III SA/Łd 325/06

Dnia 31 października 2006 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Irena Krzemieniewska (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska,, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 października 2006 roku sprawy ze skargi P. D. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe 1. uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Naczelnika Urzędu Celnego w P. z dnia [...] nr [...]; 2. orzeka, że zaskarżona decyzja nie podlega wykonaniu do dnia uprawomocnienia się wyroku, 3. zasądza od Dyrektora Izby Celnej w Ł. na rzecz P. D. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. III SA/Łd 325/06 UZASADNIENIE W dniu [...] P.D. dokonał zgłoszenia celnego samochodu osobowego marki AUDI C4, rok produkcji 1992, wnioskując o objęcie towaru procedurą dopuszczenia do obrotu. Do zgłoszenia celnego załączono między innymi rachunek z dnia 14 grudnia 2001 r. określający cenę sprzedaży w/w samochodu na kwotę 1500,00 DEM (766,94 EUR). Decyzją z dnia [...] Dyrektor Urzędu Celnego w Ł. uznał zgłoszenie celne za nieprawidłowe w części dotyczącej wartości celnej. Od decyzji tej odwołał się skarżący. Decyzją z dnia [...] Dyrektor Izby Celnej w Ł. uchylił zaskarżoną decyzję w części dotyczącej podstawy prawnej i utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję w pozostałej części. W uzasadnieniu wskazano, że zgodnie z art. 85 § 1 ustawy z dnia 9 stycznia 1997 r. Kodeks celny (tj. Dz. U. z 2001 r., Nr 75, poz. 802 ze zm.) należności celne przywozowe są wymagalne według stanu towaru i jego wartości celnej w dniu przyjęcia zgłoszenia celnego i według stawek w tym dniu obowiązujących. Wartością celną towarów w rozumieniu art. 23 § 1 Kodeksu celnego jest zaś wartość transakcyjna, to znaczy cena faktycznie zapłacona lub należna za towar sprzedany w celu przywozu na polski obszar celny, ustalana, o ile jest to konieczne z uwzględnieniem art. 30 i art. 31. Jednocześnie podkreślono, że wartość transakcyjna nie może być przyjęta za wartość celną w przypadku gdy organ celny z uzasadnionych przyczyn zakwestionował wiarygodność i dokładność informacji lub dokumentów służących do określenia wartości celnej, które należy dołączyć do zgłoszenia celnego, albo gdy nie zostaną one przedstawione przez zgłaszającego. W świetle tego przepisu wiarygodność faktury (rachunku) obejmuje nie tylko jej autentyczność, ale także wiarygodność podanej w tym dokumencie ceny transakcyjnej. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji podkreślono, że o zakwestionowaniu ceny zawartej w rachunku zadecydował fakt, iż odbiegała ona znacznie od cen zawartych w katalogu notowań pojazdów samochodowych na rynku zagranicznym "Eurotax Schwacke Liste" 12/2001. Wartość celną samochodu organ celny I instancji ustalił na kwotę 9500,00 PLN (2640,21 EUR) na podstawie art. 29 § 1 Kodeksu celnego stosując metodę tzw. "ostatniej szansy". Organ celny podniósł, że zastosowanie metod określonych w art. 25 i 26 Kodeksu celnego jest problematyczne, bowiem znalezienie samochodów o identycznym lub podobnym stopniu zużycia jest niemożliwe. Z kolei metoda ceny jednostkowej towarów identycznych lub podobnych (art. 27 Kodeksu celnego) znajduje zastosowanie wyłącznie w przypadku importu towarów dla celów handlowych. Również metoda wartości kalkulowanej oparta na koszcie produkcji importowanych towarów opisana w art. 28 Kodeksu celnego nie może stanowić podstawy ustalenia wartości celnej używanych samochodów z uwagi na to, że samochody używane nie są produkowane jako takie. Jednocześnie Dyrektor Izby Celnej w Ł. wyjaśnił, że ceny zawarte w katalogu "Eurotax" na podstawie którego ustalono wartość celną sprowadzonego pojazdu są cenami średnimi, zbliżonymi do cen transakcyjnych i odnoszą się do pojazdów używanych i zamortyzowanych. W odniesieniu do zarzutu zawartego w odwołaniu, dotyczącego nieuwzględnienia przez organ I instancji przy ustalaniu wartości sprowadzonego pojazdu jego stanu technicznego Dyrektor Izy Celnej w Ł. wyjaśnił, że z uwagi na zmianę rozporządzenia Ministra Środowiska w sprawie klasyfikacji odpadów jako odpad zostały zaklasyfikowane pojazdy wycofane z eksploatacji – niezarejestrowane lub niezdolne do ruchu. Powyższe przepisy które weszły w życie 24 marca 2001 roku zostały wprowadzone w celu wyeliminowania importu samochodów znacznie uszkodzonych i nadmiernie zużytych. Z dokumentów przedmiotowej sprawy wynika, że sprowadzony pojazd został dopuszczony do ruchu bezwarunkowo. Do zgłoszenia celnego, zgodnie z wymogiem wynikającym z § 234 ust. 1 lit. b Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 7 września 2001r. w sprawie deklaracji skróconych i zgłoszeń celnych (Dz. U. Nr 117, poz. 1250) załączono zaświadczenie o przeprowadzonym z pozytywnym wynikiem badaniu technicznym pojazdu. Zawarte w wyspecjalizowanych wydawnictwach "Eurotax" wartości rynkowe dotyczą pojazdów o przeciętnym stanie technicznym dla danego rocznika oferowanego na polskim rynku. W świetle powyższego przy zastosowaniu do ustalenia wartości celnej metody "ostatniej szansy" nie ma obecnie wskazania do odliczenia od "uśrednionej" wartości rynkowej z katalogu określonego w procencie stopnia uszkodzenia pojazdu, bowiem pojazdy nadmiernie uszkodzone i zużyte nie mogą być objęte procedurą dopuszczenia do obrotu na polskim obszarze celnym, ponieważ zgodnie z rozporządzeniem Ministra Środowiska z dnia 8 marca 2001r. traktowane są jako odpad. Dotyczy to także korekt z tytułu ponadnormatywnego zużycia (w tym przebiegu). Dyrektor Izby Celnej w Ł. wskazał także, że podanie niepełnej podstawy prawnej nie miało wpływu na kwotę ustalonej ostatecznie wartości celnej. W skardze do Naczelnego Sądu Administracyjnego P. D. zarzucił zaskarżonej decyzji naruszenie przepisów art. 23 § 7 i art. 29 Kodeksu celnego poprzez bezpodstawne i nie poparte żadnymi dowodami zakwestionowanie wiarygodności ceny transakcyjnej oraz ustalenie wartości celnej metodą "ostatniej szansy" wynikającą z art. 29 Kodeksu celnego z pominięciem stanu przedmiotowego samochodu oraz metod wskazanych w art. 25 i art. 26 Kodeksu celnego. Wobec powyższego skarżący wniósł o unieważnienie decyzji wydanych przez organy I i II instancji i uznanie zgłoszenia celnego z dnia [...]za prawidłowe oraz spowodowanie zwrotu niesłusznie pobranych należności wraz z odsetkami. Wyrokiem o sygn. 3 I SA/Łd 1894/02 z dnia 6 października 2004 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi uchylił zaskarżoną decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł.. W uzasadnieniu wyroku wskazano, iż okoliczność, że samochód jest sprawny technicznie i posiadane uszkodzenia nie dyskwalifikowały go jako pojazdu mechanicznego, co pozwalało na uzyskanie pozytywnego wyniku badania technicznego, nie oznacza, że organy celne zwolnione były z oceny, czy uszkodzenia i braki samochodu nie miały wpływu na jego cenę transakcyjną. Z zebranych w sprawie dowodów (protokół oględzin pojazdu) wynika, że sprowadzony samochód posiadał uszkodzenia. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi podniósł, że weryfikując podaną przez importera cenę transakcyjną należało więc ocenić, czy niekwestionowane przez organy celne uszkodzenia w pojeździe mieszczą się w granicach przeciętnej dla takich pojazdów z tego rocznika, czy też odbiegają, a w konsekwencji - czy podana na fakturze cena zakupu tego pojazdu w sposób nieuzasadniony odbiega od przeciętnych cen podobnych pojazdów. Sprawne techniczne i dopuszczone do ruchu pojazdy mogą bowiem mieć różną wartość ze względu na różnice w wyposażeniu czy w uszkodzeniu karoserii, co jednak nie kwalifikuje ich jako niezdolne do ruchu. Biorąc pod uwagę ocenę prawną i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu Sądu decyzją nr [...] z dnia 28 stycznia 2005 r. Dyrektor Izby Celnej w Ł. uchylił w całości decyzję Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. nr [...] z dnia [...] i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Ponownie rozpoznając sprawę organ celny I instancji przesłuchał stronę i świadka oraz powołał biegłego rzeczoznawcę. Decyzją nr [...] z dnia [...] Naczelnik Urzędu Celnego w P. uznał zgłoszenie celne nr [...] z dnia [...] za nieprawidłowe w części elementów zawartych w tym zgłoszeniu celnym. Wartość celna zaimportowanego samochodu została ustalona na podstawie art. 29 § 1 w związku z art. 23 § 7 Kodeksu celnego na kwotę 5.715,00 PLN (1.588,41 EUR). Od decyzji tej skarżący wniósł odwołanie. Dyrektor Izby Celnej w Ł. decyzją nr [...] z dnia [...] utrzymał zaskarżoną decyzję w mocy. Organ odwoławczy podzielił stanowisko Naczelnika Urzędu Celnego i wskazał, iż organ I instancji miał podstawy do odmówienia wiarygodności ceny transakcyjnej wskazanej w fakturze oraz ponownego ustalenia wartości celnej. Porównanie bowiem ceny transakcyjnej towaru przedstawionego do odprawy celnej z cenami wynikającymi z katalogów motoryzacyjnych dla tego rodzaju samochodów w pełni uzasadniało zakwestionowanie jej wiarygodności i podjęcie czynności mających na celu ustalenie wartości celnej jedną z metod zastępczych ustalania wartości celnej. Na powyższą decyzję P.D. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego żądając uchylenia zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej W uzasadnieniu zarzucił naruszenie art. 23 § 1 Kodeksu celnego, bezzasadne zastosowanie art. 23 § 7 Kodeksu celnego, jak również naruszenie art. 65 § 4 i 85 § 1 Kodeksu celnego oraz art. 122 Ordynacji podatkowej. W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Celnej w Ł. nie podzielił zarzutów skarżącego i wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest zasadna. Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny bada legalność zaskarżonej decyzji czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie stosownie do art. 145 § 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ) podlega uchyleniu jeżeli sąd stwierdzi : a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. W przedmiotowej sprawie Sąd stwierdził, iż doszło do naruszenia przez organ przepisów prawa materialnego, a to art. 65 § 4 § 5 kodeksu celnego i miało to wpływ na wynik sprawy. Jest bezsporne w przedmiotowej sprawie, iż zgłoszenie celne miało miejsce [...] Organ celny I instancji wydał decyzję o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w dniu 22 stycznia 2002 r. Organ II instancji utrzymał w mocy tę decyzję decyzją z dnia 9 września 2002 r. Skargę do Naczelnego Sądu Administracyjnego skarżący wniósł 14 października 2002 r. W dniu 10 sierpnia 2003 r weszła w życie ustawa z dnia 23 kwietnia 2003 r o zmianie ustawy – kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( DZ. U. nr 120 poz. 1122). Z art. 3 tej ustawy wynika iż postępowania wszczęte i niezakończone ostatecznie przed dniem wejścia w życie tej ustawy podlegają rozpatrzeniu według przepisów dotychczasowych, z zastrzeżeniem ust. 2. ( ust. 1 ) Do postępowań wszczętych i niezakończonych ostatecznie przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, dotyczących uznania zgłoszenia celnego za nieprawidłowe, zwrotów lub umorzeń określonych przepisami działu V tytułu VII ustawy zmienianej w art. 1 oraz wyznaczenia lub uznania miejsca, w którym mogą być dokonywane czynności przewidziane przepisami prawa celnego, stosuje się przepisy ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.( ust. 2 ) . Wojewódzki Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 6 października 2004 r uchylił decyzję organu II instancji. W dniu 23 stycznia 2005 r upłynął 3 –letni termin do wydania decyzji przez organ I instancji. Organ II instancji decyzją z dnia 28 stycznia 2005 r uchylił decyzję organu I instancji z dnia 22 stycznia 2002 r i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia. Organ I instancji wydał decyzję o uznaniu zgłoszenia celnego za nieprawidłowe w dniu [...] Organ II instancji utrzymał tę decyzję w mocy decyzją z dnia 15 maja 2006 r. Organ I instancji w decyzji z dnia [...] odniósł się do terminu zawartego w art. 65 § 5 kodeksu celnego stwierdzając, iż wprawdzie w dniu wydawania tej decyzji upłynął termin trzyletni wskazany w tym przepisie, lecz treść przepisu art. 65 § 5 a kodeksu celnego pozwala organowi zastosować w tym przypadku art. 230 § 5 i 6 kodeksu celnego , a zatem trzyletni termin do wydania decyzji w trybie art. 65 § 4 kodeksu celnego uległ zawieszeniu w dniu 19 lutego 2002 r ( data wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji ) i biegł dalej do od dnia 16 września 2002 r, ( data doręczenia decyzji organu II instancji ). Następnie termin ten uległ zawieszeniu z dniem 14 października 2002 r ( data wniesienia skargi do NSA) i biegł dalej z dniem 10 listopada 2004 r.( data doręczenia wyroku WSA organowi celnemu). Stanowisko takie nie jest zasadne. Należy bowiem mieć na uwadze, iż art. 65 § 5 a kodeksu celnego został dodany przez art. 1 pkt.2 lit. b ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r o zmianie ustawy – kodeks celny oraz o zmianie ustawy o Służbie Celnej ( DZ. U. nr 120 poz. 1122) zmieniającej ustawę kodeks celny z dniem 10 sierpnia 2003r. W tym dniu postępowanie w przedmiocie uznania zgłoszenia celnego było zakończone decyzją ostateczną z dnia 9 września 2002 r. i skarga oczekiwała w Sądzie na rozpoznanie. Podkreślenia wymaga, iż ustawodawca pojęcie "wszczęte i niezakończone ostatecznie" odnosi do postępowań, a zatem do postępowań administracyjnych, a nie do postępowań przed sądami administracyjnymi. Nawet zatem uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny decyzji organu II instancji z dnia 9 września 2002 r. nie powodowało możliwości zastosowania przez organy celne w następstwie tego uchylenia art. 3 ust. 2 cyt. ustawy z dnia 23 kwietnia 2003 r. bowiem ustawa ta nie miała zastosowania do postępowań zakończonych ostatecznie przed dniem jej wejścia w życie. Brak było zatem podstaw do uznania, iż bieg terminów ulegał zawieszeniu w okresach podanych przez organ I instancji w decyzji z dnia [...] Na marginesie tej sprawy dodać należy, iż organ obliczając okresy w których bieg terminu ulegał zawieszeniu wliczał terminy sprzed wejścia w życie ustawy, co było także niezasadne, a przede wszystkim sprzeczne z zasadą lex retro non agit. Podsumowując stwierdzić należy, iż interpretacja przepisów dokonana przez organy celne obu instancji była nieprawidłowa . Decyzja organu I instancji została wydana po upływie terminu z art. 65 § 5 kodeksu celnego. Skutkuje to koniecznością uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz.1270 ). Sąd uznał przy tym, iż dla końcowego załatwienia sprawy niezbędne jest również uchylenie decyzji organu I instancji na podstawie art. 135 tej ustawy. Sąd uznał jednocześnie, iż nie zachodzą przesłanki wskazane w art. 145 § 1 pkt. 2 tej ustawy uzasadniające stwierdzenie nieważności decyzji organów obu instancji. Naruszenie prawa nie miało w tym wypadku charakteru rażącego. Dokonana przez organy wykładnia przepisu przejściowego była nieprawidłowa, ale nie może być uznana za pozostającą w oczywistej sprzeczności z treścią normy prawnej. Oceniając legalność zaskarżonej decyzji i decyzji ją poprzedzającej stwierdzić należy, iż nawet gdyby 3 – letni termin do wydania decyzji przez organ celny nie minął, to i tak skarga byłaby zasadna z tego powodu, iż organy celne naruszyły także art. 121,122,187 i 191 ustawy Ordynacja podatkowa i mogło to mieć wpływ na wynik sprawy. Za zasadne bowiem należy uznać także zarzuty skarżącego dotyczące niewyjaśnienia przez organy celne z jakich przyczyn w decyzji z dnia 22 stycznia 2002 r organ celny dokonując kalkulacji wartości celnej obniżył otrzymaną kwotę o 35 % cła , a w zaskarżonej decyzji takiego odliczenia nie dokonał. Wyjaśnienia organu, a nie tylko stwierdzenia wymagał fakt, czy wprowadzenie z dniem 1 stycznia 2002 r. 0% obniżonej stawki celnej spowodowało, że cło przestało być elementem cenotwórczym podlegającym odliczeniu od wartości bazowej samochodów stanowiących punkt odniesienia dla samochodów dla których ustalana jest wartość celna. Przedstawione przez organy celne stwierdzenia w tym zakresie zarówno w decyzji organu I jak i II instancji uznać należy za niewystarczające, zwłaszcza w świetle załączonego dowodu w postępowaniu sądowym przy piśmie z dnia 6 października 2006 r. Z wyjaśnienia rzeczoznawcy wynika bowiem, iż w wartości rynkowej brutto mieszczą się wszystkie elementy cenotwórcze w tym cło. Stanowisko organu jest zatem sprzeczne z opinią rzeczoznawcy. Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a i c i 152 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270) orzekł jak w sentencji. O kosztach rozstrzygnięto stosownie do art. 200 tej ustawy. .