III SA/Łd 329/05

Dnia 12 września 2005 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.), Asesor WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant asystent sędziego Paweł Pijewski, po rozpoznaniu w dniu 7 września 2005 roku na rozprawie sprawy ze skargi M. Ś. na decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] Nr [...] znak [...] w przedmiocie choroby zawodowej uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...]. nr [...]. III SA/Łd 329/05 U Z A S A D N I E N I E Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. działając na podstawie art. 12 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 14 marca 1985 r. o Państwowej Inspekcji Sanitarnej ( Dz. U. z 1998 r. Nr 90, poz. 575 ze zm. ), rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65 poz. 294 ze zm. ) w związku z § 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 30 lipca 2002 r. w sprawie wykazu chorób zawodowych, szczegółowych zasad postępowania w sprawach zgłaszania podejrzenia, rozpoznawania i stwierdzania chorób zawodowych oraz podmiotów właściwych w tych sprawach ( Dz. U. Nr 132 poz. 1115) i art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a., po rozpoznaniu odwołania M. Ś., utrzymał w mocy decyzję Nr [...] Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł. z dnia [...] orzekającą o braku podstaw do uznania odbiorczego ubytku słuchu typu pozaślimakowego ucha lewego, mieszanego ubytku słuchu ucha prawego i obustronnych zmian pozapalnych ucha środkowego jako chorobę zawodową . Jak wynika z dokumentów znajdujących się w załączonych aktach administracyjnych, rozstrzygnięcia organów administracji były już dwukrotnie uchylane przez Naczelny Sąd Administracyjny. W sprawie choroby zawodowej M. Ś. wydane zostały orzeczenia lekarskie o braku podstaw do rozpoznania klinicznego choroby zawodowej przez Poradnię Medycyny Pracy Obwodu Lecznictwa Kolejowego w Ł. ( orzeczenie z [...]. ) oraz w trybie odwoławczym przez Centrum Naukowe Medycyny Kolejowej w W. ( orzeczenie z dnia [...]), a następnie w dniu [...] została wydana decyzja o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej przez Obwodowego Inspektora Sanitarnego PKP w Ł. , utrzymana w mocy przez Okręgowego Inspektora Sanitarnego PKP w Ł. decyzją z dnia [...]. Naczelny Sąd Administracyjny w W. wyrokiem z dnia 5 grudnia 1997 r w sprawie ISA 690 /97 uchylił decyzje organów obu instancji z powodu nie wyjaśnienia wszystkich okoliczności. Ponowne orzeczenie lekarskie o braku podstaw do rozpoznania klinicznego choroby zawodowej wydane zostało przez Okręgową Poradnię Medycyny Pracy Obwodu Lecznictwa Kolejowego Nr 1 w W. ( orzeczenie Nr [...] z [...].) stwierdzało, ono u skarżącego niedosłuch mieszany obustronny oraz zmiany w obrębie obu błon bębenkowych po przebytym zapaleniu uszu. [...] organ I instancji wydał ponownie decyzję o braku podstaw do stwierdzenia choroby zawodowej, a organ odwoławczy utrzymał tę decyzję w mocy. Wyrokiem z dnia 13 grudnia 2002 r Naczelny Sąd Administracyjny Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi w sprawie II SA/Łd 1075/99 ponownie uchylił decyzje organów sanitarnych obu instancji. Jako podstawę prawną swojego rozstrzygnięcia Sąd wskazał art. 22 ust. 1 pkt 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r. o Naczelnym Sądzie Administracyjnym. Sąd wskazał, że za całkowicie nieuzasadnione należy uznać stanowisko Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł., że zgodnie z wytycznymi metodologicznymi w sprawie rozpoznawania chorób zawodowych wydanymi przez Ministerstwo Zdrowia – Departament Inspekcji Sanitarnej nie można rozpoznać choroby zawodowej po upływie 5 lat od ustania przyczyn narażenia na nią. Sąd stwierdził, że w przepisach prawa powszechnie obowiązującego brak jest jakiejkolwiek podstawy prawnej do przyjmowania, iż po upływie 5 lat nie może być stwierdzona choroba zawodowa. Podkreślił, że dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji podstawowe znaczenie musi mieć stanowisko zawarte w wyroku Sądu Najwyższego z 28 czerwca 2000 r III RN 202/99, OSNAPU 2001 Nr 8, poz. 252, zgodnie z którym stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu wywołanego działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy nie ma znaczenia. Podzielając ten pogląd Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z którego wynika, iż u skarżącego nastąpiło uszkodzenie słuchu , skargę należało uznać za zasługującą na uwzględnienie. Rozpoznając ponownie sprawę Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. przeprowadził ponownie dochodzenie epidemiologiczne , a następnie wystąpił do Poradni Chorób Zawodowych o wydanie orzeczenia lekarskiego w sprawie choroby zawodowej M. Ś.. W dniu [...] Przychodnia Konsultacyjno – Diagnostyczna Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy – Poradnia Chorób Zawodowych wydała orzeczenie Nr [...] o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej. W wyniku odwołania wniesionego przez M. Ś., orzeczenie lekarskie ( Nr [...]) o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej wydał następnie w [...] Instytut Medycyny Pracy . Decyzją Nr [...] z dnia [...] Państwowy Powiatowy Inspektor Sanitarny w Ł. stwierdził u M. Ś. - zatrudnionego od 1 grudnia 1963 r. do 27 marca 1964 r. i od 1 czerwca 1967 r. do 4 marca 1991 r. w A Ł. ( obecnie B S.A. Zakład [...] w Ł.) na stanowisku maszynisty pojazdów trakcji elektrycznej – brak podstaw do uznania odbiorczego ubytku słuchu typu pozaślimakowego ucha lewego, mieszany ubytek słuchu ucha prawego, obustronne zmiany pozapalne ucha środkowego jako chorobę zawodową. Zaskarżoną decyzją Nr [...] Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu organ odwoławczy wskazał, że zgodnie z § 1 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18.11.1983 r. w sprawie chorób zawodowych, które stanowi podstawę prawną do rozpatrzenia sprawy, za chorobę zawodową uważa się chorobę określoną w załączniku do rozporządzenia, jeżeli była ona spowodowana zatrudnieniem w warunkach narażających na jej powstanie. Do stwierdzenia choroby zawodowej przez właściwego inspektora sanitarnego konieczne jest orzeczenie o chorobie zawodowej wydane przez uprawnioną jednostkę organizacyjną służby zdrowia. Z analizy przebiegu zatrudnienia i narażenia zawodowego wynika, że skarżący był zatrudniony w latach 1963-1964 na stanowisku palacza parowozu, a latach 1968-1991 na stanowisku maszynisty trakcji elektrycznej w narażeniu na hałas. Organ sanitarny wyjaśnił, że w związku z wyrokiem NSA z dnia 13 grudnia 2002 r M. Ś. został ponownie dwukrotnie poddany badaniom specjalistycznym i dwukrotnie uzyskał orzeczenie o braku podstaw do rozpoznania choroby zawodowej narządu słuchu. Z orzeczeń lekarskich wydanych w sprawie wynika, że zarówno ubytek w uchu lewym typu pozaślimakowego , ani tym bardziej w uchu prawym typu mieszanego nie są charakterystyczne dla obrazu klinicznego przewlekłego urazu akustycznego i nie mogą być uznane za chorobę zawodową. O rozpoznaniu choroby zawodowej decyduje nie tylko praca w narażeniu na działanie czynnika szkodliwego, ale również skutki zdrowotne o typowym obrazie klinicznym wywołane działaniem tego czynnika. Brak cech klinicznych akustycznego uszkodzenia słuchu uniemożliwia rozpoznanie i stwierdzenie u M. Ś. choroby zawodowej pod postacią uszkodzenia słuchu wywołanego hałasem. Podkreślono, że inspektor sanitarny nie może stwierdzić choroby zawodowej, jeżeli uprawnione jednostki orzecznicze nie rozpoznały choroby zawodowej i wskazują na pozazawodowe przyczyny stwierdzonego schorzenia oraz w sposób jednoznaczny wykluczają jego zawodową etiologię. W skardze skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi M. Ś. wnosił o uchylenie decyzji organów obu instancji. Zarzucił, że w obu decyzjach nie ustosunkowano się i pominięto zalecenia, które zawarte zostały w obu wyrokach NSA. Podnosił, że ubytek słuchu występował u niego od 1970 r., a przeprowadzane badania lekarskie nie są obiektywne i nie przedstawiają rzeczywistego stanu rzeczy. W odpowiedzi na skargę Państwowy Wojewódzki Inspektor Sanitarny w Ł. wnosił o jej oddalenie. Podkreślał, że przeprowadzone w związku z prawomocnym wyrokiem NSA z dnia 13 grudnia 2002 r. sygn. akt II SA/Łd 1075/99 postępowanie w sprawie stwierdzenia choroby zawodowej wykazało, że brak jest postaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu u M. Ś.. Na rozprawie w dniu 7 września 2005 r. skarżący popierał skargę , pełnomocnik organu wnosił o jej oddalenie. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga jest uzasadniona . Zgodnie z art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz. U. nr 153 poz. 1269 ) - sądy administracyjne sprawują w zakresie swojej właściwości kontrolę pod względem zgodności z prawem. Oznacza to , że sąd administracyjny badając legalność zaskarżonej decyzji ocenia, czy jest ona zgodna z prawem materialnym określającym prawa i obowiązki stron, oraz procesowym regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Decyzja zaś lub postanowienie, stosownie do art. 145 § 1 ust. 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ), podlega uchyleniu, jeżeli sąd stwierdzi : 1/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy 2/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania 3/ inne naruszenie przepisów postępowania , jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). W przedmiotowej sprawie skargę należało uwzględnić z uwagi na naruszenie przez organy obu instancji art. 99 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm. ). Trafnie bowiem skarżący zarzuca, że organy inspekcji sanitarnej nie wykonały zaleceń zawartych w wyrokach NSA. Zgodnie ze wskazanym przepisem, ocena prawna wyrażona w orzeczeniu Naczelnego Sądu Administracyjnego, wydanym przed dniem 1 stycznia 2004 r., z zastrzeżeniem art. 100, wiąże w sprawie wojewódzki sąd administracyjny oraz organ, którego działanie lub bezczynność były przedmiotem zaskarżenia. W przedmiotowej sprawie podstawą prawną rozstrzygnięcia zawartego w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego Ośrodek Zamiejscowy w Łodzi z dnia 13 grudnia 2002 r. ( II SA/Łd 1075/99) był art. 22 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 11 maja 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym ( Dz. U. Nr 74, poz. 368 ze zm. ). Sąd stwierdził więc naruszenie prawa materialnego , które miało wpływ na wynik sprawy. W uzasadnieniu wyroku Naczelny Sąd Administracyjny jednoznacznie stwierdził, że w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, z którego wynika, iż u skarżącego nastąpiło uszkodzenie słuchu, skargę należało uznać za zasługującą na uwzględnienie. Sąd dokonał więc oceny ustaleń poczynionych przez organ i uznał, że dają one podstawę do uwzględnienia skargi, a w konsekwencji do uznania , że rozpoznany u skarżącego przez Okręgową Poradnię Medycyny Pracy Obwodu Lecznictwa Kolejowego Nr 1 w W. ( orzeczenie Nr [...] z dnia [...] ) obustronny niedosłuch mieszany głębszy po stronie prawej daje podstawy do stwierdzenia u niego choroby zawodowej. NSA podkreślił też, że stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu wywołanego działaniem czynników szkodliwych występujących w środowisku pracy nie ma znaczenia. Taka ocena prawna wyrażona w orzeczeniu NSA wiąże z mocy cytowanego wyżej przepisu Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekający w niniejszej sprawie , a także w pierwszej kolejności wiązała organy administracji rozpoznające sprawę. Oznacza to, że zlecenie wydania kolejnych orzeczeń lekarskich w przedmiocie choroby zawodowej M. Ś. – zawodowego uszkodzenia słuchu, po wyroku NSA z dnia 13.12.2002 r. było zbędne, a wydane 16.04.2004 r. i 7.12. 2004 r orzeczenia Przychodni Konsultacyjno – Diagnostycznej Wojewódzkiego Ośrodka Medycyny Pracy – Poradni Chorób Zawodowych i Instytutu Medycy Pracy w Ł., stwierdzające brak podstaw do rozpoznania zawodowego uszkodzenia słuchu, nie mogły mieć wpływu na treść decyzji. Rozważania Sądu zawarte w uzasadnieniu wyroku, w odniesieniu do treści § 7 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 listopada 1983 r. w sprawie chorób zawodowych ( Dz. U. Nr 65, poz. 294 ze zm), które miało zastosowanie w sprawie, dotyczące możliwości przeprowadzenia ponownych badań przez Instytut Medycyny Pracy w Ł., gdyby z takim wnioskiem wystąpiło Centrum Medycyny Kolejowej w W., stanowiły tylko odniesienie się przez NSA do odmiennego poglądu wyrażonego przez Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. w uzasadnieniu decyzji. Naczelny Sąd Administracyjny nie wskazywał natomiast na konieczność uzupełnienia materiału dowodowego w tym trybie, ani w żadnym innym zakresie. W orzecznictwie nie budzi żadnych wątpliwości ( patrz wyrok NSA z 22.09.1999 r I S.A. 2019/98 ONSA 2000/3/129, uchwała NSA z 21.06.1999 r OPS 4/99 ONSA 1999/4/118, wyrok NSA z 18.08.2004 r FSK 207/04 – OSP 2005/2/18, wyrok WSA w W. z 14.05.2004 r. II SA 1221/03 – niepublikowany ), że ocena prawna, o jakiej mowa w art. 99 ustawy Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o ustroju sądów administracyjnych i ustawę – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. Nr 153, poz. 1271 ze zm.), a także w art. 153 p.p.s.a. dotyczyć może zarówno stanu faktycznego, wykładni prawa materialnego i procesowego jak też kwestii zastosowania określonego przepisu prawa, jako podstawy do wydania takiej , a nie innej decyzji. Obowiązek podporządkowania się tak rozumianej ocenie prawnej może być wyłączony jedynie w razie istotnej zmiany stanu faktycznego lub prawnego, a także w razie wzruszenia pierwotnego wyroku środkami przewidzianymi prawem . Taka sytuacja nie zaistniała jednak w rozpoznawanej sprawie. Naruszenie treści art. 99 wskazanej wyżej ustawy Przepisy wprowadzające /.../, czy praktycznie tak samo brzmiącego art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz. U. nr 153 poz. 1270 ), musi być konsekwentnie eliminowane poprzez uchylanie wadliwych z tego powodu rozstrzygnięć administracyjnych już chociażby z uwagi na związanie wcześniej zaprezentowaną oceną prawną także i samego Sądu. Nieprzestrzeganie tego przepisu podważałoby zasadę sądowej kontroli nad aktami i czynnościami organów administracji , obowiązującą w polskim prawie ( stanowisko takie wyraził NSA w wyroku z 29 lipca 1999 r IV S.A. 1177/97 wydanym na gruncie art. 30 ustawy z 1995 r o Naczelnym Sądzie Administracyjnym). W tym stanie rzeczy Wojewódzki Sąd Administracyjny na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 a) w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję Państwowego Wojewódzkiego Inspektora Sanitarnego w Ł. i poprzedzającą ją decyzję Państwowego Powiatowego Inspektora Sanitarnego w Ł..