III SA/Łd 403/21

Dnia 28 lipca 2021 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.), Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak, , Sędzia NSA Janusz Nowacki, Protokolant Sekretarz sądowy, Renata Tomaszewska-Małolepsza, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 28 lipca 2021 roku sprawy ze skargi I. Z. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy sprostowania aktu urodzenia oddala skargę. Decyzją z dnia [...]., nr [...], wydaną na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 256 ze zm., dalej: k.p.a.) oraz art. 35 ust. 1 w zw. z art. 2 ust. 6 ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 463 ze zm., dalej: p.a.s.c.), Wojewoda [...], po rozpatrzeniu odwołania z dnia 1 lutego 2021 r., utrzymał w mocy zaskarżoną decyzję Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. z dnia [...], nr [...], o odmowie sprostowania aktu urodzenia (nr [...]) na nazwisko B. I.A. w zakresie danych matki. W uzasadnieniu organ II instancji podniósł, że pismem z dnia 13 listopada 2020 r. I.Z. wniosła do Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. o sprostowanie swojego aktu urodzenia w zakresie danych dotyczących matki i sporządzenie aktu z urzędu. Wobec tak ogólnie sformułowanego żądania pismem z dnia 9 grudnia 2020 r. wnioskodawczyni została poinformowana, jakie dane zostały wpisane do jej aktu urodzenia oraz wezwana do usunięcia braku formalnego podania poprzez sprecyzowanie żądania i wskazanie, które dane matki powinny być sprostowane (imię, nazwisko, nazwisko rodowe, data urodzenia, miejsce urodzenia) i w jaki sposób. W odpowiedzi na wezwanie I.Z. oświadczyła, że wnosi o zmianę danych dotyczących jej matki w odpisie zupełnym aktu urodzenia wnioskodawczyni w zakresie punktu nr 2, tzn. nazwiska rodowego matki wnioskodawczyni na nazwisko, pod którym matka została zapisana w sądzie w T. Wniosła również o zmianę daty urodzenia swojej matki na datę 18 sierpnia 1944 r. i miejsca urodzenia swojej matki na miejscowość P. Dodatkowo wnioskodawczyni złożyła pismo zatytułowane "skarga", zarzucając Zastępcy Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. blokowanie pozyskania nowych okoliczności w sprawie o sygn. akt [...]. Do skargi I.Z. załączyła kopię pisma z Prokuratury Okręgowej w Ł., z którego wynika, że zainteresowana zakwestionowała prawidłowość prowadzenia postępowania przez Prokuraturę Rejonową Ł.-B., zakończonego prawomocnym postanowieniem o odmowie wszczęcia śledztwa, zawierającego zarzuty w stosunku do osoby prowadzącej to postępowanie i kwestionującego odpowiedź udzieloną przez Prokuraturę Okręgową w Ł. Jak wynika z pisma Zastępcy Prokuratora Okręgowego w Ł., nie podzielono podniesionych przez wnioskodawczynię zarzutów, a w konsekwencji uznano wniesioną przez nią skargę za niezasadną. Kolejne pisma kierowane do prokuratury nie wpłynęły na zmianę ww. stanowiska organu, a sama zainteresowana została poinformowana, że dalsza korespondencja niezwierająca nowych okoliczności zostanie pozostawiona bez biegu. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. uznał, iż skoro skarga I.Z. została złożona w sprawie, w której toczy się postępowanie administracyjne, to podlega ona rozparzeniu w toku postępowania (art. 234 k.p.a.). Organ I instancji dokonał oceny wszystkich równolegle prowadzonych (zainicjowanych pismem wnioskodawczyni z dnia 13 listopada 2020 r.) postępowań, uznając za bezzasadny zarzut blokowania sprawy i przedłużania postępowania. Wezwania o uiszczenie wymaganych opłat, uzupełnienie braków formalnych podania i sprecyzowanie żądania zostały wystosowane do strony zgodnie z wymogami k.p.a., a same postępowania toczyły się bez nieuzasadnionej zwłoki. Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł., po przeprowadzeniu analizy danych zawartych w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego oraz akt poprzedzających, tj. aktu małżeństwa rodziców wnioskodawczyni i aktu urodzenia matki K.K., stwierdził zgodność aktu urodzenia zainteresowanej z ww. dokumentami. Z uwagi na powyższe Kierownik Urzędu Stanu Cywilnego w Ł. decyzją z dnia [...], nr [...], odmówił sprostowania aktu urodzenia nr [...] na nazwisko B. I.A. w zakresie danych matki. W dniu 1 lutego 2021 r. I.Z. złożyła odwołanie od powyższego rozstrzygnięcia. Po przeanalizowaniu zebranego w sprawie materiału dowodowego i przeprowadzonego przez organ I instancji postępowania administracyjnego organ odwoławczy uznał, że odwołanie nie może zostać uwzględnione. Jak wskazał organ odwoławczy, materialnoprawną podstawę wydanej w przedmiotowej sprawie decyzji stanowi przepis art. 35 ust. 1 p.a.s.c., z którego wynika, że akt stanu cywilnego, który zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych, albo zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, podlega sprostowaniu przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził. Zdaniem organu, brzmienie tego przepisu wskazuje zatem na zakres postępowania dowodowego, które kierownik urzędu stanu cywilnego obowiązany jest przeprowadzić, aby ustalić, czy można w tym trybie dokonać sprostowania aktu stanu cywilnego. Tylko dokumenty w nim wymienione mogą stanowić podstawę sprostowania aktu stanu cywilnego. Jak zważył organ odwoławczy, w przedmiotowej sprawie aktami poprzedzającymi jest akt małżeństwa rodziców I.Z., tj. A.B. i K.B. z domu K. (nr [...]) oraz akt urodzenia matki K.K. (nr [...]). Akty te znajdują się w rejestrze stanu cywilnego i zawierają identyczne dane, co w akcie urodzenia zainteresowanej (K.B., nazwisko rodowe K., urodzona w dniu 12 sierpnia 1944 r. w miejscowości T.). I.Z. w toku prowadzonego postępowania administracyjnego przez organ I instancji zażądała sprostowania danych matki w swoim akcie urodzenia i wpisania jako nazwisko rodowe nazwiska zapisanego w sądzie w T., urodzonej w dniu 18 sierpnia 1944 r. w miejscowości P. Wnioskodawczyni zaznaczyła, iż nie jest w stanie uzyskać sygnatury akt sprawy sądowej prowadzonej w T. W dniu 11 stycznia 2021 r. I.Z. załączyła do akt sprawy pismo z Urzędu Stanu Cywilnego w P., z którego wynika, iż tamtejszy Urząd w swoich zasobach archiwalnych nie posiada akt zbiorczych do ksiąg stanu cywilnego z 1994 r., a zatem nie jest możliwe również sprostowanie aktu urodzenia K.B. (nazwisko rodowe: K.). W świetle powyższych faktów i ustaleń, organ odwoławczy uznał, że organ I instancji zasadnie odmówił sprostowania aktu urodzenia wnioskodawczyni (nr [...]) w zakresie danych matki, gdyż są one zgodne z danymi zawartymi w aktach zbiorowych (zaświadczenie ze szpitala [...] w Ł.), z aktem małżeństwa rodziców (nr [...]) oraz z aktem urodzenia jej matki (nr [...]). Organ odwoławczy wskazał, iż na etapie postępowania odwoławczego I.Z. zażądała sprostowania aktu urodzenia zgodnie z danymi z prawomocnego postanowienia [...], data urodzenia: 22 sierpnia 1944 r., miejsce urodzenia: P. Odnosząc się do powyższego organ wskazał, iż ww. postanowienie Prokuratury Rejonowej Ł.-B. dotyczy odmowy wszczęcia śledztwa, natomiast dane zamieszczone w tym postanowieniu pochodzą z zawiadomienia zainteresowanej. Dodatkowo z treści uzasadnienia wynika, iż wnioskodawczyni w swoim zawiadomieniu opiera się na wspomnieniach osób odnośnie daty i miejsca urodzenia swojej matki, nie posiadając dokumentów potwierdzających fakt, iż doszło do popełnienia przestępstwa przez urzędnika, tj. L.W., dokonującego wpisu w akcie urodzenia K.K. W skardze na powyższą decyzję I.Z. wniosła o zmianę nazwiska Z. na rodowe nazwisko swojej matki, pod którym została zapisana w sądzie w T. podczas rozprawy, toczącej się z udziałem matki skarżącej. Skarżąca stwierdziła, że nie zna nazwiska, pod którym jej matka została zapisana w sądzie w T. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. Postanowieniem z dnia 13 kwietnia 2021 r., sygn. akt III SPP 43/21, starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi przyznał skarżącej prawo pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata w sprawie z jej skargi. Na wniosek I.Z. o rezygnacji z przyznanego jej prawa pomocy w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu starszy referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi postanowieniem z dnia 22 czerwca 2021 r., sygn. akt III SPP 43/21, cofnął prawo pomocy przyznane skarżącej w zakresie ustanowienia adwokata z urzędu. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Zgodnie z art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 137 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Oznacza to, że sądy administracyjne nie orzekają merytorycznie, tj. nie wydają orzeczeń co do istoty sprawy, lecz badają zgodność zaskarżonego aktu administracyjnego z obowiązującymi w dacie jego podjęcia przepisami prawa materialnego, określającymi prawa i obowiązki stron oraz przepisami procedury administracyjnej, normującymi zasady postępowania przed organami administracji publicznej. Z brzmienia zaś art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2019 r. poz. 2325 ze zm.) - dalej p.p.s.a. wynika, że w przypadku, gdy sąd stwierdzi bądź to naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, bądź to naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, bądź wreszcie inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, wówczas, w zależności od rodzaju naruszenia, uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, albo stwierdza ich nieważność bądź niezgodność z prawem. Nie ulega więc wątpliwości, że zaskarżona decyzja lub postanowienie mogą ulec uchyleniu tylko wtedy, gdy organom administracji publicznej można postawić uzasadniony zarzut naruszenia prawa, czy to materialnego, czy to procesowego, jeżeli naruszenie to miało, bądź mogło mieć wpływ na wynik sprawy. Przy tym z mocy art. 134 § 1 p.p.s.a. tejże kontroli legalności sąd dokonuje także z urzędu, nie będąc związany zarzutami i wnioskami oraz powołaną podstawą prawną. W wyniku analizy akt sprawy Sąd stwierdził, że skarga nie jest uzasadniona. Przedmiotem kontrolowanego postępowania administracyjnego było sprostowanie aktu urodzenia skarżącej w zakresie nazwiska jej matki na podstawie art. 35 p.a.s.c. Trafnie uznały organy obu instancji, iż wskazane w tym przepisie przesłanki, warunkujące dopuszczalność sprostowania aktu stanu cywilnego, nie zostały w niniejszej sprawie spełnione. W tej sytuacji odmowa sprostowania przedłożonego organom aktu była prawidłowa. Kwestię sprostowania aktów stanu cywilnego uregulowano w art. 35 i 36 p.a.s.c., dzieląc kompetencje w tym zakresie pomiędzy kierownika urzędu stanu cywilnego, który sporządził akt (art. 35) a sąd w postępowaniu nieprocesowym (art. 36). Z art. 35 ust. 1 p.a.s.c. jednoznacznie wynika, iż sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego, który go sporządził jest dopuszczalne wyłącznie wtedy, gdy akt ten zawiera dane niezgodne z danymi zawartymi: 1/ w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo 2/ z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego. Jednocześnie w art. 35 ust. 2 p.a.s.c. zastrzeżono, iż sprostowanie aktu stanu cywilnego może być dokonane na podstawie zagranicznego dokumentu stanu cywilnego, jeżeli w państwie wystawienia jest on uznawany za dokument stanu cywilnego, lub innego dokumentu zagranicznego potwierdzającego stan cywilny, wydanego w państwie, w którym nie jest prowadzona rejestracja stanu cywilnego, jeżeli zawierają one dane, które podlegają sprostowaniu, stwierdzają zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych. Przepis art. 35 ust. 1 p.a.s.c. precyzyjnie określa przesłanki, które muszą być spełnione, aby sprostowania aktu dokonał kierownik urzędu stanu cywilnego w trybie czynności materialno-technicznej. Zawiera on również zamknięty katalog dokumentów, na podstawie których można dokonać sprostowania (v. wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z dnia 24 czerwca 2020 r., sygn. akt II SA/Gl 123/20 - dostępne na stronie internetowej www.cbois.nsa.gov.pl) Art. 36 p.a.s.c. reguluje natomiast kwestię sprostowania aktu stanu cywilnego, w sytuacji w której dokonanie takiego sprostowania w oparciu o dokumenty, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 p.a.s.c. nie jest możliwe. Art. 36 p.a.s.c. stanowi zatem, iż sprostowania aktu stanu cywilnego dokonuje sąd w postępowaniu nieprocesowym, na wniosek osoby zainteresowanej, prokuratora lub kierownika urzędu stanu cywilnego, jeżeli: 1/ sprostowanie aktu stanu cywilnego jest niemożliwe na podstawie akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub innych aktów stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo zagranicznych dokumentów stanu cywilnego, o których mowa w art. 35 ust. 2; 2/ sprostowanie aktu stanu cywilnego przez kierownika urzędu stanu cywilnego nie jest możliwe wyłącznie na podstawie dokumentów wymienionych w pkt 1. Przedmiotem żądania skarżącej było sprostowanie własnego aktu urodzenia nr [...], sporządzonego w dniu 6 lutego 1967 r. przez Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego w Ł., w zakresie nazwiska rodowego matki K.K. Intencją skarżącej było usunięcie skutków rejestracji aktu urodzenia K.K., wynikających z posiadania przez matkę skarżącej innego nazwiska rodowego niż nazwisko K., pod którym to odmiennym nazwiskiem, zdaniem skarżącej, miała być zaprotokołowana w sądzie w T. podczas rozprawy, toczącej się z udziałem K.K. Warunkiem niezbędnym do uwzględnienia wniosku o sprostowanie było jednoznaczne wykazanie, iż ww. dane przedmiotowego aktu urodzenia są niezgodne z danymi zawartymi w dokumentach, o których mowa w art. 35 ust. 1 p.a.s.c., tj. z danymi zawartymi w aktach zbiorowych rejestracji stanu cywilnego lub z innymi aktami stanu cywilnego, o ile stwierdzają one zdarzenie wcześniejsze i dotyczą tej samej osoby lub jej wstępnych albo z zagranicznymi dokumentami stanu cywilnego, spełniającymi kryteria z art. 35 ust. 2 p.a.s.c. Z zestawienia art. 35 ust. 1 i 2 oraz art. 36 p.a.s.c. wynika w sposób niebudzący wątpliwości, iż dokonanie sprostowania aktu przez kierownika urzędu stanu cywilnego dopuszczalne jest tylko wtedy, gdy nieprawidłowość danych zawartych w akcie objętym wnioskiem o sprostowanie wynika z samego porównania tych danych z danymi zawartymi w dokumentach wskazanych w art. 35 ust. 1 i 2 p.a.s.c. Sprostowanie to w trybie art. 35 p.a.s.c. nie jest natomiast dopuszczalne wtedy, gdy stwierdzenie wywodzonej przez wnioskodawcę nieprawidłowości wymagałoby przeprowadzenia dowodu z jakichkolwiek innych dokumentów, niewymienionych w art. 35 ust. 1 i 2 p.a.s.c. (w tym np. protokołów rozpraw sądowych). Sytuacja tego rodzaju upoważnia natomiast osobę zainteresowaną do żądania sprostowania aktu przez sąd powszechny zgodnie z art. 36 p.a.s.c. Stwierdzić należy, iż organy obu instancji przeprowadziły w tym zakresie szczegółową analizę zarówno akt zbiorowych rejestracji stanu cywilnego, z których to akt nie wynika rozbieżność z danymi zawartymi w przedmiotowym akcie urodzenia, jak i z dokumentów przedłożonych przez skarżącą, tj. kserokopii odpisu aktu urodzenia K.K., kserokopii odpisu aktu urodzenia I.Z., kserokopii odpisu aktu małżeństwa K.B. z domu K. z A.B., kserokopii odpisu aktu małżeństwa skarżącej I.Z. z domu B. z K.Z., kserokopii postanowienia II Komisariatu Policji Komendy Miejskiej Policji Ł. z dnia 18 marca 2020 r. o odmowie wszczęcia śledztwa w przedmiocie nieumyślnego niedopełnienia obowiązków przez funkcjonariusza publicznego poprzez dokonanie niepoprawnego wpisu w dacie i miejscu urodzenia K.K., świadectwa szkolnego K.K., zgłoszenia urodzenia I.Z., korespondencji prowadzonej z Instytutem Pamięci Narodowej – Komisji Ścigania Zbrodni przeciwko Narodowi Polskiemu Oddziałem w Ł., parafią Nawiedzenia Najświętszej Maryi Panny w P, Urzędem Gminy P, Urzędem Miasta Ł., Urzędem Stanu Cywilnego w P, które to dokumenty, jak to wykazały organy, nie spełniają kryteriów, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 p.a.s.c. Stanowisko to, obszernie zreferowane wcześniej, Sąd w całości popiera, traktując jak własne. Trafnie zatem skonkludowały organy, iż w toku postępowania administracyjnego nie został ujawniony żaden taki materiał dowodowy, spełniający kryteria, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 p.a.s.c., który potwierdzałby to, iż w akcie urodzenia skarżącej I.Z. powinno być umieszczone inne nazwisko rodowe matki K.K. niż nazwisko K. Ponadto dodatkowo zebrany materiał dowodowy w postępowaniu sądowym przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi pod postacią korespondencji prowadzonej z Archiwum Diecezjalnym we W, Wojewodą [...], Administracją Zasobów Komunalnych Ł.-B. w Ł., Zarządem Lokali Miejskich w Ł., II Komisariatem Policji Komendy Miejskiej Policji w Ł., Powiatowym Inspektorem Nadzoru Budowlanego w Ł., Prokuraturą Rejonową Ł.-B. w Ł., Prokuraturą Okręgową w Ł., Prokuraturą Regionalną w Ł., Prokuraturą Okręgową w S., Urzędem Statystycznym w P. również nie spełnia kryteriów, o których mowa w art. 35 ust. 1 i 2 p.a.s.c. z powodów wcześniej opisanych. Wbrew stanowisku skargi dowodu na tę okoliczność nie mógł także stanowić w postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 35 p.a.s.c. protokół rozprawy sądowej, prowadzonej w sądzie w T., podczas której, zdaniem skarżącej, matka K.K. miała być zapisana pod innym nazwiskiem rodowym niż wynikało to z jej aktu urodzenia. Nie ulega bowiem wątpliwości, iż ww. protokół z posiedzenia sądu nie jest dokumentem, o którym mowa w art. 35 ust. 1 i 2 p.a.s.c., tzn. ani nie stanowi części akt zbiorowych przedmiotowego aktu urodzenia I.Z., ani nie jest polskim, ewentualnie zagranicznym aktem stanu cywilnego. Dowód z tego dokumentu będzie można natomiast przeprowadzić w postępowaniu o sprostowanie, prowadzonym przez sąd powszechny na podstawie art. 36 p.a.s.c. Przypomnieć należy, o czym była mowa wcześniej, iż w myśl art. 35 i art. 36 p.a.s.c. kompetencje do sprostowania aktu stanu cywilnego przyznano zarówno kierownikowi urzędu stanu cywilnego, jak i sądowi powszechnemu, a elementem rozgraniczającym właściwość w tym zakresie jest wyłącznie katalog dowodów, w oparciu o które sprostowanie to może być dokonane (tj. katalog ograniczony w odniesieniu do sprostowania na drodze administracyjnej oraz katalog nieograniczony przy sprostowywaniu aktu na drodze sądowej). Z art. 35 i art. 36 p.a.s.c. wynika zatem jednoznacznie, iż sprostowania aktu stanu cywilnego na drodze administracyjnej dokonuje się wyłącznie w tej sytuacji, w której zasadność sprostowania jednoznacznie wynika z dowodów wskazanych w art. 35 ust. 1 i 2 p.a.s.c. Nieistnienie tego rodzaju dowodów, czy też sytuacja, w której dowody te nie są wystarczające upoważnia stronę zainteresowaną do żądania dokonania takiego sprostowania (w oparciu o inne dowody) przez sąd powszechny. Trafnie zatem organ odwoławczy wskazał skarżącej, iż powinna ona rozważyć zainicjowanie takiego postępowania o sprostowanie aktu przed sądem powszechnym. Zgodnie bowiem z art. 3 p.a.s.c. akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych; ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Z powyższych względów Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a. z uwagi na brak usprawiedliwionych podstaw do jej uwzględnienia. k.ż.