III SA/Łd 341/19

Dnia 10 lipca 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Asesor WSA Małgorzata Kowalska Protokolant sekretarz sądowy Ewa Cieślik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 lipca 2019 roku sprawy ze skargi J. S. na postanowienie Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla "A" z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego 1. stwierdza nieważność zaskarżonego postanowienia; 2. uchyla postanowienie Komisji Dyscyplinarnej dla "A" z [...] nr [...]; 3. zasądza od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla "A" na rzecz J.S. kwotę 100 (sto) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Uniwersytetu [...], na podstawie § 30 ust.4 pkt.1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. nr 236 poz.1797 ze zm.), po rozpoznaniu zażalenia J. S. na postanowienie Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...] o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji. W sprawie ustalono następujący stan faktyczny: W dniu 23 października 2017r. adiunkt w Katedrze [...] Uniwersytetu [...] dr hab. T. G. złożył do Dziekana Wydziału [...] skargę na studentkę kierunku Informatyka J. S. zarzucając jej popełnienie przewinienia dyscyplinarnego. Postanowieniem z dnia 22 grudnia 2017r. Rzecznik Dyscyplinarny ds. Studentów Uniwersytetu [...] wszczął postępowanie wyjaśniające przeciwko J. S. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego Rzecznik Dyscyplinarny wystąpił do Rektora Uniwersytetu [...] o wymierzenie J. S. kary upomnienia z uwagi na przewinienie mniejszej wagi. Pismem z dnia 9 kwietnia 2018r. zatytułowanym "Zawiadomienie o wymierzeniu kary upomnienia" Rektor Uniwersytetu [...] wymierzył J. S. karę upomnienia za przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi. W uzasadnieniu pisma podniesiono, że ze skargi dr hab. T. G. z 23 października 2017r. wynika, iż J. S. swoim zachowaniem godzi w dobre obyczaje uczelni stawiając nieprawdziwe zarzuty dotyczące zachowania pracowników uczelni i zachowuje się wobec nich obraźliwie, w sposób niezgodny ze standardami przyjętymi w społeczeństwie i środowisku akademickim, komentując ich domniemane zachowanie. Jednocześnie prof. G. określił zachowanie J.S. wobec swojej osoby mianem nękania. W związku z czym Rektor [...] uznając, że przewinienie jest mniejszej wagi, wymierzył karę upomnienia. Od wymienionego zawiadomienia J. S. wniosła odwołanie do Komisji Dyscyplinarnej Uniwersytetu [...] podnosząc, że nie zgadza się z wymierzeniem jej kary. Zarzuciła nieprawidłową ocenę jej zachowania oraz niewłaściwą ocenę treści korespondencji kierowanej przez nią. Wniosła o odstąpienie od wymierzenia jej kary. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Uniwersytetu [...], na podstawie § 13 ust.4 pkt.2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. nr 236 poz.1797 ze zm.), postanowiła odmówić wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. W uzasadnieniu podniesiono, że kara upomnienia wymierzona J. S. jest adekwatna do zaistniałych zdarzeń i w związku z tym postanowiono nie wszczynać postępowania dyscyplinarnego. Nadto komisja powzięła informację o skreśleniu J.S. z listy studentów co stanowi dodatkowy argument do niewszczynania postępowania dyscyplinarnego. Od wymienionego postanowienia J. S. wniosła odwołanie do Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...] podnosząc, że nie zgadza się z wymierzeniem jej kary upomnienia zaś jej zachowanie zostało nieprawidłowo ocenione. Postanowieniem z dnia [...] nr [...] Odwoławcza Komisja Dyscyplinarna dla Studentów Uniwersytetu [...], na podstawie § 30 ust.4 pkt.1 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. nr 236 poz.1797 ze zm.), utrzymała w mocy zaskarżone postanowienie organu pierwszej instancji. W uzasadnieniu podniesiono, że w dniu 25 września 2018r. J. S. została przywrócona w prawach studenta. Biorąc pod uwagę wymierzoną karę upomnienia oraz zakres zarzutów podniesionych w zażaleniu komisja postanowiła utrzymać w mocy postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Na wymienione postanowienie J. S. wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi nie zgadzając się wymierzeniem jej kary upomnienia. W obszernym uzasadnieniu opisała przebieg wydarzeń i podniosła, że nie dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego uzasadniającego wymierzenie jej kary upomnienia. Wnosiła o uniewinnienie jej od tej kary. Organ administracji w odpowiedzi na skargę wnosił o jej oddalenie podnosząc, że obowiązujące przepisy nie przewidują możliwości uchylenia przez komisję dyscyplinarną kary upomnienia wymierzonej przez rektora. W związku z czym wniosek J. S. o uchylenie tej kary nie mógł zostać uwzględniony. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Skarga jest uzasadniona aczkolwiek z innych przyczyn niż podniesione w skardze. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2016 r. poz. 1066 t.j.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2017 r. poz. 1370 ze zm.), dalej p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonego aktu pod kątem jego zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podstawą prawną rozstrzygnięcia stanowiły przepisy ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Prawo o szkolnictwie wyższym (Dz.U. nr 164 poz. 1365 ze zm.), dalej P.sz.w. oraz przepisy rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z dnia 6 grudnia 2006r. w sprawie szczegółowego trybu postępowania wyjaśniającego i dyscyplinarnego wobec studentów (Dz.U. nr 236 poz.1797 ze zm.). Należy zaznaczyć, że w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy ustawy z dnia 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018r. poz.1668), która weszła w życie w dniu 1 października 2018r. Zgodnie z bowiem z treścią art.299 ustawy z dnia 3 lipca 2018r. Przepisy wprowadzające ustawę – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce (Dz.U. z 2018r. poz.1669), wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 20 lipca 2018r. Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce, postępowania w sprawach dotyczących odpowiedzialności dyscyplinarnej studentów oraz odpowiedzialności dyscyplinarnej doktorantów są prowadzone do czasu ich zakończenia na podstawie przepisów dotychczasowych. W rozpoznawanej sprawie postępowanie dotyczące odpowiedzialności dyscyplinarnej J. S. zostało wszczęte przed dniem 1 października 2018r. W związku z czym mają zastosowanie przepisy poprzednio obowiązującej ustawy z dnia 27 lipca 2005r. Zgodnie z treścią art.211 ust.1 ustawy z 27 lipca 2005r. za naruszenie przepisów obowiązujących w uczelni oraz za czyny uchybiające godności studenta student ponosi odpowiedzialność dyscyplinarną przed komisją dyscyplinarną albo przed sądem koleżeńskim samorządu studenckiego, zwanym dalej "sądem koleżeńskim". W myśl art.213 ust.1 P.sz.w. w sprawach dyscyplinarnych studentów orzekają komisja dyscyplinarna oraz odwoławcza komisja dyscyplinarna, powołane na okres kadencji spośród nauczycieli akademickich i studentów uczelni, w trybie określonym w statucie. Zgodnie z treścią art.214 ust.2 P.sz.w. za przewinienie mniejszej wagi rektor może, z pominięciem komisji dyscyplinarnej lub sądu koleżeńskiego, wymierzyć studentowi karę upomnienia, po uprzednim wysłuchaniu obwinionego lub jego obrońcy. W myśl art.214 ust.3 P.sz.w. student ukarany przez rektora karą upomnienia lub organ samorządu studenckiego, o którym mowa w ust. 1, może wnieść odwołanie do komisji dyscyplinarnej lub sądu koleżeńskiego. Odwołanie wnosi się w terminie czternastu dni od doręczenia zawiadomienia o ukaraniu. Komisja dyscyplinarna lub sąd koleżeński mogą w tym przypadku wymierzyć tylko karę upomnienia. Zgodnie z treścią art.220 ust.1 i 2 P.sz.w. od orzeczenia komisji dyscyplinarnej oraz od orzeczenia sądu koleżeńskiego stronom przysługuje odwołanie. Odwołanie wnosi się odpowiednio do odwoławczej komisji dyscyplinarnej lub sądu koleżeńskiego drugiej instancji w terminie czternastu dni od dnia doręczenia orzeczenia. W myśl § 10 ust.1 rozporządzenia z 6 grudnia 2006r. w zależności od wyniku postępowania wyjaśniającego rzecznik dyscyplinarny: 1) wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania wyjaśniającego, które przedstawia rektorowi uczelni do zatwierdzenia; 2) kieruje do komisji dyscyplinarnej wniosek o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie; 3) może złożyć do rektora uczelni umotywowany wniosek o wymierzenie kary upomnienia; 4) może złożyć do rektora uczelni umotywowany wniosek o przekazanie sprawy do sądu koleżeńskiego. Zgodnie z treścią § 11 ust.1 wymienionego rozporządzenia jeżeli rzecznik dyscyplinarny złoży wniosek, o którym mowa w § 10 ust. 1 pkt 3, rektor uczelni może wymierzyć obwinionemu karę upomnienia, po uprzednim wysłuchaniu obwinionego lub jego obrońcy. W myśl § 13 ust.4 rozporządzenia na posiedzeniu niejawnym komisja dyscyplinarna wydaje postanowienie o: 1) wszczęciu postępowania dyscyplinarnego i skierowaniu wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie do rozpoznania na rozprawie albo 2) odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego, albo 3) zwrocie wniosku o wszczęcie postępowania dyscyplinarnego i o ukaranie rzecznikowi dyscyplinarnemu w celu uzupełnienia postępowania wyjaśniającego, wskazując, w jakim zakresie i kierunku ma nastąpić uzupełnienie postępowania, oraz wyznaczając termin zakończenia tego postępowania, nie dłuższy niż 30 dni. Zgodnie z treścią § 14 ust.2 rozporządzenia na postanowienie odmawiające wszczęcia postępowania dyscyplinarnego rzecznikowi dyscyplinarnemu przysługuje prawo wniesienia zażalenia do odwoławczej komisji dyscyplinarnej, w terminie 7 dni od dnia doręczenia mu postanowienia. W myśl § 24 ust.1 rozporządzenia komisja dyscyplinarna wydaje orzeczenie o: 1) ukaraniu, w którym uznaje obwinionego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu i wymierza karę, albo 2) uniewinnieniu obwinionego od zarzutu popełnienia przewinienia dyscyplinarnego, albo 3) umorzeniu postępowania. Zgodnie z treścią § 27 rozporządzenia stronom przysługuje prawo wniesienia odwołania od orzeczenia komisji dyscyplinarnej do odwoławczej komisji dyscyplinarnej. Wniesienie odwołania przez rzecznika dyscyplinarnego na korzyść obwinionego wymaga zgody obwinionego. W rozpoznawanej sprawie zaskarżone postanowienie jest dotknięte wadą nieważności, o której mowa w art.156 § 1 pkt.3 K.p.a. a mianowicie wydano je z rażącym naruszeniem prawa to jest przepisu § 14 ust.2 rozporządzenia Ministra Nauki i Szkolnictwa Wyższego z 6 grudnia 2006r. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że komisja dyscyplinarna odmówiła wszczęcia postępowania dyscyplinarnego na podstawie § 13 ust.4 pkt.2 rozporządzenia z 6 grudnia 2006r. Od takiego rozstrzygnięcia przysługuje możliwość wniesienia zażalenia ale tylko rzecznikowi dyscyplinarnemu co wynika z treści przepisu § 14 ust.2 wymienionego rozporządzenia. Żaden inny podmiot, poza rzecznikiem dyscyplinarnym, nie może zaskarżyć takiego postanowienia. Pogląd taki został wyrażony przez Dariusza Muchę w komentarzu do art.217 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (wyd. Lex 2017r.) oraz przez Elżbietę Urę w komentarzu do art.217 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym (wyd. WKP 2013r.). Okoliczności, iż postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego może zaskarżyć jedynie rzecznik dyscyplinarny nie zmienia treść art.220 ust.1 i 2 P.sz.w. oraz § 27 ust.1 rozporządzenia z 6 grudnia 2006r. z których wynika, że od orzeczeń komisji dyscyplinarnej stronom przysługuje prawo wniesienia odwołania do odwoławczej komisji dyscyplinarnej. Należy zaznaczyć, że komisja dyscyplinarna wydaje dwa rodzaje rozstrzygnięć a mianowicie postanowienia w sytuacjach określonych w § 13 ust.4 rozporządzenia z 6 grudnia 2006r. oraz orzeczenia w przypadkach wymienionych w § 24 ust.1 wymienionego rozporządzenia. Odwołanie do odwoławczej komisji dyscyplinarnej przysługuje jedynie od orzeczeń komisji dyscyplinarnej a nie od jej postanowień. Prowadzi to do wniosku, że od postanowienia komisji dyscyplinarnej o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego zażalenie może wnieść jedynie rzecznik dyscyplinarny. W rozpoznawanej sprawie na postanowienie komisji dyscyplinarnej o odmowie wszczęcia postępowania zażalenie wniosła J. S. Nie była ona uprawniona do złożenia zażalenia gdyż mógł to uczynić jedynie rzecznik dyscyplinarny. Mimo to odwoławcza komisja dyscyplinarna rozpoznała ponownie sprawę. Rozpatrzenie sprawy przez organ odwoławczy w sytuacji gdy środek zaskarżenia złożył podmiot do tego nieuprawniony stanowi rażące naruszenie prawa. Organ II instancji rozpoznaje bowiem sprawy tylko wówczas gdy rozstrzygnięcie organu I instancji zostało zaskarżone przez osobę do tego uprawnioną i uczyniono to w wymaganym do tego terminie. W niniejszej sprawie tak się nie stało. Odwoławcza komisja dyscyplinarna rozpoznała ponownie sprawę po wniesieniu zażalenia przez osobę do tego nieuprawnioną (J. S.). W sposób rażący naruszyła tym przepis § 14 ust.2 rozporządzenia z 6 grudnia 2006r. Uzasadniało to stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia. Jeżeli chodzi o postanowienie organu I instancji to zostało ono wydane z naruszeniem przepisu § 13 ust.4 pkt.2 rozporządzenia z 6 grudnia 2006r. Należy zaznaczyć, że odmowa wszczęcia postępowania dyscyplinarnego ma miejsce w przypadku wystąpieniu jednej z negatywnych przesłanek wszczęcia postępowania wymienionych w § 10 ust.2 rozporządzenia (np. czynu nie popełniono albo czyn nie zawierał znamion przewinienia dyscyplinarnego i.t.p.) bądź art.17 § 1 K.p.k. (np. nastąpiło przedawnienie lub oskarżony zmarł i.t.p.) Pogląd taki wyraził D.Mucha w komentarzu do art.217 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym. W niniejszej sprawie organ I instancji odmówił wszczęcia postępowania dyscyplinarnego lecz w uzasadnieniu podniesiono, że kara upomnienia wymierzona skarżącej jest adekwatna do zaistniałego zdarzenia. Innymi słowy komisja uznała, że J. S. dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego i kara upomnienia jest odpowiednia do tego przewinienia. Przyjęcie takiego stanowiska nie uzasadniało odmowy wszczęcia postępowania dyscyplinarnego gdyż nie zaistniała żadna z negatywnych przesłanek wszczęcia takiego postępowania określona w § 10 ust.2 rozporządzenia lub w art.17 § 1 K.p.k. W sytuacji gdy organ I instancji uznał, że skarżąca rzeczywiście dopuściła się przewinienia dyscyplinarnego i kara upomnienia jest odpowiednia do wagi tego przewinienia to brak było podstaw do wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania dyscyplinarnego. Postanowienie, o którym mowa w § 13 ust.4 pkt. 2 rozporządzenia z 6 grudnia 2006r. jest wydawane w zupełnie innym przypadku o czym była mowa we wcześniejszych rozważaniach. Z przepisu art.214 ust.2 i 3 P.sz.w. wynika, że za przewinienie dyscyplinarne mniejszej wagi rektor może wymierzyć studentowi karę upomnienia od której student może się odwołać do komisji dyscyplinarnej. Komisja może w takim przypadku wymierzyć tylko karę upomnienia co oznacza, że jest związana zakazem reformationis in peius i nie może orzec kary surowszej niż upomnienie. W zależności od wyniku postępowania dowodowego komisja może także orzec o uniewinnieniu studenta i umorzeniu wobec niego postępowania. (por. D.Mucha Komentarz do art.214 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym i E.Ura Komentarz do art.214 ustawy Prawo o szkolnictwie wyższym). Reasumując sąd uznał, że skarga jest uzasadniona., zaskarżone postanowienie zostało wydane z rażącym naruszeniem prawa a mianowicie przepisu § 14 ust.2 rozporządzenia z 6 grudnia 2006r. W związku z czym, na podstawie art.145 § 1 pkt.2 p.p.s.a. sąd stwierdził nieważność zaskarżonego postępowania. Postanowienie organu I instancji zostało wydane z naruszeniem przepisu postępowania tzn. § 13 ust.4 pkt.2 rozporządzenia z 6 grudnia 2006r. co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Mając to na uwadze, na podstawie art.145 § 1 pkt.1c.) p.p.s.a., sąd uchylił postanowienie Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...] z dnia [...]. Na podstawie art.200 p.p.s.a. sąd zasądził od Odwoławczej Komisji Dyscyplinarnej dla Studentów Uniwersytetu [...] na rzecz skarżącej kwotę 100 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Przy ponownym rozpoznaniu sprawy należy wziąć pod uwagę rozważania zawarte w niniejszym uzasadnieniu. Sąd uznał, że uzasadnione jest wydanie merytorycznego rozstrzygnięcia w sprawie a nie umorzenie postępowania jako bezprzedmiotowego z uwagi na ukończenie studiów przez J. S. Jak wynika z oświadczenia skarżącej złożonego na rozprawie w dniu 5 czerwca 2019r. obroniła ona prace inżynierską lecz spóźniła się zgłosić na studia magisterskie choć chciała je kontynuować. Być może J. S. będzie chciała podjąć studia magisterskie w przyszłości i jest zainteresowana aby w jej aktach nie znajdowało się orzeczenie o ukaraniu karą upomnienia bo, w jej ocenie, nie dopuściła się żadnego przewinienia dyscyplinarnego. W związku z czym sąd wydał merytoryczne rozstrzygnięcie a nie umorzył postępowanie jako bezprzedmiotowe. ak