III SA/Łd 355/17

Dnia 24 sierpnia 2017 roku Starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi - Leszek Foryś po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2017 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.A. o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie z skargi J.A. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego postanawia odmówić przyznania prawa pomocy. lf III SA/Łd 355/17 Uzasadnienie J.A. zwrócił się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o zwolnienie go od kosztów sądowych, w sprawie z jego skargi na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] w przedmiocie wymeldowania z pobytu stałego. Ze złożonego na urzędowym formularzu wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżący prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Skarżący nie wykazał żadnego majątku, utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 763,24 zł, spłaca także kredyt mieszkaniowy. Z uwagi na fakt, że oświadczenie wnioskodawcy okazało się niewystarczające do oceny jego rzeczywistego stanu majątkowego i możliwości płatniczych, zarządzeniem starszego referendarza sądowego z dnia 21 lipca 2017 r. wnioskodawca został wezwany do złożenia: - odpisów zeznań rocznych o wysokości dochodu osiągniętego przez skarżącego w 2015 r. i 2016 r., - zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez skarżącego w ciągu ostatnich 3 miesięcy, - wyciągów i wykazów z posiadanych przez skarżącego rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, w tym rachunku prowadzonego w Banku A nr [...], - informacji o zaciągniętych kredytach (na jaki cel, w jakiej instytucji, na jaką kwotę, na jaki okres, z podaniem harmonogramu spłaty kredytu), - wyjaśnienia, w jakim celu zaciągnął kredyt mieszkaniowy, skoro w oświadczeniu majątkowym nie wykazuje żadnej nieruchomości, - wyjaśnienia, w jakich relacjach skarżący pozostaje z L.A., a jeśli pozostaje ona w gospodarstwie domowym skarżącego – zobowiązać skarżącego do złożenia dokumentów obrazujących jej sytuację majątkową: odpisów zeznań rocznych o wysokości dochodu osiągniętego przez nią w 2015 r. i 2016 r., zaświadczenia o wysokości wynagrodzenia otrzymywanego przez nią w ciągu ostatnich 3 miesięcy, a także wyciągów i wykazów z posiadanych przez nią rachunków i lokat bankowych z okresu ostatnich 3 miesięcy, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Wezwanie doręczone zostało wnioskodawcy w dniu 27 lipca 2017 r. Do dnia dzisiejszego wnioskodawca nie złożył wymaganych dokumentów i informacji. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Prawo pomocy jest szczególną instytucją postępowania przed sądami administracyjnymi, która ma na celu zagwarantowanie konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które nie są w stanie samodzielnie ponieść kosztów postępowania sądowego. Stanowi ono realizację uprawnień wynikających z art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej oraz art. 6 Konwencji o ochronie prawa człowieka i podstawowych wolności, sporządzonej w Rzymie w dniu 4 listopada 1950 r. (Dz.U. z 1993 roku, Nr 61, poz. 284 ze zm.). Wskazać jednak należy, że prawo dostępu do sądu nie ma charakteru absolutnego i może być przedmiotem uzasadnionych prawnie ograniczeń. W przypadku, gdy dostęp jednostki do sądu jest ograniczony, czy to przez działanie prawa, czy faktycznie, ograniczenie tego prawa nie będzie sprzeczne ze wskazanymi wyżej przepisami Konstytucji i Konwencji, gdy ograniczenie dostępu do sądu nie narusza samej istoty tego prawa i gdy zmierza do realizacji uzasadnionego prawnie celu oraz gdy zachowana została rozsądna relacja proporcjonalności pomiędzy stosowanymi środkami a celem, do realizacji którego stosowane środki zmierzały. Stąd ograniczona ilość funduszy publicznych dostępna na udzielanie pomocy prawnej sprawia, że koniecznością systemu wymiaru sprawiedliwości jest przyjęcie procedury selekcji, a sposób, w jaki ta procedura funkcjonuje w poszczególnych sprawach, winien być pozbawiony arbitralności lub dysproporcjonalności i nie powinien rzutować na istotę prawa dostępu do sądu (por. wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 16 lipca 2002 roku w sprawie P., C. i S. vs. Wielka Brytania nr 56547/00, dostępny w Systemie Informacji Prawnej LEX, Lex nr 75481). Zgodnie z art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2017 r. poz. 1369), dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). W niniejszej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie NSA z dnia 6 października 2004 r., GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie wnioskodawcy, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające, jako że zawierało jedynie szczątkowe informacje o stanie majątkowym, sam wniosek zaś uzasadniony został bardzo lakonicznie. Z uwagi na ten fakt zasadne było wezwanie wnioskodawcy do uzupełnienia wniosku o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jego realnych możliwości płatniczych. Jednakże strona nie przedstawiła żadnej z żądanych informacji, na skutek czego pozbawiła referendarza możliwości oceny jej sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych wnioskodawcy i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest on w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, musi więc uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie wnioskodawca, nie przedstawiając informacji pozwalających na rzetelną i obiektywną ocenę jego możliwości płatniczych, nie uczynił zadość tym wymaganiom. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. lf