III SA/Łd 373/09

Dnia 18 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 listopada 2009 roku sprawy ze skargi W.W. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności środka zaskarżenia uchyla zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] roku, nr [...]. Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. postanowieniem z dnia [...]wydanym na podstawie art. 123 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego ( tekst jednolity Dz.U. z 2000 r. Nr 98, poz. 1071, z późn. zm. – dalej: k.p.a.) oraz art. 84 c ust. 1, ust. 9 i ust. 16 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ( tekst jednolity Dz.U z 2007 r. Nr 155, poz. 1095, z późn. zm.) w zw. z art. 6 za oraz art. 6 zg ust. 3 ustawy z dnia 24 lipca 1999 r. o Służbie Celnej ( tekst jednolity Dz.U. z 2004 r. Nr 156, poz. 1641 z późn. zm.) – postanowił kontynuować czynności kontrolne realizowane w Wielobranżowym Przedsiębiorstwie Produkcyjno-Handlowym A w M. na podstawie imiennego upoważnienia do przeprowadzenia kontroli celnej nr [...] W uzasadnieniu postanowienia wyjaśnił, że w dniu 31 marca 2009 r. rozpoczęto kontrolę celną doręczając kontrolowanemu upoważnienie z dnia [...] r. Kontrolowany w dniu 14 maja 2009 r. wniósł sprzeciw-1 na postanowienie z dnia [...] r. wydane w sprawie okazania dowodu. Postanowieniem tym wezwano kontrolowanego do okazania m.in. wydruku stanu towarów w magazynie handlowym firmy na dzień 12 maja 2009 r. Elementu tego postanowienia w zakresie nie wykraczającym poza zakres kontroli kontrolowany jednak nie wykonał. Oczywista pomyłka zespołu kontrolnego w postaci okazania wydruku stanu towarów w magazynie handlowym firmy na dzień 12 maja 2009 r. została skorygowana postanowieniem z dnia 19 maja 2009 r., wzywającym ponownie do okazania m.in. wydruku stanu towarów w magazynie handlowym firmy na dzień rozpoczęcia kontroli, tj. 31 marca 2009 r. Tego wezwania kontrolowany także nie wykonał. Zgodnie z art. 6 zg ust. 3 ustawy o Służbie Celnej w sprawach nieuregulowanych w rozdziale 16 b tej ustawy, stosuje się odpowiednio przepisy rozdziałów 2, 5, 6, 10, 11... działu IV ustawy Ordynacja podatkowa. Art. 180 § 1 Ordynacji podatkowej stanowi, iż jako dowód należy dopuścić wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy, a nie jest sprzeczne z prawem. W.W. wniosła zażalenie na postanowienie organu pierwszej instancji, zarzucając naruszenie art. 9 w zw. z art. 83 ust. 3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej Dyrektor Izby Celnej w Ł. postanowieniem z dnia [...], wydanym na podstawie art. 123, art. 134 w zw. z art. 144 k.p.a. oraz art. 83 ust. 2 pkt 6 , art. 84 c ust.3 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej oraz art. 78 Wspólnotowego Kodeksu Celnego ( Rozp.Rady EWG nr 2913/92 z późn. zm.) stwierdził niedopuszczalność środka zaskarżenia. Uzasadniając swoje orzeczenie wyjaśnił, iż Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. wydając [...], w oparciu o przepisy Ordynacji podatkowej, pouczył stronę o braku możliwości wniesienia zażalenia. Zgodnie bowiem z art. 236 § 1 Ordynacji podatkowej na postanowienie wydane w toku postępowania służy zażalenie, gdy ustawa tak stanowi. Na powyższe postanowienie strona wniosła sprzeciw w trybie art. 84 c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W myśl tego przepisu przedsiębiorcy służy wniesienie sprzeciwu wobec podjęcia i wykonywania przez organ kontroli czynności z naruszeniem ściśle wskazanych w art. 84 c ust. 1 przepisów. Wniesienie tego środka służy przedsiębiorcy w ściśle określonym terminie, tj. w terminie 3 dni roboczych od dnia wszczęcia kontroli przez organ kontroli. Czynności kontroli zostały rozpoczęte w dniu 31 marca 2009 r. Termin do wniesienia sprzeciwu upłynął w dniu 3 kwietnia 2009 r. Organ odwoławczy stwierdził, iż tryb określony w art. 84 c ustawy o swobodzie działalności gospodarczej określający środek zaskarżenia w postaci sprzeciwu w stosunku do postanowienia Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł.nr [...]. należy uznać za niedopuszczalny. W. W. zaskarżyła postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o jego uchylenie. Zaskarżonemu postanowieniu zarzuciła rażące naruszenie art. 9 w zw. z art. 83 ust. 3, art. 80 b i art. 84 c w zw. z art. 84 d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. W uzasadnieniu skargi stwierdziła, iż kontrolujący żądali dostarczenia dokumentów, które już wcześniej im dostarczyła. Żądali także dostępu do dokumentów nie związanych z kwestią obrotu towarami. Zdaniem skarżącej sprzeciw można wnieść w zasadzie na każdą czynność kontrolującego. Jego wniesienie nie jest dopuszczalne w sytuacjach wyliczonych enumeratywnie w art. 84 d ustawy o swobodzie działalności gospodarczej – a contrario można go wnieść w każdej sytuacji objętej zakresem wskazanym w art. 84 c ust. 1 powołanej ustawy. Dyrektor Izby Celnej w Ł. w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, powołując się na argumentację przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga zasługuje na uwzględnienie, jednakże z innych przyczyn niż wskazane przez skarżącą. Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku – Prawo o ustroju sądów administracyjnych ( Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi ( Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.- dalej: p.p.s.a.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1) uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a) naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b) naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c) inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2) stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3) stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Ponadto, co należy podkreślić, sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną ( art. 134 § 1 p.p.s.a.). Postanowienie Naczelnika Urzędu Celnego I w Ł. z dnia [...] r. dotyczyło okazania przez skarżącą dowodów. Organ administracji pierwszej instancji prawidłowo pouczył skarżącą, że na powyższe postanowienie nie przysługuje zażalenie. Od postanowienia tego także nie przysługiwał sprzeciw. Zgodnie bowiem z art. 84 c ust. 1 ustawy z dnia 2 lipca 2004 r. o swobodzie działalności gospodarczej ( Dz.U. z 2007 r. Nr 155, poz.1095 z późn. zm.- dalej: ustawa) przedsiębiorca może wnieść sprzeciw wobec podjęcia i wykonywania przez organy kontroli z naruszeniem przepisów art. 79-79 b, art. 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz art. 83 ust. 1 i 2 tej ustawy, z zastrzeżeniem art. 84 d. Powołany przepis art. 84 c ust. 1 ustawy zawiera katalog czynności wykonywanych przez organy kontroli, od których przysługuje sprzeciw. Czynności o charakterze dowodowym, w tym wezwanie do okazania przez kontrolowany podmiot dowodu z dokumentu, nie zostały wymienione w przepisach artykułów 79-79 b, 80 ust. 1 i 2, art. 82 ust. 1 oraz 83 ust. 1 i 2. ustawy. Wobec powyższego Naczelnik Urzędu Celnego I w Ł. po otrzymaniu sprzeciwu-1 na postanowienie z dnia [...] r. w sprawie okazania dowodu powinien powiadomić stronę o braku możliwości wniesienia sprzeciwu. Tymczasem wydał postanowienie z dnia [...]. o kontynuowaniu czynności kontrolnych. W myśl art. 84 c ust. 9 ustawy organ może wydać postanowienie o kontynuowaniu czynności kontrolnych, bądź o odstąpieniu od tych czynności, gdy strona korzysta z uprawnienia do wniesienia sprzeciwu. Z treści tego przepisu wynika, ze wydanie postanowienia o kontynuowaniu czynności kontrolnych następuje po merytorycznym rozpoznaniu wniesionego przez stronę sprzeciwu. Organ odwoławczy rozpoznając zażalenie zauważył, co wynika z końcowego fragmentu uzasadnienia postanowienia, iż stronie nie przysługiwał sprzeciw od postanowienie z dnia [...] r. Powinien zatem uchylić zaskarżone postanowienie jako wydane bez podstawy prawnej. Jednakże błędnie orzekł o niedopuszczalności środka zaskarżenia, powołując się na przepisy art. 123, art. 134 i art. 144 k.p.a.. W oparciu o przepisy art. 134 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. możliwe byłoby stwierdzenie przez organ odwoławczy ewentualnej niedopuszczalności zażalenia na postanowienia organu pierwszej instancji. Nieprawidłowe natomiast było wydanie przez organ odwoławczy postanowienia o stwierdzeniu niedopuszczalności środka zaskarżenia w postaci sprzeciwu na czynności kontrolne. Sprzeciw nie jest bowiem środkiem odwoławczym w rozumieniu przepisów k.p.a. Zauważyć należy, iż art. 84 c ust. 16 ustawy przewiduje w postępowaniach, o których mowa w ust. 9 i ust. 10 stosowanie przepisów k.p.a. Jednakże postępowania, o których mowa w ust. 9 i w ust. 10 artykułu 84 c ustawy dotyczą merytorycznego rozpoznania sprawy po wniesieniu dopuszczalnego sprzeciwu na czynności kontrolne. Jeśli wniesienie sprzeciwu na postanowienie dowodowe jest niedopuszczalne, to w niniejszej sprawie dotyczącej niedopuszczalności sprzeciwu nie mógł znaleźć zastosowania przepis art. 84 c ust. 16 ustawy przewidujący stosowanie przepisów k.p.a Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 c/ w zw. z art. 135 p.p.s.a. uchylił zaskarż Tp.