocie tego sprzeciwu zostało uregulowane w rozdziale 5a ustawy o autostradach płatnych. Zgodnie z art. 37a ust. 1 ustawy z 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz Krajowym Funduszu Drogowym (w brzmieniu obowiązującym w dniu przejazdu) za przejazd autostradą, po dostosowaniu jej do poboru opłat, pobierane są opłaty za przejazd. Postępowanie związane z brakiem opłaty w terminach i trybie przewidzianym ustawą, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie, jest inicjowane wezwaniem do wniesienia opłaty dodatkowej, od którego to wezwania przysługuje sprzeciw, a następnie – w razie jego nieuwzględnienia wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Przy czym wyłącznie do etapu w sprawie sprzeciwu oraz wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy mają zastosowanie przepisy k.p.a. - w zakresie określonym w art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach płatnych - dlatego, jak wskazuje się w orzecznictwie NSA, postępowanie to jest nie dość, że swoistą hybrydą, to również postępowaniem uproszczonym, determinowanym jego przedmiotem (por. wyrok NSA z dnia 14 marca 2024 r., sygn. akt II GSK 1818/23, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Termin do zgłoszenia sprzeciwu ma charakter procesowy, bowiem określa granice czasowe dla dokonania określonej czynności procesowej - przez adresata wezwania, o którym jest mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych (podmiotu zobowiązanego do uiszczenia opłaty dodatkowej) - w postępowaniu zainicjowanym wezwaniem do uiszczenia tej opłaty. Nie ma przy tym znaczenia, że postępowanie to nie jest czystym "postępowaniem administracyjnym jurysdykcyjnym", o którym mowa w k.p.a., chociaż kończy się – w przypadku nieuwzględnienia sprzeciwu - wydaniem decyzji administracyjnej, to jednak przepisy k.p.a. stosuje się w nim "odpowiednio" i we wskazanym w ustawie zakresie (por. wyrok NSA z dnia 14 listopada 2024 r., sygn. akt II GSK 1383/24, publ. www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Stosownie do treści art. 37ge ustawy o autostradach płatnych za niewniesienie opłaty za przejazd autostradą, o której mowa w art. 37a ust. 7, w tym za kontynuację przejazdu autostradą lub jej odcinkiem po upływie daty i godziny końca okresu ważności wskazanych na bilecie autostradowym, od wnoszącego opłatę pobiera się opłatę dodatkową w wysokości 500 zł. Z kolei w myśl art. 37a ust. 7 ustawy o autostradach płatnych do wniesienia opłaty za przejazd autostradą, pobieranej przez Szefa KAS, jest zobowiązany: 1) właściciel pojazdu albo 2) posiadacz pojazdu, o którym mowa w art. 73 ust. 5 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym, albo 3) użytkownik pojazdu, o którym mowa w art. 80b ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym - zwany dalej "wnoszącym opłatę". Przy czym w myśl art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach płatnych bilet autostradowy zawiera: 1) numer rejestracyjny pojazdu; 2) kraj rejestracji pojazdu, jeżeli jest inny niż Rzeczpospolita Polska; 3) kategorię pojazdu, o której mowa w ust. 6 - w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą ze względu na tę kategorię; 4) wskazanie autostrady lub jej odcinka, za przejazd którymi została pobrana opłata; 5) liczbę osi pojazdu - w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na liczbę osi; 6) poziom emisji zanieczyszczeń - w przypadku różnicowania stawki opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem ze względu na ten poziom; 7) datę i godzinę początku okresu ważności tego biletu; 8) datę i godzinę końca okresu ważności tego biletu; 9) liczbę kilometrów oraz kwotę opłaty za przejazd autostradą lub jej odcinkiem; 10) unikalny numer. Istotne jest również i to, że art. 37gf ust. 5 ustawy o autostradach płatnych wskazuje, iż w zakresie nieuregulowanym w ustawie do postępowania w sprawie sprzeciwu, o którym mowa w ust. 2, i wniosku, o którym mowa w ust. 4, stosuje się odpowiednio – jak już podkreślano - przepisy ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego. Równocześnie sąd zwraca uwagę na treść art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych. Przepis ten stanowił, iż dane, o których mowa w ust. 12, są gromadzone w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS i przechowywane w tym systemie nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, chyba że przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne; w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Przepis ten wszedł w życie z dniem 1 grudnia 2021 r. (zob. art. 25 pkt 3 ustawy z dnia 15 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2021 r., poz. 1005) i obowiązywał do 30 czerwca 2023 r. (por. art. 1 pkt 1 lit. c oraz art. 16 ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o zmianie ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym oraz niektórych innych ustaw, Dz.U. z 2023 r., poz. 1193). Tym samym, w świetle powyższego, w okresie od 1 grudnia 2021 r. do 30 czerwca 2023 r., a więc w okresie obowiązywania tego przepisu, dane, o których mowa w art. 37a ust. 12 ustawy o autostradach płatnych (a więc dane, które powinien zawierać bilet autostradowy) mogły być gromadzone i przechowywane w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS przez okres nie krótszy niż 12 miesięcy, ale równocześnie zgodnie z wolą ustawodawcy nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca w sposób wyraźny pozwolił na dłuższy okres przechowywania tych danych – tj. dłuższy niż 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem - jedynie w przypadku, gdy przed upływem 24 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem, zostało: wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7; wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadminsitracyjne, w którym dane te są niezbędne – w takim jednak przypadku dane te są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Zatem jeśli ustawodawca przed wskazanym w treści tego przepisu okresem (tj. przed upływem 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) nie podjął określonych działań (tj. gdy nie wystawił wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych; bądź nie wszczął postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego, w którym dane te są niezbędne), to tym samym nie może w sposób legalny wykorzystywać wskazanych danych. Oznacza to, że dane te nie mogą być już wykorzystywane przez organ, a więc nie mogą być podstawą żądania opłaty dodatkowej. Z treści art. 37a ust. 30 in fine ustawy o autostradach płatnych wynika bowiem, że nawet w przypadku wystosowania przed upływem wskazanego terminu (tj. 24 miesięcy od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem) wezwania, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych, czy wszczęcia postępowania administracyjnego, egzekucyjnego lub sądowoadministracyjnego (w którym dane te są niezbędne) organ może przechowywać wskazane dane jedynie do czasu zakończenia danego postępowania. W tym miejscu wskazać należy, że w uzasadnieniu do projektu zmian, które spowodowały dodanie do art. 37a ustawy o autostradach płatnych ust. 30 (zob. druk sejmowy nr IX.1073, opubl. Lex/el a także https://www.sejm.gov.pl/Sejm9.nsf/PrzebiegProc.xsp?nr=1073) wskazano m.in., iż dane zawarte na biletach będą przechowywane nie krócej niż 12 i nie dłużej niż 24 miesięcy, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny pojazdu, są niezbędne do poboru opłaty za przejazd. Nie powinny one być przetwarzane bez ograniczenia czasowego. Z drugiej jednak strony w momencie, kiedy dane te zostaną usunięte, Szef KAS bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Biorąc pod uwagę, że jest to zachowanie podlegające sankcji, w przypadku jej błędnego nałożenia, po usunięciu danych, Szef KAS nie będzie miał możliwości ponownego sprawdzenia, czy opłata została uiszczona. Z tego względu w interesie obywateli zasadne jest, aby okres retencji tych danych nie był zbyt krótki. W świetle powyższego nie może być wątpliwości co do tego, że dane zawarte na biletach, w tym przede wszystkim numer rejestracyjny samochodu nie mogą być przez organ przetwarzane bez ograniczenia czasowego, gdyż ustawodawca w sposób wyraźny takie ograniczenie czasowe wprowadził. Zastrzegł on jednak, że czas ten – z uwagi na interes obywatela – powinien być odpowiedni, tj. z jednej strony nie powinien być zbyt krótki, gdyż z uwagi na interes obywatela - powinien być odpowiedni, tj. z jednej strony nie powinien być on zbyt krótki, gdyż usunięcie tych danych powoduje, że organ bezpowrotnie traci możliwość weryfikacji faktu uiszczenia opłaty za przejazd. Z drugiej jednak strony czas ten nie powinien być zbyt długi, ponieważ trudno przyjąć, że organ może w sposób nieograniczony przechowywać i korzystać ze zgromadzonych danych w celu uruchamiania procedury poboru opłaty dodatkowej. Wskazane założenia ustawodawcy, zdaniem sądu, zapewniły organom odpowiedni czas na podjęcie działań zmierzających do uzyskania opłaty dodatkowej za przejazd bez uiszczenia opłaty, gdyż dane zawarte na biletach muszą być przechowywane minimum przez 12 miesięcy licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. A jednocześnie, zgodnie z wolą ustawodawcy, dane te nie mogą być przechowywane w nieskończoność – bez żadnego ograniczenia czasowego, a jedynie przez ściśle określony czas, tj. maksymalnie przez 24 miesiące licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. Równocześnie ustawodawca przewidział w sposób wyraźny przypadki, w których termin ten ulega wydłużeniu, o których już wspominano. Przy czym, wprowadzenie wskazanego ograniczenia miało zdaniem sądu na celu pozbawienie organu możliwości wykorzystania wskazanych danych po upływie określonego w przepisie terminu - przepis ten został więc wprowadzony w interesie obywatela. Uznać zatem należy, że skoro okres wskazany w treści tego przepisu upłynie, to organ zobligowany będzie do usunięcia wskazanych danych (tj. danych zawartych na konkretnych biletach związanych ze ściśle określonymi przejazdami wykonanymi przez określone ustawą podmioty zobowiązane do wnoszenia opłaty za przejazd autostradą, a nie danych związanych z całościowym funkcjonowaniem kont tych podmiotów zarejestrowanych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS), a co za tym idzie nie będą one mogły być podstawą uruchomienia procedury zmierzającej do uzyskania opłaty dodatkowej, w tym do wystawienia wezwania do jej uiszczenia – organ nie będzie już bowiem miał możliwości oparcia się na zgromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS danych zawartych na biletach, gdyż z upływem wskazanego przez ustawodawcę okresu utracił on podstawę do ich przechowywania i wykorzystywania. Z tego też powodu należy uznać, że wykorzystywanie danych, które powinny zostać usunięte z systemu, a co za tym idzie, którymi organ nie ma już prawa dysponować, narusza porządek prawny. Wykorzystanie takich danych ocenić należy jak wykorzystanie dowodu sprzecznego z prawem. W myśl bowiem art. 75 § 1 k.p.a. jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem, a więc otwarty katalog środków dowodowych opatrzył ustawodawca warunkiem niesprzeczności dowodu z prawem. W doktrynie wskazuje się bowiem, iż określenie, którym posłużył się ustawodawca w art. 75 § 1 k.p.a., tj.: "nie jest sprzeczne z prawem" należy rozumieć szeroko – jako sprzeczność z wszelkiego rodzaju przepisami prawa, a nie wyłącznie z przepisami prawa administracyjnego. Jeśli więc idzie o sprzeczność środka dowodowego z prawem procesowym, to chodzi głównie o niezgodny z określonymi procedurami sposób jego pozyskania. Gdy zaś chodzi o sprzeczność środka dowodowego z prawem materialnym, to tyczy się to sprzeczności z przypadkami, gdy przepisy prawa z różnych względów wyłączają możliwość pozyskania lub posłużenia się określonym środkiem dowodowym. Dowód może być więc sam w sobie sprzeczny z prawem, jak również może to być dowód uzyskany w sposób sprzeczny z prawem (por. np. P. M. Przybysz, Komentarz do art. 75 k.p.a. [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, Lex/el 2025 r.; a także chociażby K. Budziarek, Dowód sprzeczny z prawem, czyli kilka słów na temat art. 75 § 1 k.p.a., [w:] Administracja. Teoria. Dydaktyka. Praktyka z 2017 r., nr 1, s. 50 - 67. Mając powyższe na względzie sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a. orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku. Oprócz powyższego sąd zauważa, że pogląd zaprezentowany w niniejszym orzeczeniu odpowiada w istocie stanowisku samego organu zaprezentowanym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej na jego internetowej stronie podmiotowej pod adresem: https://e-toll.mf.gov.pl/inne-dokumenty/klauzula-informacyjna-szefa-krajowej-administracji-skarbowej/ (dostęp aktualny na dzień wyrokowania). W ramach zamieszczonej tam klauzuli informacyjnej dotyczącej przetwarzania danych osobowych użytkowników Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) oraz danych pozyskanych za pośrednictwem strony internetowej obsługującej system SPOE KAS lub Telefonicznego Centrum Obsługi Klienta (TCOK) przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej, w ramach dodatkowej informacji zamieszczonej po punkcie 11 klauzuli, oznaczonej dodatkowo słowem "UWAGA" informuje się użytkowników wskazanego systemu, a więc de facto korzystających z autostrad płatnych, o przywoływanych tam i szeroko omówionych ramach czasowych związanych z gromadzeniem i przetwarzaniem danych związanych z przejazdem autostradą, zaznaczając, że są one przechowywane nie krócej niż 12 miesięcy i nie dłużej niż 24 miesiące, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym nastąpił przejazd autostradą lub jej odcinkiem. W przypadku jednak, gdy przed upływem tego terminu zostanie wystawione wezwanie, o którym mowa w art. 37ge ust. 7 ustawy o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, do uiszczenia opłaty dodatkowej za przejazd autostradą bez wniesienia wymaganej opłaty, wszczęte postępowanie administracyjne, egzekucyjne lub sądowoadministracyjne, w którym dane te są niezbędne, w takim przypadku dane są przechowywane do czasu zakończenia danego postępowania. Z uwagi na stwierdzony charakter naruszenia prawa, sąd na podstawie art. 145 § 3 p.p.s.a. uznał, że brak jest podstaw do dalszego prowadzenia postępowania administracyjnego i w związku z tym postępowanie to umorzył. Mając na względzie powyższe sąd orzekł jak w punkcie 2 sentencji wyroku. Obligowało to sąd do wyeliminowania z obrotu prawnego zarówno zaskarżonej decyzji, jak i decyzji ją poprzedzającej oraz umorzenia postępowania administracyjnego. Zgodnie bowiem z art. 145 § 3 p.p.s.a. w przypadku, o którym mowa w art. 145 § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie. Kierując się zasadami ekonomiki procesowej, ustawodawca umożliwił więc, aby wyrok sądu administracyjnego definitywnie załatwiał sprawę administracyjną bez potrzeby ponownego angażowania organu administracji tylko po to, żeby wydał decyzję o umorzeniu postępowania. Umorzenie postępowania nie zależy więc od woli sądu, lecz od stwierdzenia istnienia obiektywnej przyczyny bezprzedmiotowości postępowania administracyjnego. Przy czym sprawa administracyjna jest bezprzedmiotowa wtedy, gdy nie ma materialnoprawnych podstaw do władczej, w formie decyzji administracyjnej, ingerencji organu administracyjnego, co oznacza, że jakiekolwiek rozstrzygnięcie organu - pozytywne, czy negatywne - staje się prawnie niedopuszczalne. Z taką sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. W wyniku dokonanej kontroli legalności zaskarżonej decyzji sąd stwierdził że organ naruszył art. 37a ust. 30 ustawy o autostradach płatnych – nie mógł on bowiem oprzeć ustaleń faktycznych na danych gromadzonych w Systemie Poboru Opłaty Elektronicznej KAS, gdyż w dacie wystawienia wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej (tj. 30 września 2024 r.) nie miał już podstaw do ich przechowywania. W niniejszej sprawie nie było bowiem podstaw do prowadzenia postępowania zmierzającego do wyegzekwowania od strony opłaty dodatkowej. Równocześnie sąd zwraca uwagę na to, iż niniejsze rozstrzygnięcie nie stoi w kontrze do przepisów rozporządzenia Ministra Finansów, Funduszy i Polityki Regionalnej z dnia 1 lipca 2021 r. w sprawie dokonywania zwrotu opłaty dodatkowej oraz rozpatrywania sprzeciwu (Dz.U. z 2021 r., poz. 1205), gdyż w dacie wydania wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej (30 września 2024 r.) opłaty tej dochodzono nienależnie – w chwili sporządzania wskazanego powyżej wezwania organ nie mógł już dysponować danymi będącymi podstawą wezwania do uiszczenia opłaty dodatkowej. O kosztach postępowania, obejmujących wpis od skargi w kwocie 100 zł sąd orzekł w pkt 3 sentencji wyroku zgodnie z art. 200 p.p.s.a. a.kr