III SA/Łd 406/06

Dnia 22 lutego 2007 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak (spr.) Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant Asystent sędziego Dominika Trella po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 lutego 2007 roku sprawy ze skargi M.B. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] roku nr [...] w przedmiocie wymeldowania 1. oddala skargę; 2. przyznaje radcy prawnemu U.R. prowadzącej Kancelarię Radcy Prawnego w Ł. przy ulicy A 21a pokój 16 kwotę 307,80 (trzysta siedem 80/100) złotych, w tym kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt 80/100) złotych obejmującą podatek od towarów i usług oraz kwotę 15,00 (piętnaście) złotych stanowiącą opłatę skarbową od pełnomocnictwa – tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu sądowym skarżącemu M.B. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić radcy prawnemu U.R. z funduszów Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. III SA/Łd 406/06 UZASADNIENIE Zaskarżoną decyzją z dnia [...] r. Nr [...] Wojewoda [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w związku z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. Nr 87, poz. 960 ze zm.), po rozpatrzeniu odwołania M.B/ od decyzji Wójta Gminy K. z dnia [...] r. orzekającej o wymeldowaniu M.B. z pobytu stałego z budynku mieszkalnego położonego w miejscowości J. 79, Gm. K., orzekł o utrzymaniu w mocy decyzji organu I instancji. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ wskazał, iż postępowanie administracyjne w przedmiocie wymeldowania M.B. z pobytu stałego wszczęte zostało na wniosek S.P., która w piśmie z dnia 25 lipca 2005r. podała, że jej wnuk - M.B., nie przebywa w miejscu zameldowania na pobyt stały. Wydane w sprawie przez organ I instancji decyzje z dnia [...] r. i 4[...] r. zostały uchylone przez organ odwoławczy i przekazane do ponownego rozpatrzenia z uwagi na niedokładne wyjaśnienie okoliczności faktycznych sprawy, uniemożliwiające ocenę przesłanki opuszczenia przez M.B. miejsca pobytu stałego. Po ponownie przeprowadzonym postępowaniu administracyjnym Wójt Gminy K. wydał decyzję z dnia [...] r. o wymeldowaniu z pobytu stałego M.B. z budynku mieszkalnego położonego w miejscowości J. 79 gm. K. Zdaniem organu I instancji, przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało bezspornie, iż M.B. nie mieszka w miejscu zameldowania na pobyt stały od lipca 2005r., a zebrany materiał daje podstawy do stwierdzenia, iż opuszczenie miejsca pobytu stałego było dobrowolne i trwałe. W odwołaniu od decyzji Wójta Gminy K. M.B. podniósł, iż organ naruszył prawo administracyjne. Wskazał, iż z miejsca pobytu stałego został wyrzucony w nocy i w posesji J. 79 nadal są jego dokumenty, przedmioty i rzeczy osobiste. Podniósł, iż w sprawie nie został przesłuchany E.P., który jest właścicielem gruntów rolnych, na których zamieszkuje wnioskodawczyni, natomiast dopuszczono L.P., który nie jest stroną w sprawie. Wnoszący odwołanie zakwestionował również, aby dopuszczał się wobec wnioskodawczyni niewłaściwego zachowania. Wskazał, iż wnioskodawczyni nie brała udziału w rozprawie administracyjnej. Organ odwoławczy, utrzymując w mocy decyzję organu I instancji, podniósł, iż z załączonych do sprawy dokumentów, takich jak decyzja Wójta Gminy K. z dnia [...] r. i postanowienie Sądu Rejonowego, Wydziału Ksiąg Wieczystych z dnia 15 stycznia 2001r. Dz. Kw 51/01 wynika, ze przedmiotowa nieruchomość stanowi własność S.P. Dlatego organ nie podzielił zarzutu skarżącego dotyczącego nie uwzględnienia w postępowaniu E.P. W ocenie organu, w oparciu o zebrany materiał dowodowy należy stwierdzić, iż nie budzi wątpliwości fakt niezamieszkiwania M.B. na posesji J. 79 od lipca 2005r. Okoliczność niezamieszkiwania skarżącego w miejscu pobytu stałego potwierdzili przesłuchiwani w toku postępowania świadkowie, w tym żona skarżącego. Z akt sprawy wynika również, iż M.B. zabrał z posesji swoje rzeczy osobiste we wrześniu 2005r. w obecności funkcjonariuszy Policji. Zdaniem organu, od lipca 2005r. skarżący koncentruje swoje sprawy życiowe i rodzinne poza miejscem zameldowania na pobyt stały. Wojewoda wskazał również, iż z zebranego materiału dowodowego wynika, że pomiędzy skarżącym a jego rodziną istnieje konflikt na tle majątkowym, dotyczący przedmiotowej nieruchomości. Jednak, jak wynika z informacji przekazanych przez Komendę Powiatową Policji, w okresie ostatnich 2 lat nie było interwencji odnośnie utrudniana skarżącemu korzystania z nieruchomości, nie toczyło się w tym zakresie postępowanie przygotowawcze. Wskazywana przez skarżącego okoliczność zgłaszania do Prokuratury Rejonowej w Ł. zawiadomienia o utrudnianiu mu korzystania z przedmiotowej nieruchomości nie została potwierdzona przez Prokuraturę. W ocenie organu, powyższe okoliczności świadczą, iż skarżący nie podejmował środków prawnych, umożliwiających mu objecie w użytkowanie nieruchomości. Wojewoda uznał zatem, iż opuszczenie przez skarżącego miejsca pobytu stałego pod adresem J. 79 było tożsame z opuszczeniem miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi na powyższe rozstrzygnięcie wniósł M.B. i zażądał zwrotu wywłaszczonej nieruchomości, położonej we wsi j. 79. Wskazał, iż z miejsca pobytu stałego został wyrzucony w lipcu 2005r., w nocy. Dodał, iż do chwili obecnej jest spór o zamieszkanie we wsi J. 79, a L.P. i jego córka są oskarżeni o fałszerstwo w Sądzie w Ł.. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o jej oddalenie i podtrzymał argumenty zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Organ dodał, iż zarzut skarżącego dotyczący opuszczenia przez niego w lipcu 2005r. nieruchomości J. 79 wskutek określonych zachowań jego rodziny, wobec braku z jego strony działań prawnych, umożliwiających mu swobodne korzystanie z nieruchomości (powództwo przed sądem powszechnym o przywrócenie naruszonego posiadania) nie przesądza o tym, że nie nastąpiło spełnienie przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. W piśmie z dnia 20 września 2006r. M.B. zwrócił się do Sądu o przyznanie mu prawa pomocy, obejmującego zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata. Postanowieniem z dnia 17 listopada 2006r. Sąd przyznał skarżącemu prawo pomocy w zakresie całkowitym. W dniu 29 stycznia 2007r. do Sądu wpłynęło pismo procesowe pełnomocnika skarżącego, w którym zawarte zostało żądanie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy K., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. oraz o przyznanie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej. Pełnomocnik wskazał, iż wniosek o wymeldowanie M.B. z miejsca pobytu stałego ponad wszelką wątpliwość nie został podpisany przez S.P., która cierpi na chorobę Parkinsona i jej podpis wygląda zupełnie inaczej. Zdaniem pełnomocnika, w sprawie będącej przedmiotem skargi pismo inicjujące postępowanie zostało podpisane, ale nie przez osobę wnoszącą to pismo. Organy administracji obu instancji przeoczyły ten brak i nie wezwały wnoszącej, pod rygorem z art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braku i sprawę rozpoznały, mimo, że nie wywoływało ono skutków prawnych. Powyższa okoliczność, w ocenie strony skarżącej, powoduje, że decyzja Wójta Gminy K., a następnie Decyzja Wojewody [...] wydane zostały z rażącym naruszeniem prawa. Ponadto, pełnomocnik skarżącego wskazał, iż z uwagi na fakt, że z akt postępowania można wyprowadzić wniosek o majątkowym podłożu konfliktu między L.P. i jego córką a M.B., istotne byłoby wyjaśnienie, czy chęć wymeldowania wnuczka była świadomą i wolną wolą S.P. Ponadto, organy nie rozważyły też wszechstronnie okoliczności, czy fakt wyprowadzenia się M.B. z przedmiotowej nieruchomości rzeczywiście nosił cechy dobrowolności. W piśmie z dnia 19 lutego 2007r. Wojewoda [...], ustosunkowując się do zarzutów pełnomocnika skarżącego, wskazał, iż różnice w podpisie wnioskodawczyni mogły zostać ujawnione dopiero w toku postępowania, po zestawieniu podpisywanych przez nią dokumentów, jednak z akt sprawy nie wynika, by skarżący wcześniej ten podpis kwestionował. Zdaniem organu, mimo, iż podpisy złożone przez S.P. w toku postępowania nie są takie same jak podpis znajdujący się na wniosku, to okoliczność ta nie przesadza o innej woli wnioskodawczyni w kwestii wymeldowania M.B. z nieruchomości we wsi J. 79. Pani S.P. wyraziła osobiście, w obecności pracownika Urzędu Gminy w K. i funkcjonariusza Policji, swoją wolę wymeldowania M.B. podczas kontroli meldunkowej w dniu [...] r. (k. 6), a także w obecności pracownika kierującego rozprawą administracyjną w dniu [...] r. (k. 22), a następnie w dniu [...] r. (k. 58). Ponadto, organ podniósł, iż z akt sprawy nie wynika, aby S.P. była ubezwłasnowolniona. Dodatkowo, w dniu [...] r. wnioskodawczyni wyznaczyła jako pełnomocnika do występowania w jej imieniu w niniejszym postępowaniu syna – L.P. (k. 80). Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje; Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z treścią art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem. Natomiast, w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości lub w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy; 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach; 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, iż sąd bada legalność zaskarżonej decyzji pod kątem jej zgodności z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Wychodząc z tych przesłanek Wojewódzki Sąd Administracyjny nie uwzględnił skargi, gdyż nie stwierdził, aby zaskarżona decyzja naruszała przepisy prawa materialnego lub przepisy postępowania administracyjnego w sposób wpływający na wynik sprawy, co w myśl art. 145 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi mogłoby stanowić podstawę do jej uchylenia. Na wstępie należy zaznaczyć, iż Sąd nie uwzględnił wniosku pełnomocnika strony skarżącej o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody [...] z dnia [...] r. Nr [...] oraz poprzedzającej ją decyzji Wójta Gminy K., na podstawie art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a. Sąd nie dopatrzył się bowiem rażącego naruszenia przepisów prawa przez organy obu instancji, orzekające w niniejszej sprawie. Pełnomocnik skarżącego uzasadniał swój zarzut faktem, iż wniosek o wymeldowanie M.B. z miejsca pobytu stałego ponad wszelką wątpliwość nie został podpisany przez S.P., która cierpi na chorobę Parkinsona i jej podpis wygląda zupełnie inaczej. Zdaniem pełnomocnika, w sprawie będącej przedmiotem skargi, pismo inicjujące postępowanie zostało podpisane, ale nie przez osobę wnoszącą to pismo. Organy administracji obu instancji przeoczyły ten brak i nie wezwały wnoszącej, pod rygorem z art. 64 § 2 k.p.a. do usunięcia braku i sprawę rozpoznały, mimo, że nie wywoływało ono skutków prawnych. Sąd rozpoznający niniejszą sprawę, uznał, powyższy pogląd za niezasadny. Należy przychylić się do stanowiska organu, wyrażonego w piśmie z dnia 19 lutego 2007r., iż porównanie podpisu S.P. umieszczonego na wniosku o wymeldowanie M.B. z innymi jej podpisami mogło zostać przez organ dokonane dopiero, po wszczęciu postępowania o wymeldowanie, w toku przeprowadzania innych czynności procesowych. Skarżący, po otrzymaniu w dniu 10 sierpnia 2005r. zawiadomienia o wszczęciu, na wniosek S.P., postępowania w przedmiocie wymeldowania go z nieruchomości J. 79, nie podnosił zarzutu dotyczącego braku formalnego wniosku z dnia [...] r. Również w toku postępowania o wymeldowanie skarżący, mimo iż zapoznawał się z dokumentami zgromadzonymi w sprawie, nie podważał prawdziwości podpisu złożonego przez S.P. na wniosku z dnia [...] r., wobec czego nie można stawiać organom zarzutu braku dokonania ustaleń w tym zakresie. Podpisy składane przez osobę przewlekle chorą, mogą różnić się między sobą w zależności od nasilenia dolegliwości, a wobec braku w toku postępowania jakichkolwiek zarzutów co do prawdziwości podpisu złożonego przez wnioskodawczynię, organ nie miał obowiązku prowadzenia w tym zakresie czynności wyjaśniających. Istotne jest również, iż w trakcie długotrwałego postępowania o wymeldowanie skarżącego z pobytu stałego, S.P. wielokrotnie potwierdzała swoją wolę wymeldowania wnuczka z nieruchomości J. 79 ( m. in. protokół z kontroli meldunkowej przeprowadzonej w dniu [...] r. – k. 6 akt adm., protokół z rozprawy administracyjnej z dnia [...] r. i [...] r. – k. 6 i 58 akt adm.), wobec czego nawet gdyby uznać, iż faktycznie S.P. nie złożyła wniosku o wymeldowanie w dniu [...] r., to z całą pewnością złożyła ten wniosek do protokołów z przytoczonych wyżej czynności administracyjnych. Również ustanowiony przez wnioskodawczynię w dniu [...] r. pełnomocnik do występowania w jej imieniu w postępowaniu administracyjnym – L.P., potwierdzał w toku postępowania wolę mocodawczymi w przedmiocie wymeldowania M.B. z miejsca pobytu stałego. Organ nie miał zatem podstaw, do kwestionowania wniosku skarżącej z dnia [...] r. Dodatkowo należy zauważyć, iż zgodnie z art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2001r. nr 87, poz. 960 ze zm.) organ gminy wydaje decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się na wniosek strony lub z urzędu. Oznacza to, iż w przypadku uzyskania informacji o opuszczeniu nieruchomości we wsi J. 79 przez M.B., Wójt Gminy K. miał również uprawnienie do wszczęcia i prowadzenia postępowania w przedmiocie wymeldowania skarżącego z miejsca pobytu stałego z urzędu. Odnosząc się do pozostałych zarzutów strony skarżącej, trzeba zaznaczyć, iż z brzmienia cytowanego wyżej art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, stanowiącego podstawę prawną wydania zaskarżonej decyzji, wynika, iż jedyną przesłanką decydującą o pozytywnym rozpatrzeniu przez organ wniosku o wymeldowanie osoby z pobytu stałego jest opuszczenie przez tę osobę miejsca pobytu stałego bez dopełnienia obowiązku wymeldowania się. Okoliczności faktyczne sprawy są niesporne. Z materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania wynika, iż M.B. opuścił nieruchomość we wsi J. 79 w lipcu 2005r. Powyższy fakt potwierdzony został zeznaniami świadków: J.W., S.P., M.B., M.P., I.P. oraz przeprowadzonymi w toku postępowania kontrolami meldunkowymi. Również przesłuchana w dniu [...] r. w charakterze świadka żona skarżącego – E.B., potwierdziła, iż M.B. był ostatni raz w przedmiotowej nieruchomości w lipcu 2005r. Ponadto, wielokrotnie w toku postępowania, sam skarżący podawał, iż opuścił przedmiotową nieruchomość latem 2005r. W skardze do Sądu, M.B. napisał, iż razem z żoną mieszkał dwa miesiące na posesji J., a w lipcu 2005r. o godz. 24.00 został zmuszony do zamieszkania na posesji J. 69. Z uwagi na powyższe, należy uznać, iż organy prawidłowo oceniły, że wyczerpana została przesłanka trwałego opuszczenia przez skarżącego miejsca pobytu stałego, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Spór między stronami niniejszego postępowania dotyczy ustalenia, czy opuszczenie przez M.B. nieruchomości we wsi J. 79 miało charakter dobrowolny. Skarżący, podaje, iż jego wyprowadzenie z miejsca pobytu stałego związane było z interwencją Policji i bezprawnymi działaniami stryjów: L.P. i M.P. oraz I.S. - córki L.P. i G.K. M.B. podnosi, iż opuszczał przedmiotową nieruchomość w środku nocy, w lipcu 2005r., zmuszony groźbami pobicia. W ocenie Sądu, w aktach spawy brak jest dowodów, które uzasadniałyby powyższe twierdzenia skarżącego. Z pisma Komendy Powiatowej w Ł. z dnia [...] r. wynika, iż w okresie ostatnich dwóch lat odnotowano kilkanaście interwencji pod adresem J. 79, które dotyczyły znęcania się psychicznego M.B. nad jego babką – S.P., natomiast w pismach Komendy z dnia [...] r. i [...]r. podano, iż nie prowadzono interwencji odnośnie utrudniania w lipcu i sierpniu 2005r. przez L.P. i M.P. oraz I.S. i G.K. zamieszkiwania M.B. w nieruchomości J.79, ale prowadzono dochodzenie przeciwko skarżącemu podejrzanemu o usiłowanie dokonania rozboju na osobie S.P.. Organ Policji podał również, iż w dniu 19 września 2005r. asystował, na wniosek M.B., przy zabieraniu przez niego rzeczy osobistych z przedmiotowej nieruchomości. Również wskazywana przez skarżącego, w toku postępowania administracyjnego, okoliczność zgłaszania do Prokuratury Rejonowej w Ł. zawiadomienia o utrudnianiu mu korzystania z nieruchomości J. 79, nie została potwierdzona przez Prokuraturę. Z uwagi na powyższe należy uznać, iż M.B. nie wykazał, aby opuszczenie przez niego miejsca pobytu stałego nie miało charakteru dobrowolnego. Brak jest bowiem w aktach sprawy dowodów, które potwierdzałyby zarzuty skarżącego, jak również brak jest dokumentów potwierdzających fakt podjęcia przez skarżącego jakichkolwiek działań prawnych mających na celu powrót do nieruchomości we wsi J. 79. Należy zaznaczyć, iż w orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ukształtowała się wykładnia art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, którą skład orzekający w niniejszej sprawie podziela, że w sytuacji, gdy opuszczenie lokalu nastąpiło na skutek przeszkód stawianych przez jego właściciela (współwłaściciela) to o opuszczeniu lokalu w rozumieniu powołanego przepisu można mówić wówczas, gdy dana osoba nie skorzystała z przysługujących jej środków prawnych, umożliwiających powrót do lokalu, lub gdy podjęte środki okazały się nieskuteczne. (por. wyroki NSA w sprawach o sygn. akt: V SA 1424/99, V SA 108/00, V SA 3078/00). Nie jest dobrowolnym takie opuszczenie lokalu, do którego strona została zmuszona, jeżeli strona ta podjęła przewidziane prawem środki w celu obrony swych praw do przebywania w tym lokalu, albo jeżeli fakt zmuszenia do opuszczenia lokalu jest oczywisty lub został stwierdzony w postępowaniu karny. W rozpoznawanej sprawie skarżący nie wykazał braku dobrowolności, odnoszącego się do opuszczenia przez niego posesji we wsi J. 79 i dlatego należy uznać, iż organy meldunkowe prawidłowo przyjęły, iż opuszczenie przez M.B. przedmiotowej nieruchomości było tożsame z opuszczeniem miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Organy administracji przeprowadziły na tę okoliczność obszerne postępowanie dowodowe i dlatego zarzut pełnomocnika skarżącego, iż organy nie rozważyły wszechstronnie czy wyprowadzenie M.B. z miejsca pobytu stałego miało rzeczywiście cechy dobrowolności, należy uznać za bezpodstawny. Sąd podzielił również stanowisko organu w kwestii braku podstaw prawnych do występowania w charakterze strony niniejszego postępowania E.P. W aktach sprawy brak jest bowiem dowodów, które potwierdzałyby posiadanie przez E.P. tytułu prawnego do nieruchomości we wsi J. 79, na co powoływał się skarżący. Warto zaznaczyć, iż sądy administracyjne, jak również organy meldunkowe nie są uprawnione do rozpatrywania sporów majątkowych, dlatego roszczenie skarżącego o zwrot wywłaszczonej nieruchomości nie wchodzi w zakres rozstrzygania, objętego niniejszą sprawą. Z powyższych względów Sąd uznał, iż w rozpoznawanej sprawie organy meldunkowe nie naruszyły przepisów prawa materialnego, jak również procesowego w stopniu, który miałby istotny wpływ na wynik sprawy i dlatego na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skarga została oddalona. O wynagrodzeniu radcy prawnego Sąd orzekł stosownie do art. 250 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi i § 15 pkt 1 w zw. z § 14 ust. 2 pkt 1c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu (Dz. U. Nr 163, poz. 1349 z późn. zm.).