III SA/Łd 407/09

Dnia 27 listopada 2009 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska Sędziowie Sędzia NSA Teresa Rutkowska (spr.) Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski Protokolant asystent sędziego Anna Łuczyńska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 listopada 2009 roku sprawy ze skargi W. W. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie wymeldowania oddala skargę. III SA/Łd 407/09 U Z A S A D N I E N I E Wojewoda [...] decyzją z dnia [...] (znak [...]), działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. i art. 15 ust. 2 ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006 r. Nr 139, poz. 993 ze zm.), utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] (znak [...]) orzekającą o wymeldowaniu W. W. z pobytu stałego w lokalu [...] przy ul. A. w Ł. Z ustalonego przez organy stanu faktycznego sprawy wynikało, że z wnioskiem o wymeldowanie W. W. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. wystąpił D. A. wskazując, że jest właścicielem przedmiotowego mieszkania. Do wniosku zainteresowany załączył akt notarialny z dnia 14 marca 2005 r. umowy sprzedaży na jego rzecz spornego lokalu, zawartej pomiędzy nim a W. W. Pismem z dnia 6 kwietnia 2009 r. zawiadomiono strony postępowania, tj. D. A. i W. W. o wszczęciu postępowania administracyjnego w niniejszej sprawie. Przeprowadzone postępowanie wykazało, zdaniem organu, że W. W. nie przebywa w przedmiotowym lokalu, który opuścił dobrowolnie po jego sprzedaży. Aktualnie przebywa w schronisku dla bezdomnych. Z wyjaśnień uzyskanych przez organ w toku przesłuchania D. A., wynika ponadto, że W. W. opuścił sporny lokal przy. A. w terminie ok. 2 tygodni od daty podpisania aktu notarialnego (umowy sprzedaży lokalu), zabierając wszystkie swoje rzeczy. D. A. wyjaśnił także, że sam do spornego lokalu wprowadził się pod koniec grudnia 2005 r. po wykonaniu w nim generalnego remontu. W toku prowadzonego postępowania administracyjnego organ podjął także próbę przesłuchania W. W. Tenże odmówił jednakże składania zeznań i podpisania protokołu z przesłuchania. W niniejszym protokole pracownik organu uczynił wzmiankę, że W. W. przebywa w Towarzystwie Pomocy Św. Brata Alberta w Ł., jak podał organ, od 13 października 2008 r. na podstawie wpisu w rejestrze. Do akt sprawy organ włączył pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł., w którym potwierdzono, że W. W. jest osobą bezdomną, nigdy nie ubiegał się o pomoc z tutejszego ośrodka. Ośrodek zaznaczył także, że po opuszczeniu szpitala w styczniu 2006 r. W. W. wyraził zgodę na umieszczenie w schronisku dla bezdomnych. Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Burmistrz Ł. wydał w dniu [...] decyzję (znak [...]) o wymeldowaniu W. W. z miejsca pobytu stałego w lokalu położonym przy ul. A. w Ł. uznając, że zostały spełnione przesłanki z art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych. Odwołanie od tego rozstrzygnięcia złożył W. W. wnosząc o niezwłoczne uchylenie decyzji Burmistrza Ł. W motywach uzasadnienia odwołania stwierdził, że Urząd Miasta Ł. nie miał żadnych podstaw prawnych do orzeczenia o jego wymeldowaniu, gdyż "nie jest stroną w tej sprawie". Według odwołującego właściwą drogą do dochodzenia przez D. A. roszczeń z tytułu omawianego lokalu jest droga sądowa, a nie administracyjna. Natomiast co do przebywania poza miejscem zameldowania wyjaśnił, że powodem tego stanu rzeczy jest jego stan zdrowia i konieczność korzystania z poradni specjalistycznych. Jako istotny – w jego ocenie – fakt podniósł, że w dniu 12 maja 2005 r. zgłosił w Urzędzie Miasta w Ł. zagubienie dowodu osobistego, a nowy dokument otrzymał dopiero w dniu 9 listopada 2007 r. Po rozpatrzeniu odwołania, decyzją z dnia 24 czerwca 2009 r. Wojewoda [...] utrzymał w mocy decyzję organu I instancji. W uzasadnieniu orzeczenia Wojewoda stwierdził, że nie ma żadnych podstaw by przyjąć, że lokal nr [...] przy ul. A w Ł. jest miejscem stałego pobytu W. W.. W ocenie organu odwoławczego okoliczności istotne dla sprawy, przede wszystkim dotyczące opuszczenia lokalu, zostały wyjaśnione przez organ I instancji w sposób wyczerpujący, a ocena dowodów została przeprowadzona zgodnie z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Jak podniósł Wojewoda, z dowodów zgromadzonych w sprawie wynika bezspornie, że W. W., dobrowolnie, na skutek własnej decyzji, opuścił miejsce swojego dotychczasowego pobytu stałego w marcu 2005 r. i od tego czasu w lokalu tym nie zamieszkiwał. Odnosząc się do zarzutów skarżącego zawartych w odwołaniu, Wojewoda uznał za całkowicie bezzasadny zarzut dotyczący długiego okresu oczekiwania W. W. na nowy dowód osobisty. Jak wyjaśnił bowiem organ, W. W. zgłosił w Urzędzie Miejskim w Ł. zagubienie dowodu osobistego w dniu 12 maja 2005 r., jednakże dopiero w dniu 25 października 2007 r. złożył stosowny wniosek o wydanie nowego dowodu osobistego i odebrał go w dniu 6 grudnia 2007 r. Jako całkowicie chybiony uznano też zarzut dotyczący braku podstaw prawnych dla Burmistrza Ł. do zajmowania się niniejszą sprawą. Jak bowiem słusznie wskazał organ I instancji, podstawą materialnoprawną wymeldowania bez oświadczenia woli (zgłoszenia) osoby, na której ciąży obowiązek meldunkowy jest art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych, zgodnie z którym organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Skargę na powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi wniósł W. W., wnosząc o uchylenie zaskarżonej decyzji. Uzasadniając skargę powtórzył argumenty podnoszone w odwołaniu. Ponadto podniósł, że w ośrodku dla bezdomnych Towarzystwa Pomocy Św. Brata Alberta w Ł. przebywa od listopada 2008 r. Wyjaśnił także, że w ostatnim czasie kilkakrotnie przebywał w szpitalach, a po zakończeniu leczenia zamierza wrócić do spornego lokalu. W odpowiedzi na skargę Wojewoda [...] wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji. W kolejnych pismach z dnia 7 października 2009 r. i 9 października 2009 r. skarżący ponownie podnosił argumenty podawane już w odwołaniu i skardze do sądu, a także zakwestionował ustalenia faktyczne i zebrane w sprawie przez organ I instancji dowody potwierdzające fakt opuszczenia przez niego spornego lokalu. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w Łodzi, skarżący popierał skargę, oświadczając, że nie opuścił dobrowolnie spornego lokalu, w którym był zameldowany na pobyt stały. Zaprzecza także, że sprzedał sporny lokal D. A. Pełnomocnik organu administracji wnosił o oddalenie skargi. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi zważył, co następuje: Skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie z art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. nr 153, poz. 1269 ze zm.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę administracji publicznej. W myśl zaś § 2 art. 1 powoływanej ustawy kontrola, o której mowa w § 1 sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Zgodnie z treścią art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl zaś art. 145 § 1 wymienionej ustawy, sąd uwzględniając skargę na decyzję lub postanowienie: 1/ uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części, jeżeli stwierdzi: a/ naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, b/ naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego, c/ inne naruszenie przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy, 2/ stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, 3/ stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. Z wymienionych przepisów wynika, że Sąd bada legalność zaskarżonej decyzji, czy jest ona zgodna z prawem materialnym, określającym prawa i obowiązki stron oraz z prawem procesowym, regulującym postępowanie przed organami administracji publicznej. Podkreślić przy tym należy, że analiza w tym zakresie dokonywana jest według stanu faktycznego i prawnego obowiązującego w dacie wydania zaskarżonej decyzji. W rozpoznawanej sprawie przedmiotem oceny Sądu jest decyzja Wojewody [...] dnia [...] utrzymująca w mocy decyzję Burmistrza Ł. z dnia [...] orzekająca o wymeldowaniu W. W. z pobytu stałego w lokalu nr [...] przy ul. A. w Ł. Badając legalność zaskarżonej decyzji Sąd nie stwierdził naruszenia przez organ administracji przepisów prawa materialnego bądź procesowego w stopniu uzasadniającym jej uchylenie. Przechodząc do merytorycznego rozpoznania niniejszej sprawy wskazać należy, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia w sprawie stanowiły przepisy ustawy z dnia 10 kwietnia 1974 r. o ewidencji ludności i dowodach osobistych (tj. Dz. U. z 2006r., Nr 139, poz. 993 ze zm.). Zgodnie z treścią art. 15 ust. 2 tej ustawy, organ gminy wydaje na wniosek strony lub z urzędu decyzję w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. W orzecznictwie sądów administracyjnych przyjmuje się przy tym, że o opuszczeniu miejsca pobytu stałego w rozumieniu art. 15 ust. 2 ww. ustawy można mówić wówczas, gdy opuszczenie to ma charakter trwały i jest dobrowolne. Dla zaistnienia przesłanki "opuszczenia miejsca pobytu stałego" konieczne jest, aby fizycznemu przebywaniu osoby w innym miejscu, niż miejsce pobytu stałego, towarzyszył zamiar stałego i dobrowolnego opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu (por. m.in. wyrok NSA z dnia 23 kwietnia 2001 r., sygn. akt V SA 3169/00, niepublikowany; wyrok NSA z dnia 10 lutego 1989 r., sygn. akt SA/Wr 789/88, ONSA 1989/2/72). Zamiar taki określa się na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Zamiar ten ma bowiem istotne znaczenie przy ocenie, czy do opuszczenia lokalu rzeczywiście doszło. Przez termin "zamiar" w przypadku opuszczenia miejsca pobytu należy pojmować nie tylko wolę wewnętrzną, ale wolę dającą się określić na podstawie obiektywnych, możliwych do stwierdzenia okoliczności. Dla jego oceny istotne znaczenie mieć będzie ustalenie, czy okoliczności istniejące w sprawie potwierdzają wolę wewnętrzną zainteresowanego, czy też pozostają z nią w sprzeczności. Ustalenie zatem, czy nastąpiło opuszczenie dotychczasowego miejsca pobytu wymaga zbadania istnienia owego zamiaru. W rozpoznawanej sprawie – w ocenie sądu – kwestia ta została rozważona przez organ odwoławczy, a wnioski do których organ doszedł są zgodne z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. W pierwszej kolejności odnieść należy się w związku z tym do ustaleń związanych z opuszczeniem przez skarżącego spornego lokalu w marcu 2005 r. W tym zakresie, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, ustalenia faktyczne organów, stanowiące podstawę wydanych w sprawie decyzji nie są sporne i nie budzą wątpliwości. Organy prawidłowo uznały, iż W. W. opuścił lokal przy ul. A. i było to opuszczenie dobrowolne i trwałe. Z zebranego materiału dowodowego wynika, iż skarżący wówczas faktycznie opuścił sporny lokal. Opuszczenie to miało charakter dobrowolny gdyż wynikało z własnej woli W. W. i nie było spowodowane działaniem innych osób. Ustalono bowiem, że aktem notarialnym z dnia 14 marca 2005 r. (repertorium [...]) W. W. sprzedał D. A. lokal mieszkalny położony w Ł. przy ul. A. oraz zobowiązał się wydać tę nieruchomość w terminie do dnia 29 marca 2005 r. Opuszczenie tego lokalu było więc konsekwencją zawartej umowy sprzedaży. Niewątpliwie także okoliczność, iż skarżący zabrał wówczas wszystkie swoje rzeczy ze spornego mieszkania wskazuje, iż opuszczenie miało charakter trwały. Uznać zatem należy, iż w marcu 2005 r. W. W. opuścił sporny lokal w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności. Podkreślenia przy tym wymaga, że fakt opuszczenia dotychczasowego miejsca pobytu stałego (gdy zaniechano realizacji obowiązku wymeldowania się) jest jedynym warunkiem niezbędnym do orzeczenia o wymeldowaniu. Przepis art. 15 ust. 2 ustawy o ewidencji ludności nie wiąże bowiem wymeldowania z prawem do lokalu. Na mocy art. 9 ust. 2a powołanej ustawy, zameldowanie w lokalu służy bowiem wyłącznie celom ewidencyjnym i ma na celu potwierdzenie faktu pobytu w tym lokalu. Realizacja obowiązku meldunkowego służy zatem jedynie zapewnieniu prawidłowego funkcjonowania ewidencji ludności, polegającej na rejestracji danych o miejscu pobytu (adresie) osób, jak też służy ochronie interesów samych zainteresowanych, umożliwiając ich odnalezienie. Ustalenia w tym zakresie, dotyczące dobrowolnego opuszczenia lokalu przez skarżącego i fakt, iż nie zamieszkiwał on w spornym lokalu, potwierdziły także wyniki przeprowadzonego w tym zakresie postępowania dowodowego. Potwierdzają to m.in. zeznania przesłuchiwanych w sprawie świadków oraz załączone dokumenty, w tym pismo Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej w Ł. Również informacje samego skarżącego, który potwierdził, iż nie zamieszkiwał w spornym lokalu, a jedynie chciałby do niego wrócić. Przechodząc do kolejnych kwestii i zarzutów skarżącego, nie można się zgodzić z zarzutem skarżącego dotyczącym braku podstaw prawnych dla Burmistrza Ł. i Wojewody [...] do zajmowania się niniejszą sprawą. Zarzut ten jest oczywiście bezzasadny. Podstawy prawne, regulację i zasady prowadzenia ewidencji ludności, w tym dokonywania czynności zameldowania i wymeldowania zawiera ustawa o ewidencji ludności, która na rzecz organów gminy przekazuje kompetencje w zakresie wydawania decyzji w sprawie wymeldowania osoby, która opuściła miejsce pobytu stałego lub czasowego trwającego ponad 3 miesiące i nie dopełniła obowiązku wymeldowania się. Organem odwoławczym w tym zakresie, zgodnie z ogólnymi zasadami kodeksu postępowania administracyjnego, jest natomiast właściwy wojewoda. Również twierdzenia skarżącego, że właściwa jest w tym przypadku droga postępowania przed sądem powszechnym, w związku z tym – jak stwierdza skarżący, że sprawa dotyczy mieszkania własnościowego – nie może znaleźć uzasadnienia. Sąd podkreśla, że instytucja zameldowania nie przesądza w żadnym razie o prawie do lokalu, ani o uprawnieniu do przebywania w nim, które to uprawnienie wynika z prawa własności. Uprawnień tych można dochodzić w razie sporu jedynie na drodze postępowania przed sądem powszechnym. W rozumieniu ustawy o ewidencji ludności i dowodach osobistych meldunek ma bowiem charakter jedynie rejestracyjny i ustawa nie wiąże go z prawem do lokalu. Reasumując, przyjąć trzeba, że poczynione w tej sprawie ustalenia faktyczne i prawne, dokonane przez organy administracji publicznej, wynikały z prawidłowej analizy zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i były zgodne z przepisami prawa materialnego obowiązującymi w dacie wydania zaskarżonej decyzji. Z tych względów - zdaniem Sądu - skarga nie zasługuje na uwzględnienie. W tej sytuacji, na podstawie art. 151 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w sentencji wyroku.