III SA/Łd 352/18

Dnia 18 lipca 2018 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: , Przewodnicząca Sędzia WSA Monika Krzyżaniak(spr.), Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska, Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski, , , Protokolant Specjalista Dominika Janicka, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 lipca 2018 roku sprawy ze skargi P. M. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek 1) uchyla zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...]; 2) przyznaje radcy prawnemu M. S. prowadzącemu Kancelarię Radców Prawnych [...] w Ł. A39 lok. 7 A, kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć i 20/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu P.M. i nakazuje wypłacić powyższą kwotę radcy prawnemu M. S. z funduszu Skarbu Państwa - Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Decyzją nr [...] dnia [...] roku wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r., poz. 1257, zwanej dalej: "k.p.a.") w związku z art. 83 ust 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm., zwanej dalej: "u.s.u.s.") Zakład Ubezpieczeń Społecznych utrzymał w mocy własną decyzję z dnia [...] r. nr [...], odmawiającą P.M. umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 78.546,36 zł. Powyższe rozstrzygnięcie zostało wydane w następującym stanie faktycznym i prawnym: W dniu 18 października 2017 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wpłynęło pismo P.M. z 16 października 2017 r., w którym wystąpił o "przywrócenie terminu" rozpatrzenia wniosku z 18 sierpnia 2017 r. o: - umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 1 listopada 2011 r. do 6 grudnia 2016 r. w myśl art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, - uznanie okresu od 1 listopada 2011 r. do 18 sierpnia i 2017 r. za okres nieskładkowy, - zawieszenie postępowań karnych, - uznanie jego nieobecności za niezawinioną i na podstawie art. 348 k.p.c. i zwolnienie od kosztów uznania wniosku. W piśmie P. M. wskazał, że uregulowanie zaległości spowodowałoby zbyt ciężkie skutki dla niego i jego rodziny. W uzasadnieniu podkreślił, że przyczyną kłopotów mikroprzedsiębiorców są nierówne warunki rynkowe, tj. "pseudo konkurencja marketów wielkopowierzchniowych do małych sklepików", niesprawiedliwe obciążenie podatkowe, brak realnych dochodów i często zastój płynności finansowej. Ponadto podkreślił, że w wyniku ww. czynników i wypowiedzenia umowy dzierżawy lokalu przez Bank Spółdzielczy w P., 31 października 2011 r. nastąpiła likwidacja sklepu w lokalu przy ul. A 33/[...]. Likwidacja sklepu to zaprzestanie sprzedaży detalicznej Firmy "A", co można potwierdzić u właściciela lokali w Banku Spółdzielczym, ul. A 33/[...] – P. i u dzierżawców sąsiednich lokali pod tym samym adresem. Potwierdzeniem są również raporty kasowe i PIT-y do 31 października 2011 r. Nadmienił, że wówczas nie składał już miesięcznych deklaracji ZUS i nie opłacał składek ZUS, gdyż nie było go na to stać. Likwidacja sklepu spowodowała brak uzyskiwanych dochodów jego i rodziny. Wskazał również, że adres: B 2, to budynek magazynowy, bez mediów, tu nie było sprzedaży detalicznej, zaś jego adres zameldowania to C 5, [...] P. Ponadto oświadczył, że od 1 listopada 2011 r. nie wykonuje pozarolniczej działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu i ubezpieczeniu w kraju ani zagranicą, jakiekolwiek błędy i niedociągnięcia, które powstały po 1 listopada 2011 r. nie były zamierzone i "przy wykazaniu dobrej woli można zmienić - naprawić", bo "mylić się jest rzeczą ludzką". Jego sytuacja kształtuje się na poziomie poniżej minimum socjalnego oraz brak jest realnych dochodów ze względu na jego pogarszający się stan zdrowia. Z uwagi na fakt, iż wniosek P. M. z 18 sierpnia 2017 r. został pozostawiony bez rozpatrzenia, o czym został on poinformowany pismem z 10 października 2017 r. (nr sprawy [...]), pismo z dnia 16 października 2017 r. zostało potraktowane przez organ jako nowy wniosek o umorzenie należności z tytułu składek. W dniu 15 listopada 2017 r. do ZUS wpłynęły dokumenty, takie jak: pismo z 15 listopada 2017 r., w którym P. M. wskazuje między innymi, że zwraca się o umorzenie należności z tytułu składek w ramach pomocy de minimis, kserokopia decyzji [...] z [...]czerwca 2017 r., oświadczenie o stanie rodzinnym i majątkowym oraz sytuacji materialnej osoby fizycznej nieprowadzącej pełnej księgowości z 15 listopada 2017 r., oświadczenie przedsiębiorcy o nieotrzymaniu pomocy publicznej de minimis z 15 listopada 2017 r., formularz informacji przedstawianych przy ubieganiu się o pomoc de minimis z 15 listopada 2017 r., zaświadczenie o wysokości dochodu podatnika w podatku dochodowym od osób fizycznych z 15 listopada 2017 r., kserokopia decyzji nr [...] z [...] lutego 2017 r., kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego ż 15 maja 2017 r., kserokopia karty informacyjnej leczenia szpitalnego z 23 maja 2017 r., kserokopia historii choroby z Zespołu Poradni "A", kserokopia historii zdrowia i choroby z NZOZ "B" sp.j. W celu rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku przeprowadzono dodatkowe postępowanie administracyjne, w wyniku którego ustalono, że P. M. prowadził działalność gospodarczą w zakresie: "pozostała sprzedaż detaliczna prowadzona w niewyspecjalizowanych sklepach" do 5 grudnia 2016 r. – wykonywanie działalności zostało zawieszone 6 grudnia 2016 r. Ponadto zgodnie z dokumentami zaewidencjonowanymi w ZUS, żona P. M. – I. M. nie posiada żadnego tytułu ubezpieczeń. P. M. posiada samochód osobowy marki Toyota Corolla rok prod. 1993 i samochód ciężarowy marki Kia Ceres rok prod. 1997 oraz, że w księgach wieczystych o numerze: [...] w dniu 7 listopada 2013 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres od 05.2009 r. do 08.2010 r. w kwocie 27.000,19 zł; [...] w dniu 7 listopada 2013 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres od 09.2010 r. do 08.2011 r., w kwocie 23.291,34 zł; [...] w dniu 8 listopada 2013 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres od 09.2011 r. do 08.2012 r., w kwocie 22.489,18 zł; [...] w dniu 28 lutego 2017 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP za okres od 09.2012 r. do 01.2016 r. i od 05.2016 r. do 07.2016 r., w kwocie 78.426,35 zł. Ustalono także, że w okresie od 11 stycznia 2011 r. do 17 sierpnia 2017 r. P. M. zostały doręczone tytuły wykonawcze obejmujące należności z tytułu składek, które zostały objęte postępowaniem egzekucyjnym prowadzonym przez Dyrektora [...] Oddziału ZUS w Ł. skierowanym do rachunków bankowych i do wierzytelności w Urzędzie Skarbowym w P. Do rachunku w PKO BP nastąpił zbieg egzekucji administracyjnych z sądowymi. W stosunku do zaległości z tytułu składek, zewidencjonowanych na koncie jest prowadzona egzekucja z nieruchomości, dla której urządzona jest księga wieczysta o numerze [...], na 9 czerwca 2017 r. wystosowano wniosek o nadanie klauzuli wykonalności do właściwego sądu. Ponadto ustalono, że P.M.nie zamieszkuje pod adresem wskazanym we wniosku, tj. w miejscowości B 5, 99-200 P. oraz zgodnie z pismem Naczelnika Urzędu Skarbowego w P. z 21 września 2017 r., nie przedłożył zeznania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za rok 2016, natomiast figuruje w ewidencji czynności majątkowych jako: nabywca samochodu marki Volkswagen Passat 1.6, rok prod.: 1990 (15 września 2004 r.), nabywca samochodu marki Toyota Corolla rok prod.: 1993 (29 maja 2005 r.), nabywca zabudowanej nieruchomości położonej we wsi G., gm. D., a także jako strona nabycia hipoteki. Ponadto do akt przedmiotowej sprawy załączono z urzędu dokumenty przedłożone przez P. M. do wniosku z 18 sierpnia 2017 r., takie jak: kserokopia zaświadczenia lekarskiego z 23 maja 2017 r. oraz kserokopia zaświadczenia o hospitalizacji z 23 maja 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu [...] r. wydał decyzję nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od listopada 2011 r. do grudnia 2016 r., na podstawie art. 28 ust. 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365 zwanego dalej "rozporządzeniem") oraz decyzję nr [...] o odmowie wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2011 r. do sierpnia 2012 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych, na podstawie art. 30 u.s.u.s. oraz należności z tytułu składek i odsetek za zwłokę za pracowników w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne oraz Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r., na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. Wnioskiem z dnia 28 grudnia 2017 r. P. M. wniósł o ponowne rozpatrzenie w całości wniosku o: umorzenie składek i odsetek za zwłokę na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy za okres od 1 listopada 2011 r. do 6 grudnia 2016 r. w myśl art. 28 ust. 3a i 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, uznanie okresu od 1 listopada 2011 r. do dnia bieżącego za okres nieskładkowy, zawieszenie egzekucji i postępowań karnych, uznanie nieobecności za niezawinioną i zwolnienie od kosztów uznania wniosku, uznanie zakończenia aktywności zawodowej i wyrejestrowania z ubezpieczeń 31 października 2011 r. W uzasadnieniu przedmiotowego wniosku, wskazał, że biorąc pod uwagę ścisły związek: pracy, płacy i kosztów, to w jego sytuacji po 1 listopada 2011 r. nie ma takiego związku. Tak więc niezasadne jest naliczanie składek i odsetek od składek. Niedopilnowanie kompletnego wyrejestrowania na 31 października 2011 r., to błąd po jego stronie jak i systemu ZUS. Błąd ten nie może skutkować kosztami w wysokości około 130.000,00 zł, czy też odbieraniem mu nieruchomości stanowiącej współwłasność, położonej w P., przy ul. A, nr [...], po zaniżonej kilkakrotnie wartości, ani nie może niszczyć życia jego i jego rodziny i spychać do ubóstwa. We wniosku zaznaczył, że jest w trudnej sytuacji zdrowotnej: ma zawroty głowy, zaburzenia, równowagi, częste nudności, uczucie lęku, niedowidzenie prawego oka, podwójne widzenie, podejrzenie stwardnienia rozsianego, nadciśnienie tętnicze, zespół lękowo depresyjny, co nie pozwala na wykonywanie wielu czynności. Z uwagi na stan zdrowia nie jest aktywny zawodowo. Ponadto podniósł, że dochody jego trzyosobowej rodziny wynoszą 1.074,00 zł i stanowią 1/3 minimum socjalnego trzyosobowego gospodarstwa domowego. Wskazał również, że zawężają się drastycznie więzi społeczne i rodzinne - jego rodzina nie utrzymuje już kontaktów towarzyskich i nie korzysta z dóbr kultury, "a działania egzekucyjne, postępowania sądowe i odmowna decyzja umorzenia, wprowadzają i piętrzą nerwowość tworząc ciągły szkodliwy stan napięcia". Nadmienił także, że nieruchomość położona w P. przy ul. [...] jest dla niego i jego rodziny niezbędna i służy jako magazyn – "jest namiastką awansu społecznego", samochód marki Kia Ceres został sprzedany, samochód marki Volkswagen Passat został skradziony w 2004 r., natomiast samochód marki Toyota Corolla jest uszkodzony i niesprawny technicznie. W dniu 2 stycznia 2018 r. do ZUS wpłynęło pismo z 29 grudnia 2017 r., w którym P. M. wniósł o ponowne rozpatrzenie wniosku w części dotyczącej odsetek wskazanych w decyzji nr [...] z [...] r. dotyczących: składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłoszone do ubezpieczeń za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. oraz składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników w części finansowanej przez płatnika za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 listopada 2011 r. do 30 kwietnia 2012 r., ponieważ "gdyby nie błąd i niedopilnowanie kompletnego wyrejestrowania na 31 października 2011 r., nie byłoby na pewno dzisiaj zaległości". Wskazał jednocześnie, że nie wnosi zastrzeżeń do ww. decyzji dotyczących składek na ubezpieczenia społeczne za osoby zgłoszone do ubezpieczeń za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. oraz składek na ubezpieczenia społeczne za pracowników w części finansowanej przez płatnika za okres od 1 listopada 2011 r. do 31 sierpnia 2012 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od 1 listopada 2011 r. do 30 kwietnia 2012 r., ponieważ wskazane terminy pokrywają się z umowami na czas określony dwóch osób do 31 sierpnia 2012 r. (...). Nadmienił także, że pozostałe informacje i wyjaśnienia zawarte zostały we wniosku z 28 grudnia 2017 r. W tak ustalonym stanie faktycznym ZUS podniósł, że z uwagi na wskazanie przez P.M. jako podstawy prawnej umorzenia należności z tytułu składek art. 28 ust. 3a i 3b u.s.u.s., nie badano istnienia przesłanek całkowitej nieściągalności. Celem rozstrzygnięcia wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy dotyczącej umorzenia należności z tytułu składek, na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia, dokonano analizy aktualnej sytuacji materialno-finansowej rodziny P. M. Organ wskazał, że od 6 grudnia 2016 r. P. M. nie posiada żadnego tytułu ubezpieczeń. Oświadczył, że osiąga dochody z produkcji rolnej w miesięcznej wysokości 550 zł. Ponadto z akt sprawy wynika, że otrzymuje świadczenia rodzinne w miesięcznej wysokości 124 zł, pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z 15-letnią córką oraz żoną I. M., która osiąga dochody w miesięcznej wysokości 400 zł. i zgłoszona jest obecnie do ubezpieczeń z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia. Skarżący ponosi wydatki z tytułu opłat eksploatacyjnych w miesięcznej wysokości 250 zł oraz wydatki związane z leczeniem w miesięcznej wysokości 150 zł, posiada (miesięcznie 80 zł) oraz z tytułu kredytów za 2017 r. w wysokości 50.000 zł (miesięcznie 320 zł), które egzekwowane są przez komornika - łączna miesięczna kwota spłaty zobowiązań wynosi 200 zł. Posiada składniki mienia ruchomego, których wartość wyceniona została na łączna kwotę 360 zł., zobowiązania pieniężne z tytułu podatków za 2017 r. w wysokości 960 zł, samochód osobowy marki Toyota Corolla rok prod. 1993 (samochód jest niesprawny), a ponadto jest współwłaścicielem nieruchomości położonej w miejscowości G.18, gmina D. ([...]), gospodarstwa rolnego o powierzchni 8,3671 m2 położonego w miejscowości G. 14, gmina D. (KW [...]) oraz innej nieruchomości o powierzchni 467 m2 położonej w P. przy ul. A 2 (KW [...]), nie posiada wierzytelności. Ponadto ustalono, że w księdze wieczystej o numerze: [...], 7 listopada 2013 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres od 05.2009 r. do 08.2010 r. w kwocie 27.000,19 zł, [...], 7 listopada 2013 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres od 09.2010 r. do 08.2011 r., w kwocie 23.291,34 zł. W związku ze skuteczną licytacją nieruchomości na 9 czerwca 2017 r. wystosowano wniosek o nadanie klauzuli wykonalności do właściwego sądu, [...], 8 listopada 2013 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP i FGŚP za okres od 09.2011 r. do 08.2012 r., w kwocie 22.489,18 zł, [...], 28 lutego 2017 r. został dokonany wpis hipoteki przymusowej celem zabezpieczenia należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz FP za okres od 09.2012 r. do 01.2016 r. i od 05.2016 r. do 07J2016 r., w kwocie 78.426,35zł, dochód z produkcji rolnej za ubiegły rok wyniósł 6.600,00 zł. Ponadto, w dniu 19 lutego 2018 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji o podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznych z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2012 r. Mając na uwadze powyższe, organ wskazał, że aktualnie miesięczne dochody P. M. i jego rodziny wynoszą 1.074,00 zł. Natomiast uwzględniając koszty utrzymania wyszczególnione w koszyku minimum socjalnego wynoszące dla trzyosobowego gospodarstwa domowego pracowniczego 2.989,19 zł, jak również biorąc pod uwagę ponoszone przez niego wydatki związane ze spłatą zobowiązań wobec innych wierzycieli w łącznej miesięcznej wysokości 200,00 zł, należy uznać, że sytuacja finansowa P. M. i jego rodziny jest trudna. W świetle powyższego organ przyjął, że zachodzi przesłanka zdefiniowana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia. Odmówił jednak umorzenia należności z tytułu składek na podstawie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w związku z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, wskazując, że do przedmiotowego wniosku nie zostały załączone żadne dokumenty, z których wynikałoby, że P. M. jest osobą całkowicie i trwale niezdolną do pracy, bądź, że w jego przypadku stwierdzono przeciwwskazania do podjęcia i wykonywania pracy zarobkowej, co mogłoby w znacznym stopniu ograniczać lub uniemożliwiać mu podjęcie pracy. Obecna sytuacja finansowa jego rodziny może nie mieć charakteru trwałego i może ulec poprawnie, zważając przy tym, że od 20 lutego 2018 r. żona P. M. podjęła pracę na podstawie umowy zlecenia. Organ odwoławczy wskazał ponadto, że w przypadku P. M. nie mają natomiast zastosowania przesłanki wynikające z § 3 ust 1 pkt 2 rozporządzenia, gdyż nie wykazał on, że poniósł straty materialne w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia, powodujące, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić go możliwości dalszego prowadzenia działalności. P. M. nie wykazał także, że choroba lub konieczność sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny pozbawia go możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie przedmiotowych należności, co oznacza, iż brak jest podstaw do umorzenia w oparciu o przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Odnosząc się do podniesionej przez skarżącego kwestii dotyczącej uznania zakończenia aktywności zawodowej i wyrejestrowania z ubezpieczeń z dniem 31 października 2011 r. organ wskazał, że 19 lutego 2018 r. zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji o podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 sierpnia 2012 r. ZUS podjął zatem ponownie weryfikację faktycznego okresu prowadzenia przez P. M. działalności gospodarczej. W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego, P.M. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji. W uzasadnieniu skargi zaznaczył, że wobec wniosku złożonego przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych o ukaranie z dnia 9 marca 2017 r. (dot. sprawy [...]), dnia [...] marca 2018 r. został uniewinniony przez Sąd Rejonowy w Ł. [...] Zamiejscowy Wydział Karny z siedzibą w P., w sprawie o sygn. akt [...]. Tym samym wnosi o uznanie analizy za skuteczną umorzenia składek i odsetek od składek zawartą w decyzji Zakładu [...] z [...] r. Ponadto skarżący podniósł, że dwukrotnie (19 września 2017 r. i 15 listopada 2017 r.) wypełnił druki, złożył oświadczenie o pomocy de minimis, dołączył wymagane dokumenty, czego nie uwzględniono w piśmie ZUS z 10 października 2017 r. i pozostawiono wniosek bez rozpatrzenia (dotyczy wniosku z 18 sierpnia 2017 r.). Po jego piśmie z 6 grudnia 2017 r. nie nastąpiło uzupełnienie braków, co uniemożliwiło mu zapoznanie się z całością zebranego materiału i wypowiedzenia się, natomiast [...] r. Zakład wydał dwie decyzje odmawiające umorzenia nr [...]. Ponadto 3 stycznia 2018 r. w Biurze Terenowym ZUS odnośnie decyzji nie udzielono mu odpowiedzi (...), zaś 16 stycznia 2018 r. chciał skorzystać z prawa wglądu w akta sprawy (wg pisma ZUS z 9 stycznia 2018 r.), w Biurze Terenowym ZUS w P. ale nie było to możliwe, ponieważ akt tam nie było z uwagi na co złożył "aneks" (...), 16 lutego 2018 r. po zapoznaniu się z aktami stwierdził, że w aktach nadal brakuje wniosku z 18 sierpnia 2017 r., druków z 19 września 2017 r. oraz zaświadczenia "wykreślenia z ewidencji - sklepu", a ponadto złożył oświadczenie i dwa wnioski. W marcu 2018 r. otrzymał zaskarżone decyzje podtrzymujące treść odmowną umorzenia dwóch ww. decyzji z [...] r., nie odnosząc się do ww. braków zaistniałych w aktach sprawy i utrudnień dostępu do akt, a także "łącznego zaistnienia negatywnych okoliczności stanowiąc charakter wyjątkowy"[pic] W uzasadnieniu skargi P. M. podał także, że występuje z wnioskiem o umorzenie składek i odsetek, gdyż to pozwoli mu na wyjście z kryzysu finansowego oraz skuteczniej i efektywniej przejść proces leczenia zachowując przy tym konieczne podstawy do egzystencji trzyosobowej rodziny. Obecnie jego sytuacja jest jeszcze trudniejsza, niż przed 31 października 2011 r. Ponadto wskazał, że Prezes ZUS w uzasadnieniu swojej decyzji nie odniósł się należycie do argumentacji podniesionej we wnioskach o ponowne rozpatrzenie sprawy, naruszając jedną z podstawowych zasad postępowania wyrażoną w art. 10 § 1 kpa i art. 7 kpa. W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie w całości oraz zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg. norm przepisanych. Dodać należy, iż wyrokiem z dnia 18 lipca 2018 r. w sprawie sygn. III SA/Łd 351/17 na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. nr [...] o utrzymaniu w mocy własnej decyzji z dnia [...] r., nr [...], którą na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.: - w związku z art. 30 i art. 83b ust. 1 u.s.u.s., odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w sprawie rozpatrzenia wniosku o umorzenie składek na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2011 r. do sierpnia 2012 r. za osoby zgłaszane do ubezpieczeń w części finansowanej przez ubezpieczonych; - w związku z art. 28 ust. 3a i art. 83b ust. 1 u.s.u.s., odmówiono skarżącemu wszczęcia postępowania w zakresie umorzenia należności z tytułu składek i z tytułu odsetek za pracowników w części finansowanej przez płatnika na ubezpieczenia społeczne za okres od listopada 2011 r. do sierpnia 2012 r. oraz na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za okres od listopada 2011 r. do kwietnia 2012 r. - Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę P.M. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Stosownie do treści art. 1 § 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2017 r. poz. 2188 ze zm.) sąd sprawuje wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem (legalności). Stwierdzenie zatem, iż zaskarżona decyzja lub postanowienie zostały wydane z naruszeniem prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszeniem prawa dającym podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, innym naruszeniem przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy obliguje sąd do uchylenia zaskarżonego orzeczenia - art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. 2018, poz. 1302, dalej: "p.p.s.a."). W myśl art. 134 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Skarga jest zasadna i skutkuje uchyleniem zaskarżonej decyzji oraz poprzedzającej ją decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] roku, choć z innych przyczyn, niż w niej podniesione. Przedmiotem kontroli Sądu jest decyzja ZUS utrzymująca w mocy decyzję tego organu z [...] r. nr [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek w łącznej kwocie 78.546,36 zł, w tym: - ubezpieczenie społeczne za okres od listopada 2011 r. do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 52.838, 50, w tym z tytułu składek – 41.240,50 oraz odsetek liczonych na dzień 18 października 2017 r. – 11.598,00 zł; - ubezpieczenie zdrowotne - za okres od listopada 2011 r. do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 21.442,26 zł, w tym z tytułu składek – 16.747,26 zł i odsetek liczonych na dzień 18 października 2017 r. – 4.695,00 zł; - Fundusz Pracy – za okres od listopada 2011 r. do grudnia 2016 r. w łącznej kwocie 4.265,60 zł, w tym z tytułu składek – 3.362,60 zł oraz odsetek liczonych na dzień 18 października 2017 r. – 903,00 zł. Podstawą materialnoprawną zaskarżonej decyzji stanowiły przepisy art. 83 ust 1 pkt 3 w zw. z art. 28 ust 3a i art. 32 u.s.u.s. oraz § 3 ust 1 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365), zwanej dalej "rozporządzeniem". W pierwszej kolejności wskazać należy, że zasady podlegania ubezpieczeniom społecznym, ubezpieczeniu zdrowotnemu, ubezpieczeniu na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych określają przepisy ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (j.t. Dz. U. 2017 r. poz. 1778 t.j.) - dalej u.s.u.s., które w sposób ścisły regulują sytuacje pozwalające ubiegać się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczenia społecznego. Zgodnie z art. 28 ust. 1 u.s.u.s. należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład, z uwzględnieniem ust. 2-4. Zgodnie z art. 28 ust. 2 należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. Stosownie do art. 28 ust. 3 u.s.u.s. całkowita nieściągalność, o której mowa w jej art. 28 ust. 2, zachodzi, gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. Prawo upadłościowe, 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Umorzenie należności z tytułu składek w innych sytuacjach, niż całkowita ich nieściągalność możliwe jest w sytuacji, którą reguluje art. 28 ust. 3a u.s.u.s. w zw. z § 3 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. z 2003 r. Nr 141, poz. 1365). Zgodnie z art. 28 ust. 3a u.s.u.s. należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia mogą być w uzasadnionych przypadkach umarzane pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z § 3 ust. 1 powyższego rozporządzenia organ może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku: 1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych; 2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności; 3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd doszedł do przekonania, że wniesiona skarga zasługuje na uwzględnienie, bowiem decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] r. oraz poprzedzająca ją decyzja z [...] r. nr [...] wydane zostały z naruszeniem przepisów prawa, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik tej sprawy. Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem, organ przy wydawaniu decyzji o charakterze uznaniowym obowiązany jest do rzetelnej i wnikliwej analizy wszelkich okoliczności sprawy w celu stwierdzenia, czy zostały spełnione określone w przepisach przesłanki. Dopiero w ten sposób przeprowadzona, gruntowna analiza stanu faktycznego sprawy, może stanowić materiał, będący podstawą do wydania decyzji o charakterze uznaniowym. Szczególnie trzeba o tym pamiętać wtedy, kiedy organ ma pozbawić obywatela pewnych praw, nałożyć na niego obowiązek, ewentualnie tak, jak w przypadku rozpoznawanej sprawy, ma odmówić obywatelowi możliwości skorzystania z uprawnień przewidzianych prawem. Rozstrzygnięcie w sprawie o umorzenie należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne przybiera formę decyzji (art. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych), stąd też postępowanie poprzedzające jej wydanie jest postępowaniem administracyjnym, prowadzonym w oparciu o przepisy ustawy z dnia Kodeksu postępowania administracyjnego. Z art. 28 ust. 3b ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych wynika, że dla oceny, czy przypadek uzasadnia uwzględnienie wniosku o umorzenie zaległości należy brać pod uwagę z jednej strony ważny interes osoby zobowiązanej, a z drugiej strony stan finansów ubezpieczeń społecznych. Podejmując decyzję uznaniową organ musi zatem wyważyć oba wskazane interesy, zaś aby to uczynić musi dokładnie ustalić sytuację osoby zobowiązanej. Prawidłowe zastosowanie wskazanych przepisów wymaga wnikliwego rozważenia sytuacji wnioskodawcy. Jeżeli wszystkie okoliczności zostaną w sposób niewątpliwy stwierdzone, brak podstaw do wydania decyzji o odmowie (por. wyrok NSA z dnia 26 stycznia 2010r., sygn. akt II GSK 349/09, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Przede wszystkim zatem, dla podjęcia prawidłowej decyzji o odmowie umorzenia zobowiązań, organ musi jednoznacznie stwierdzić jakie należności wnioskodawcy z tytułu składek i odsetek są objęte wnioskiem, a następnie czy opłacenie tych należności rzeczywiście pociągnęłoby zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności pozbawiłoby go i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych. Postępowanie w przedmiocie umorzenia należności z tytułu składek unormowane w art. 28 u.s.u.s. dotyczyć może bowiem tylko i wyłącznie należności istniejących, do których uiszczenia płatnik jest zobowiązany. Niedopuszczalne jest natomiast objęcie postępowaniem należności, które nie istniały, bądź wygasły. W każdym przypadku przy rozpatrywaniu wniosku o umorzenie zaległych należności z tytułu składek (w tym odsetek) niezbędne jest więc ustalenie ich wymagalności na dzień wydania decyzji. Ustalenia takie powinny być dokonane w pierwszej kolejności, jeszcze przed analizą wystąpienia przesłanek warunkujących dopuszczalność umorzenia zaległych należności. Tylko zatem wobec faktycznie istniejących należności można wydać rozstrzygnięcie merytoryczne, załatwiające sprawę co do istoty, a więc poprzez umorzenie należności lub odmowę jej umorzenia. Stwierdzenie nieistnienia należności uniemożliwia bowiem prowadzenie postępowania w sprawie z wniosku o ich umorzenie i powoduje konieczność jego umorzenia z uwagi na bezprzedmiotowość. Obowiązkiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych jest zatem przede wszystkim ustalenie w sposób niebudzący wątpliwości czy istnieją zobowiązania z tytułu nieopłaconych składek, których miałoby dotyczyć wnioskowane przez osobę zobowiązaną umorzenie zaległości. Od tych bowiem ustaleń uzależniona jest późniejsza treść rozstrzygnięcia, gdyż w postępowaniu administracyjnym prowadzonym w przedmiocie umorzenia należności wobec ZUS organ, ustalając sytuację majątkową dłużnika, winien m.in. porównać stwierdzoną sytuację materialną zobowiązanego z wysokością zaległej należności i wskazać jego dochody (rzeczywiste czy potencjalne), które w ocenie organu byłyby wystarczające na pokrycie zadłużenia (por. m.in. wyrok NSA z 10 października 2007 r., II GSK 176/07). Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić należy, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych powinien zatem w pierwszym rzędzie rozpoznać kwestię istnienia zaległości składkowych P.M. za okres objęty wnioskiem o umorzenie należności i wymieniony w zaskarżonej decyzji, zważywszy, iż okoliczność ta była konsekwentnie kwestionowana przez skarżącego w toku całego postępowania administracyjnego. Jak wynika z akt sprawy, objęte wnioskiem skarżącego należności składkowe dotyczą okresu od listopada 2011 roku do grudnia 2016 roku. Skarżący w toku postępowania wskazywał przy tym, że od 1 listopada 2011 roku nie wykonuje pozarolniczej działalności gospodarczej podlegającej opodatkowaniu i ubezpieczeniu w kraju jak i za granicą, co skutkowało podjęciem przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych ponownej weryfikacji faktycznego okresu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej, gdyż w dniu 28 stycznia 2018 roku wystąpił z pismem do Urzędu Skarbowego w P. o udostępnienie danych dotyczących prowadzenia przez P.M. działalności gospodarczej. Jednocześnie, jak wynika z akt sprawy, w dniu 19 lutego 2018 roku zostało wszczęte z urzędu postępowanie w sprawie wydania decyzji o podleganiu przez P.M. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 stycznia 1999 roku do 31 sierpnia 2012 roku, a zatem obejmującym okres wskazany we wniosku oraz zaskarżonej decyzji i w tym zakresie trwa obecnie postępowanie wyjaśniające. W tym stanie rzeczy, skoro przyjęta przez ZUS wysokość zaległej należności budzi wątpliwości, to w tak ustalonym stanie faktycznym brak było podstaw do zastosowania konkretnego przepisu prawa materialnego dotyczącego jej umorzenia. Trafnie wskazał WSA w Opolu w wyroku z dnia 29.10.2014 r., I SA/Op 531/14, którego stanowisko Sąd rozpoznający przedmiotową sprawę podziela, że oczywistym jest, po pierwsze, że przesłanki warunkujące ewentualne umorzenie, zwłaszcza określone w art. 28 ust. 3a w związku z § 3 rozporządzenia, w tym sytuacja materialna i stan dochodów zobowiązanego muszą być przyrównane do konkretnej wysokości zadłużenia, po drugie, postępowanie dotyczące umorzenia należności nieistniejących (bo np. przedawnionych) musiałoby być umorzone jako bezprzedmiotowe. Ustalenie przez organ wysokości należności (zaległości składkowych), których umorzenia domagał się skarżący ma zatem kluczowe znaczenie dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Wysokość należności z tytułu składek może mieć bowiem znaczenie dla oceny przesłanek umorzenia i może rzutować na ewentualne rozstrzygnięcie w przedmiocie zastosowania ulgi. W postępowaniu w przedmiocie umorzenia należności organ jest zobligowany z urzędu wykazać prawidłowo kwotę należności z tytułu składek, do której uiszczenia płatnik jest zobowiązany, a której dotyczy wniosek, bowiem umorzenie tej właśnie konkretnej kwoty stanowi przedmiot postępowania, a przedmiot taki musi być jednoznacznie i prawidłowo określony. Należy przy tym zwrócić uwagę na obowiązek organu administracji publicznej do zebrania całego materiału dowodowego i prawidłowej oceny jego wyników. Zgodnie z art. 77 § 1 k.p.a. organ administracji publicznej jest zobowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy, natomiast według art. 80 k.p.a. organ administracji publicznej ocenia na podstawie całokształtu materiału dowodowego, czy dana okoliczność została udowodniona. Brak w aktach istotnego dowodu dotyczącego faktycznego okresu prowadzenia przez skarżącego pozarolniczej działalności gospodarczej, w tym decyzji o podleganiu przez P.M. obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od stycznia 1999 roku do 31 sierpnia 2012 roku, uniemożliwia ocenę, czy prawidłowo ustalono w niniejszej sprawie stan faktyczny w zakresie określonej wysokości ciążących na stronie zaległości, o umorzenie których ubiegał się zobowiązany oraz czyni przedwczesnym rozstrzygnięcie w przedmiocie odmowy umorzenia należności z tytułu składek. Organ posiadając wiedzę o toczącym się postępowaniu dotyczącym podlegania przez skarżącego obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzonej pozarolniczej działalności gospodarczej w okresie obejmującym wniosek skarżącego o umorzenie składek, powinien w pierwszej kolejności wyjaśnić kwestię istnienia w sprawie należności, które mogą być przedmiotem umorzenia zgodnie z przepisami u.s.u.s. W rozpoznawanej sprawie, ZUS powinien zatem - na wstępie - przeanalizować kwestię istnienia zaległości składkowych, których odsetki są konsekwencją, czego nie uczynił a co wynika z lektury wydanych decyzji i analizy akt niniejszej sprawy. Powyższe potwierdza, że w sprawie naruszono m.in. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 (także art. 8 i art. 9) k.p.a. w zw. z art. 23 ust. 1 i art. 28 ust. 3a u.s.u.s. przez niewyjaśnienie kwestii istnienia w sprawie należności, które mogą być przedmiotem umorzenia zgodnie z przepisami u.s.u.s. Przedwczesna jest zatem ocena, czy w sprawie prawidłowo zastosowano przepisy materialne u.s.u.s., traktujące o odmowie umorzenia należności (odsetek) z tytułu składek osoby ubezpieczonej będącej równocześnie płatnikiem tych składek. Ponownie rozpatrując sprawę, ZUS obowiązany będzie uwzględnić wskazania Sądu, tj. ustalić, czy i w jakiej wysokości istnieje przedmiot postępowania - należność, którą można ewentualnie umorzyć. Mając na uwadze powyższe, Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w związku z art. 135 p.p.s.a., orzekł jak w pkt 1 wyroku. Na podstawie art. 250 p.p.s.a. oraz art. 223 § 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. 2017.1870 ze zm.), a także § 4 ust. 3 w zw. z § 21 ust. 1 pkt 1) lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. 2016.1715 ze zm.) Sąd przyznał ustanowionemu z urzędu pełnomocnikowi 295,20 zł tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej skarżącemu z urzędu, obejmującą podatek Vat. dc [pic][pic]