III SA/Łd 39/08

Dnia 11 marca 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Nowacki po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2009 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku radcy prawnego J. J. w przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej w sprawie ze skargi Spółdzielczego Przedsiębiorstwa Produkcyjno – Handlowego "A." w likwidacji Zakładu Pracy Chronionej z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego p o s t a n a w i a : oddalić wniosek. Postanowieniem z dnia 16 października 2008 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi umorzył postępowanie sądowoadministracyjne w sprawie ze skargi Spółdzielczego Przedsiębiorstwa Produkcyjno-Handlowego "A." w likwidacji Zakładu Pracy Chronionej z siedzibą w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. W dniu 17 października 2008 roku strona skarżąca wystąpiła z wnioskiem o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie radcy prawnego. W dniu 4 listopada 2008r. stronie skarżącej doręczono odpis postanowienia z 16 października 2008r. wraz z uzasadnieniem. Postanowieniem z dnia 6 listopada 2008 roku Referendarz sądowy przyznał stronie skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez ustanowienie radcy prawnego, oddalając wniosek w pozostałym zakresie. W dniu 24 listopada 2008 roku strona skarżąca umocowała wyznaczonego z urzędu radcę prawnego J. J. do reprezentowania przedsiębiorstwa przed tutejszym sądem. W dniu 27 stycznia 2009 roku ustanowiony z urzędu pełnomocnik - radca prawny J. J. złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wnosząc jednocześnie o przyznanie kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Oświadczył, że koszty nie zostały pokryte w całości lub części. Postanowieniem z dnia 10 lutego 2009 roku Referendarz sądowy oddalił wniosek radcy prawnego J. J. o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. W uzasadnieniu postanowienia referendarz sądowy wskazał, iż nie może być uznane za faktyczne udzielenie pomocy prawnej, sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjny po upływie półtora miesiąca od uprawomocnienia się postanowienia z 16 października 2008r.Upływ czasu pomiędzy otrzymaniem uzasadnienia postanowienia a sporządzeniem opinii prawnej o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wskazuje na to, że świadczona przez pełnomocnika pomoc prawna w niniejszej sprawie miała w praktyce charakter iluzoryczny. Zapoznanie bowiem mocodawcy z oceną zasadności wnoszenia skargi kasacyjnej po upływie terminu do jej wniesienia realnie uniemożliwiło mocodawcy skorzystanie w ramach przyznanego prawa pomocy z usług innego profesjonalnego pełnomocnika, który ewentualnie zobowiązałby się do sporządzenia i wniesienia skargi kasacyjnej. Od powyższego postanowienia w dniu 23 lutego 2009 roku radca prawny J. J. wniósł sprzeciw, w którym podnosząc zarzut naruszenia § 12 ust. 4 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 ze zm.), poprzez błędną jego wykładnię. Wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania. W uzasadnieniu pełnomocnik podniósł, iż wynagrodzenie w ramach przyznanej stronie pomocy prawnej przysługuje za pomoc prawną faktycznie udzieloną i nie ma znaczenia termin, w którym pisemna opinia o braku podstaw do sporządzenia skargi kasacyjnej została przedstawiona mocodawcy. Wskazał, iż sporządzona w niniejszej sprawie opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została przekazana mocodawcy ustnie, przed upływem terminu do wniesienia środka zaskarżenia, co oznacza, iż doszło do faktycznego udzielenia pomocy prawnej. Bezspornym jest, że pisemna opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została doręczona mocodawcy po upływie terminu do wniesienia środka zaskarżenia tj. w dniu 16 stycznia 2009 roku, jednakże przyczyną zaistniałego opóźnienia była zwiększona ilość pracy w okresie świątecznym, a następnie problemy zdrowotne. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Wniosek pełnomocnika strony skarżącej nie jest zasadny. Zgodnie treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. Instytucja pomocy prawnej jest wyjątkiem od zasady ponoszenia kosztów postępowania sądowego przez same strony (art. 199 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi). Celem przyznania prawa pomocy jest zapewnienie realizacji konstytucyjnego prawa do sądu osobom, które ze względu na brak odpowiednich środków nie są w stanie ponieść, między innymi, kosztów wynagrodzenia profesjonalnego pełnomocnika. Pełnomocnikowi ustanowionemu na podstawie art. 244 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi należy się wynagrodzenie, w zakresie określonym w art. 250 powołanej ustawy, jedynie za pomoc prawną rzeczywiście udzieloną. Stosownie bowiem do treści art. 250 powołanej, wyznaczony adwokat, radca prawny, doradca podatkowy albo rzecznik patentowy otrzymuje wynagrodzenie odpowiednio według zasad określonych w przepisach o opłatach za czynności adwokatów w zakresie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej oraz zwrotu niezbędnych i udokumentowanych wydatków. Przyznanie stronie pomocy prawnej oznacza zatem, że Skarb Państwa przejmuje na siebie ciężar finansowy związany z wynagrodzeniem pełnomocnika z urzędu i sąd, jako dysponent środków publicznych, odpowiada za zasadność i legalność ich wydatkowania. Oznacza to uprawnienie i obowiązek Sądu ustalenia, czy pomoc prawna rzeczywiście została udzielona i o ile w przypadku sporządzenia skargi kasacyjnej fakt udzielenia pomocy prawnej z urzędu wynika z wniesienia skargi, o tyle w przypadku opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wyrazem udzielenia pomocy prawnej jest opinia sporządzona na piśmie i doręczona przez pełnomocnika stronie. Opinię bowiem sporządza się dla strony i w jej interesie. Pełnomocnik ustanowiony w ramach przyznanego stronie prawa pomocy otrzymuje wynagrodzenie, o którym mowa art. 250 ustawy z 30 sierpnia 2002r., w związku z faktycznym udzieleniem pomocy prawnej. W przypadku natomiast gdy pomoc prawna polega na sporządzeniu dla strony opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej, pełnomocnik powinien wykazać, że opinia została sporządzona i przekazana stronie. W niniejszej sprawie, jak wynika z akt sądowych w dniu 4 listopada 2008r. strona skarżąca otrzymała odpis postanowienia z dnia 16 października 2008 roku wraz z uzasadnieniem. Termin do wniesienia skargi kasacyjnej upływał zatem w dniu 4 grudnia 2008 roku. Pełnomocnik strony skarżącej, zapoznał się z uzasadnieniem postanowienia w dniu 24 listopada 2008 roku. Natomiast stosowną opinię prawną o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej wysłał mocodawcy w dniu 16 stycznia 2009 roku. Opinia ta została doręczona stronie skarżącej w dniu 19 stycznia 2009r.Tak więc po upływie półtora miesiąca od daty uprawomocnienia się postanowienia z dnia 16 października 2008 roku skarżący otrzymał opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. W ocenie Sądu wniosek pełnomocnika o przyznanie wynagrodzenia w ramach przyznanego prawa pomocy nie zasługuje na uwzględnienie. Wskazać bowiem należy, że w sytuacji, gdy postępowanie w sprawie zostało prawomocnie zakończone, czynność dokonana przez pełnomocnika nie mogła odnieść żadnego skutku, a tym samym nie można żądać za jej dokonanie wynagrodzenia w ramach przyznanego stronie prawa pomocy. Wbrew twierdzeniom autora sprzeciwu wywody dotyczące uchybienia terminu mają zasadnicze znaczenie dla sprawy, gdyż opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej powinna być sporządzona i przedstawiona stronie niezwłocznie, tak aby umożliwić jej podjęcie ewentualnych czynności prowadzących do zabezpieczenia jej praw i możliwości dochodzenia ich przed sądem. Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej powinna być zatem sporządzona i doręczona stronie przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Pogląd taki wyraził Naczelny Sąd Administracyjny w postanowieniu z dnia 18 grudnia 2008r. w sprawie I OZ 910/08 (nie publikowany). W niniejszej sprawie radca prawny J. J. sporządził opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej i doręczył ją stronie półtora miesiąca po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Działanie takie nie może stanowić podstawy dla przyznania wynagrodzenia z tytułu pomocy prawej udzielonej z urzędu. Nie cechowało się ono należytą starannością i w istocie nie można uznać, że była to profesjonalna pomoc prawna. Okoliczności podniesione w sprzeciwie, w przekonaniu Sądu, nie zasługują na uwzględnienie. Pełnomocnik skarżącego podnosi, iż przekazał stronie ustną opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej jeszcze przed upływem terminu do wniesienia tej skargi. Należy zaznaczyć, iż przepis § 14 ust.2 b.) rozporządzenia z 28 września 2002r. przewiduje wynagrodzenie za sporządzenie opinii o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej. Przez pojęcie "sporządzenie" należy rozumieć wykonanie, zrobienie czegoś (Mały słownik języka polskiego PWN 1968r. str.765). Oznacza to, iż w przepisie § 14 ust.2 b.) wymienionego rozporządzenia chodzi o sporządzenie pisemnej opinii o barku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej o nie o przekazanie mocodawcy ustnej opinii w tym zakresie. O przyznaniu wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu decyduje zatem to czy i ewentualnie kiedy sporządził on pisemną opinię i doręczył ją stronie a nie to kiedy przekazał taką opinię stronie w ustnej rozmowie. W przekonaniu Sądu brak jest podstaw do uznania, iż pełnomocnik strony skarżącej sporządził opinię przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Wprawdzie na opinii tej znajduje się data – 4 grudnia 2008r. (tzn. ostatni dzień do wniesienia skargi) lecz została ona wysłana stronie 16 stycznia 2009r. zaś doręczono ją w dniu 19 stycznia 2009r.(k.157). W ocenie Sądu nie jest istotne jaką datę wpisano na opinii lecz to kiedy doręczono ją stronie. W przeciwnym wypadku decydujące byłoby to jaką datę wpisał pełnomocnik na opinii a nie to kiedy otrzymała ją strona. Mogłoby to doprowadzić do sytuacji, iż na opinii wpisano by datę jej sporządzenia przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej zaś strona otrzymałaby ją wiele tygodni lub miesięcy później. Dlatego też zasadnicze znaczenie ma dzień doręczenia opinii stronie a nie to jaką datę wpisano jako dzień sporządzenia opinii. Z akt sprawy nie wynika aby istniały jakieś nadzwyczajne okoliczności uniemożliwiające pełnomocnikowi skarżącego doręczenie opinii stronie przed upływem terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. W szczególności w aktach sprawy nie ma dowodu na to, iż pełnomocnik miał zwiększoną ilość pracy w okresie świąteczno - noworocznym bądź żeby był chory, jak podniesiono to w sprzeciwie. Okoliczności te nie zostały uprawdopodobnione przez pełnomocnika strony skarżącej. Reasumując Sąd uznał, iż wniosek pełnomocnika strony skarżącej nie jest zasadny. Opinia o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej została sporządzona i doręczona mocodawcy półtora miesiąca po upływie terminu do wniesienia skargi kasacyjnej. Skoro nastąpiło to tak późno (półtora miesiąca po uprawomocnieniu się postanowienia z 16 października 2008r.) to nie można uznać, że działanie pełnomocnika cechowało się należytą starannością i nie można uznać takiego działania za profesjonalną pomoc prawną. W związku z czym brak jest podstaw do przyznania pełnomocnikowi kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Mając to na uwadze, Sąd oddalił wniosek pełnomocnika strony skarżącej o przyznanie mu wynagrodzenia. a.ł.