III SA/Łd 39/08

Dnia 16 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Janusz Nowacki (spr.) Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Protokolant asystent sędziego Tomasz Godlewski po rozpoznaniu w dniu 9 października 2008 roku na rozprawie sprawy ze skargi Spółdzielczego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego A. w likwidacji w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów na postępowanie egzekucyjne postanawia: umorzyć postępowanie sądowoadministracyjne. W dniu 20 listopada 2003 roku Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. wszczął wobec Spółdzielczego Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego A w likwidacji Zakład Pracy Chronionej w Ł. postępowanie egzekucyjne poprzez doręczenie odpisu tytułu wykonawczego likwidatorowi przedsiębiorstwa. W dniu 24 listopada 2003 roku zobowiązany złożył zarzuty na prowadzone postępowanie egzekucyjne. Podniósł, że obowiązek objęty tytułem wykonawczym nie istnieje i zarzucił naruszenie art. 15 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2005 roku, Nr 229, poz. 1954 ze zm.) poprzez niedoręczenie upomnienia. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych nie uwzględnił zarzutów strony. W uzasadnieniu podał, że skarżące przedsiębiorstwo nadal posiada zaległość w płatności na PFRON za miesiąc marzec 1998 roku wraz z odsetkami. Następnie Prezes PFRON pismem z dnia 21 lutego 2007 roku podtrzymał swe dotychczasowe stanowisko oraz zaznaczył, że PFRON nie ma obowiązku doręczania upomnień. W tytule wykonawczym skierowanym do skarżącego podano podstawę prawną braku takiego obowiązku. Na żądanie organu egzekucyjnego odmówił ustosunkowania się w tej kwestii w formie postanowienia. W wyniku ponownego rozpatrzenia sprawy postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku Naczelnik Urzędu Skarbowego Ł. oddalił zgłoszone zarzuty jako nieuzasadnione. W uzasadnieniu podał, że wobec zobowiązanego częściowo umorzono należność publicznoprawną, która egzekwowana jest w postępowaniu prowadzonym przez Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. Organ zaznaczył, że na podstawie art. 33 pkt 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji badał jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej i nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Wierzyciel w odpowiedzi udzielonej w trybie art. 34 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie potwierdził zarzutu nieistnienia obowiązku i brak jest innych podstaw merytorycznych do uwzględnienia zarzutu z urzędu. Naruszenie art. 15 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie miało miejsca. W niniejszej sprawie wszczęcie egzekucji mogło nastąpić bez doręczenia pisemnego upomnienia zobowiązanemu, ponieważ należność pieniężna została określona w orzeczeniu z dnia [...] roku, nr [...]. W dniu 4 września 2007 roku Spółdzielcze Przedsiębiorstwo Produkcyjno – Handlowe A w likwidacji Zakład Pracy Chronionej w Ł. wniosło zażalenie na powyższe postanowienie. W uzasadnieniu podano, że decyzją Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 14 marca 2001 roku zobowiązanemu umorzono należne wpłaty na Państwowy Fundusz Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych w kwocie 4 433,60 złotych od kwietnia do grudnia 1998 roku wraz z wszystkimi narosłymi odsetkami oraz umorzono odsetki w kwocie 1 986,27 złotych od lutego do grudnia 1998 roku. W wykonaniu tej decyzji PFRON winien skorygować kwotę należnych odsetek do odsetek od należnych wpłat za miesiąc luty i marzec 1998 roku, czego nie uczyniono. W ten sposób doszło do uszczuplenia uprawnień spółdzielni wynikających z decyzji. Nadto PFRON nie wykazał, że decyzja z dnia 14 marca 2001 roku wyrażała zgodę na zaniechanie poboru wpłat na PFRON za okres wsteczny od sierpnia 2000 roku do czerwca 2001 roku, co uniemożliwiało zaliczenie wszystkich zrealizowanych już wpłat, w wysokości 687,90 złotych na poczet zaległości z lutego i marca 1998 roku. Zadłużenie wyliczone przez PFRON jest bezpodstawne. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie. W uzasadnieniu organ podał, że decyzją z dnia [...] roku Prezes Zarządu PFRON określił zobowiązanemu zaległość z tytułu PFRON za okres od lutego do grudnia 1998 roku w wysokości 5 435,50 złotych oraz odsetki za zwłokę naliczone na dzień 18 września 2000 roku w wysokości 1 986,27 złotych. Decyzją z dnia [...] roku Prezes Zarządu PFRON odmówił stronie umorzenia należnych wpłat z tytułu PFRON za okres od kwietnia do grudnia 1998 roku w wysokości 4 433,60 złotych oraz odsetek za zwłokę za okres od lutego do grudnia 1998 roku w wysokości 1 986,27 złotych. Decyzją z dnia [...] roku Minister Pracy i Polityki Społecznej po rozpatrzeniu odwołania strony umorzył należne wpłaty na PFRON za okres od kwietnia do grudnia 1998 roku wraz z odsetkami za zwłokę od lutego do grudnia 1998 roku. Zobowiązany nadal posiada zaległość za marzec 1998 roku, z tym że jej wysokości uległa zmianie i wynosi: 252,53 złote – należność główna oraz 313 złote – odsetki za zwłokę naliczone na dzień 6 czerwca 2006 roku. Stanowisko wierzyciela nie zostało przez stronę zaskarżone. Wierzyciel nie uwzględnił zarzutów zobowiązanego, a stanowisko to jest dla organu egzekucyjnego wiążące. Organ egzekucyjny nie jest uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Odnośnie zarzutu braku upomnienia podano, że podstawą prawną dochodzonej należności stanowiło orzeczenie z dnia [...] roku. Wobec tego, na podstawie § 13 pkt 1 rozporządzenia Miniasta Finansów z dnia 22 listopada 2001 roku w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. Nr 137, poz. 1541 ze zm.) nie zachodziła konieczność doręczenia upomnienia zobowiązanemu. Na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. Spółdzielcze Przedsiębiorstwo Produkcyjno Handlowe A Zakład Pracy Chronionej w likwidacji w Ł. wniosło w dniu 23 października 2007 roku skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi żądając zmiany postanowienia. Zarzucono naruszenie art. 45 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji w związku z art. 67 a § 2, art. 68 § 1 i art. 76 § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2005 roku, Nr 8, poz. 60 ze zm.) – zwanej dalej o. p. poprzez nieuwzględnienie obowiązku odstąpienia od czynności, jeśli zobowiązany okazał dowody stwierdzające wykonanie, umorzenie, wygaśnięcie lub nieistnienie obowiązku zapłaty należności podatkowej. W uzasadnieniu skarżący poniósł, że wierzyciel powołał nieaktualne orzeczenie z dnia [...] roku, aby zapobiec uznaniu, że jest to przedawniona zaległość podatkowa, a decyzja ustalająca to zobowiązanie została dostarczona po upływie 3 lat od końca roku, w którym powstał obowiązek podatkowy. PFRON nie wyjaśnił i nie udowodnił, że żądana należność jest wymagalna. W wyniku decyzji Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia [...] roku wobec skarżącego zaniechano poboru należnych wpłat na PFRON od października 2000 roku do czerwca 2001 roku, co spowodowało nadpłatę zrealizowanych już wpłat na kwotę 687,90 złotych, umorzono zaległe wpłaty od kwietnia do grudnia 1998 roku na kwotę 4 433, 60 złotych wraz z odsetkami oraz umorzono odsetki od należnych wpłat za okres od lutego do grudnia 1998 roku na kwotę 1 986,27 złotych, co po rozliczeniu dawało nadwyżkę do potrącenia w kwocie 1 610, 50 złotych. Wierzyciel, mimo obowiązku wynikającego z art. 76 § 1 o. p. nie zaliczył tych nadpłat na poczet zaległych zobowiązań, lecz rozliczył je ponownie jako umorzone już wcześniej zaległe odsetki za okres od kwietnia do grudnia 1998 roku. W odpowiedzi na skargę z dnia 22 listopada 2007 roku Dyrektor Izby Skarbowej w Ł. wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Wezwany w charakterze uczestnika postępowania Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób niepełnosprawnych w Warszawie nie zajął stanowiska w przedmiocie skargi. Postanowienie z dnia [...] r. Naczelnik Urzędu skarbowego Ł. umorzył postępowanie egzekucyjne na wniosek wierzyciela. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje: Zgodnie z treścią art.161 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi/Dz.U. nr 153 poz.1270/ sąd wydaje postanowienie o umorzeniu postępowania jeżeli: 1./skarżący skutecznie cofnął skargę 2./ w razie śmierci strony, jeżeli przedmiot postępowania odnosi się wyłącznie do praw i obowiązków ściśle związanych z osobą zmarłego, chyba, że udział w sprawie zgłasza osoba, której interesu prawnego dotyczy wynik tego postępowania 3./ gdy postępowanie z innych przyczyn stało się bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie, w przekonaniu sądu, postępowanie stało się bezprzedmiotowe. Jak wynika z zebranego materiału dowodowego po wydaniu zaskarżonego postanowienia postępowanie egzekucyjne nadal się toczyło zaś postanowieniem Naczelnika Urzędu Skarbowego Ł. z dnia [...] r. zostało ono umorzone (k.58). Umorzenie nastąpiło na wniosek wierzyciela. Należy zaznaczyć, iż wierzyciel jest dysponentem postępowania egzekucyjnego i on decyduje czy postępowanie należy prowadzić. W sytuacji gdy wnosi on o umorzenie postępowania to organ egzekucyjny jest zobowiązany je umorzyć. Taka sytuacja miała też miejsce w niniejszej sprawie. Prezes Państwowego Funduszu Rehabilitacji Osób Niepełnosprawnych wniósł o zwrot tytułu egzekucyjnego i postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na podstawie art.59 § 1 pkt.9 ustawy z dnia 17 czerwca 1966r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. nr 229 z 2005r. poz.1954 z późn. Zm.). Postanowienie o umorzeniu jest ostateczne. Podkreślić należy, iż odpis tego postanowienia wysłano stronie skarżącej i przesyłka wróciła z adnotacją urzędu pocztowego "adresat wyprowadził się" (k.67). Również pracownik urzędu skarbowego próbował doręczyć postanowienie dłużnikowi. Jak wynika z jego notatki urzędowej posesja posiada dwa numery (26 i 26/28) i na jej terenie znajdują się zrujnowane budynki niegdyś zajmowane przez dłużnika (k.65). Treść tej notatki potwierdza fakt, iż strona skarżąca wyprowadziła się z miejsca swojej siedziby i nie ma nawet gdzie zostawić dla niej przesyłki. Skoro zatem strona skarżąca wyprowadziła się ze swojej siedziby i nie podała nowego adresu to należy uznać, iż przesyłka zawierająca postanowienie z [...] r. została skutecznie doręczona, zgodnie z treścią art.41 kpa w związku z art.18 ustawy z 17 czerwca 1966r. Prowadzi to do wniosku, iż postanowienie o umorzeniu postępowania jest ostateczne. Dodać tylko należy, iż likwidator strony skarżącej otrzymał postanowienie z [...] r. Jak wynika z jego oświadczenia złożonego na rozprawie, w dniu 14 lipca 2008r. otrzymał on z sądu odpis tego postanowienia. Nie zamierzał się jednak od niego odwoływać. W niniejszej sprawie przedmiotem skargi jest postanowienie organu skarbowego dotyczące zarzutów zgłoszonych przez dłużnika. Zaznaczyć należy, iż ocena zasadności zarzutów ma sens tylko wówczas gdy postępowanie egzekucyjne jeszcze się toczy. W przypadku gdy zostało ono umorzone na wniosek wierzyciela to postępowanie dotyczące zgłoszonych zarzutów, w ocenie sadu, staje się bezprzedmiotowe. Jaki sens miałaby bowiem ocena zarzutów w sytuacji gdy całe postępowanie egzekucyjne zostało zakończone na wniosek wierzyciela. Gdyby doszło w takim przypadku do oceny legalności zarzutów i sąd uznałby, że zaskarżone postanowienie zostało wydane z naruszeniem przepisów postępowania i skutkowałoby uchyleniem zaskarżonego postanowienia to w obrocie prawnym pozostałyby nie rozpoznane zarzuty mimo, że całe postępowanie egzekucyjne byłoby już zakończone. Organ egzekucyjny musiałby wówczas umorzyć postępowanie w przedmiocie zgłoszonych zarzutów na podstawie art.105 § 1 kpa. Dlatego też w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego na wniosek wierzyciela postępowanie sądowe co do legalności postanowienia w przedmiocie zgłoszonych zarzutów staje się bezprzedmiotowe. W rozpoznawanej sprawie w dniu [...] r. postępowanie egzekucyjne zostało umorzone na wniosek wierzyciela i postanowienie w tym przedmiocie stało się ostateczne. W związku z czym postępowanie dotyczące oceny legalności zaskarżonego postanowienia stało się bezprzedmiotowe. Nie ma tutaj znaczenia okoliczność podnoszona przez stronę skarżącą, iż sprawa winna być mimo to merytorycznie rozstrzygnięta gdyż wskutek postępowania egzekucyjnego spółdzielnia poniosła szkodę ponieważ nie przyznano jej pomocy publicznej. Zakładając, iż strona skarżąca rzeczywiście poniosła szkodę wskutek postępowania egzekucyjnego to może dochodzić stosownego odszkodowania w postępowaniu przed sądem powszechnym. Nie zmienia to jednak oceny, iż postępowanie w niniejszej sprawie stało się bezprzedmiotowe. Mając to na uwadze, na podstawie art.161 § 1 pkt.3 ustawy z 30 sierpnia 2002r., sąd umorzył postępowanie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi. K.O.