III SA/Łd 374/15

Starszy Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. Z. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi kasacyjnej w sprawie ze skargi A. Z. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień,, październik, listopad i grudzień 2012 roku postanawia 1) przyznać skarżącemu A. Z. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej ponad kwotę 1.000 (słownie: tysiąc) złotych; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie R.A. III SA/Łd 374/15 Uzasadnienie A. Z. (dalej wnioskodawca) – reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika - wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie określenia zobowiązania w podatku akcyzowym za wrzesień, październik, listopad i grudzień 2012 roku. W treści skargi strona sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi, załączając następnie – po wezwaniu Sądu - wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2015 r. referendarz sądowy przyznał wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi ponad kwotę 1.000 zł. Wyrokiem z dnia 3 listopada 2015 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi oddalił skargę. Pełnomocnik wnioskodawcy wniósł skargę kasacyjną od powyższego wyroku. Następnie złożył wniosek o przyznanie wnioskodawcy prawa pomocy w zakresie zwolnienia od obowiązku uiszczenia wpisu sądowego od skargi kasacyjnej. Ze złożonego na urzędowym formularzu PPF oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach oraz załączonych do niego dokumentów wynika, że skarżący wspólnie z żoną i trzema córkami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest prowadzona przez niego działalność gospodarcza w postaci dwóch stacji paliw, z której miesięczny dochód określił na ok. 10.900 zł. Żona skarżącego uzyskuje dochody z działalności gospodarczej i wynajmu pokoi w ich warszawskim mieszkaniu w wysokości ok. 200 zł miesięcznie. Wnioskodawca jest właścicielem domu o powierzchni 220 m2,w którym zamieszkuje z rodziną oraz mieszkania w Warszawie o powierzchni 86 m2 a także samochodu Nissan Qasqai z 2011 roku (jak nadmienił – zajętego przez urząd celny). Teren samych stacji benzynowych, na których prowadzi działalność gospodarczą jest przez niego dzierżawiony. Z nadesłanego zeznania podatkowego za 2014 rok wynika, że z tytułu prowadzonej działalności gospodarczej strona uzyskała przychód w wysokości 11.065.156 zł poniosła koszty w wysokości 10.919.359 zł osiągając dochód rzędu 145.797 zł. W bieżącym roku zysk z jego działalności za pierwszy kwartał kształtował się na poziomie ok 29.456 zł. Skarżący oświadczył, że źródłem finansowania jego działalności gospodarczej jest kredyt odnawialny w wysokości 160.000 zł, którego miesięczne koszty obsługi - jak wyjaśnił sam wnioskodawca – wynoszą ok. 3.000 zł. Skarżący obciążony jest obowiązkiem spłaty dwóch kredytów hipotecznych, których łączna rata miesięczna wynosi ok. 5.400 zł oraz kredytu konsumenckiego na zakup mebli (rata miesięczna – 358 zł). Stałe miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego skarżącego zamykają się kwotą ok. 580 zł miesięcznie (energia elektryczna, woda i ścieki oraz media) do tego w sezonie zimowym dochodzi opłata za ogrzewanie w wysokości ok. 600 zł miesięcznie. Skarżący ponosi także koszty opłaty za studia najstarszej córki w wysokości 930 zł miesięcznie od października do czerwca, oraz koszty leczenia w wysokości 200-300 zł miesięcznie. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2012 r., poz. 270 ze zm.) [dalej: ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi], prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 powoływanej ustawy uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności strona skarżąca spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając w tym kontekście złożony wniosek, oceniając możliwości płatnicze strony, referendarz wziął pod uwagę fakt, że wnioskodawca uzyskuje dochody z tytułu działalności gospodarczej w kwocie ok. 10.900 zł miesięcznie i z tego dochodu pokrywa bieżące wydatki, do których zaliczył miesięczne koszty utrzymania gospodarstwa domowego - kwota ok. 580 zł (energia elektryczna, woda i ścieki oraz media), w sezonie zimowym opłata za ogrzewanie w wysokości ok. 600 zł miesięcznie. Ponosi także koszty opłaty za studia najstarszej córki w wysokości 930 zł miesięcznie od października do czerwca, oraz koszty leczenia w wysokości 200-300 zł miesięcznie. Rozważając zasadność wniosku o przyznanie prawa pomocy i podniesionych przez wnioskodawcę argumentów należy także mieć na uwadze fakt regulowania przez wnioskodawcę rat dwóch kredytów hipotecznych, których raty wynoszą łącznie ok. 5.400 zł miesięcznie. Dodatkowo wnioskodawca obciążył swój budżet domowy ratami za zakup mebli, gdzie rata kredytu wynosi 358 zł. W tej sytuacji stwierdzić należy, że przedkładanie należności o charakterze prywatnoprawnym nad publicznoprawnymi nie może skutkować przerzuceniem ciężaru finansowania postępowań sądowo-administracyjnych na Skarb Państwa. W podobny sposób wypowiadała się już Naczelny Sąd Administracyjny, m.in. w orzeczeniach z dnia 25 kwietnia 2006 r., sygn. akt I FZ 150/06, z dnia 9 lutego 2006 r., sygn. akt I FZ 9/06, czy z dnia 14 czerwca 2005 r., sygn. akt II OZ 475/05. Ponadto zauważyć należy, że skoro wnioskodawca reguluje opisywane raty trzech kredytów we wskazanej wysokości, to – w ocenie referendarza – jest także w stanie ponieść choćby częściowe koszty sądowe w prowadzonych przed sądem sprawach. Nie bez znaczenia jest także fakt, choć nie jest on w niniejszej sprawie decydujący, iż wnioskodawca działa w sprawie przez pełnomocnika – adwokata, co z natury rzeczy jest związane z określonymi wydatkami, z pokryciem których również bez wątpienia musiał się liczyć i zabezpieczyć na to odpowiednie środki. Brak jest w tej sytuacji przesłanek, by wydatki związane z jego wynagrodzeniem traktowane były w sposób priorytetowy względem kosztów sądowych. Przeprowadzone analizy stanu finansowego wnioskodawcy wskazują, że jego sytuacja materialna ulega zmianom, mimo trudności wywołanych zabezpieczeniem na majątku wnioskodawcy dokonanym przez urząd skarbowy udało mu się odzyskać wiarygodność kredytową i uruchomić kredyt odnawialny, który pozwala mu na prowadzenie działalności gospodarczej. Działalność ta mimo tych zawirować przyniosła ze ubiegły rok zysk i także w tym roku ma bilans dodatni powyższe przeczy twierdzeniom strony o braku jakichkolwiek środków, z których mogłyby zostać pokryte należności sądowe. Nie mniej jednak obecna sytuacja finansowa strony wskazuje, że nie jest ona wstanie uiścić pełnej kwoty należnego wpisu od skargi kasacyjnej i dlatego w tym zakresie skarżącemu należało przyznać częściowe zwolnienie ponad kwotę 1.000 zł, jednak okoliczność, że w dalszym ciągu z sukcesem prowadzi on swoją działalność gospodarczą i reguluje swoje zobowiązania prywatnoprawne (w szczególności raty kredytów) nie pozwala na przyjęcie tezy o trwałej utracie możliwości sfinansowania kosztów postępowania przez wnioskodawcę. Końcowo, raz jeszcze przypomnieć należy, że partycypacja w kosztach postępowania jest obowiązkiem strony nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, a obowiązkiem strony jest poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. W tej sytuacji referendarz sądowy uznał, iż wniosek zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie. Wobec powyższego przyznano wnioskodawcy prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych ponad kwotę 1.000 zł, którą – jak wykazano – wnioskodawca jest w stanie uiścić bez istotnego uszczerbku dla utrzymania siebie i rodziny. Zgodnie z art. 245 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.