III SA/Łd 320/09

Dnia 5 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędzia WSA Ewa Alberciak Protokolant Asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 5 listopada 2009 roku sprawy ze skargi M. G. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje adwokatowi S. B. – D. prowadzącej Kancelarię Adwokacką w Ł., przy Al. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 17 (siedemnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa, łącznie kwotę 309,80 (trzysta dziewięć 80/100) złotych, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu M. G. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi S. B. – D. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją z dnia [...] roku nr [...] Wojewoda Ł., działając na podstawie art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych oraz art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpatrzeniu odwołania M. G. od decyzji Wójta Gminy R. nr [...] z dnia [...] roku orzekającej o wymeldowaniu M.G. z pobytu stałego z nieruchomości nr [...]położonej w miejscowości B., gmina R., utrzymał w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie. W uzasadnieniu decyzji podniesiono, iż w dniu [...] roku do Urzędu Gminy w R. wpłynął wniosek S. J o wymeldowanie M. G. i W. G. z pobytu stałego ze wskazanej wyżej nieruchomości. We wnioski podniesiono, że W. G. opuścił przedmiotową nieruchomość w 2004 roku, zabierając swoje rzeczy osobiste. Natomiast M.G. przebywa obecnie w mieszkaniu A. G.w R. przy ul. L. S. J. podał również, że nabył przedmiotową nieruchomość w dniu 10 marca 2008 roku, ale nie może się osiedlić, bowiem M. G. przebywa w niej czasowo od listopada 2007 roku. Organ I instancji w dniu [...] roku wszczął postępowanie o wymeldowanie W. G. i M. G. z pobytu stałego z nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości B., gmina R. Decyzją z dnia [...]roku Wójt Gminy R. orzekł o wymeldowaniu W. G. i M.G. z przedmiotowej nieruchomości. W wyniku złożonego przez M. G. odwołania, Wojewoda Ł. decyzją z dnia [...] roku uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia z uwagi na niedokładne ustalenie stanu faktycznego sprawy oraz błędy proceduralne. W wyniku ponownie przeprowadzonego postępowania administracyjnego decyzją z dnia [...] roku Wójt Gminy R. orzekł o wymeldowaniu M. G. z pobytu stałego pod adresem B. [...] gmina R. W uzasadnieniu podniesiono, iż w sprawie spełniona została przesłanka opuszczenia lokalu w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W odwołaniu skarżący zakwestionował spełnienie warunku z art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, jednocześnie wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. Wskazał, że w związku z nabyciem przez S. J. przedmiotowej nieruchomości toczy się postępowanie spadkowe o zachowek po rodzicach na wniosek J. G. Skarżący podał, że nie stać go na opłatę komornego S. J w związku z czym złożył pozew do sądu rejonowego. W jego ocenie wnioskodawca utrudnia mu zamieszkiwanie w przedmiotowej nieruchomości . W piśmie z dnia [...] roku, skierowanym do Wojewody Ł., S. J. zwrócił się o natychmiastowe wymeldowanie skarżącego z jego nieruchomości. Wskazał, że meldunek M. G. jest fikcją, gdyż nie przebywa on pod adresem B. [...] i nie podejmuje żadnych starań by faktycznie zamieszkać na tej posesji. Decyzją z dnia [...] roku Wojewoda Ł. utrzymał mocy rozstrzygnięcie organu I instancji z dnia [...]r. W uzasadnieniu decyzji organ odwoławczy podzielił argumentację Wójta Gminy R. i podniósł, iż przedmiotowa sprawa została rozpoznana wnikliwie. Okoliczności istotne dla sprawy zostały wyjaśnione w sposób wyczerpujący i zupełny. Organ I instancji dokonał również prawidłowej wykładni przepisów prawa materialnego. Ponadto organ odwoławczy wskazał iż zgodnie z aktualnym brzmieniem art. 15 ust. 2 powołanej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Podkreślono, iż zgodnie z utrwaloną linią orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego przesłanka opuszczenia miejsca pobytu stałego winna być rozumiana jako rezygnacja z posiadania lokalu będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu oraz dobrowolne wyprowadzenie się. Oznacza to, że opuszczenie lokalu ma miejsce wówczas, gdy osoba zainteresowana dobrowolnie rezygnuje z zamieszkiwania w lokalu, definitywnie zrywa w nim wszelkie więzi. W ocenie organu II instancji nie powinno budzić wątpliwości, iż wyżej wymienione przesłanki zostały wobec M. G. spełnione. Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, a przede wszystkim przeprowadzonych w dniu [...] roku oględzin nieruchomości, budynek składa się z trzech pomieszczeń, z których jedno nie nadaje się do zamieszkania. W pozostałych dwóch znajdują się materiały do remontu oraz podstawowe meble i instalacje elektryczną, należące do wnioskodawcy. Ustalono również, że z przedmiotów codziennego użytku znajdują się szklanki, talerze, a brak jest środków higieny osobistej i ubrań. Organy administracji wskazały, że klucze do przedmiotowej nieruchomości oraz do bramy wjazdowej ma S.J. W wyniku przeprowadzonej w dniu [...] roku kontroli meldunkowej przez funkcjonariuszy Posterunku Policji w I. ustalono, że skarżący faktycznie przebywa w R. przy ulicy L. [...] u A. G. i tam też znajdują się jego rzeczy osobiste. Organ odwoławczy podkreślił, że skarżący dobrowolnie i definitywnie opuścił miejsce pobytu stałego. Przesłanki te potwierdzają również zeznania złożone przez świadków wysłuchanych w toku postępowania administracyjnego, m.in. W. W. oraz T. W., W. S. i B. R.. Dodatkowo organy administracji wskazały, że świadkowie J.K. i W. S., mieszkający przy ulicy L. [...] w R., zgodnie potwierdzili, że skarżący zamieszkuje przy ul. L. [...] od około pięciu lat. Fakt opuszczenia przez M. G.lokalu w miejscowości B. [...] znajduje także potwierdzenie w wyjaśnieniach złożonych przez wnioskodawcę do protokołu oględzin z dnia [...] roku, który wskazał, że skarżący opuścił przedmiotowy lokal w 2000 roku, a po uzyskaniu informacji o zamiarze sprzedaży nieruchomości powrócił do niej w listopadzie 2007 roku i przebywał do końca marca 2008 roku. W ocenie Wojewody Ł. w sprawie został dostatecznie ustalony element trwałości opuszczenia miejsca pobytu, bowiem skarżący wyprowadził się z miejsca pobytu stałego i nie podał żadnych informacji na temat swoich starań związanych z powrotem do nieruchomości. Dodatkowo wskazano, że skarżący nie był zainteresowany podpisaniem umowy najmu z nowym właścicielem. Organ odwoławczy uznał, że brak dochodzenia swoich praw na drodze prawnej oraz samodzielne wyprowadzenie się z lokalu świadczy o wystąpieniu również elementu dobrowolności. Ponowne zamieszkanie w okresie od listopada 2007 roku do marca 2008 roku miało, w ocenie organu, jedynie cechy zamieszkania pozorowanego w celu utrudnienia sprzedaży nieruchomości. W skardze z dnia 1 czerwca 2009 roku M. G. podniósł, że nie zgadza się na przymusowe i bez wiedzy właścicielki zameldowanie go przy ul. L.[...] w R.. Powołał się na zorganizowana korupcję w gminie, zajmującą się pozbawianiem zachowku po rodzicach oraz wyrzucaniem ludzi na bruk. Wniósł o przyznanie prawa pomocy z urzędu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda Ł. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 4 sierpnia 2009 roku referendarz sądowy przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. W dniu 8 września 2009 roku do akt sprawy wpłynęło pismo uczestnika postępowania S.J., w którym wskazał na okoliczność faktycznego zamieszkiwania skarżącego w nieruchomości przy ul. L., w gospodarstwie należącym do matki dzieci M G. Podniósł, iż skarżący doprowadził gospodarstwo B. [...]. do ruiny, a następnie porzucił je w 2005r. i od tego czasy nie mieszka w miejscu zameldowania. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić przesłankę do jej uchylenia. Podstawę prawną zaskarżonej decyzji stanowi art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 roku o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 roku, Nr 139, poz. 993). W myśl tego przepisu, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Z brzmienia tego przepisu, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika, iż M. G. opuścił miejsce stałego pobytu w nieruchomości nr [...] w miejscowości B. gmina R. w 2000 roku. Fakt ten wynika z zeznań przesłuchanych w toku postępowania administracyjnego świadków: W. W. – k. 105 akt administracyjnych, T. W. – k. 104, W. S. i B. R. – k. 102 i 103 akt administracyjnych. Z zeznań tych wynika także, że skarżący nie przebywał w sposób stały w przedmiotowej nieruchomości, jednak powrócił do niej pod koniec listopada 2007 roku i ponownie wyprowadził się na początku 2008 roku. Przeprowadzone w dniu 17 listopada 2008 roku oględziny nieruchomości nr [...] w B. gmina R., potwierdziły, iż brak jest w mieszkaniu rzeczy osobistych skarżącego, a klucze do przedmiotowej nieruchomości, jak i bramy wjazdowej posiada nowy właściciel – S. J. Jednocześnie wskazać należy, że ustalony został w trakcie postępowania wyjaśniającego fakt przebywania skarżącego w R. pod adresem .L [...], u matki swoich dzieci. Potwierdzili tę okoliczność świadkowie: J.K. oraz W. S. (k. 100 i k. 101 akt administracyjnych). Należy zauważyć, że M. G. nie podniósł w skardze żadnych okoliczności wskazujących na zamieszkiwanie w przedmiotowej nieruchomości ani podważających ustalenia organów administracji dokonane w trakcie postępowania administracyjnego. Istotne jest, iż skarżący trwale opuścił miejsce pobytu stałego, a swoje centrum życiowe skoncentrował w R. przy ul. L. [...], gdzie mieszka matka jego dzieci i znajdują się jego rzeczy osobiste (k. 41 akt administracyjnych), co wyczerpuje przesłanki do wymeldowania z urzędu, określone w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Warto również zwrócić uwagę na fakt, iż skarżący w trakcie postępowania o wymeldowanie nawet nie deklarował chęci powrotu i zamieszkania w przedmiotowej nieruchomości, a w zasadzie podnosił argumenty w stosunku do postępowania o zachowek toczącego się przed sądem powszechnym, które w niniejszym postępowaniu nie mają racji bytu. Z pism skarżącego wynika, że czuje się on pokrzywdzony faktem sprzedaży przez matkę nieruchomości nr [...] położonej w miejscowości B., gmina R. bez jego zgody i bez przeprowadzenia postępowania spodkowego. Podkreślenia wymaga również fakt, że z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym wynika, iż aktualnie skarżący nie ma żadnego tytułu prawnego do tego, aby móc wrócić do spornej nieruchomości. Nie przysługuje mu bowiem prawo własności ani też inny tytuł prawny do domu mieszkalnego nr [...] w B. Właścicielem nieruchomości, na której znajduje się przedmiotowy dom mieszkalny, jest S. J. – akt notarialny Rep. A [....]r. z dnia [...]r. – załącznik do wniosku o wymeldowanie. Fakt powrotu skarżącego pod koniec 2007 roku i wyprowadzenia się na początku 2008 roku nie ma istotnego znaczenia w sprawie, bowiem należy uznać, że działanie to miało charakter pozorny, w sytuacji, gdy centrum interesów życiowych strony nadal skoncentrowane było innym miejscu. Zaznaczenia wymaga, iż w obecnym stanie prawnym ewidencja ludności jest instytucją służącą odzwierciedleniu stanu faktycznego. Warto zwrócić uwagę w tym miejscu na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 27 maja 2002 roku (sygn. akt K 20/01. OTK-A2002/3/34). Z orzeczenia tego wynika, że ewidencja ludności służy wyłącznie zbieraniu informacji w zakresie danych o miejscu zamieszkania i pobytu osób, a więc rejestracji stanu faktycznego, a nie stanu prawnego. Nie rozstrzyga zatem ani o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim. Nieodłącznym składnikiem systemu ewidencji ludności jest mechanizm wymeldowania, a więc formalnego usuwania informacji o zameldowaniu, jeżeli informacja ta przestaje obrazować wynikający z uprzedniego zgłoszenia stan faktyczny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lutego 2006 roku, sygn. akt II OSK 561/05, LEX nr 194344). Wymeldowanie dokonywane jest w przypadku, gdy dana osoba opuści dotychczasowe miejsce pobytu stałego i nie dopełni obowiązku wymeldowania się. Należy również wyjaśnić, że wymeldowanie skarżącego z przedmiotowej nieruchomości w miejscowości B. nie oznacza automatycznie zameldowania pod adresem L. [...] w R. W tym zakresie musi zostać przeprowadzone odrębne od niniejszego postępowanie administracyjne. Reasumując, jedyną przesłanką warunkującą wymeldowanie danej osoby z miejsca jej dotychczasowego stałego zameldowania jest jednoznaczne ustalenie, że osoba ta faktycznie opuściła bez wymeldowania się dotychczasowe miejsce pobytu stałego, co też organy administracji w niniejszej sprawie poczyniły. Ewidencja ludności ma jedynie charakter rejestracyjny. Jej celem jest odzwierciedlenie rzeczywistego stanu - faktycznego miejsca pobytu osoby. Miejsce pobytu stałego jest to miejsce, gdzie skoncentrowane są interesy życiowe danej osoby, przebywa ona tam w sensie fizycznym, realizuje w nim swoje potrzeby życiowe, posiada tam przedmioty, rzeczy osobiste potrzebne do codziennej egzystencji. Opuszczenie miejsca pobytu stałego, jako niezbędna przesłanka wymeldowania, określona w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności, winno być rozumiane jako zaniechanie posiadania mieszkania będącego dotychczasowym miejscem stałego pobytu i dobrowolne wyprowadzenie się do innego mieszkania, co miało miejsce w przedmiotowej sprawie. Utrzymywanie zaś miejsca zameldowania skarżącego w ewidencji ludności, niezgodnego z miejscem faktycznego i długoletniego jego pobytu, stanowi naruszenie art. 1 ust. 2 i art. 9 ust. 2b ustawy o ewidencji ludności, podważając ustawowy cel tej ewidencji, dlatego wymeldowanie służy doprowadzeniu stanu ewidencyjnego do nakazanej przez ustawodawcę zgodności ze stanem faktycznym. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi skarga została oddalona. Na podstawie art. 250 powołanej ustawy oraz rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1348 ze zm.) Sąd przyznał wynagrodzenie ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi. D.T.