III SA/Łd 328/24

Dnia 17 września 2024 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Paweł Dańczak Sędziowie: Sędzia WSA Anna Dębowska Sędzia WSA Agnieszka Krawczyk (spr.) po rozpoznaniu w dniu 17 września 2024 roku na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym sprawy ze skargi B. K. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi z dnia 12 kwietnia 2024 roku Nr 1001-IUCKOD-3.4812.35.2024.2 w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy 1/ uchyla zaskarżone postanowienie; 2/ zasądza od Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Łodzi na rzecz B.K. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. [pic] Postanowieniem z dnia 12 kwietnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Łodzi (dalej: DIAS) stwierdził niedopuszczalność wniosku B. K. (dalej: skarżący) z dnia 11 marca 2014 r., zakwalifikowanego przez organ jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy zakończonej zawiadomieniem DIAS z dnia 4 marca 2024 r. o pozostawieniu sprzeciwu z dnia 30 stycznia 2024 r. bez rozpoznania. W uzasadnieniu DIAS wyjaśnił, że pismem z dnia 17 stycznia 2024 r. wezwał skarżącego do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł na podstawie art. 37ge ustawy z dnia 27 października 1994 r. o autostradach płatnych oraz o Krajowym Funduszu Drogowym, w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2023 r. (t.j. Dz.U. z 2022 r. poz. 2483 ze zm., dalej: ustawa o autostradach). Wezwanie wystawione zostało w związku z naruszeniem obowiązku wniesienia opłaty za przejazd na płatnym odcinku autostrady A2 miejsce: węzeł K. w dniu 2 maja 2023 r. pojazdu o łącznej dopuszczalnej masie całkowitej poniżej 3,5 tony, o nr rejestracyjnym [...], którego skarżący był właścicielem w dniu odnotowania naruszenia. Przejazd tym pojazdem zarejestrowany został przez urządzenie kontrolne Systemu Poboru Opłaty Elektronicznej Krajowej Administracji Skarbowej (SPOE KAS) w dniu 2 maja 2023 r. o godz. 23:36 jako przejazd bez uiszczonej opłaty za przejazd autostradą. Wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej doręczone zostało w dniu 22 stycznia 2024 r. W dniu 30 stycznia 2024 r. skarżący przysłał pocztą kserokopię umowy najmu pojazdu z dnia 30 kwietnia 2023 r. Z uwagi na to, że dokument ten został wysłany przed upływem terminu do wniesienia sprzeciwu od wezwania do wniesienia opłaty dodatkowej, DIAS potraktował tę korespondencję jako sprzeciw i pismem z dnia 6 lutego 2024 r. wezwał skarżącego do uzupełnienia jego braków formalnych z pouczeniem, że nieusunięcie tych braków w terminie 7 dni od dnia doręczenia wezwania spowoduje pozostawienie sprzeciwu bez rozpoznania. Wezwanie to zostało doręczone w dniu 13 lutego 2024 r. Wobec tego, że braki formalne sprzeciwu nie zostały przez skarżącego uzupełnione w wyznaczonym terminie, zawiadomieniem z dnia 4 marca 2024 r. organ poinformował skarżącego o pozostawieniu sprzeciwu bez rozpoznania. Zawiadomienie to zostało doręczone skarżącemu w dniu 8 marca 2024 r. W dniu 14 marca 2024 wpłynęło do organu pismo od skarżącego, nadane na poczcie w dniu 11 marca 2024 r., w którym poinformował on, że nie otrzymał wezwania do uzupełnienia braków formalnych i ponownie przysłał umowę najmu pojazdu. Wyjaśnił również, że nie on jechał bez biletu, lecz osoba wskazana w umowie najmu i wezwał organ do nałożenia kary na odpowiednią osobę. To pismo DIAS potraktował jako wniosek o ponowne rozparzenie sprawy zakończonej zawiadomieniem o pozostawieniu sprzeciwu bez rozpoznania, po czym stwierdził niedopuszczalność tego wniosku. Jak wyjaśnił, "Pana pismo z 11-03-2024, będące wnioskiem o ponowne rozpatrzenie sprawy, nie mogło wywołać żadnych skutków prawnych, ponieważ sprawa została zakończona w drodze czynności materialnotechnicznej poprzez wydanie zawiadomienia na podstawie art. 64 § 2 KPA o pozostawieniu podania bez rozpoznania, od którego nie przysługuje żaden środek zaskarżenia przewidziany w KPA. Zawiadomienie o pozostawieniu podania bez rozpoznania nie stanowi bowiem ani decyzji, na którą służy odwołanie lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy (art. 127 § 1 i § 3 KPA) ani nie stanowi postanowienia, na które służy zażalenie, gdy kodeks tak stanowi (art. 141 § 1 KPA)". Postanowienie zostało doręczone skarżącemu w dniu 18 kwietnia 2024 r. Pismem nadanym na poczcie w dniu 23 kwietnia 2024 r. skarżący złożył skargę na to postanowienie do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze zarzucił, że nie on był we władaniu pojazdu Mercedes o nr rejestracyjnym [...], na co przedstawił dowody, w związku z czym stwierdził, że to nie on powinien być ukarany. Wniósł o ponowne przeprowadzenie postępowania i indywidualne podejście do jego sprawy, gdyż – jak podkreślił – nałożenie kary na osobę, która nie popełniła wykroczenia, jest niezgodne z prawem. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje. Skarga zasługiwała na uwzględnienie, lecz z innych przyczyn niż w niej podniesione. Uwzględnienie skargi przez sąd administracyjny pierwszej instancji z innych przyczyn, niż podniesione w skardze, jest możliwe z uwagi na brzmienie art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 – dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, "sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (...)". Oznacza to, że "Sąd nie jest związany przy kontroli zaskarżonego aktu administracyjnego, zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą, czyli inaczej mówiąc nie jest związany granicami skargi. To zaś oznacza, że skarga sądowoadministracyjna jest impulsem dla Sądu dla dokonania oceny legalności zaskarżonego doń aktu w pełnym zakresie niezależnie od podniesionych w skardze zarzutów" (wyrok NSA z dnia 6 lipca 2005 r., OSK 1644/04, CBOSA). Innymi słowy, zaskarżony do sądu akt administracyjny może być uchylony z powodów, o których w skardze nie wspomniano, a które Sąd sam ocenił jako stanowiące ku temu podstawę w świetle art. 145 § 1 p.p.s.a. Zgodnie z tym przepisem, "sąd uwzględniając skargę na (...) postanowienie: 1) uchyla (...) postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność (...) postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie (...) postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach". W tej sprawie zaistniała podstawa uchylenia zaskarżonego postanowienia, o której mowa w art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a., bowiem przy jego wydaniu doszło do innego (niż naruszenie prawa materialnego i naruszenie prawa stanowiące podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego) naruszenia przepisów postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Zaskarżone postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy zostało wydane na podstawie art. 134 k.p.a. Przepis ten stanowi, że "organ odwoławczy stwierdza w drodze postanowienia niedopuszczalność odwołania". Z mocy art. 127 § 3 k.p.a., przepis ten ma odpowiednie zastosowanie do wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W tej sprawie organ uznał, że pismo skarżącego z dnia 11 marca 2024 r. (k. 26 akt adm.) stanowiło taki właśnie wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Po takiej jego kwalifikacji organ ocenił go jako niedopuszczalny z uwagi na uprzednie zakończenie sprawy czynnością materialno-techniczną w postaci pozostawienia bez rozpoznania sprzeciwu skarżącego z dnia 30 stycznia 2024 r. od wezwania DIAS z dnia 17 stycznia 2024 r. Przypomnijmy, że takie wezwanie do uiszczenia opłaty dodatkowej w wysokości 500 zł za naruszenie obowiązku wniesienia opłaty za przejazd autostradą (k. 8 akt adm.) zostało skarżącemu doręczone zastępczo (do rąk dorosłego domownika) w dniu 22 stycznia 2024 r. (zwrotne potwierdzenie odbioru – k. 7 akt adm.). W wezwaniu znalazło się pouczenie, że skarżący może wnieść sprzeciw w ciągu 14 dni od doręczenia wezwania wraz z informacją, co sprzeciw powinien zawierać. Tego samego dnia – 22 stycznia 2024 r. – skarżący wysłał na adres mailowy DIAS ([email protected]) wiadomość o treści "proszę o potwierdzenie obciążenia karą osoby, która była we władaniu pojazdu" (wydruk – k. 10 akt adm.). Do wiadomości załączono umowę najmu pojazdu z dnia 30 kwietnia 2023 r., zawartą między skarżącym a M. Ż., dotyczącą samochodu Mercedes nr rej. [...], na czas od 30 kwietnia do 3 maja 2023 r. (umowa – k. 9 akt adm.). W reakcji na tę wiadomość DIAS pozostawił pismo skarżącego bez rozpoznania (zawiadomienie z dnia 29 stycznia 2024 r. – k. 12 akt adm.) wskazując, że pismo wniesione na adres poczty elektronicznej organu administracji publicznej pozostawia się bez rozpoznania (art. 63 § 1 zd. 3 k.p.a.). Pismo organu zostało wysłane na adres mailowy, z którego wiadomość otrzymano ([...]). Następnie skarżący przesłał do organu drogą pocztową (5 lutego 2024 r., a więc w ostatnim dniu terminu na wniesienie sprzeciwu) umowę najmu, którą uprzednio załączył do wiadomości mailowej (k. 15 akt adm.). Organ uznał przesyłkę za sprzeciw, jednak dotknięty brakami formalnymi, w związku z czym wezwał do ich usunięcia w terminie 7 dni od doręczenia wezwania (wezwanie z dnia 6 lutego 2024 r. k. 17 akt adm.). W aktach nie ma zwrotnego potwierdzenia odbioru tego wezwania. Brak dowodu doręczenia wezwania nie przeszkodził organowi w postawieniu sprzeciwu bez rozpoznania (zawiadomienie z dnia 4 marca 2024 r. – k. 20 akt adm.). W uzasadnieniu zawiadomienia o pozostawieniu sprzeciwu bez rozpoznania wskazano – nie wiadomo na jakiej podstawie – że wezwanie skarżącemu zostało doręczone 13 lutego 2024 r., a więc termin na usunięcie braków formalnych sprzeciwu minął bezskutecznie 20 lutego 2024 r., co miało uzasadniać pozostawienie sprzeciwu bez rozpoznania. Sąd stwierdza, że istnieją poważne wątpliwości co do skuteczności czynności materialno-technicznej, jaką niewątpliwie jest pozostawienie sprzeciwu bez rozpoznania. Organ nie posiadał bowiem dowodów na okoliczność doręczenia skarżącemu wezwania do usunięcia braków sprzeciwu, a mimo to zastosował rygor przewidziany w tym wezwaniu w postaci pozostawienia sprzeciwu bez rozpoznania. Co więcej, skarżący kwestionował fakt doręczenia mu tego wezwania. W piśmie z dnia 14 marca 2024 r. (k. 26 akt adm.) skarżący stwierdził: "informuję, że nie otrzymałem pisma w lutym o uzupełnienie". Fakt doręczenia wezwania był więc sporny. Jak wiadomo, to do organu należy wykazanie podstaw faktycznych do zastosowania określonej normy prawnej. Podstawą faktyczną pozostawienia sprzeciwu bez rozpoznania z powodu nieusunięcia jego braków formalnych jest udowodnienie, że wezwanie do usunięcia tych braków zostało skarżącemu skutecznie doręczone, a tego organ nie wykazał. Wprawdzie wystosował do Poczty Polskiej pismo o udzielenie informacji (pismo z dnia 21 marca 2024 r. - k. 28 akt adm.), w którym wskazał, że wystosowano do skarżącego pismo nadane w dniu 7 lutego 2024 r., lecz "do dnia dzisiejszego nie otrzymaliśmy zwrotnego potwierdzenia odbioru wraz z datą odebrania przesyłki i informacją, czyj podpis widnieje na zwrotnym potwierdzeniu odbioru". Dodano, że na stronie emonitoring.poczta-polska.pl widnieje informacja, że przesyłka została doręczona 13 lutego 2024 r., jednak – jak wskazano – adresat pisma twierdzi, że go nie otrzymał. Wynika z tego wyraźnie, że organ zdawał sobie sprawę, w jaki sposób należy wykazać fakt doręczenia. Musi to być dowód przewidziany w przepisach k.p.a. (art. 42-44 k.p.a.). W przepisach tych nie przewidziano, by wydruk ze strony śledzenia przesyłek mógł być takim dowodem. Dlatego też trudno uznać za niewystarczające wyjaśnienie Poczty Polskiej zawarte w piśmie z dnia 27 marca 2024 r. (k. 30 akt adm.), że przesyłka została doręczona skarżącemu 13 lutego 2014 r. Informacja ta została podana bowiem "na podstawie systemu śledzenia przesyłek", czyli tego samego źródła, na którym oparł się organ. Tymczasem, jak wskazuje się w orzecznictwie sądowym, "dołączenie do akt wydruku elektronicznego śledzenia przesyłek Poczty Polskiej, nie może stanowić podstawy do oceny prawidłowości doręczenia, zwłaszcza przy konsekwentnej postawie strony, która wskazuje, że nie było awizowania przesyłki" (prawomocny wyrok WSA w Warszawie z dnia 4 listopada 2015 r., VII SA/Wa 295/15, CBOSA). W orzecznictwie sądowym wskazuje się także, kiedy pismo Poczty Polskiej można uznać za dokument urzędowy. Zwraca się uwagę, że "okoliczności dotyczące sposobu, w jaki adresat został zawiadomiony o nadejściu przesyłki oraz gdzie i w jakim terminie może ją odebrać, nie mogą nasuwać wątpliwości i muszą wynikać z materiału dowodowego sprawy, a przede wszystkim z tzw. zwrotnego potwierdzenia odbioru dołączonego do doręczanej przesyłki, gdyż to na nim powinna znajdować się adnotacja doręczyciela o dopełnieniu wszystkich wskazanych przez powołane przepisy warunków pozwalających na stwierdzenie skuteczności doręczenia", czego "nie może zmienić wydruk ze strony internetowej Poczty Polskiej, tzw. śledzenie przesyłki, gdyż informacja w nim zawarta nie została ustalona w postępowaniu reklamacyjnym, o którym mowa w art. 92 ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe. Tym samym w tej sprawie nie można uznać tego wydruku za dokument urzędowy w zakresie poprawności doręczenia przesyłki, w rozumieniu art. 76 § 1 k.p.a. Wydruku tego nie można także uznać za inny dopuszczalny dowód w świetle art. 75 § 1 k.p.a., gdyż w konsekwencji oznaczałoby to - w tym przypadku - obejście ww. przepisów prawa w zakresie zasad doręczania przesyłek. Wydruk ten stanowiłby w istocie jedyny dowód na okoliczność dwukrotnego awizowania przesyłki skierowanej do skarżącego, a nie dowód towarzyszący, potwierdzający niejako inne ustalenia faktyczne poczynione na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego" (wyrok NSA z dnia 7 maja 2020 r., I OSK 920/19, CBOSA). W rozpoznanej sprawi pismo Poczty Polskiej było wydane w trybie skargowym (nie reklamacyjnym). Rzutuje to bezpośrednio na ocenę prawidłowości stwierdzenia niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. Powstaje pytanie, czy można uczynić to skutecznie w sytuacji, gdy czynność pozostawienia podania bez rozpoznania nie była skuteczna. Zdaniem Sądu, odpowiedź na to pytanie powinna być przecząca. Nie to jest jednak powodem uchylenia zaskarżonego postanowienia, ale ustalenia w powyższym zakresie były konieczne dla dalszych wywodów. Otóż skarżący – już po pozostawieniu jego sprzeciwu bez rozpoznania, o czym został zawiadomiony pismem z dnia 4 marca 2024 r., doręczonym mu w dniu 8 marca 2024 r.– złożył do organu drogą pocztową w dniu 14 marca 2024 r. pismo, w którym oprócz wspomnianej informacji o nieotrzymaniu wezwania do usunięcia braków formalnych sprzeciwu przesłał umowę najmu pojazdu oraz wskazał, że nie on jechał bez biletu tylko M. Ż., w związku z czym skarżący wezwał organ do wymierzenia kary właściwej osobie. To właśnie pismo organ potraktował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, który następnie został uznany za niedopuszczalny jako nieprzysługujący w sprawie zakończonej pozostawieniem sprzeciwu bez rozpoznania. W działaniu organu tkwił jednak zasadniczy błąd, wynikający ze zignorowania przewidzianej w art. 8 § 1 k.p.a. zasady zaufania. Zgodnie z tym przepisem, "organy administracji publicznej prowadzą postępowanie w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej, kierując się zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania". W rozpoznanej sprawie organ naruszył tę zasadę w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bowiem pismo skarżącego zakwalifikował jako wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, by następnie uznać ów wniosek za niedopuszczalny (art. 134 w zw. z art. 64 § 2 k.p.a.). Organ tymczasem powinien działać w sposób budzący zaufanie strony do władzy publicznej, a to oznaczało, że powinien był (przy przyjętym przezeń założeniu, że pozostawienie podania bez rozpoznania było skuteczne) rozważyć inną kwalifikację pisma skarżącego. Jak wiadomo, od pozostawienia podania (sprzeciwu) bez rozpoznania rzeczywiście nie przysługuje odwołanie, czy wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Ale organ powinien był wiedzieć (i poinformować o tym skarżącego), że stosownie do uchwały NSA z dnia 3 września 2013 r., I OPS 2/13, "Na pozostawienie podania bez rozpoznania (art. 64 § 2 K.p.a.) przysługuje skarga na bezczynność organu, stosownie do art. 3 § 2 pkt 8 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.)" (ONSAiWSA 2014, nr 1, poz. 2), a wcześniej ponaglenie, o którym mowa w art. 37 k.p.a. Zgodnie bowiem z art. 52 § 1 p.p.s.a., "skargę można wnieść po wyczerpaniu środków zaskarżenia, jeżeli służyły one skarżącemu w postępowaniu przed organem właściwym w sprawie (...)". Według § 2 tego artykułu, "przez wyczerpanie środków zaskarżenia należy rozumieć sytuację, w której stronie nie przysługuje żaden środek zaskarżenia, taki jak (...) ponaglenie, przewidziany w ustawie". Organ administracji publicznej działający zgodnie z zasadą zaufania nie może kwalifikować pism stron w sposób, który z góry skazuje te pisma na niepowodzenie – a tak było w rozpoznanej sprawie. Organ – zamiast rozważyć kwalifikację pisma skarżącego jako ponaglenia lub skargi do sądu administracyjnego, a jeśli miał wątpliwości – ustalić intencje skarżącego wzywając go do wyjaśnienia charakteru pisma – wybrał opcję dla skarżącego najmniej korzystną, a właściwie z góry skazującą jego działania na porażkę. Nie można inaczej ocenić czynności organu kwalifikującego pismo, w którym skarżący domaga się uwzględnienia jego racji, jako środka niedopuszczalnego, tylko po to, by następnie taką niedopuszczalność stwierdzić. Tymczasem, co wynika z wcześniejszych wywodów, odmienna kwalifikacja pisma skarżącego, np. uznanie go za ponaglenie (art. 37 k.p.a.), czy skargę na bezczynność (art. 3 § 2 pkt 8 w zw. z pkt 1 p.p.s.a.), umożliwiłoby skarżącemu obronę na drodze administracyjnej (ponaglenie), lub sądowej (skarga do sądu administracyjnego), ku czemu miał on pełne podstawy zarzucając nieskuteczność doręczenia wezwania do usunięcia braków formalnych sprzeciwu, co w konsekwencji czyniłoby wysoce prawdopodobnym uznanie we właściwym trybie za bezskuteczną czynność pozostawienia sprzeciwu bez rozpoznania. Organ pozbawił skarżącego możliwości takiej obrony, czego Sąd zaakceptować nie może. Tym samym Sąd stwierdza, że postanowienie organu było wynikiem naruszenia prawa procesowego (art. 8 k.p.a. w zw. art. 134 k.p.a.) w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co uzasadniało jego uchylenie na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. W razie bowiem odmiennej kwalifikacji pisma skarżącego (potraktowanego inaczej niż wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy) wynik sprawy mógłby być – i prawdopodobnie byłby – inny, w szczególności nie byłoby miejsca na postanowienie o stwierdzeniu niedopuszczalności wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy. W ponownie prowadzonym postępowaniu organ poczyni stosowne ustalenia co do charakteru pisma skarżącego z dnia 14 marca 2024 r. – wątpliwości w tym zakresie albo rozstrzygnie je na korzyść skarżącego (art. 8 k.p.a.), albo wezwie skarżącego do wyjaśnienia jego intencji (pouczając go o skutkach ewentualnych opcji). Następnie nada temu pismu właściwy bieg. W tym stanie rzeczy orzeczono jak w sentencji. O zwrocie kosztów postępowania sądowego stronie skarżącej orzeczono na podstawie art. 200 ("W razie uwzględnienia skargi przez sąd pierwszej instancji przysługuje skarżącemu od organu, który wydał zaskarżony akt (...) zwrot kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw"), art. 205 § 1 ("Do niezbędnych kosztów postępowania prowadzonego przez stronę osobiście (...), zalicza się poniesione przez stronę koszty sądowe (...)"), art. 209 ("wniosek strony o zwrot kosztów sąd rozstrzyga w każdym orzeczeniu uwzględniającym skargę (...)") oraz art. 210 § 2 p.p.s.a. (w przypadku orzekania na posiedzeniu niejawnym, gdy strona nie jest reprezentowana przez adwokata, radcę prawnego, doradcę podatkowego lub rzecznika patentowego, o kosztach należnych stronie sąd orzeka z urzędu). ds