III SA/Łd 325/05

Dnia 9 czerwca 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, Sędzia NSA Janusz Furmanek, Protokolant M. Kowalska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 9 czerwca 2005r. sprawy ze skargi E. Ś. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie świadczenia przedemerytalnego 1. uchyla zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] nr [...]; 2. zasądza od Wojewody [...] na rzecz E. Ś. kwotę 10 zł (dziesięć złotych) tytułem zwrotu kosztów sądowych. Decyzją nr [...] z dnia [...] Prezydent Miasta Ł. na podstawie art.6 pkt.6b.) i art.37k ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu (Dz.U. nr 6 z 2001r. poz.56 z późn. zm.) odmówił przyznania E. Ś. prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu stwierdzono, iż decyzją z dnia [...] przyznano E. Ś. prawo do zasiłku dla bezrobotnych do czasu nabycia uprawnień emerytalnych (obecnie zasiłek przedemerytalny). W okresie od dnia 20 lutego 1997r. do dnia 31 maja 2002r. był on zatrudniony P.H.U. A w Ł. i od dnia 20 lutego 1997r. zawieszono mu wypłatę zasiłku przedemerytalnego. Decyzją z dnia [...] wznowiono wypłatę zasiłku przedemerytalnego. Od tej decyzji odwołanie złożył E. Ś. podnosząc, iż powinien otrzymać świadczenie emerytalne. Zgodnie z treścią art.37k ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje mężczyźnie spełniającemu warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych jeżeli: 1.) osiągnął wiek co najmniej 63 lata i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 25 lat lub 2.) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończył co najmniej 55 lat oraz osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat lub 3.) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 40 lat lub 4.) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 39 lat, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Wymienione zasady mają zastosowanie wyłącznie do osób, które rejestracji dokonały po dniu 1 stycznia 2002r. Nie mają natomiast zastosowania do osób, które zarejestrowały się przed tym dniem. E. Ś. nie przysługuje zatem prawo do świadczenia przedemerytalnego. Mając to na uwadze organ administracji orzekł jak w sentencji decyzji. Odwołanie od wymienionej decyzji złożył E. Ś. podnosząc, iż jest ona krzywdząca gdyż po zarejestrowaniu się w urzędzie zatrudnienia w 1994r. podjął on pracę w 1997r. i był zatrudniony przez okres przeszło pięciu lat. W tym czasie nie miał wypłacanego zasiłku przedemerytalnego a obecnie ukończył 55 lat i ma staż pracy przekraczający 35 lat. W konkluzji wnosił o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Decyzją nr [...] z dnia [...] Wojewoda [...] na podstawie art.6c.) ust.2 pkt.2, art.37k ust.1, art.37l ust.1, art.37n ust.2 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu(Dz.U. nr 6 z 2001r. poz.56 z późn. zm.) oraz art.3, 11 ust.2 i 12 ustawy z dnia 17 grudnia 2001r. o zmianie ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, ustawy o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy, ustawy o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu, ustawy o zakazie stosowania wyrobów zawierających azbest, ustawy o Trójstronnej Komisji do Spraw Społeczno-Gospodarczych i wojewódzkich komisjach dialogu społecznego oraz ustawy o ułatwianiu zatrudnienia absolwentom szkół (Dz. U. Nr 154, poz. 1793) utrzymał w mocy zaskarżoną decyzje organu administracji I instancji. W uzasadnieniu stwierdzono, iż zgodnie z treścią art.37k ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje mężczyźnie spełniającemu warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku dla bezrobotnych jeżeli: 1.) osiągnął wiek co najmniej 63 lata i posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 25 lat lub 2.) do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończył co najmniej 55 lat oraz osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący 35 lat lub 3.) do dnia rozwiązania stosunku pracy, z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym był zatrudniony przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, osiągnął okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 40 lat lub 4.) do dnia 31 grudnia roku poprzedzającego rozwiązanie stosunku pracy posiada okres uprawniający do emerytury wynoszący 39 lat, a rozwiązanie stosunku pracy nastąpiło w związku z niewypłacalnością pracodawcy w rozumieniu ustawy z dnia 29 grudnia 1993r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy. Wymienione zasady przyznania świadczenia przedemerytalnego weszły w życie w dniu 1 stycznia 2002r. i dotyczą osób rejestrujących się w urzędzie pracy po tym dniu. Nie dotyczą natomiast osób, którym przyznano zasiłek przedemerytalny przed 1 stycznia 2002r. i nie spełniały wówczas warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Po 1 stycznia 2002r. nie ma możliwość "przechodzenia" z zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne. Warunki do przyznania świadczenia przedemerytalnego muszą zostać spełnione w dniu rejestracji w urzędzie pracy. E. Ś. zarejestrował się w urzędzie pracy w 1994r. i wówczas nie spełniał warunków do przyznania świadczenia przedemerytalnego. Obecnie nie przysługuje mu więc to świadczenie. Mając to na uwadze organ odwoławczy utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję organu administracji I instancji. Na wymienioną decyzję skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego złożył E. Ś. W uzasadnieniu skarżący podniósł, iż decyzja jest dla niego krzywdząca. Po zarejestrowaniu się w urzędzie zatrudnienia w 1994r. podjął on pracę w 1997r. i był zatrudniony przez okres przeszło pięciu lat. W tym czasie nie miał wypłacanego zasiłku przedemerytalnego a obecnie ukończył 55 lat i ma staż pracy przekraczający 35 lat. Spełnia więc warunki do przyznania świadczenia przedemerytalnego. W konkluzji wnosił o ponowne rozpoznanie jego sprawy. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podtrzymując swoje stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga E. Ś. jest uzasadniona. Zgodnie z treścią art.1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. prawo o ustroju sądów administracyjnych/Dz.U. nr 153 poz.1269/ sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. W myśl zaś art.1 § 2 wymienionej ustawy kontrola o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art.3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art.145 § 1 wymienionej ustawy sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1./ uchyla decyzje lub postanowienie w całości lub w części jeżeli stwierdzi: a./ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b./ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego c./ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy 2./ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art.156 kodeksu postępowania administracyjnego lub innych przepisach 3./ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. W rozpoznawanej sprawie organy administracji publicznej naruszyły przepisy prawa materialnego oraz przepisy postępowania administracyjnego i naruszenie to miała istotny wpływ na wynik sprawy. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu/Dz.U. nr 6 z 2001r. poz.56 z późn. zm./. Zgodnie z treścią art.37k ust.1 pkt.2 wymienionej ustawy, w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2002r., świadczenie przedemerytalne przysługuje osobie spełniającej określone w ustawie warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i prawa do zasiłku, jeżeli do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat dla mężczyzn oraz osiągnęła okres uprawniający do emerytury wynoszący co najmniej 35 lat dla mężczyzn. W myśl zaś art.37l ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002r.,prawo do świadczenia przedemerytalnego przysługuje osobie, która spełniła warunki do jego nabycia w dniu rejestracji w powiatowym urzędzie pracy. Prawo do świadczenia przedemerytalnego ustala się na wniosek tej osoby. W rozpoznawanej sprawie zasadnicze znaczenie miało ustalenie czy spełnione zostały warunki do przyznania skarżącemu świadczenia przedemerytalnego w dniu jego rejestracji w urzędzie pracy. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż E. Ś. zostało przyznane prawo do zasiłku przedemerytalnego od dnia 16 czerwca 1994r. zaś od dnia 20 lutego 1997r. prawo to zostało zawieszone z uwagi na podjęcie przez skarżącego zatrudnienia w P.H.U. "A". E. Ś. był zatrudniony w tym zakładzie do dnia 31 maja 2002r. zaś w dniu 4 czerwca 2002r. ponownie zgłosił się do urzędu pracy składając świadectwo pracy. W ocenie sądu dzień ponownego zgłoszenia się skarżącego w urzędzie pracy należy traktować jako dzień rejestracji w rozumieniu art.37l ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. E. Ś. "wypracował" bowiem ponownie warunki do uzyskania zasiłku dla bezrobotnych określone w art.23 ust.1 pkt.2 wymienionej ustawy. W ciągu ostatnich 18 miesięcy był bowiem zatrudniony przez okres co najmniej 365 dni i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia. Winien zatem zostać uznany jako osoba ponownie zarejestrowana. Sąd nie podzielił poglądu organów administracji, iż skarżącemu nie przysługuje prawo do świadczenia przedemerytalnego gdyż oznaczałoby to "przejście" z zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne co jest niedopuszczalne. Faktem jest, iż nie można "przejść" z zasiłku przedemerytalnego na świadczenie przedemerytalne gdyż ustawa z 14 grudnia 1994r., w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2002r., nie przewiduje takiej możliwości. Skarżącemu nie przysługiwałoby zatem prawo do świadczenia przedemerytalnego w sytuacji gdyby od dnia 16 czerwca 1994r. nieprzerwanie pobierał zasiłek przedemerytalny zaś po dniu 1 stycznia 2002r. złożył wniosek o przyznanie mu świadczenia przedemerytalnego. W takim przypadku skarżący nie spełniłby warunków do nabycia świadczenia w dniu rejestracji w urzędzie pracy. W rozpoznawanej sprawie sytuacja taka nie miała jednak miejsca. E. Ś. po uzyskaniu zasiłku przedemerytalnego ponownie bowiem podjął zatrudnienie i pozostawał w stosunku pracy przez okres przeszło pięciu lat. Ponownie zatem "wypracował" warunki do uzyskania statusu bezrobotnego i powinien zostać potraktowany jako osoba zgłaszająca się do rejestracji. Pogląd, iż osoba, która po uzyskaniu prawa do zasiłku przedemerytalnego podjęła ponownie zatrudnienie i ponownie "wypracowała" warunki umożliwiające uzyskanie statusu bezrobotnego ma prawo do świadczenia przedmemrytalnego wyrażony został w artykule Tadeusza Olejarza "Zmiany w przepisach o zatrudnieniu i przeciwdziałaniu bezrobociu"/Służba Pracownicza nr 2 z 2002r. str.3/, w Vademecum Rzeczypospolitej – "Dla bezrobotnych i zwalnianych z pracy" – pytania i odpowiedzi/nr 45 z dnia 19 lutego 2003r./ oraz artykule Marzeny Jurczewskiej "Świadczenia pieniężne z Funduszu Pracy"/Gazeta Prawna nr 21 z 30 stycznia 2002r. str.12/. Poglądy wyrażone w wymienionych publikacjach są stanowiskiem Ministerstwa Pracy i Polityki Społecznej. Nie mają one charakteru wiążącego. Są jednak logiczne i przekonujące. Podobny pogląd wyraził Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w wyroku z dnia 26 lutego 2004r. w sprawie 3II S.A./Łd 378/02(nie publikowany) i w wyroku z dnia 25 marca 2004r. w sprawie 3II S.A./Łd 693/02(nie publikowany).Sąd w obecnym składzie podzielił poglądy wyrażone w wymienionych artykułach i wymienionych wyrokach. Konsekwencją uznania, iż dzień 4 czerwca 2002r. stanowi dzień rejestracji w rozumieniu art.37l ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. jest to, iż spełnienie warunków do uzyskania świadczenia przedemerytalnego winno zostać ocenione na ten dzień. W ocenie sądu E. Ś. w tym dniu spełniał przesłanki do nabycia tego świadczenia. Ukończył bowiem 55 lat (urodz. 10 stycznia 1946r.), ma okres uprawniający do emerytury wynoszący przeszło 35 lat, był zatrudniony w P.H.U. "A" przez okres dłuższy niż 6 miesięcy i stosunek pracy został rozwiązany z przyczyn dotyczących zakładu pracy. Skarżący spełnił także warunki do otrzymania prawa do zasiłku dla bezrobotnych określone w art.23 ust.1 pkt.1 i 2a ustawy z 14 grudnia 1994r. gdyż w okresie ostatnich 18-u miesięcy był zatrudniony przez okres co najmniej 365 dni i osiągał wynagrodzenie w kwocie co najmniej najniższego wynagrodzenia. W ocenie sądu, E. Ś. spełniał również przesłanki do uzyskania statusu bezrobotnego wymienione w art.2 ust.1 pkt.2 ustawy z 14 grudnia 1994r. W dniu zgłoszenia się do urzędu pracy, tzn. 4 czerwca 2002r., nie był bowiem nigdzie zatrudniony, był zdolny i gotowy do podjęcia pracy i nie pobierał zasiłku przedemerytalnego. W 1994r. przyznano mu wprawdzie prawo do tego zasiłku lecz z dniem 20 lutego 1997r. jego wypłata została zawieszona i w dniu 4 czerwca 2002r. nie pobierał tego świadczenia. Można zatem uznać, iż spełniał warunki do uzyskania statusu bezrobotnego. W przekonaniu sądu E. Ś. spełnił wszystkie warunki do otrzymania świadczenia przedemerytalnego. Rozważenie wymaga jeszcze kwestia wniosku o przyznanie świadczenia przedemerytalnego. W aktach administracyjnych znajduje się bowiem prośba E. Ś. z dnia 4 czerwca 2002r. o odwieszenie zasiłku przedemerytalnego. Jak wynika z oświadczenia pełnomocnika skarżącego, złożonego na rozprawie, E. Ś. podjął pracę w 1997r. aby uzyskać wymagany staż pracy niezbędny do otrzymania świadczenia przedemerytalnego a kiedy zgłosił się do urzędu pracy w 2002r. poinformowano go, że musi złożyć wniosek o odwieszenie zasiłku przedemerytalnego co też uczynił. Należy zaznaczyć, iż przepisy dotyczące przyznania świadczenia przedemerytalnego zmieniły się z dniem 1 stycznia 2002r. a więc w okresie zatrudnienia skarżącego w P.H.U. A. Skoro zatem w dniu 4 czerwca 2002r. E. Ś. zgłosił się do urzędu zatrudnienia ze świadectwem pracy z P.H.U. "A" to winien zostać poinformowany o możliwości i trybie ubiegania się zarówno o odwieszenie zasiłku przedemerytalnego jak i o przyznanie prawa do świadczenia przedmemrytalnego. W szczególności powinien zostać poinformowany, iż w sytuacji gdyby chciał otrzymać świadczenie przedemerytalnego winien zrezygnować z zasiłku przedemerytalnego a następnie zarejestrować się ponownie w urzędzie pracy i złożyć wniosek o świadczenie przedemerytalne. Pogląd o dopuszczalności takiego postępowania został wyrażony przez Ministerstwo Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej(pismo Ministerstwa Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 27 czerwca 2003r. – k.6 akt 3 II S.A./Łd 1217/03). Obowiązek wyczerpującego informowania stron oraz udzielania im niezbędnych wyjaśnień i wskazówek przez organy administracji wynika z treści przepisu art.9 kpa. W aktach sprawy brak jest dowodu świadczącego o tym, że E. Ś. został poinformowany o możliwości i trybie ubiegania się o świadczenie przedemerytalne. Wskazuje to, iż skarżący nie został pouczony o prawie i sposobie ubiegania się o takie świadczenie. Naruszenie przepisu art.9 kpa przez organ administracji nie może skutkować wydaniem rozstrzygnięcia niekorzystnego dla strony. W sytuacji gdy E. Ś. spełniał warunki do uzyskania świadczenia przedemerytalnego lecz nie został pouczony o możliwości i trybie ubiegania się o nie to nie można odmówić mu przyznania tego świadczenia tylko dlatego, że w dniu 4 czerwca 2002r. nie złożył wniosku o jego przyznanie. Stanowiłoby to bowiem usankcjonowanie naruszenia przez organ administracji przepisu art.9 kpa. W przekonaniu sądu, organ administracji nie pouczając skarżącego o możliwości i sposobie ubiegania się o świadczenie przedemerytalne, w momencie zgłoszenia się przez niego do urzędu pracy, naruszył przepisy art.8 i 9 kpa. Reasumując sąd uznał, iż skarga E. Ś. zasługuje na uwzględnienie. Organy administracji obu instancji naruszyły przepisy prawa materialnego, a mianowicie art.37k ust.1 pkt.2 i art.37l ust.1 ustawy z dnia 14 grudnia 1994r. oraz przepisy art.7, 8 i 9 kpa co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1a i 1c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. sąd uchylił zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Z uwagi na to, iż skarga została uwzględniona, na podstawie art.55 ust.1 ustawy z dnia 11 maja 1995r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym(Dz.U. nr 74 poz.368 z późn. zm.) w związku z art.97 § 1 i 2 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. przepisy wprowadzające ustawę – prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi(Dz.U. nr 153 poz.1271) sąd zasądził od Wojewody [...] na rzecz E. Ś. kwotę 10 złotych tytułem zwrotu kosztów sądowych. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ administracji, po wcześniejszym pouczeniu skarżącego w trybie art.9 kpa, winien ustalić jakie świadczenie chciał on uzyskać zgłaszając się do urzędu zatrudnienia po zakończeniu pracy w P.H.U. A. W zależności od wyniku tego ustalenia organ winien podjąć dalsze czynności w sprawie.