III SA/Łd 319/08

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Referendarz sądowy – Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 8 września 2008 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku J. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego w sprawie ze skargi J. J. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym postanawia 1) oddalić wniosek skarżącego w zakresie dotyczącym zwolnienia od kosztów sądowych; 2) przyznać skarżącemu J. J. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego r.a. III SA/Łd 319/08 Uzasadnienie Pismem z dnia 4 maja 2008 r. J. J. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie stanowiska wierzyciela w sprawie uznania za nieuzasadnione zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu do skargi strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego, załączając wypełniony formularz na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał na swoją sytuację materialną, w szczególności na wysokość osiąganych dochodów. Podniósł w związku z tym, że nie wystarczają one – jak to określił – "na zabezpieczenie elementarnych potrzeb życiowych", co powoduje niemożność spłaty zadłużenia z tytułu czynszu w spółdzielni mieszkaniowej. Wskazał także, że zarówno on jaki i pozostająca z nim we wspólnym gospodarstwie domowym żona są osobami schorowanymi, co pociąga za sobą poważne koszty leczenia. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną B. J. Jest właścicielem mieszkania spółdzielczego o powierzchni 80 m2, nie posiada żadnych innych nieruchomości. Zgodnie z oświadczeniem, skarżący osiąga stałe dochody z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej wysokości 980 zł miesięcznie, a jego żona z tytułu świadczeń emerytalnych w kwocie 620 zł miesięcznie. Daje to łączny dochód w gospodarstwie domowym w wysokości ok. 1.600 zł, czyli ok. 800 zł średniomiesięcznie na jednego członka rodziny. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Dalej wskazał, że posiada zobowiązania finansowe wobec Skarbu Państwa w wysokości 70.000 zł, wskazał także na zaległości czynszowe, które określił na kwotę 35.000 zł, a także zaległości wobec banku w kwocie ok. 20.000 zł. Dalej wskazał na kłopoty zdrowotne swoje i żony podnosząc, że cierpi na cukrzycę i dolegliwości związane z układem krążenia. Wyjaśnił w związku z tym, że ponosi miesięczne wydatki w wysokości ok. 450 zł. Wyliczając pozostałe wydatki bieżące, w tym czynsz w kwocie 820 zł, skarżący stwierdził, że po odliczeniu wszystkich wydatków na zabezpieczenie potrzeb życiowych pozostaje mu ok. 250 zł miesięcznie. W odpowiedzi na dodatkowe wezwanie sądu skarżący przekazał kserokopię zeznania podatkowego za rok 2007, którego wynika, że osiągnął przychód w wysokości 30.195,23 zł przy kosztach uzyskania 1.177,77 zł, co dało dochód w wysokości 29.017,46 zł, a żona skarżącego uzyskała przychód w wysokości 29.765,26 zł przy kosztach uzyskania 1.177,77 zł, co dało dochód 28.587,49 zł. Skarżący przekazał także żądane dokumenty potwierdzające fakt zadłużenia wobec spółdzielni mieszkaniowej. Z zaświadczenia wystawionego przez Spółdzielnię Mieszkaniową "A." w Ł. z dnia 22 lutego 2007 r. wynikało, że lokal, którego właścicielem jest skarżący, posiada zadłużenie na łączną kwotę 33.609,70 zł. Drugi przedstawiony w tym zakresie dokument to nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym wystawiony na skutek pozwu Spółdzielni Mieszkaniowej "A." w Ł. z dnia 9 stycznia 2008 r., na mocy którego sąd nakazał J. J. i jego żonie B. J. zapłatę kwoty 25.144,94 zł wraz z ustawowymi odsetkami. Skarżący, zgodnie z wezwaniem sądu, doręczył także wyciągi z posiadanego rachunku bankowego z okresu ostatnich trzech miesięcy. Z przedstawionych wyciągów wynika, że na dzień 25 sierpnia 2008 r. saldo dostępne wynosiło 9,96 zł. Z przedstawionych wyciągów wynikało, że skarżący otrzymywał stałe przelewy z firmy "A." S.A. na kwoty ok. 3.600 – 3.700 zł miesięcznie. W piśmie przewodnim skarżący wyjaśnił przy tym, że są to wpływy z tytułu czynszu najmu lokalu firmy "B." s.c., które to środki służą regulowaniu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego oraz wynagrodzenia za pracę w spółce. Ponadto w aktach administracyjnych sprawy znajdując się dokumenty potwierdzające fakt posiadania zaległości podatkowych wobec Skarbu Państwa i tytuły egzekucyjne z tymi zobowiązaniami związane. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 marca 2002 r. ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi), należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Zgodnie z art. 245 § 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że nie jest w stanie ponieść takich kosztów. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. W niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że zarówno skarżący i jego żona osiągają stałe dochody w wysokości ok. 1.600 zł miesięcznie. Co istotne – jak wynika z przedstawionych przez skarżącego wyciągów z rachunków bankowych – skarżący otrzymuje także stałe dochody w wysokości 3.600 – 3.700 zł miesięcznie z firmy "A." S.A. Skarżący wyjaśnił przy tym, że są to wpływy z tytułu czynszu najmu lokalu firmy "B." s.c., które to środki służą regulowaniu podatku od towarów i usług oraz podatku dochodowego oraz wynagrodzenia za pracę w spółce. Nie zmienia to jednak faktu, że środki pieniężne we wskazanej wysokości wpływają co miesiąc na konto skarżącego. Podnieść należy w związku z tym, że przedkładanie przez skarżącego należności o charakterze prywatnoprawnym, czy też związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowoadministracyjnych strony na Skarb Państwa (por. m.in. postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r. I FZ 9/06, z dnia 14 czerwca 2005 r.). W tej sytuacji – w ocenie Sądu – wobec osiągania przez skarżącego stałych, bieżących dochodów we wskazanej wysokości oraz uzyskiwania wskazanych środków pieniężnych z tytułu najmu lokalu skarżący nie może zasłaniać się argumentem, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (przesłanka z art. 246 § 1 pkt 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Przedmiotowe okoliczności – wysokość osiąganych dochodów oraz posiadane dodatkowe środki pieniężne – w zestawieniu z wysokością wpisu sądowego od skargi w wysokości 100 zł oraz faktem, iż ewentualne inne i przyszłe koszty niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na przyjęcie, że poniesienie tych kosztów postępowania w sprawie nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego dla skarżącego i jego rodziny. Odnosząc się natomiast do wniosku skarżącego o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika w osobie radcy prawnego, Sąd zważył co następuje. Rozpoznając wniosek skarżącego w tym zakresie, Sąd miał na względzie fakt, że prawo pomocy jest instytucją, której celem jest umożliwienie realizacji prawa do sądu osobom nie dysponującym wystarczającymi środkami na prowadzenie sporów przed sądem. W świetle przedstawionych powyżej informacji o stanie majątkowym skarżącego – wysokości osiąganych bieżących dochodów, mając na uwadze, że skarżący został zobligowany do pokrycia kosztów sądowych w niniejszej sprawie, w ocenie Sądu, skarżący nie jest już w stanie ponieść dodatkowych kosztów ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika w sprawie. Ewentualna konieczność poniesienia dodatkowych kosztów związanych z zastępstwem procesowym mogłaby stanowić nadmierne obciążenie finansowe dla skarżącego. W tym zakresie sąd miał przede wszystkim na uwadze przedstawione informacje o bieżącym zadłużeniu skarżącego w spółdzielni mieszkaniowej i zobowiązaniach wobec Skarbu Państwa. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 2 i § 3 oraz art. 246 § 1 pkt 1 i pkt 2 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak postanowieniu. R.A.