III SA/Łd 356/08
PostanowienieWSA w Łodzi2008-07-30
Skład orzekający: Sędzia NSA Teresa Rutkowska
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy skarżącej przysługuje prawo pomocy w zakresie całkowitym (zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika) czy częściowym (zwolnienie od kosztów sądowych) w postępowaniu administracyjnosądowym, biorąc pod uwagę jej sytuację majątkową i zdrowotną?Ratio decidendi
Sąd przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym, tj. zwolnienie od kosztów sądowych, uznając, że jej sytuacja majątkowa i zdrowotna (wysokie wydatki na leczenie, brak oszczędności) uniemożliwia jej poniesienie pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Jednocześnie odmówiono przyznania prawa pomocy w zakresie ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, gdyż posiadane dochody i majątek (nieruchomość) pozwalają na poniesienie części kosztów, a sama nieznajomość prawa nie jest przesłanką do przyznania pomocy w tym zakresie.Stan faktyczny
Skarżąca wniosła skargę na decyzję Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego i jednocześnie wniosła o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym, obejmującym zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika. Jako uzasadnienie podała trudną sytuację majątkową i zdrowotną (choroba nowotworowa męża i własna, wysokie koszty leków). W oświadczeniu majątkowym wykazała dochody z emerytur i świadczeń syna, posiadanie domu i nieruchomości rolnej, ale brak oszczędności i samochodów.Rozstrzygnięcie
1. Przyznano skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. 2. Odmówiono przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie (ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika).Pełny tekst orzeczenia
Dnia 30 lipca 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Teresa Rutkowska po rozpoznaniu w dniu 30 lipca 2008 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku J.C. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi J. C. na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian użytków i klas glebowych postanawia: 1. przyznać skarżącej J. C. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych; 2. odmówić przyznania prawa pomocy w pozostałym zakresie.
Pismem z dnia 1 czerwca 2008 roku J. C. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję [...] Wojewódzkiego Inspektora Nadzoru Geodezyjnego i Kartograficznego z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie wprowadzenia zmian użytków i klas glebowych. W treści skargi strona skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF", w którym wniosła dodatkowo o ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika.
Z wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika zatem, że skarżąca wnosi o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. W uzasadnieniu wniosku wskazała, że wniosek składa ze względu na swoją sytuację majątkową. Wskazała w związku z tym, że zarówno ona jak i jej mąż utrzymują się jedynie z emerytury, a istotną część tych dochodów wydają na leki. Podniosła przy tym, że jej mąż jest chory na raka i przeszedł kolejną serię naświetleń, a ona sama jest w trakcie leczenia po operacji nowotworu. Powyższe powoduje konieczność przyjmowania bardzo drogich leków, które jak oświadczyła skarżąca istotnie obciążają budżet domowy. Wskazała, że nie zna się na przepisach prawa, a w jej ocenie sprawa jest na tyle trudna, że wymaga udziału zawodowego pełnomocnika.
W oświadczeniu o stanie rodzinnym i majątkowym skarżąca wykazała, że prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem Z. C. oraz synem P. C. Skarżąca jest właścicielem domu o powierzchni 150 m2 oraz nieruchomości rolnej o powierzchni 9.000 m2. Na dochody gospodarstwa domowego składają się: świadczenia emerytalne skarżącej w wysokości 1.200 zł, męża skarżącej Z. C. w wysokości 1.463 zł oraz syna P. C. w wysokości 1.900 zł. Daje to łączny dochód w wysokości 4.563 zł brutto, czyli około 1.500 zł brutto na jednego członka rodziny. Skarżąca – zgodnie ze złożonym oświadczeniem – nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro, nie posiada także samochodu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje:
Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżąca wystąpiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienia profesjonalnego pełnomocnika, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym.
Stosownie do treści art. 245 § 2 prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania (art. 246 § 1 pkt 1 ustawy).
Natomiast zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Rozważyć zatem należy, czy w świetle podanych okoliczności skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym.
W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że skarżąca nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę niezbędną do częściowego zwolnienia od kosztów sądowych (art. 246 § 1 pkt 2 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Dochody w gospodarstwie domowym skarżącej wynoszą co prawda łącznie 4.563 zł brutto, co daje ok. 1.500 zł na jednego członka rodziny miesięcznie. Jednakże należy mieć na uwadze fakt, iż zarówno skarżąca jak i jej mąż są osobami chorymi w związku z czym wydają istotną część swoich dochodów na koszty świadczeń zdrowotnych i niezbędnych leków. Z oświadczenia skarżącej wynika, że jej mąż jest chory na raka, a sama skarżąca obecnie przechodzi rekonwalescencję po przebytej operacji nowotworu. Istotne jest także, że skarżąca nie osiąga żadnych dodatkowych dochodów, nie posiada oszczędności i przedmiotów wartościowych, ponosi natomiast wskazane wydatki związane z leczeniem.
W tej sytuacji, w ocenie Sądu, ewentualna konieczność poniesienia kosztów postępowania sądowego w postaci opłat sądowych, czy zwrotu wydatków może wpłynąć na sytuację materialną skarżącej.
Jednocześnie w sprawie nie zachodzą przesłanki uzasadniające przyznanie mu prawa pomocy w zakresie całkowitym. Wszakże skarżąca wraz z mężem i synem posiadają stałe dochody, które w zestawieniu z faktem, iż ewentualne inne i przyszłe koszty niewątpliwie rozłożone byłyby w czasie, pozwalają na przyjęcie, że konieczność poniesienia części kosztów postępowania w sprawie, a mianowicie kosztów zastępstwa procesowego, nie doprowadzi do uszczerbku utrzymania koniecznego. Oceny tej nie zmieniają podnoszone przez skarżącą argumenty dotyczące jej nieznajomości prawa, bowiem w świetle wskazanych wyżej przepisów, jedyną przesłanką przyznania prawa pomocy jest stan majątkowy wnioskodawcy. Podkreślić przy tym należy, że skarżąca jest właścicielką nieruchomości położonej w Łodzi o powierzchni 9.000 m2 , której wartość jest niewątpliwie bardzo znaczna.
Wobec powyższego, działając na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Sąd orzekł jak w postanowieniu.
e.o.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 17.07.2026. · Źródło