III SA/Łd 407/16

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III – Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 2 sierpnia 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku M.P. o przyznanie prawa pomocy w sprawie ze skargi M.P. na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną postanawia odmówić skarżącej przyznania prawa pomocy. AG III SA/Łd 407/16 Uzasadnienie M.P. zwróciła się do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi o przyznanie prawa pomocy w sprawie z jej skargi na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej w Ł. z dnia [...] w przedmiocie oddalenia skargi na czynność egzekucyjną. Ze złożonego wniosku oraz z oświadczenia o stanie rodzinnym i majątkowym wynika, że skarżąca prowadzi wspólne gospodarstwo domowe z mężem i dwojgiem dzieci. Strona wskazała, że rodzina utrzymuje się z wynagrodzeń za pracę w łącznej kwocie 925 zł. Małżonkowie nie posiadają żadnego majątku ani oszczędności. W uzasadnieniu skarżąca podała, że opłacają czynsz w kwocie 400 zł, ponoszą wydatki na media w wysokości 100 zł. Wydatki na jedzenie to kwota 400 zł, a koszty leków dla dziecka – 100 zł. Z uwagi na fakt, że oświadczenie skarżącej wywoływało wątpliwości, strona skarżąca została wezwana do nadesłania dodatkowych wyjaśnień na podstawie art. 255 p.p.s.a., w tym do: 1) wyjaśnienia tytułu prawnego, jaki przysługuje skarżącej do zajmowanego lokalu położonego w Z. przy ul. A.; udokumentowania wydatków związanych z utrzymaniem mieszkania; jeżeli skarżąca lub członkowie jej rodziny są najemcami lokalu – do przedstawienia umowy najmu, z której wynikają koszty najmu; 2) nadesłania wyciągów z rachunków bankowych, których skarżąca oraz jej małżonek są posiadaczem lub współposiadaczem za ostatnie 6 miesięcy oraz wyciągów z lokat bankowych za ten okres, 3) nadesłania odpisów (kserokopii) zeznań podatkowych skarżącej i jej męża za lata 2014-2015; 4) udokumentowania wysokości wynagrodzenia skarżącej i jej małżonka osiąganych ze stosunku pracy; 5) wyjaśnienia, czy skarżąca lub jej mąż prowadzą lub prowadzili działalność gospodarczą (ze wskazaniem rodzaju działalności i przychodów); 6) wyjaśnienia, czy skarżąca lub jej mąż posiadali składniki majątku (nieruchomości lub rzeczy ruchome o wartości powyżej 5.000 zł), które zbyli odpłatnie lub nieodpłatnie w okresie 2015-2016. Przesyłka sądowa zawierające stosowne wezwanie została doręczona pełnomocnikowi skarżącej w dniu 6 lipca 2016 r., a mimo upływu wyznaczonego skarżącej terminu do nadesłania informacji obowiązek ten nie został wykonany. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Stosownie do art. 243 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2016 r., poz. 718) – dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Przede wszystkim zauważyć należy, że warunkiem przyznania stronie prawa pomocy jest wykazanie przez nią, że spełnia ustawowe przesłanki. W interesie strony leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że wnioskodawca uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 r. o sygn. akt GZ 71/04). Tymczasem oświadczenie skarżącej, zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy, uznać należało za niewystarczające i budzące wątpliwości. Skarżąca podała bowiem, że czteroosobowa rodzina utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w łącznej kwocie 925 zł i nie posiada żadnego majątku ani oszczędności. Istotnym stało się zatem wyjaśnienie, gdzie zamieszkuje rodzina skarżącej i jakie dochody osiągała w latach poprzednich i czy mogła poczynić oszczędności. Powyższe uzasadniało wezwanie wnioskodawczyni do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy o dane, które pozwoliłyby na dokładną ocenę jej realnych możliwości płatniczych. Jednakże skarżąca, w wykonaniu zarządzenia z dnia 30 czerwca 2016 r. nie przedstawiła żadnej z żądanych informacji, na skutek czego pozbawiła referendarza możliwości oceny jej sytuacji majątkowej, co wiąże się z brakiem wykazania podstaw do przyznania prawa pomocy. Brak realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem referendarza sądowego uniemożliwia faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącej i ustalenia, czy rzeczywiście nie jest ona w stanie ponieść kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Podkreślić należy, że strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. W rozpoznawanej sprawie skarżąca, nie przedstawiając informacji pozwalających na obiektywną ocenę jej możliwości płatniczych, nie uczyniła zadość tym wymaganiom, co wyłącza możliwość uwzględnienia wniosku strony. Prawo pomocy jest instytucją wyjątkową, której celem jest umożliwienie dostępu do sądu osobom, które rzeczywiście nie mogą pokryć kosztów postępowania bez uszczerbku dla utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Przez uszczerbek dla utrzymania koniecznego należy rozumieć pozbawienie środków na pokrycie najbardziej podstawowych potrzeb, a więc kosztów wyżywienia, ubrania i zamieszkania. Uszczerbek w majątku strony, który wiąże się wyłącznie z obniżeniem, choćby niezbyt wysokiej, stopy życiowej, nie uzasadnia przyznania prawa pomocy. Wobec powyższego na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. AG