III SA/Łd 333/13
WyrokWSA w Łodzi2013-05-22
Skład orzekający: Monika Krzyżaniak, Irena Krzemieniewska, Janusz Nowacki
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji i orzekając na niekorzyść strony odwołującej poprzez nałożenie sankcji finansowej, naruszył zasadę reformationis in peius (zakaz orzekania na niekorzyść strony odwołującej)?Ratio decidendi
Organ odwoławczy naruszył zasadę reformationis in peius (art. 139 k.p.a.), orzekając na niekorzyść strony odwołującej poprzez nałożenie sankcji finansowej, która nie została orzeczona w decyzji organu pierwszej instancji. Nałożenie sankcji stanowi pogorszenie sytuacji prawnej strony i jest niedopuszczalne bez wykazania przesłanek odstąpienia od tej zasady. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, co skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji.Stan faktyczny
Sprawa dotyczyła przyznania płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011. Organ pierwszej instancji przyznał skarżącemu płatność w określonej wysokości. Organ odwoławczy, uchylając decyzję organu pierwszej instancji, odmówił przyznania płatności w jednym z wariantów i nałożył sankcję finansową, która nie została orzeczona przez organ pierwszej instancji. Skarżący zarzucił naruszenie szeregu przepisów, w tym zasad konstytucyjnych i europejskich, a także przepisów proceduralnych i materialnych. Sąd administracyjny uznał skargę za uzasadnioną z powodu naruszenia przez organ odwoławczy zasady reformationis in peius.Rozstrzygnięcie
Uchyla zaskarżoną decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa. Przyznaje adwokatowi kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 22 maja 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Protokolant sekr. sąd. Dominika Ratajczyk po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 maja 2013 roku sprawy ze skargi A. P. na decyzję Dyrektora [...] Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa z dnia [...] nr [...] w przedmiocie płatności rolnośrodowiskowych na 2011 rok 1. uchyla zaskarżoną decyzję; 2. przyznaje adwokatowi P. N. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy [...] kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu w postępowaniu sądowym i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi P. N. z funduszu Skarbu Państwa –Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi.
Decyzją z dnia [...], nr [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] uchylił w całości decyzję Kierownika Biura Powiatowego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w [...] z dnia [...], nr [...] orzekającą o przyznaniu A. P. płatności rolnośrodowiskową w łącznej wysokości 2. 148, 80 zł w tym z tytułu: 1.2 Rolnictwo ekologiczne kwotę w wysokości 2.148, 80 zł; 1.1. Wariant 2.3. Trwałe użytki zielone o stawce 260 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 5,62 ha /rok – kwotę 0,00 zł; 1.2. Wariant 2.1 – Uprawy rolnicze o stawce 790 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 2,72 ha/rok- kwotę 2.148, 80 zł. i przyznał A. P. płatność rolnośrodowiskową w wysokości 2.148,80 zł z tytułu płatności rolnośrodowiskowej Pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.1 – uprawy rolnicze o stawce 790 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 2,72 ha/rok- kwotę 2.148, 80 zł oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach Pakietu 2 rolnictwo ekologiczne Wariant 2.3 – Trwałe użytki zielone i nałożył sankcję w wysokości 1926,60 zł podlegająca potrąceniu w ciągu kolejnych trzech lat.
W sprawie ustalono następujący stan faktyczny:
W dniu [...] A. P. złożył wniosek o przyznanie płatności rolnośrodowiskowych na rok 2011. Łączna wskazana we wniosku powierzchnia deklarowanych działek rolnych wynosiła 15,75 ha.
Decyzją z dnia [...] Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w [...] przyznał A. P. płatność rolnośrodowiskową w wysokości 2.148, 80 zł. Organ stwierdził, że powierzchnia stwierdzona jest mniejsza od powierzchni deklarowanej we wniosku, biorąc pod uwagę maksymalny obszar PGE kwalifikujący się do płatności rolnośrodowiskowej.
Wskutek wniesionego odwołania Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] uchylił zaskarżoną decyzję i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia organowi I instancji.
Kolejną decyzja z dnia [...] Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w [...] odmówił przyznania stronie płatności rolnośrodowiskowych w wariancie 2.3 i przyznał płatność w wariancie 2.1 w wysokości 2.148,80 zł .W uzasadnieniu wskazał, że powierzchnia stwierdzona w ramach wariantu 2.3 wynosi 5,87 ha ponieważ taki jest maksymalny obszar PEG kwalifikujący się do płatności. Jednocześnie organ wyjaśnił , że na podstawie art. 16 ust. 5 rozporządzenia Komisji (WE) nr 65/2011 należało nałożyć sankcję w wysokości 1861,60 zł.
Powyższa decyzja została uchylona w całości decyzją Dyrektora Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] z dnia [...].
Po ponownym rozpatrzeniu sprawy Kierownik Powiatowego Biura ARiMR w [...] decyzją z dnia [...] nr [...] orzekł o przyznaniu A. P. płatności rolnośrodowiskową w pomniejszonej wysokości, w łącznej wysokości 2. 148, 80 zł w tym z tytułu: 1.2 Rolnictwo ekologiczne kwotę w wysokości 2.148, 80 zł; 1.1. Wariant 2.3. Trwałe użytki zielone o stawce 260 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 5,62 ha /rok – kwotę 0,00 zł; 1.2. Wariant 2.1 – Uprawy rolnicze o stawce 790 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 2,72 ha/rok- kwotę 2.148, 80 zł. Uzasadniając organ wskazał, iż wnioskodawca przedeklarował powierzchnię uprawnioną do płatności.
W odwołaniu od powyższej decyzji A. P. wskazał, że z uwagi na charakter prowadzonej przez niego produkcji, tj. hodowli danieli zadeklarowane przez niego działki oznaczone jako pastwiska są zadrzewione i zakrzaczone. Podniósł także, że wnioski o przyznanie dopłat składa od 2004 r. Przeprowadzone w latach poprzednich kontrole na miejscu nie wykazały w tym zakresie uchybień.
Zaskarżoną decyzją z dnia [...] Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] uchylił w całości decyzję organu I instancji i orzekł o przyznaniu A. P. płatności rolnośrodowiskowej w wysokości 2.148,80 zł z tytułu płatności rolnośrodowiskowej Pakiet 2 – rolnictwo ekologiczne, Wariant 2.1 – uprawy rolnicze o stawce 790 zł za powierzchnię uwzględnioną w płatności 2,72 ha/rok- kwotę 2.148, 80 zł oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach Pakietu 2 rolnictwo ekologiczne Wariant 2.3 – Trwałe użytki zielone i nałożył sankcję w wysokości 1926,60 zł podlegająca potrąceniu w ciągu kolejnych trzech lat. Organ odwoławczy szczegółowo wskazał na przepisy dotyczące warunków i trybu przyznawania rolnikom płatności rolnośrodowiskowych w ramach PROW 2007-2013. W pierwszej kolejności organ odwoławczy wskazał, iż w rozstrzygnięciu zaskarżonej decyzji organu I instancji zawarto jedynie orzeczenie co do przyznania stronie wnioskowanych płatności rolnośrodowiskowych. Natomiast rozstrzygnięcie dotyczące nałożonej na stronę sankcji wskutek stwierdzonego przedeklarowania powierzchni działek zgłoszonych do wniosku zawarte zostało dopiero w uzasadnieniu decyzji I instancji. Powyższe narusza przepis art. 107 § 3 kpa. i obliguje organ odwoławczy do uchylenia zaskarżonej decyzji i rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, na podstawie art. 138 § 1 pkt 2 kpa.
Odnosząc się do zarzutów odwołania organ wskazał, iż w toku przeprowadzonych czynności kontrolnych ustalono, iż na zgłoszonej do wniosku działce rolnej A , położonej na działkach ewidencyjnych o nr 18, 380, 388, 420 , o zadeklarowanej powierzchni 12,03 ha do dopłat kwalifikuje się jest jedynie powierzchnia 5,62 ha. Pozostała powierzchnia działki jest gęsto porośnięta wieloletnimi drzewami i zakrzeczeniami. Natomiast zgłoszone działki: AA (działki ewidencyjne nr 372,381) o powierzchni 0,75 ha oraz BB (działka ewidencyjna nr 372) o powierzchni 0,25 ha. w całości są gęsto porośnięte wieloletnimi drzewami i zakrzeczeniami. Zatem całkowita powierzchnia tych działek nie kwalifikuje się do przyznania płatności rolnośrodowiskowych w ramach Pakietu 2 rolnictwo ekologiczne Wariant 2.3 – Trwałe użytki zielone.. Tym samym ze zgłoszonej do wniosku działek: A należało odliczyć 6,41 ha, a działki AA oraz BB należało wyłączyć z płatności. Łączna powierzchnia wyłączenia wyniosła 7,41 ha. Różnica pomiędzy powierzchnią zadeklarowaną (13,03 ha), a powierzchnią stwierdzoną(5,62 ha) wyniosła 131,85%.
Na spornych działkach strona deklarowała grupę upraw trwałe użytki zielone przeznaczone zgodnie z oświadczeniem strony, na pastwisko dla hodowli danieli. Organ odwoławczy wskazał, że nie kwestionuje prowadzenia przez wnioskodawcę tej hodowli, a jedynie obszar deklarowanych działek uprawnionych do płatności. Skarżący może bowiem dokonywać wypasu zwierząt na całym obszarze gruntów, jednakże płatności przysługują mu jedynie do obszary spełniające wymogi dla tej płatności. Kwestię dopuszczalności występowania drzew na działce rolnej określa art. 34 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009, który stanowi, iż bez uszczerbku dla przepisów art. 34 ust. 2 rozporządzenia (WE) 73/2009, działka rolna, na której znajdują się drzewa, uważana jest za obszar kwalifikowany do systemu pomocy obszarowej , pod warunkiem, że działalność rolnicza lub planowana produkcja może odbywać się w podobny sposób jak na działkach bez drzew na tym samym obszarze. Stąd podstawowym warunkiem zakwalifikowania danego obszaru do płatności jest faktyczna możliwość jego użytkowania rolniczego. Uszczegółowieniem powyższego przepisu na gruncie prawa krajowego jest rozporządzenie Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2010 r. w sprawie minimalnych norm. Z treści § 1 ust. 1 pkt 4 rozporządzenia grunty rolne są użytkowane zgodnie z normami gdy w przypadku łąk i pastwisk innych niż określonych w pkt 2 okrywa roślinna jest na nich koszona i usuwana co najmniej raz w roku., w terminie do dnia 31 lipca, lub są na nich wypasane zwierzęta w okresie wegetacyjnym traw. Natomiast dopuszczalność występowania drzew i krzewów reguluje § 4 ust. 3 rozporządzenia, zgodnie z którym dopuszczalne jest występowanie na gruntach rolnych drzew i krzewów niepodlegających wycięciu zgodnie z przepisami ustawy o ochronie przyrody, mających znaczenie dla ochrony wód i gleb, niewpływających na prowadzoną na tych gruntach produkcję roślinną, pojedynczych drzew i krzewów nie wpływających na prowadzoną produkcję, w ilości nie przekraczających 50 sztuk na ha. W przedmiotowej sprawie zdaniem organu ilość drzew na ha pozostaje kwestią drugoplanową. Istotnym jest fakt, iż występujące w zwarciu gęste zadrzewienie i zakrzaczenie uniemożliwiające faktyczne użytkowanie rolnicze tych działek. Odnosząc się do kwestii wypasu danieli organ wskazał, ze powierzchnia porośnięta drzewami niewystępującymi w zwarciu, pod którymi jest możliwe pobieranie przez zwierzęta pokarmu, stanowiące dla tych zwierząt również naturalne zacienienie nie zostały wyłączone z płatności. Wyłączono jedynie tereny, które nie mogłyby zostać w żaden sposób przeznaczone do wypasu. Jak już bowiem wcześniej wskazano do płatności kwalifikują się jedynie tereny wykorzystywane rzeczywiście jako pastwisko. Organ wskazał, iż biorąc pod uwagę, że trwałym użytkiem zielonym jest jedynie grunt zajęty pod uprawę traw samosiewnych czy zasianych lub innych upraw zielonych (stosownie do rozporządzenia Komisji (WE) 1120/2009) to należało wziąć pod uwagę jedynie powierzchnię faktycznie użytkowaną. Nie jest bowiem możliwa uprawa traw samosiewnych lub zasianych pod gęsto porośniętym, zwartym kompleksem drzew i zakrzywień.
Odnosząc się do argumentacji odwołania organ wskazał, że w obecnie obowiązującym stanie prawnym nie ma możliwości dopłat do powierzchni zadrzewionych i zakrzewionych. Powołane przez stronę regulacje rozporządzenia Rady (WE) 1782/2003 oraz ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz zmianie niektórych ustaw, nie znajdą zastosowania bowiem zostały uchylone. Również argumentacja odnośnie otrzymywania płatności w poprzednich latach pozostaje bez wpływu na wynik sprawy, gdyż wnioski o dopłaty składane są corocznie i corocznie weryfikowane pod kątem spełnienia warunków określonych w przepisach. Biorąc powyższe pod uwagę organ orzekł jak w sentencji. O nałożonej na stronę sankcji organ rzekł na podstawie art. 58 rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi A. P. zarzucił:
- naruszenie zasady zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez nie prawa wynikająca z art. 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RP;
- naruszenie przepisów Europejskiej Konwencji o Ochronie Praw Człowieka;
- naruszenie dyrektyw i rozporządzeń KE o równym traktowaniu rolników w krajach członkowskich UE by uniknąć zakłócenia na rynku oraz zniekształcenia konkurencji;
- naruszenia przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1122/2009 z dnia 30 listopada 2009 r.;
- naruszenie przepisów postępowania administracyjnego k.p.a.;
- naruszenie przepisów ustawy z dnia 17 maja 1989 r. prawo geodezyjne i kartograficzne;
- naruszenie przepisów ustawy z dnia 25 lipca 2001 r. o krajowym systemie ewidencji gospodarstw rolnych i zwierząt gospodarskich oraz o zmianie niektórych ustaw;
- naruszenie przepisów rozporządzenia Komisji (WE) nr 1975/2006 z dnia 7 grudnia 2006 r.;
- naruszenie rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 11 marca 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu przyznawania pomocy finansowej w ramach działania "Wspieranie gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach wiejskich na lata 2007-2013";
- naruszenie przepisów rozporządzenia Ministra Rolnictwa i Rozwoju Wsi z dnia 26 lutego 2009 r. w sprawie szczegółowych warunków i trybu udzielania pomocy finansowej w ramach działania "Program rolnośrodowiskowy" objęte Programem Rozwoju Obszarów Wiejskich na lata 2007-2013;
- naruszenie przepisów ustawy z dnia 26 stycznia 2007 r. o płatnościach w ramach systemów wsparcia bezpośredniego.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji poprzez przyznanie płatności na rok 2011 zgodnie z złożonym wnioskiem. Wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu ze wskazanych w skardze dokumentów. Skarżący wystąpił również o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Oddziału Regionalnego ARiMR w [...] wniósł o jej oddalenie argumentując, jak w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Postanowieniem z dnia 25 marca 2013 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:
Skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. nr 270 z 2012r,) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
W rozpoznawanej sprawie organ administracji naruszyły przepis postępowania a mianowicie art.139 kpa i naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy.
Zgodnie z treścią art.139 kpa organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej się, chyba że zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub rażąco narusza interes społeczny.
Z wymienionego przepisu wynika, że organ odwoławczy nie może wydać decyzji na niekorzyść strony odwołującej. Przez pojęcie "niekorzyść" należy rozumieć obiektywne pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej wskutek wydania decyzji przez organ odwoławczy. Pojęcie "niekorzyść" winno być interpretowane w ten sposób, że uprawnienia wynikające z decyzji organu drugiej instancji nie powinny być węższe a obowiązki szersze niż w decyzji organu pierwszej instancji (A.Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz Warszawa wydawnictwo Zakamycze 2005r. str. 821, G.Łaszczyca Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz , H.Knysiak - Molczyk Uprawnienia strony w postępowaniu administracyjnym wydawnictwo Zakamycze Warszawa 2004r., J.Zimmemann Zakaz reformationis in peius w postępowaniu administracyjnym i w postępowaniu sądowoadministracyjnym w Księdze pamiątkowej prof. Eugeniusza Ochendowskiego Toruń 1999r. str.352).
O tym czy nastąpiło pogorszenie sytuacji prawnej strony odwołującej przesądza zestawienie sentencji decyzji organu pierwszej instancji z sentencją decyzji organu odwoławczego. Decyduje w takim przypadku zestawienie osnowy rozstrzygnięć obu instancji (por. wyrok WSA w Warszawie z 13 czerwca 2012r. w spr. VIII SA/Wa 254/12 Lex nr 1232019, wyrok WSA w Warszawie z 5 maja 2008r. w spr. IV SA/Wa 475/08 Lex nr 489245, wyrok WSA w Opolu z 13 września 2007r. w spr. II SA/Op 334/07 Lex nr 472365, A.Wróbel Kodeks postępowania administracyjnego – Komentarz Warszawa wydawnictwo Zakamycze 2005r. str. 821).
Przepis art.139 kpa przewiduje odstępstwo od zakazu reformationis in peius tylko w dwóch następujących wypadkach a mianowicie: gdy zaskarżona decyzja rażąco narusza prawo lub gdy rażąco narusza interes społeczny. W sytuacji gdy organ odwoławczy orzeka na niekorzyść strony odwołującej ma obowiązek szczegółowo wyjaśnić w uzasadnieniu, że występuje jedna z przesłanek dopuszczalności rezygnacji z zakazu reformationis in peius. Tylko w razie spełnienia jednej z dwóch przesłanek wymienionych w art.139 kpa i wyjaśnienia tego w uzasadnieniu decyzji, organ drugiej instancji jest uprawniony do pogorszenia sytuacji prawnej strony odwołującej.
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy naruszył zasadę reformationis in peius i nie uzasadnił przesłanek odstąpienia od tej zasady.
Jak wynika z zebranego materiału dowodowego decyzją z dnia [...] organ I instancji przyznał skarżącemu płatność rolnośrodowiskową w wysokości 2148 zł w tym w ramach pakietu 2 wariant 2.1. w kwocie 2148 zł oraz w ramch pakietu 2 wariant 2.3 w kwocie 0 zł.
W zaskarżonej decyzji natomiast organ odwoławczy, na podstawie art.138 § 1 pkt 2 kpa uchylił w całości decyzję organu I instancji i przyznał A. P. płatność rolnośrodowiskową w wysokości 2148 zł w ramach pakietu 2 wariant 2.1 oraz odmówił przyznania płatności rolnośrodowiskowej w ramach pakietu 2 wariant 2.3 i nałożył sankcję w wysokości 1926,60 zł, która będzie potrącana od płatności pomocowych jakie będą wypłacane w ciągu trzech kolejnych lat kalendarzowych.
Analiza sentencji decyzji organów obu instancji wskazuje, że organ odwoławczy nałożył na skarżącego sankcję w wysokości 1926,60 zł, która nie została nałożona w rozstrzygnięciu organu pierwszej instancji. Innymi słowy organ odwoławczy dodatkowo obciążył skarżącego sankcją finansową, której nie ma w osnowie decyzji organu pierwszej instancji. Nie ulega wątpliwości, że organ odwoławczy orzekł na niekorzyść odwołującego. Nałożenie sankcji w decyzji organu II instancji jest pogorszeniem sytuacji prawnej skarżącego gdyż stanowi dolegliwość finansową, która zostanie skarżącemu potrącona przy płatnościach w trzech kolejnych latach kalendarzowych. Organ odwoławczy orzekł zatem na niekorzyść strony odwołującej a więc naruszył zasadę reformationis in peius, o której mowa w art.139 kpa.
W przekonaniu Sądu dla oceny czy doszło do naruszenia zasady reformationis in peius nie ma znaczenia okoliczność, że w końcowej części uzasadnienia decyzji organu I instancji znajduje się sformułowanie, iż kwota 1926,60 zł będzie potrącona skarżącemu w trzech następnych latach. O naruszeniu zasady reformationis in peius przesądza zestawienie sentencji decyzji organów obu instancji a nie zestawienie uzasadnień tych decyzji. Nałożenie sankcji finansowej na wnioskodawcę jest nałożeniem obowiązku na stronę a więc kwestia sankcji musi być rozstrzygnięta w sentencji decyzji a nie w jej uzasadnieniu. O prawach i obowiązkach stron organ administracji zobowiązany jest zawsze rozstrzygać w sentencji decyzji nie zaś w jej uzasadnieniu. W związku czym nie ma znaczenia fakt, że organ I instancji w uzasadnieniu swojej decyzji podniósł kwestię sankcji wobec skarżącego.
Organ odwoławczy naruszając zasadę reformationis in peius nie wyjaśnił jednocześnie czy została spełniona jedna z przesłanek uzasadniających odstąpienie od tej zasady określona w art.139 kpa. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji brak jest rozważań w tym zakresie a nawet nie został powołany przepis art.139 kpa.
Reasumując Sąd uznał, że skarga jest uzasadniona. Organ odwoławczy nakładając sankcję finansową na skarżącego orzekł na jego niekorzyść czym naruszył przepis art.139 kpa. Naruszenie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt 1c.) p.p.s.a. Sąd uchylił zaskarżoną decyzję.
Na podstawie art.250 p.p.s.a. w związku z § 2 ust.3 § 18 ust.1 pkt.1c.) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz.U. nr 163 poz.1348 z późn. zm.) Sąd przyznał adwokatowi P. N. kwotę 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącej z urzędu.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy organ odwoławczy winien uwzględnić rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu i ponownie rozpatrzyć sprawę. Należy również odnieść się do wszystkich zarzutów podniesionych w skardze.
b.a.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło