III SA/Łd 380/19
WyrokWSA w Łodzi2019-11-06
Skład orzekający: Janusz Nowacki, Irena Krzemieniewska, Monika Krzyżaniak
Analiza orzeczenia
Sekcja wygenerowana przez AI na podstawie treści orzeczenia — nie stanowi cytatu.
Zagadnienie prawne
Czy osoba fizyczna, która wynajmuje lokal, zawiera umowy dzierżawy powierzchni z właścicielami automatów do gier i zapewnia obsługę lokalu oraz jego eksploatację, jest "urządzającym gry na automatach poza kasynem gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 ustawy o grach hazardowych, podlegającym karze pieniężnej?Ratio decidendi
Sąd uznał, że osoba fizyczna, która wynajmuje lokal, zawiera umowy dzierżawy powierzchni z właścicielami automatów do gier, zapewnia obsługę lokalu, jego eksploatację (w tym dostęp do energii elektrycznej) oraz nadzoruje prawidłowość funkcjonowania automatów, jest "urządzającym gry na automatach poza kasynem gry". Działania te wykraczają poza zwykłe umowy dzierżawy i wskazują na wspólne przedsięwzięcie gospodarcze polegające na zorganizowaniu nielegalnych gier na automatach. W związku z tym, kara pieniężna została wymierzona prawidłowo na podstawie przepisów obowiązujących w dacie czynu.Stan faktyczny
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Celno-Skarbowego o wymierzeniu P.G. kary pieniężnej w wysokości 24 000 zł za urządzanie gier na automatach poza kasynem. Kontrola wykazała obecność dwóch automatów w lokalu wynajmowanym przez P.G., które spełniały definicję gier hazardowych. P.G. zawarł umowę najmu lokalu, a następnie umowy dzierżawy powierzchni z właścicielami automatów, zapewniając im warunki do instalacji i eksploatacji urządzeń, a także ponosząc koszty eksploatacji lokalu i nadzorując automaty. P.G. zarzucił naruszenie przepisów postępowania i prawa materialnego, kwestionując uznanie go za "urządzającego gry".Rozstrzygnięcie
Oddalono skargę P.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.Pełny tekst orzeczenia
Dnia 6 listopada 2019 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.), Sędziowie Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, Protokolant Sekretarz sądowy Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 6 listopada 2019 roku sprawy ze skargi P.G. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymierzenia kary pieniężnej z tytułu urządzania gier na automatach poza kasynem gry oddala skargę.
Decyzją z dnia [...], wydaną na podstawie art. 233 § 1 pkt 1 o.p., art. 8 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r., poz. 165 ze zm.), zwanej dalej u.g.h., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy decyzję Naczelnika [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. z [...] wymierzającą P.G. karę pieniężną w łącznej wysokości 24 000,00 zł za urządzanie gry poza kasynem na automatach o nazwach: Apex Multimagic [...] i Apex Hot Magie Fruits [...] w lokalu o nazwie "A", mieszczącym się w S. przy ul. B 1.
W uzasadnieniu organ drugiej instancji przedstawiając stan faktyczny i prawny sprawy podniósł, że 13 kwietnia 2015 r. Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł. przeprowadził kontrolę w lokalu o nazwie "A" mieszącym się w S. przy ul. B 1. Przedmiot i zakres kontroli obejmował przestrzeganie przepisów regulujących urządzanie i prowadzenie gier, o których mowa w u.g.h. Jak wynika z protokołu kontroli z 15 kwietnia 2015 r., w kontrolowanym lokalu, znajdowały się dwa urządzenia, przypominające automaty do gier które w momencie wejścia kontrolujących były włączone i udostępnione dla graczy. W wyniku oględzin stwierdzono, że automaty składają się z dwóch zasadniczych części: górnej i dolnej. Każdy z nich posiada monitor, konsolę sterującą z przyciskami, akceptor na monety, akceptor na banknoty i kuwetę. Na urządzeniu Apex Multimagic nr [...] stwierdzono naklejkę z informacją o treści: "C Sp. z o.o., ul. D 27, [...] W., NIP [...], tel. do serwisanta...". Na urządzeniu Apex Hot Magie Fruits XXL nr [...] znajdowała się naklejka z napisem "E" Sp. z o.o. ul. F 8, [...] Warszawa, NIP [...], tel. do serwisanta...". W trakcie kontroli nie uzyskano żadnych dokumentów dotyczących działalności w zakresie urządzania gier na automatach. W związku z zaistniałym podejrzeniem nieprzestrzegania przepisów regulujących urządzanie gier hazardowych w ramach czynności kontrolnych przeprowadzono eksperyment polegający na przeprowadzeniu gier próbnych na urządzeniach. W wyniku przeprowadzonych eksperymentów ustalono, że urządzenia są eksploatowane w celach komercyjnych, o czym świadczy konieczność użycia środków finansowych do ich uruchomienia. Gra na urządzeniach zawiera element losowości. Grający nic ma wpływu na wynik gry, a jego zdolność percepcji i sprawność nie dają gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na ten wynik. O odpowiedniej konfiguracji bębnów decyduje mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. Wynik gry jest nieprzewidywalny dla grającego a uzyskiwane rezultaty klasyfikują rozgrywane na urządzeniach gry jako losowe. Urządzenia realizują wypłatę środków pieniężnych. Przeprowadzony 13 kwietnia 2015 r. eksperyment wykazał, że automaty o nazwach: Apex Multimagic nr [...] i Apex Hot Magie Fruits XXL nr [...] spełniają warunki art. 2 ust. 5 u.g.h. Ponieważ z przeprowadzonej kontroli wynikało, że działalność w lokalu znajdującym się w S. przy ul. B l, w zakresie gier na automatach, miała miejsce z naruszeniem obowiązujących przepisów prawa, to Naczelnik Urzędu Celnego II w Ł., postanowieniem z 26 czerwca 2015 r. wszczął z urzędu postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, wobec P.G., prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą: G P.G., z siedzibą w O. przy ul. H 21 lok. 30.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy organ pierwszej instancji ustalił, że kontrolowany lokal został wynajęty na podstawie umowy najmu lokalu użytkowego zawartej w 1 marca 2015 r. pomiędzy M.M. zamieszkałą w S. (wynajmującym) a P.G. Przedmiotem najmu jest lokal użytkowy o powierzchni 4 m2, składający się z jednego pomieszczenia użytkowego i zaplecza technicznego, położony w S. przy ul. B 1. Zgodnie z postanowieniami umowy M.M. oddała skarżącemu do używania wskazany lokal wraz z wyposażeniem w celu prowadzenia przez najemcę działalności handlowej, tj. prowadzenie gier komputerowych. Strony umowy ustaliły miesięczny czynsz najmu w wysokości 100 zł. Najemcę obciążają także opłaty związane z eksploatacją przedmiotu najmu w szczególności koszty: energii elektrycznej, wody, gazu, co, wywozu śmieci, telefonu. 1 marca 2015 r. P.G. zawarł dwie umowy dzierżawy powierzchni. Jedną z C Sp. z o.o. a drugą z E Sp. z o.o. Zgodnie z postanowieniami umowy nr [...] z 1 marca 2015 r. zawartej pomiędzy skarżącym (wydzierżawiającym) a C Sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. D 27 (dzierżawcą) przedmiotem umowy jest dzierżawa części lokalu w miejscowości S. przy ul. B 1, umożliwiająca zainstalowania urządzeń do gier, na których dzierżawca będzie prowadził działalność gospodarczą. Z tytułu umowy dzierżawca będzie płacić wydzierżawiającemu miesięczny czynsz dzierżawny w wysokości 150 zł, płatny od chwili uruchomienia urządzeń do miesiąca, w którym urządzenie przestało być eksploatowane. Czynsz dzierżawny jest płatny w dniu wyjęcia gotówki przez przedstawiciela dzierżawcy. W przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń wydzierżawiąjący jest zobowiązany niezwłocznie powiadomić przedstawiciela dzierżawcy. Zgodnie z załącznikiem do umowy "Lista aktualizacji urządzeń do umowy dzierżawy powierzchni" strony umowy potwierdziły wydanie 1 marca 2015 r. automatu do gier o nazwie Apex Hot Fruit Multi Magic 6 nr [...]. Natomiast w myśl postanowień umowy nr [...] z 1 marca 2015 r. zawartej pomiędzy skarżącym (wydzierżawiającym) a E Sp. z o.o. z siedzibą w W. przy ul. F 8 (dzierżawcą) przedmiotem umowy jest dzierżawa części lokalu w miejscowości S. przy ul. B 1, umożliwiająca zainstalowania urządzeń do gier, na których dzierżawca będzie prowadził działalność gospodarczą. Z tytułu umowy dzierżawca będzie płacić wydzierżawiającemu miesięczny czynsz dzierżawny w wysokości 150 zł, płatny od chwili uruchomienia urządzeń do miesiąca, w którym urządzenie przestało być eksploatowane. Czynsz dzierżawny jest płatny w dniu wyjęcia gotówki przez przedstawiciela dzierżawcy. W przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń wydzierżawiający jest zobowiązany niezwłocznie powiadomić przedstawiciela dzierżawcy. Zgodnie z załącznikiem do umowy "Lista aktualizacji urządzeń do umowy dzierżawy powierzchni" strony umowy potwierdziły wydanie 1 marca 2015 r. automatu do gier o nazwie Apex Hot Fruits XXL nr [...].
W ocenie organu pierwszej instancji, w świetle zebranych dowodów, P.G. jest podmiotem urządzającym gry na automatach, ponieważ wyszukał lokal w miejscowości S. przy ul. B 1, pod instalację automatów do gier. Podpisał w 1 marca 2015 r. umowę najmu lokalu użytkowego z właścicielem tego lokalu tj. M.M. Następnie podpisał umowy dzierżawy powierzchni z właścicielami automatów do gier, ujawnionych w dniu kontroli. Zajmował się obsługą lokalu, a także zobowiązał się do ponoszenia kosztów energii elektrycznej, wody, gazu, co, wywozu śmieci, telefonu W związku z eksploatacją automatów do gier uzyskiwał dochód w postaci czynszu dzierżawnego, płatnego przez właścicieli urządzeń. Skarżący zapewnił warunki lokalowe, instalację i eksploatację (obsługę) urządzeń w kontrolowanej lokalizacji (zorganizował tę działalność). Gry na automatach o nazwach: Apex Multimagic [...] i Apex Hot Magie Fruits [...] wymienione w protokole kontroli z 15 kwietnia 2015 r., spełniały przesłanki z przepisu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Fakt ten potwierdziły przeprowadzone eksperymenty procesowe na skontrolowanych urządzeniach i szczegółowo opisane w wyżej wymienionym protokole kontroli. Eksperyment przeprowadzony zgodnie z art. 32 ust. 1 pkt 13 ustawy o Służbie Celnej ma walor dowodu bezpośredniego, a wyniki takiego eksperymentu podlegają ocenie na tych samych zasadach jak inne dowody. Powyższy charakter urządzeń potwierdza również przesłuchanie w charakterze świadka 13 kwietnia 2015 r. A.W.(wspólnie z mamą dzierżawi powierzchnię pod automaty P.G.), który zeznał, że grał na tych urządzeniach. Nie wie, czy można grać bez pieniędzy. Świadek, aby zagrać, musiał wrzucić pieniądze. Przesłuchiwany wyjaśnił, że w żadnym wypadku grający nie ma wpływu na ustawienie bębnów i wygraną. Osobiście widział, jak ludzie grają i wygrywają drobne wygrane, większych wygranych nie widział. Ponadto w charakterze świadków zostali przesłuchani również 13 kwietnia 2015 r. R.S. oraz R.S. (przypadkowi gracze), którzy potwierdzili konieczność wrzucenia środków pieniężnych do automatów oraz wygrane w kwotach pieniężnych a także brak wpływu gracza na ustawienie bębnów.
Wobec powyższego decyzją z [...] Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w Ł. wymierzył skarżącemu karę pieniężną w łącznej wysokości 24 000,00 zł za urządzanie gry poza kasynem na automatach o nazwach: Apex Multimagic [...] i Apex Hot Magie Fruits [...].
W odwołaniu skarżący zarzucił naruszenie:
1. przepisów postępowania, tj. art. 120, art. 121, art. 122, art. 123, art. 124 i art. 125 o.p. poprzez m.in. niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, w tym poprzez:
- dokonanie ustalenia, że to odwołujący jest podmiotem, który organizował gry hazardowe wbrew ustawie, choć z treści czynności prawnych, tj. umów zawieranych przez skarżącego oraz podmioty trzecie okoliczność ta nie wynikała w żadnej mierze;
- brak jakiegokolwiek bezpośredniego dowodu, że skarżący w jakikolwiek sposób kontrolował, organizował, nadzorował, tudzież w jakikolwiek inny sposób stanowił ogniwo pomiędzy właścicielem lokalu, a podmiotem, który mógł, ewentualnie czerpać korzyści z automatów;
- brak jednoznacznego ustalenia kto pobierał i korzystał ze środków pozyskanych przez automaty;
- bezpodstawność przeprowadzenia "eksperymentu", w zakresie oceny sposobu działania i skutków uruchomienia automatów, jako nie mających oparcia w o.p.;
2. prawa materialnego, tj:
- art. 107 § 1 k.k.s. poprzez wszczęcie, prowadzenie i orzekanie na podstawie norm prawa administracyjnego, pomimo istnienia normy karnoadministracyjnej, która stanowi prawnomaterialną podstawę orzekania, co implikuje bezpodstawne zastosowanie trybu administracyjnego, wobec prymatu trybu karnoskarbowego, jako właściwego w sprawie;
- art. 89 u.g.h. poprzez niewłaściwe zastosowanie w powiązaniu z zarzutem naruszenia art. 107 § 1 k.k.s.;
- art. 6 ust. 1 i art. 14 ust. 1 u.g.h. poprzez pominięcie okoliczności, że przepisy te są przepisami technicznymi w rozumieniu dyrektywy nr 98/34/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 czerwca 1998 r. ustanawiającej procedurę udzielania informacji w dziedzinie norm i przepisów technicznych oraz zasad dotyczących usług społeczeństwa informacyjnego, zwanej dalej dyrektywą nr 98/34/WE, a co za tym idzie nie stwarzają prawnie skutecznych norm podlegających sankcji, czy to karnej, czy to administracyjnej.
Organ drugiej instancji podniósł następnie, że na podstawie art. 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę o Krajowej Administracji Skarbowej, zwanej dalej ustawą wprowadzającą, 1 marca 2017 r. weszła w życie ustawa z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947 ze zm.). Zgodnie z art. 159 pkt 3 ustawy wprowadzającej, utraciła moc ustawa z dnia 27 sierpnia 2009 r. o Służbie Celnej (tekst jedn.: Dz. U. z 2016 r., poz. 1799). W rezultacie wprowadzonych ustawą wprowadzającą zmian organem właściwym do nakładania kar pieniężnych w przypadkach, o których mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1-4, 6 i 8 oraz ust. 3 u.g.h., stał się nowy organ podatkowy – naczelnik urzędu celno-skarbowego. Na podstawie art. 8 u.g.h., do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy o.p., chyba że ustawa stanowi inaczej. Przepisy o.p. stosuje się odpowiednio również do kar pieniężnych, w myśl art. 91 u.g.h. Zgodnie z art. 14 ust. 1 u.g.h., urządzanie gier cylindrycznych, gier w karty, gier w kości oraz gier na automatach dozwolone jest wyłącznie w kasynach gry. Urządzający gry na automatach poza kasynem gry, zgodnie z art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h., podlega karze pieniężnej. Kary pieniężne naczelnik urzędu celno-skarbowego, na którego obszarze działania jest urządzana gra hazardowa, wymierza w drodze decyzji (art. 90 ust. 1).
Organ drugiej instancji podzielając stanowisko organu pierwszej instancji za bezsporne uznał, że w lokalu o nazwie "A", mieszczącym się w S. przy ul. B 1 były urządzane gry na automatach o nazwach: Apex Multimagic nr [...] i Apex Hot Magie Fruits XXL nr [...], na których przeprowadzono eksperymenty gry. Analiza zebranego materiału dowodowego prowadzi do wniosku, że P.G. jest podmiotem urządzającym gry na automatach. Skarżący w ramach prowadzonej działalności wynajął powierzchnię lokalu pod instalację automatów do gier hazardowych w celu osiągnięcia korzyści majątkowych, podejmując związane z tym ryzyko. Takie działanie wyczerpuje znamiona definicji urządzania gier. Niewątpliwie, w poczuciu bezkarności z procederu umożliwiania prowadzenia nielegalnych gier na automatach w lokalu mieszczącym się w S. przy ul. B 1 uczynił sobie stałe źródło dochodu. Zdaniem organu drugiej instancji, skarżący świadomie podjął współpracę z właścicielami automatów, zapewniając odpowiednio przystosowaną do zainstalowania automatów powierzchnię, umożliwił dostęp graczom do urządzeń w zamian za co, uatrakcyjnił ofertę lokalu. Wiedza dotycząca koncesjonowanego charakteru działalności w zakresie hazardu jest i także w 2015 r. była powszechna, przez co należy przyjąć, że również skarżący posiadała taką wiedzę. Będąc przedsiębiorcą powinien dochować należytej staranności i sprawdzić wiarygodność kontrahenta oraz jego uprawnienia do urządzania gier na automatach (dane te można było sprawdzić we właściwym miejscowo urzędzie celnym). Nie podjął jednak żadnych działań zmierzających do zabezpieczenia zgodności z prawem prowadzonej działalności. Skarżący powinien mieć świadomość, że prowadzona działalność jest nielegalna, bowiem kontrola w należącym do niego lokalu, w wyniku, której dokonano zajęcia automatów odbyła się w kwietniu 2015 r. W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że skarżący urządzał gry na automatach w lokalu o nazwie "A", mieszczącym się w S. przy ul. B 1. Organ drugiej instancji podniósł także, że u.g.h. w żadnym miejscu nie definiuje terminów "urządzanie" i "prowadzenie" gier hazardowych. Wobec braku definicji legalnej zasadnym jest posiłkowanie się w tym zakresie ich potocznym, językowym rozumieniem. W ocenie organu drugiej instancji, pojęcie "urządzania gier" obejmuje swoim zakresem szereg czynności związanych z udostępnianiem automatów, ale także umożliwieniem ich użytkowania w zakresie gier hazardowych, wynajem lokalu, w którym prowadzona jest gra na automatach stworzenie zasad i systemu danej gry, określenie wygranych, a także nadzór nad urządzeniami i zapewnieniem ciągłości przebiegu samej gry. Urządzającym grę hazardową jest każdy podmiot, który organizuję grę, niezależnie od tego, czy obiektywnie jest zdolny do spełnienia jednego z warunków uzyskania koncesji na prowadzenie kasyna gry. Osoba fizyczna, która organizuje grę na automatach, jest urządzającym grę. Przepis art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. nie wyłącza jakiejkolwiek grupy podmiotów podlegających karze pieniężnej, tym samym należy go stosować do każdej osoby urządzającej gry, bez względu na jej status prawny automatu (art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h.). Skarżący w ramach prowadzonej działalności wyszukał lokal w miejscowości S. przy ul. B 1 pod instalację automatów do gier. Podpisał 1 marca 2015 r. umowę najmu lokalu użytkowego z właścicielem tego lokalu tj. M.M. Następnie podpisał umowy dzierżawy powierzchni z właścicielami automatów do gier, ujawnionych w dniu kontroli. Zajmował się obsługą lokalu a także zobowiązał się do ponoszenia kosztów energii elektrycznej, wody, gazu, co, wywozu śmieci, telefonu (powyższe wynika z treści umowy zawartej z M.M.). W związku z eksploatacją automatów do gier uzyskiwał dochód w postaci czynszu dzierżawnego, płatnego przez właścicieli urządzeń. Skarżący jako posiadający tytuł prawny do władania lokalem mieszczącym się w S. przy ul. B 1, miał bezpośredni wpływ na jego otwarcie i zamknięcie, tj. udostępnianie urządzenia graczom i serwisantom, a także ponosił opłaty związane z eksploatację lokalu, w szczególności koszty energii elektrycznej niezbędnej do zasilania automatów, co miało bezpośredni wpływ na jego dochód. Nadzorował stan urządzeń, prawidłowość ich funkcjonowania, bowiem w ramach umów zawartych z właścicielami urządzeń zobowiązał się do niezwłocznego powiadamiania przedstawicieli spółek o każdym przypadku włamania lub jakiegokolwiek istotnego uszkodzenia urządzeń. P.G. był zobowiązany podejmować określone czynności, tj. zapewnić techniczne, ekonomiczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie urządzeń używanych do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych w zamian za co otrzymywał czynsz w określonej wysokości.
W ocenie organu drugiej instancji, na podstawie tak zawartych umów dzierżawy skarżący przyjął na siebie dodatkowe obowiązki, które wykraczały poza typowe obowiązki wydzierżawiającego, wynikające z oddania dzierżawcy rzeczy do korzystania. Są to obowiązki, które mają ścisły związek z działalnością dzierżawcy i w świetle okoliczności faktycznych nie ma wątpliwości co do tego, że w związku z zawartymi umowami dzierżawy. Dzierżawca angażował wydzierżawiającego do podejmowania czynności w związku z prowadzeniem na wydzierżawionej powierzchni własnej działalności, nie będącej działalnością handlową. Zwykle tzw. dodatkowe świadczenia wynikające z dzierżawy rzeczy (lokalu) dotyczą dzierżawcy. Mają one jednak związek wyłącznie z przedmiotem dzierżawy i dotyczą pewnych dodatkowych świadczeń ze strony wydzierżawiającego. W niniejszej sprawie dodatkowe obowiązki przyjął P.G. a nie firmy C Sp. z o.o. i E Sp. z o.o. Nie dotyczą one przedmiotu dzierżawy, ale ruchomości dzierżawcy, wykorzystywanej do prowadzenia przez dzierżawcę własnej działalności gospodarczej. W rezultacie stwierdzić należy, że łączący wydzierżawiającego i dzierżawcę stosunek zobowiązaniowy, scharakteryzować można jako umowę mieszaną, zawierającą elementy typowe dla umowy dzierżawy lokalu użytkowego oraz elementy wskazujące na świadczenie usług, które analizowane łącznie wskazują na podjęcie przez strony wspólnego przedsięwzięcia jakim było zorganizowanie nielegalnych gier na automacie. Umowy z 1 marca 2015 r. nie były klasycznymi kontraktami dzierżawy, ale ich celem było podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego polegającego na połączeniu składników majątkowych, jakimi dysponowały strony (lokalem użytkowym wydzierżawiającego oraz automatami dzierżawcy), które dopiero wspólnie umożliwiały uruchomienie gier na automacie w sposób dostępny dla ogółu, a więc "urządzanie gier" w rozumieniu art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. P.G. był podmiotem, co najmniej współurządzającym gry na automatach w znaczeniu, o którym mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Konsekwencją uznania, że gry na wymienionych wyżej automatach były "grami na automacie", o których mowa w art. 2 ust. 3 u.g.h., zaś wydzierżawiający współurządzał gry poza kasynem, jest wymierzenie kary, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. Skarżący udostępniając klientom lokal, w którym znajdowały się automaty i otrzymując z tego tytułu dochód , urządzał gry na automatach poza kasynem gry i jako urządzający gry poza kasynem zgodnie z treścią art. 89 ust. 2 pkt 2 u.g.h. podlega karze pieniężnej w wysokości 24 000,00 zł za urządzanie gier na automatach o nazwach: Apex Multimagic [...] i Apex Hot Magie Fruits [...]. Poza sporem pozostaje fakt, że P.G. nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry wymaganej na podstawie art. 6 ust. 1 u.g.h. ani zezwolenia w myśl art. 129 ust. 1 u.g.h. Tym samym, w sposób świadomy urządzał gry na automatach niezgodnie z u.g.h., a to z uwagi na wymagania jakie stawia się podmiotom prowadzącym działalność gospodarczą, m.in. w zakresie znajomości obowiązującego prawa i jego przestrzegania. Osoba fizyczna, prowadząc działalność gospodarczą powinna być świadoma jakie przywileje, obowiązki i ograniczenia działalności jej dotyczą. Z przepisu art. 89 ust. 1 u.g.h. wynika, że każdy kto urządzi grę hazardową bez legitymowania się koncesją lub zezwoleniem, bez względu na formę prawną urządzającego grę i miejsce urządzenia tej gry, podlegać będzie karze pieniężnej. Skoro naruszenia przepisów niniejszej ustawy może dopuścić się zarówno osoba fizyczna, jak i prawna, to tym samym każda z nich może zostać ukarana na mocy przepisów tej ustawy. Brak możliwości uzyskania przez osobę fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą koncesji na prowadzenie kasyna gry, nie może stanowić przesłanki do przyzwolenia na bezkarne prowadzenie nielegalnej działalności hazardowej. Nie jest sporne, że lokal, w którym zatrzymano urządzenie nie był kasynem. Automaty nie posiadały certyfikatu określającego jego charakter, właściciel urządzenia nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry.
W skardze na powyższą decyzję P.G. wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji wraz z poprzedzającą ją decyzją organu pierwszej instancji, przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od organu drugej instancji kosztów postępowania według norm przepisanych.
Zaskarżonej decyzji skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisu prawa materialnego, tj. art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. poprzez jego błędną wykładnię i w konsekwencji zastosowanie polegające na wymierzeniu kary pieniężnej za urządzanie gier na automatach poza kasynem gry, w sytuacji gdy prawidłowa wykładnia tych przepisów w świetle dokonanych ustaleń faktycznych prowadzi do wniosku, że podejmowane przez niego czynności nie mogą być zakwalifikowane jako wypełniające pojęcie urządzania gier na automatach poza kasynem gry;
2. naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj.:
a. art. 122, art. 121 w zw. z art. 187 § 1 o.p. w zw. z art. 235 o.p. poprzez naruszenie zasady prawdy obiektywnej polegającej na zaniechaniu dokonania ustaleń, co do rzeczywistych czynności podejmowanych przez skarżącego w stosunku do kwestionowanych urządzeń, jak również nie odniesieniu się do większości zarzutów zawartych w odwołaniu od decyzji organu pierwszej instancji;
b. art. 191 o.p w zw. z art. 235 op. poprzez dokonanie niezgodnej ze wskazaniami wiedzy, logiki oraz zasad doświadczenia życiowego oceny materiału dowodowego, w kwestii uznania go za podmiot urządzający gry hazardowe poza kasynem.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 roku -Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem.
Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012r. poz.270) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie:
1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi:
a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy,
b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego,
c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy;
2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach;
3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach.
Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej.
Badając legalność zaskarżonej decyzji sąd nie stwierdził naruszenia przepisów prawa materialnego lub procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie.
Przede wszystkim wyjaśnienia wymaga kwestia jakie przepisy prawa materialnego winny mieć zastosowanie w niniejszej sprawie. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że P.G. wymierzono karę pieniężną za urządzanie poza kasynem gier na automatach co w dniu 13 kwietnia 2015r. stwierdzili funkcjonariusze celni w czasie kontroli w lokalu wynajmowanym przez skarżącego. Decyzja organu pierwszej instancji została wydana w dniu [...] zaś zaskarżoną decyzję wydano w dniu [...].
Do dnia 31 marca 2017r. przepis art.89 ustawy z 19 grudnia 2009r.o grach hazardowych (Dz.U. z 2016r. poz.471 ze zm.), dalej u.g.h., miał następujące brzmienie:
"1. Karze pieniężnej podlega:
1) urządzający gry hazardowe bez koncesji lub zezwolenia, bez dokonania zgłoszenia, lub bez wymaganej rejestracji automatu lub urządzenia do gry;
2) urządzający gry na automatach poza kasynem gry;
3) uczestnik w grze hazardowej urządzanej bez koncesji lub zezwolenia.
2. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa:
1) w ust. 1 pkt 1 - wynosi 100% przychodu, w rozumieniu odpowiednio przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych albo przepisów o podatku dochodowym od osób prawnych, uzyskanego z urządzanej gry;
2) w ust. 1 pkt 2 - wynosi 12000 zł od każdego automatu;
3) w ust. 1 pkt 3 - wynosi 100% uzyskanej wygranej.
3. Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do uczestników loterii promocyjnych, loterii audioteksowych, loterii fantowych i gry bingo fantowe.".
Z dniem 1 kwietnia 2017r. przepis art.89 u.g.h. został zmieniony przez art.1 pkt.67 ustawy z 15 grudnia 2016r. o zmianie ustawy o grach hazardowych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2017r. poz.88). Przepis ten otrzymał następujące brzmienie:
"1. Karze pieniężnej podlega:
1) urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia;
2) urządzający gry hazardowe na podstawie udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia, który narusza warunki zatwierdzonego regulaminu, udzielonej koncesji, udzielonego zezwolenia lub dokonanego zgłoszenia lub prowadzi gry na automatach do gier, urządzeniu losującym lub urządzeniach do gier bez wymaganej rejestracji automatu do gier, urządzenia losującego lub urządzenia do gry;
3) posiadacz zależny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa;
4) posiadacz samoistny lokalu, w którym znajdują się niezarejestrowane automaty do gier i w którym prowadzona jest działalność gastronomiczna, handlowa lub usługowa, o ile lokal nie jest przedmiotem posiadania zależnego;
5) dostawca usług płatniczych, który nie przestrzega zakazu, o którym mowa w art. 15g;
6) uczestnik gry hazardowej urządzanej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez zgłoszenia;
7) przedsiębiorca telekomunikacyjny, który nie wypełnił obowiązków wynikających
z art. 15f ust. 5;8) urządzający grę hazardową, której urządzanie stanowi monopol państwa.
2. Przepisu ust. 1 pkt 2 nie stosuje się do osób fizycznych urządzających gry hazardowe.
3. Niezależnie od kary pieniężnej wymierzanej przedsiębiorcy określonej w ust. 1 pkt 1, naczelnik urzędu celno-skarbowego może wymierzyć karę pieniężną osobom pełniącym funkcje kierownicze lub wchodzącym w skład organów zarządzających osób prawnych lub jednostek organizacyjnych niemających osobowości prawnej urządzających gry hazardowe bez koncesji, zezwolenia lub zgłoszenia.
4. Wysokość kary pieniężnej wymierzanej w przypadkach, o których mowa:
1) w ust. 1 pkt 1 - wynosi:
a) w przypadku gier na automatach - 100 tys. zł od każdego automatu,
b) w przypadku gier innych niż określone w lit. a i c - 5-krotność opłaty za wydanie koncesji lub zezwolenia,
c) w przypadku gier urządzanych bez dokonania wymaganego zgłoszenia - do 10 tys. zł;
2) w ust. 1 pkt 2 - wynosi:
a) w przypadku gier urządzanych na podstawie koncesji lub zezwolenia - do 200 tys. zł,
b) w przypadku gier urządzanych na podstawie zgłoszenia - do 10 tys. zł;
3) w ust. 1 pkt 3 i 4 - wynosi 100 tys. zł od każdego automatu;
4) w ust. 1 pkt 5 - wynosi do 250 tys. zł;
5) w ust. 1 pkt 6 - wynosi 100% uzyskanej wygranej niepomniejszonej o kwoty wpłaconych stawek;
6) w ust. 1 pkt 7 - wynosi do 250 tys. zł;
7) w ust. 1 pkt 8 - wynosi do 500 tys. zł;
8) w ust. 3 - wynosi do 100 tys. zł.
5. Przepisu ust. 1 pkt 6 nie stosuje się do uczestników loterii promocyjnych, loterii audioteksowych, loterii fantowych i gry bingo fantowe.".
Przepisy przejściowe dotyczące toczących się postępowań w sprawach z zakresu gier hazardowych przewidziano w art.6 i 7 ustawy z dnia 15 grudnia 2016r.
Zgodnie z treścią art.6 ustawy z 15 grudnia 2016r. postępowania, o których mowa w art. 2 ust. 6 ustawy zmienianej w art. 1, wszczęte i niezakończone przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, są prowadzone na podstawie przepisów dotychczasowych.
W myśl art.7 wymienionej ustawy w sprawach dotyczących udzielenia koncesji na prowadzenie kasyna gry, zezwolenia na prowadzenie salonu gry bingo pieniężne lub urządzanie zakładów wzajemnych, wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe z zastrzeżeniem przepisu art. 11 ustawy zmienianej w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Przepisy art.6 i 7 ustawy nowelizującej nie dotyczą spraw z zakresu art.89 u.g.h. wszczętych przed dniem 1 kwietnia 2017r. Oznacza to, że w ustawie z 15 grudnia 2016r. brak jest przepisów przejściowych, które odnosiłyby się do spraw o których mowa w art.89 u.g.h. wszczętych przed dniem 1 kwietnia 2017r.
Ustawa z 15 grudnia 2016r. weszła w życie z dniem 1 kwietnia 2017r. i zmieniła ona zasadniczo treść art.89 u.g.h. Zaskarżoną decyzję wydano już po nowelizacji art.89 u.g.h. Organ odwoławczy zastosował przepis art.89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017r. lecz nie wyjaśnił dlaczego zastosował "stary" przepis w wersji już nie obowiązującej w dacie orzekania. W sytuacji gdy ustawa nowelizująca zmienia treść przepisu art.89 u.g.h. i nie zawiera przepisów przejściowych to powstaje wątpliwość jakie przepisy winny mieć zastosowanie do oceny zachowania skarżącej, które miało miejsce przed dniem 1 kwietnia 2017r. zaś decyzja organu jest wydawana po tym dniu.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego przyjmuje się, że przy ocenie przepisów dotyczących deliktu administracyjnego, sankcja administracyjna za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa powinna być wymierzona na podstawie przepisów obowiązujących w dacie zdarzenia, tj. naruszenia zakazu. W odniesieniu do decyzji nakładających karę pieniężną za naruszenie obowiązków wynikających z przepisów prawa, bez wątpienia stosunek administracyjnoprawny (materialny) pomiędzy stroną a organem administracji publicznej w takiej sprawie nawiązuje się (powstaje) z datą zdarzenia, ponieważ ten moment wyznacza treść obowiązku administracyjnoprawnego, a decyzja administracyjna wydana w takiej sprawie konkretyzuje stosunek administracyjnoprawny oraz potwierdza niejako jego istnienie, określając wysokość sankcji za naruszenie obowiązku, wynikającego z przepisów prawa co prowadzi do wniosku, iż stanem prawnym miarodajnym dla prawnej oceny danego zdarzenia jest stan prawny z daty jego zaistnienia (por. uchwała składu 7 sędziów NSA z dnia 10 kwietnia 2006 r., sygn. akt I OPS 1/06).
Jak wskazał NSA w wyroku z dnia 6 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2385/11, w razie kolizji, czy w sprawie ma zastosowanie przepis dotychczasowy, czy nowy, przyjmuje się, że przepis dotychczasowy ma zastosowanie, jeżeli pod jego rządem powstał (zmienił się albo wygasł) stosunek prawny, którego treść została bezpośrednio wyznaczona przez ten przepis. Jeżeli zatem w sprawie mamy do czynienia ze zdarzeniem prawnym, które zaistniało jako zdarzenie zamknięte i zakończone pod rządami dawnego prawa, to skutki tego zdarzenia muszą być oceniane zgodnie z prawem obowiązującym w dacie jego zaistnienia (por. wyrok NSA z 21 listopada 2013 r., sygn. akt II GSK 1186/12). Z taką właśnie sytuacją mamy do czynienia w niniejszej sprawie. Stwierdzone naruszenie zakończyło się bowiem w dniu kontroli przeprowadzonej przez funkcjonariuszy celnych tj. 8 grudnia 2014r.
Przyjęcie stanowiska, że w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie art.89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2017r. prowadziłoby do naruszenia zasady niedziałania prawa wstecz (lex retro non agit). Oznaczałoby to zatem, że zachowanie skarżącego byłoby oceniane w świetle przepisów, które nie obowiązywały w czasie popełnienia przez niego deliktu.
Nadto zastosowanie przepisu art.89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 kwietnia 2017r. byłoby dla skarżącego mniej korzystne. Przepis art.89 u.g.h. w nowym brzmieniu penalizuje bowiem zarówno zachowanie urządzającego gry hazardowe jak również posiadacza samoistnego i zależnego lokalu w którym znajduje się niezarejestrowany automat do gier przy czym za te delikty przewidziano karę pieniężną w wysokości 100 000 zł. Natomiast przepis art.89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017r. przewiduje za urządzanie gier na automatach karę w wysokości 12 000 zł czyli wielokrotnie niższą.
W ocenie sądu w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie przepis art.89 u.g.h. w brzmieniu obowiązującym w dacie deliktu czyli w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 marca 2017r. Organy administracji prawidłowo zastosowały przepis art.89 u.g.h. w "starym" brzmieniu logicznie uzasadniając swoje stanowisko w tym zakresie.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 13 kwietnia 2015r. funkcjonariusze celni Urzędu Celnego II w Ł. przeprowadzili kontrolę w lokalu "A" w S. przy ul. B 1. W czasie kontroli stwierdzono, że w lokalu wynajmowanym przez skarżącego znajdowały się dwa urządzenia do gier o nazwach Apex Multimagic nr [...] oraz Apex Hot Magic Frits XXL nr [...]. Gry na wymienionych urządzeniach są grami na automatach w rozumieniu art.2 ust.5 u.g.h. Wskazują na to wyniki eksperymentu przeprowadzonego przez funkcjonariuszy celnych. W wyniku tego eksperymentu stwierdzono, że urządzenia eksploatowane są w celach komercyjnych o czym świadczy konieczność użycia środków finansowych do ich uruchomienia. Gry na automatach zawierają element losowości. Grający nie ma wpływu na wynik gry, a jego zdolności percepcji i sprawności nie dają gwarancji wpłynięcia w pożądany sposób na ten wynik, a o odpowiedniej konfiguracji bębnów decyduje mechanizm urządzenia, a nie działanie gracza. Wynik gry jest nieprzewidywalny dla grającego. Urządzenia służą do gier o wygrane pieniężne. W ocenie sądu organy celne trafnie uznały, że gry na dwóch wymienionych automatach spełniają przesłanki określone w przepisie art.2 ust.5 u.g.h.
Z przepisu art.89 ust.1 pkt.2 u.g.h. wynika, że karze pieniężnej podlega osoba urządzająca grę na automacie. Pojęcie "urządzanie gier" w języku polskim rozumiane jest jako synonim takich pojęć, jak: "utworzyć, uporządkować zagospodarować", "zorganizować, przedsięwziąć, zrobić" (Słownik poprawnej polszczyzny, Wydawnictwo Naukowe PWN, Warszawa 1994). Według zaś Słownika języka polskiego pod red. Mieczysława Szymczaka (PWN, Warszawa 1981 r.) urządzić to m.in. zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie, itp. W tym kontekście "urządzanie gier" obejmuje niewątpliwie podejmowanie aktywnych działań, czynności dotyczących zorganizowania i prowadzenia przedsięwzięcia w zakresie gier hazardowych (eksploatacji automatów), w znaczeniu art. 2 ust. 3 i ust. 5 u.g.h. Natomiast "urządzający gry" w rozumieniu art. 89 ust. 1 u.g.h. to podmiot realizujący (wykonujący) te działania, czynności. Urządzanie gier na automatach obejmuje zatem w szczególności zachowania aktywne polegające na zorganizowaniu i pozyskaniu odpowiedniego miejsca do zamontowania urządzenia, przystosowania go do danego rodzaju działalności, umożliwienie dostępu do takiego automatu nieograniczonej liczbie graczy, utrzymywanie automatu w stanie stałej aktywności, umożliwiającej jego sprawne funkcjonowanie, wypłacanie wygranych, związane z obsługą urządzenia czy zatrudnieniem odpowiednio przeszkolonego personelu. W konsekwencji warunkiem przypisania odpowiedzialności na podstawie art. 89 ust. 1 pkt 2 u.g.h. jest wykazanie, że dany podmiot aktywnie uczestniczył w procesie urządzania nielegalnych gier hazardowych, a więc podejmował określone czynności nie tylko związane z procesem udostępniania automatów, lecz także z ich obsługą oraz stwarzaniem technicznych, ekonomicznych i organizacyjnych warunków umożliwiających sprawne i niezakłócone funkcjonowanie samego urządzania oraz jego używanie do celów związanych z komercyjnym procesem organizowania gier hazardowych. Nie wyklucza to oczywiście możliwości współdziałania wielu podmiotów w nielegalnym procederze urządzania gier, a więc np. właściciela automatu i właściciela lokalu, którzy na podstawie zawartej umowy (porozumienia, niekoniecznie pisemnego) dokonują podziału zadań i funkcji związanych z procesem organizacji gier, jeżeli można im przypisać nawet niewielki wycinek z opisanej wyżej aktywności.
W niniejszej sprawie przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że P.G. urządzał gry na automatach w wynajętym przez niego lokalu w S. przy ul. B 1. Wskazuje na to analiza całego zebranego materiału dowodowego.
Z zebranego materiału dowodowego wynika, że w dniu 1 marca 2015r. P.G. jako najemca zawarł umowę najmu lokalu użytkowego z M.M. jako wynajmującą. Na podstawie tej umowy skarżący wynajął od M.M. lokal użytkowy w S. przy ul. B 1 o powierzchni 4 m2 w celu prowadzenia w nim, jak to określono w umowie, gier komputerowych. Czynsz został określony na kwotę 100 zł miesięcznie a najemca był zobowiązany zajmować się obsługą lokalu i pokrywać wszelkie opłaty związane z funkcjonowaniem lokalu. Posiadając tytuł prawny do lokalu skarżący w dniu 1 marca 2015r. zawarł dwie umowy dzierżawy powierzchni lokalu z dwoma dzierżawcami a mianowicie z C spółka z o.o. w W. i z E spółka z o.o. w W. w celu zainstalowania w lokalu dwóch urządzeń do gier tj. Apex Hot Fruit Multi Magic 6 [...] i Apex Hot Magic Fruits XXL [...]. W każdej z dwóch umów dzierżawy czynsz został określony na kwotę 150 zł miesięcznie przy czym był on należny nie od momentu zajęcia powierzchni lokalu przez dzierżawcę lecz od chwili rozpoczęcia eksploatacji automatu. Płatność czynszu była więc powiązana z eksploatacją automatu a nie z zajęciem powierzchni lokalu. Powyższe okoliczności wskazują, że skarżący najpierw wyszukał lokal w miejscowości S. a po uzyskaniu go od M.M. udostępnił go dwóm podmiotom, które wstawiły automaty do gier hazardowych. Dodać należy, że wszystkie trzy umowy (tzn. umowa najmu i dwie umowy dzierżawy) zostały zawarte w tym samym dniu (tzn. 1 marca 2015r.). Zachowanie skarżącego można określić jako zorganizowanie lokalu dla wstawienia w nim dwóch automatów do gier hazardowych.
Skarżący był zobowiązany nadzorować prawidłowość funkcjonowania automatów a w przypadku jakiegokolwiek ich uszkodzenia lub włamania miał obowiązek powiadomić o tym niezwłocznie dzierżawców (§ 6). Jako osoba mająca tytuł prawny do lokalu P.G. decydował o jego otwarciu i zamknięciu tj. o udostępnieniu automatów graczom i serwisantom a także zapewniał dostęp do energii elektrycznej do automatów. Zapewniał on techniczne, ekonomiczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie automatów do gier hazardowych za co otrzymywał od dzierżawców określony czynsz.
Analiza zebranego materiału dowodowego wskazuje, że skarżący co najmniej współurządzał gry na dwóch automatach. Pozyskał on powierzchnię lokalu pod instalację automatów a następnie doprowadził do wstawienia ich do tego lokalu. Obowiązki nałożone na niego na podstawie dwóch umów dzierżawy wykraczały poza typowe obowiązki wynajmującego wynikające z oddania dzierżawcy rzeczy do korzystania. Są to obowiązki , które mają ścisły związek z działalnością dzierżawcy i nie ulega wątpliwości, że w związku z zawartymi umowami dzierżawy, dzierżawca angażował wydzierżawiającego do podejmowania czynności w związku z prowadzeniem na najętej powierzchni własnej działalności. Zaznaczyć przy tym należy, że zwykle tzw. dodatkowe świadczenia wynikające z dzierżawy rzeczy (lokalu) dotyczą dzierżawcy. Mają one jednak związek wyłącznie z przedmiotem dzierżawy i dotyczą pewnych dodatkowych świadczeń ze strony wydzierżawiającego.
W niniejszej sprawie dodatkowe obowiązki przyjął wydzierżawiający a nie dzierżawca i nie dotyczą one przedmiotu dzierżawy ale ruchomości dzierżawcy wykorzystywanej do prowadzenia przez dzierżawcę własnej działalności gospodarczej. W rezultacie stwierdzić należy, że łączące skarżącego z dzierżawcami stosunki zobowiązaniowe scharakteryzować można jako stosunki mieszane, zawierające elementy typowe dla umowy dzierżawy lokalu użytkowego oraz elementy wskazujące na świadczenie usług, które analizowane łącznie wskazują na podjęcie przez strony wspólnego przedsięwzięcia jakim było zorganizowanie nielegalnych gier na automatach.
W przekonaniu sądu stosunki prawne łączące strony obu umów nie były klasycznymi kontraktami dzierżawy ale ich celem było podjęcie wspólnego przedsięwzięcia gospodarczego polegającego na połączeniu składników majątkowych jakimi dysponowały strony (lokalem użytkowym skarżącego oraz automatami dzierżawców), które dopiero wspólnie umożliwiały uruchomienie gier na automatach w sposób dostępny dla ogółu a więc "urządzanie gier" w rozumieniu art.89 ust.1 pkt.2 u.g.h. Wspomnieć jedynie należy, iż P.G. nie posiadał koncesji na prowadzenie kasyna gry na automatach. Organy celne obu instancji prawidłowo przyjęły, że skarżący był podmiotem co najmniej współurządzającym gry na automatach w znaczeniu, o którym mowa w art.89 ust.1 pkt.2 u.g.h.
Konsekwencją uznania, że gry na wymienionych automatach były "grami na automatach", o których mowa w art. 2 ust. 5 u.g.h. zaś skarżący współurządzał gry poza kasynem, było wymierzenie kary, o której mowa w art. 89 ust.1 pkt.2 u.g.h. Organy celne prawidłowo wymierzyły skarżącemu karę 24 000 zł.
Sąd nie podzielił zarzutu skargi, że P.G. nie urządzał gier na automatach a jedynie wydzierżawił powierzchnię lokalu podmiotom, które eksploatowały automaty do gier. W ocenie skarżącego poza zawarciem umów dzierżawy nie dokonywał on żadnych innych czynności.
Teza skargi w tym zakresie nie znajduje potwierdzenia w zebranym materiale dowodowym. Analiza zgromadzonego materiału dowodowego a w szczególności umowy najmu i dwóch umów dzierżawy wskazuje, że P.G. stworzył techniczne i organizacyjne warunki umożliwiające sprawne i niezakłócone funkcjonowanie automatów do gier takie jak pozyskanie lokalu w miejscowości S., udostępnienie jego powierzchni pod zainstalowane urządzenia, zapewnienie ciągłego dopływu energii elektrycznej, otwieranie i zamykanie lokalu a przez to organizowanie czasu urządzania gier na automatach oraz wykonywanie innych czynności określonych w umowach dzierżawy, o których była mowa we wcześniejszych rozważaniach. W przekonaniu sądu łączący strony umów stosunki prawne miały charakter mieszany zawierający elementy typowe dla umowy dzierżawy powierzchni lokalu oraz elementy wskazujące na świadczenie usług. W ocenie sądu nie można uznać, że były to klasyczne kontrakty dzierżawy co zostało omówione we wcześniejszych rozważaniach. Rola skarżącego nie ograniczała się wcale, jak podniesiono w skardze, jedynie do udostępnienia części lokalu. Zarzut skargi w tym zakresie nie zasługuje na uwzględnienie.
Nieuzasadniony jest zarzut skargi niedostatecznego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz błędnej oceny materiału dowodowego w kwestii uznania skarżącego za podmiot urządzający gry hazardowe poza kasynem gry.
Wbrew temu zarzutowi organy administracji w sposób wystarczający wyjaśniły stan faktyczny. W aktach administracyjnych znajdują się dowody niezbędne do wydania rozstrzygnięcia w sprawie (protokół kontroli, protokół zatrzymania rzeczy, umowa najmu, dwie umowy dzierżawy, zeznania trzech świadków). Organy administracji dokonały prawidłowej oceny zebranego materiału dowodowego przy czym ocena ta nie jest wybiórcza i dowolna lecz mieści się w granicach swobodnej oceny. Zarzuty skargi w tym zakresie nie są uzasadnione.
Reasumując sąd uznał, że skarga nie jest zasadna. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że P.G. poza kasynem gry urządzał gry na automatach przy czym były to gry, o których mowa w art.2 ust.5 u.g.h. Organy administracji trafnie zatem wymierzyły karę pieniężną, o której mowa w art.89 ust.1 pkt.2 u.g.h. Rozpoznając sprawę sąd nie stwierdził naruszenia przez organy administracji przepisów prawa materialnego, bądź przepisów postępowania administracyjnego mogących mieć wpływ na wynik sprawy. Z tych wszystkich względów, na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, sąd oddalił skargę P.G.
k.ż.
Źródło: Centralna Baza Orzeczeń Sądów Administracyjnych (orzeczenia.nsa.gov.pl), pozyskano 19.07.2026. · Źródło