III SA/Łd 340/07

Dnia 11 października 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi –Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Ewa Alberciak Protokolant Asystent sędziego Beata Czyżewska Po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. przy udziale - sprawy ze skargi J. J. na postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania uchyla zaskarżone postanowienia. Zaskarżonymi postanowieniami z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło J. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...] Nr [...] wydanych po wznowieniu postępowania administracyjnego w sprawie dodatku mieszkaniowego. Z akt sprawy wynika, iż Prezydent Miasta Ł. decyzjami z dnia [...] : -Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 70,59 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 43,15 zł na okres od 1 października 2002 r. do 31 marca 2003 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 329,28 zł, - Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 44,83 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 15,21 zł na okres od 1 kwietnia 2003 r. do 30 września 2003 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 355,44 zł, - Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 46,41 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 19,58 zł na okres od 1 października 2003 r. do 31 marca 2004 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 324,36 zł, - Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 52,72 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 26,66 zł na okres od 1 kwietnia 2004 r. do 30 września 2004 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 312,72 zł, - Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 49,61 zł i przyznał jej dodatek mieszkaniowy w skorygowanej wysokości- 28,10 zł na okres od 1 października 2004 r. do 31 marca 2005 r. oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 258,12 zł, - Nr [...] uchylił własną decyzję z dnia [...] Nr [...] orzekającą o przyznaniu J. J. dodatku mieszkaniowego w kwocie 67,28 zł i odmówił jej przyznania dodatku mieszkaniowego oraz zobowiązał do zwrotu kwoty 807,36 zł. W uzasadnieniu decyzji strona została pouczona o służącym jej prawie wniesienia odwołania do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. za pośrednictwem organu I instancji w terminie 14 dni od dnia ich doręczenia. Wymienione wyżej rozstrzygnięcia doręczono J. J. w dniu 30 października 2006 r. W dniu 8 grudnia 2006 r. J. J. odwołała się od decyzji organu I instancji z dnia [...]. W odwołaniu strona zawarła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia odwołania. Poinformowała, iż stan jej zdrowia – choroba psychiczna i przyjmowane w związku z tą chorobą leki psychotropowe uniemożliwiły jej samodzielne złożenie odwołania w ustawowym terminie. Wyjaśniła, że z powodu choroby psychicznej przebywa na rencie chorobowej i często korzysta z pomocy osób trzecich. Strona wniosła również o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, iż nieznajomość przepisów dotyczących dodatków mieszkaniowych spowodowała, że we wniosku o przyznanie dodatku błędnie podała, iż mąż jej pozostaje z nią we wspólnym gospodarstwie domowym, podczas gdy w rzeczywistości prowadzi on osobne gospodarstwo domowe i uiszcza alimenty na córkę E. Wspomnianymi na wstępie postanowieniami z dnia [...] Nr [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. na podstawie art. 123 § 1 kpa w związku z art. 58 § 1 kpa, art. 128 i 129 § 2 kpa odmówiło J. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]. Uzasadniając wydane rozstrzygnięcia, organ II instancji wskazał, iż zgodnie z art. 58 kpa w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy. Wniosek w tym przedmiocie należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu. Jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin. W rozpoznawanej sprawie J. J. uzasadniła wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania chorobą i nieznajomością przepisów. Okoliczności te, w ocenie organu, były niewystarczające do powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie braku winy w uchybieniu terminu. Kolegium dodało przy tym, iż decyzje zostały doręczone adresatce i przy dołożeniu należytej staranności J. J. mogła złożyć odwołanie w przewidzianym do tego terminie, tym bardziej, że odwołanie nie wymaga szczegółowego uzasadnienia. W skardze z dnia 5 marca 2007 r. skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi J. J. powtórzyła argumenty z odwołania od decyzji organu I instancji. Wskazała także, że niezłożenie odwołania od decyzji organu I instancji w ustawowym terminie spowodowane było nasileniem choroby psychicznej i przyjmowaniem w związku z tym dużej ilości leków psychotropowych. Oznaczało to konieczność pozostania w domu i korzystania z pomocy osób trzecich przy załatwianiu wszelkich spraw, w tym także urzędowych. Podkreśliła, że wydanie postanowień odmawiających przywrócenia terminu do wniesienia odwołań pozbawia ją możliwości wyjaśnienia przyczyn zawyżenia dochodów. Do skargi załączyła zaświadczenie z dnia 18 stycznia 2007 r., z którego wynika, że od 1996 r. pozostaje pod opieką lekarza psychiatry, a stan psychofizyczny zezwala jej na pracę bez nadzoru osób trzecich. Odpowiadając na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. wniosło o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko przedstawione w uzasadnieniu zaskarżonych postanowień. Na rozprawie w dniu 11 października 2007 r. stawił się pełnomocnik skarżącej –A. J., który oświadczył, iż popiera skargę. Pełnomocnik wyjaśnił, iż stan zdrowia żony pogarsza się z roku na rok. Żona choruje od 1991 r., jest pod stałą opieką lekarza i systematycznie bierze leki psychotropowe. Wizyty u lekarza odbywają się raz w miesiącu. W okresie jesienno-zimowym, stan zdrowia żony ulega znacznemu pogorszeniu. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga J. J. zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) i art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej. Kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Sąd administracyjny bada zatem, czy zaskarżony akt administracyjny (decyzja, postanowienie) jest zgodny z obowiązującymi w dacie jego wydania przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami formalnymi, regulującymi postępowanie przed organami administracji publicznej. Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie są postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] odmawiające J. J. przywrócenia terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji z dnia [...] wydanych po wznowieniu postępowania w sprawie dodatku mieszkaniowego. W ocenie Sądu przedmiotowe postanowienia wydane zostały z naruszeniem przepisów postępowania, co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy ( art. 145 § 1 pkt 1 c ) p.p.s.a.). Instytucja przywrócenia przez organ administracyjny terminu do dokonania czynności procesowych uregulowana została w art. 58 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tj. Dz. U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071 ze zm.). W myśl powołanego przepisu organ administracji publicznej zobowiązany jest przywrócić termin, gdy zostaną spełnione łącznie następujące przesłanki: uchybienie terminowi nastąpiło bez winy zainteresowanego i brak winy zostanie uprawdopodobniony, zainteresowany złożył wniosek o przywrócenie terminu w ciągu siedmiu dni od ustania przyczyny uchybienia terminu, zainteresowany dopełnił czynności, dla których określony był termin jednocześnie ze złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. O braku winy strony w uchybieniu terminu można mówić tylko w przypadku uprawdopodobnienia przez nią, że dopełnienie czynności było niemożliwe z powodu przeszkody nagłej i nie do przezwyciężenia, to jest takiej, której strona nie mogła przezwyciężyć nawet przy użyciu największego w danych warunkach wysiłku (por. wyroku NSA z dnia 8 grudnia 1999 r. sygn. akt III SA/Lu 1246/98, nie publikowany, postanowienie NSA z dnia 25 września 1998 r., sygn. akt I SA/Łd 575/98- nie publikowane). Podkreślić dodatkowo należy, że w art. 58 kpa jest mowa o uprawdopodobnieniu, a nie udowodnieniu okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony. Udowodnienie czyni bowiem istnienie pewnego faktu pewnym, natomiast uprawdopodobnienie, winno jedynie dawać wiarygodność twierdzeniu o jakimś fakcie. Uprawdopodobnienie nie oznacza więc udowodnienia braku winy. W rozpoznawanej sprawie bezspornym jest, iż J. J. uchybiła terminowi do wniesienia odwołania, gdyż skoro decyzje organu I instancji zostały jej doręczone 30 października 2006 r., termin do wniesienia odwołania upływał 13 listopada 2006 r., a odwołanie z wnioskiem o przywrócenie terminu do jego wniesienia odwołania złożone zostało 8 grudnia 2006 r. , Z treści pisma złożonego przez skarżącą nie wynika, do kiedy stan zdrowia utrudniał jej poprawne i samodzielne prowadzenie swoich spraw w Urzędzie tj. kiedy ustała przyczyna uchybienia terminu, a co za tym idzie czy zachowany został 7 dniowy termin do złożenia wniosku. Okoliczność ta nie była przedmiotem ustaleń i rozważań organu. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. odmówiło przywrócenia terminu, uznając, że wskazane we wniosku okoliczności nie wystarczają do powzięcia przekonania o prawdopodobieństwie braku winy po stronie wnoszącej odwołanie. Zdaniem organu, J. J. przy dołożeniu należytej staranności mogła złożyć odwołanie w przewidzianym do tego terminie. Wystarczyło bowiem, aby z odwołania wynikało, że jest niezadowolona z wydanej decyzji. Zaprezentowane wyżej stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł., jest w ocenie co najmniej przedwczesne i nie znajduje oparcia w zebranym materiale dowodowym. Choroba psychiczna i przyjmowanie leków psychotropowych, może utrudniać lub wręcz uniemożliwiać danej osobie prawidłowe i terminowe prowadzenie swoich spraw. Nie można wykluczyć, że taka sytuacja zaistniała w rozpatrywanej sprawie. Organ wbrew obowiązkom wynikającym z art. 7, art. 77 § 1 nie podjął jednak żadnych działań zmierzających wyjaśnienia tych okoliczności pod kątem spełnienia przesłanki braku winy w uchybieniu terminu. Tymczasem obowiązkiem organu rozpoznającego wniosek było podjęcie wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do ustalenia rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, a więc ustalenie rzeczywistych przyczyn uchybienia terminu do dokonania czynności procesowej. Mianowicie, należało wyjaśnić, czy i jakie leki w okresie biegu terminu do wniesienia odwołania przyjmowała J. J. czy korzystała w tym czasie z pomocy lekarskiej i czy stan jej zdrowia mógł uniemożliwić dokonanie w terminie czynności procesowej. Dopiero ustalenie tych wszystkich okoliczności mogło stanowić podstawę do oceny, czy J. J. uprawdopodobniła, że choroba uniemożliwiła jej sporządzenie odwołania w wymaganym terminie. Oczywiście fakt, że skarżąca pozostaje pod opieką psychiatry od 1996 r. ( zaświadczenie załączone zostało dopiero do skargi) sam w sobie nie jest jeszcze wystarczającym argumentem do uwzględnienia wniosku. Konieczne jest poczynienie bardziej szczegółowych ustaleń dotyczących okresu, kiedy czynność miała być dokonana. Uchylenie się przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. od należytego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, świadczy w ocenie Sądu, o naruszeniu zasad procedury administracyjnej, określonych w art. 7, 77 § 1 i 80 kpa. Uchybienia te mogły mieć z kolei istotny wpływ na wynik sprawy. Rozpoznając sprawę ponownie organ orzekający zobligowany będzie przeprowadzić postępowanie wyjaśniające tak, by wyeliminować stwierdzone wyżej błędy, zgromadzić w całości materiał dowodowy i ustalić rzeczywisty stan faktyczny sprawy. Dopiero na podstawie zebranego w sprawie materiału dowodowego organ dokona wnikliwej analizy wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, mając na uwadze, że do przywrócenia terminu wystarczy uprawdopodobnienie, a nie udowodnienie okoliczności, że uchybienie terminu nastąpiło bez winy strony i wyda w tym przedmiocie stosowne rozstrzygnięcie. Z przytoczonych wyżej powodów, zaskarżone postanowienia, jako podjęte z naruszeniem przepisów postępowania należało wyeliminować z obrotu prawnego. O powyższym, Sąd orzekł na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. "c" ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.). B.C.