III SA/Łd 41/13

Dnia 22 marca 2013 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędziowie Sędzia WSA Ewa Alberciak Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski (spr.) Protokolant specjalista Aneta Brzezińska po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 marca 2013 roku sprawy ze skargi A Przedsiębiorstwa Handlowo – Usługowo - Produkcyjnego spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. na decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy umorzenia odsetek od nieopłaconych w terminie składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne i Fundusz Pracy oraz kosztów upomnienia oddala skargę. Decyzją z dnia [...] r. nr [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych, w związku z wnioskiem PHUP A. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą w S. o ponowne rozpatrzenie sprawy, działając na podstawie art. 138 § 1 pkt. 1 ustawy z 14 czerwca 1960 r. Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2000 r., nr 98, poz. 1071 ze zm.), dalej k.p.a., w związku z art. 83 ust. 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej – u.s.u.s., utrzymał w mocy decyzję własną z dnia [...] r. znak [...] o odmowie umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych w terminie składek oraz kosztów upomnienia w łącznej kwocie 163.115,80 zł, w tym z tytułu odsetek: na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek, w części finansowanej przez płatnika składek - za okres: lipiec 2001 r., sierpień 2001 r., wrzesień 2001 r., czerwiec 2002 r. lipiec 2002 r., grudzień 2002 r., lipiec 2003 r. sierpień 2003 r. wrzesień 2003 r. – październik 2003 r., styczeń 2004 r. – marzec 2004 r., sierpień 2004 r. – styczeń 2008 r., luty 2008 r. – maj 2008 r., w kwocie: 66.705,00 zł na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wynikających z faktu zatrudniania pracowników – za okres: sierpień 2001 r., grudzień 2002 r., październik 2004 r. – styczeń 2008 r., w kwocie: 6.639,00 zł na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek, w części finansowanej przez tych ubezpieczonych - za okres: lipiec 2001 r., sierpień 2001 r., wrzesień 2001 r., czerwiec 2002 r. lipiec 2002 r., grudzień 2002 r., lipiec 2003 r. – sierpień 2003 r., wrzesień 2003 r., styczeń 2004 r. – marzec 2004 r., sierpień 2004 r. – styczeń 2008 r., luty 2008 r. – maj 2008 r., w kwocie: 67.646,00zł na ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonych niebędących równocześnie płatnikami składek - za okres: luty 2000 r. – marzec 2000 r., sierpień 2000 r., lipiec 2001 r., sierpień 2001 r. - wrzesień 2001 r., czerwiec 2002 r., grudzień 2002 r., październik 2004 r., listopad 2004 r. – styczeń 2008 r., w kwocie: 21.633,00 zł oraz kosztów upomnienia w kwocie: 492,80zł. Powyższe rozstrzygnięcie wydane zostało w oparciu o następujący stan faktyczny: Wnioskiem z dnia 18 czerwca 2012 r. Spółka zwróciła się Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o umorzenie odsetek oraz kosztów od ww. należności, a także o rozłożenie na raty pozostałych należności. W uzasadnieniu wniosku wyjaśniono, że przyczyną powstania zaległości były trudności z utrzymaniem płynności finansowej w związku z faktem, iż należne Spółce – która zajmuje się świadczeniem usług transportowych – dopłaty do ulgowych bezpłatnych przejazdów środkami publicznego transportu zbiorowego były wypłacane z opóźnieniem. Jednocześnie nastąpił wzrost kosztów i zmniejszenie przychodów z prowadzonej przez Spółkę działalności gospodarczej. Decyzją z dnia [...] r. znak [...] Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówił Spółce umorzenia należności, stwierdzając, że w sprawie nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności określony przepisami prawa. Pismem z dnia 14 sierpnia 2012 r. Spółka zwróciła się o ponowne rozpatrzenie sprawy, wskazując, że ZUS w sposób uznaniowy odmówił jej umorzenia odsetek nie przeprowadzając dokładnego postępowania dowodowego i szczegółowego zbadania stanu faktycznego. Zarzuciła, że uzasadnienie decyzji sprowadza się do stwierdzenia, że zobowiązany nie ujawnił nowych dowodów i okoliczności, które uzasadniałyby podjęcie pozytywnego rozstrzygnięcia oraz, że organ dokonał jedynie pobieżnej oceny stanu faktycznego. Wskazała ponadto, że Spółka zobowiązała się do zapłaty należności głównej, co nie może pozostawać obojętne przy ocenie możliwości umorzenia należności ubocznych. W złożonym wniosku Spółka powołała się na orzecznictwo NSA, zgodnie z którym przy umorzeniu nieopłaconych należności nie stosuje się wymogu precyzyjnie określonych przesłanek całkowitej nieściągalności, lecz ocenia się niebezpieczeństwo powstania zbyt ciężkich skutków dla zobowiązanego przy ewentualnym opłaceniu należności z uwzględnieniem jego stanu majątkowego. Podkreślono, że przeprowadzenie przez ZUS egzekucji z majątku spółki pozbawi ją możliwości prowadzenia dalszej działalności i doprowadzi do jej likwidacji. Pojazdy stanowiące majątek Spółki są niezbędne do prowadzenia działalności gospodarczej, a uzyskiwane dochody wystarczają jedynie na zabezpieczenie podstawowych potrzeb. Wskazano na art. 28 ust. 3a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych jako dający możliwość umorzenia należności w uzasadnionych przypadkach, tj. w sytuacji gdy nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności. W uzasadnieniu decyzji utrzymujcej w mocy decyzję z dnia [...] r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał brzmienie art. 28 ust. 2 i 3 i art. 30 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Wskazał, iż z akt sprawy wynika, że Spółka jest podmiotem na bieżąco prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą. W 2012 r. terminowo reguluje składki. Celem wyegzekwowania zobowiązań wobec ZUS prowadzone jest przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P. postępowanie egzekucyjne. Na poczet zadłużenia dokonywane są wpłaty. Ostatniej wpłaty dokonano w dniu 3 października 2012 r. w wysokości 577,77zł. Spółka posiada majątek ruchomy, w skład którego wchodzą autobusy: Setra S-213HD rok produkcji 1977, którego wartość określona została na kwotę 53.700 zł i Mercedes – Benz 81 ID rok produkcji 1988, którego wartość określono na 3.909,56 zł. Ponadto Spółka posiada prawo użytkowania wieczystego gruntu o pow. 0,4220 ha wraz z budynkami i urządzeniami. Na posiadanym majątku dokonano zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Poza zadłużeniem wobec ZUS Spółka posiada zadłużenie wobec osób fizycznych, które zgodnie ze złożonym wyjaśnieniem będzie spłacane po uregulowaniu zobowiązań wobec ZUS. Co miesiąc dokonuje spłaty zobowiązań z tytułu podatków od wynagrodzeń. Biorąc pod uwagę powyższe organ uznał, że w przypadku A. Sp. z o.o. nie zachodzi stan całkowitej nieściągalności, gdyż nie zaszła żadna z okoliczności stanowiących podstawę umorzenia należności wynikająca z art. 28 ust. 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Spółka zadeklarowała spłatę należności głównej, co pozwala na stwierdzenie, że możliwa jest spłata całości zadłużenia (w tym objętych wnioskiem odsetek za zwłokę). We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy Zarząd Spółki powołał się na przepisy art. 28 ust. 3 a, pozwalające na umorzenie zadłużenia nawet w przypadku, gdy nie zachodzą przesłanki całkowitej nieściągalności. Jednakże zgodnie z regulacją prawną przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z 31 lipca 2003 r. (Dz. U. Nr 141, poz. 1365) mają zastosowanie wyłącznie do należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek. Oznacza to, że nie mają zastosowania w niniejszej sprawie. Na powyższą decyzję Spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. W skardze zarzuciła organowi nieodniesienie się do wszystkich przesłanek podniesionych przez nią, przemawiających za zastosowaniem ulgi w postaci umorzenia należności z tytułu odsetek od nieopłaconych w terminie składek oraz kosztów upomnienia. Wskazał, że przyczyną powstania zaległości były trudności z utrzymaniem płynności finansowej w związku z faktem, iż w latach 2000/2002 Województwo [...] nie wywiązało się z umowy zawartej w dniu 22 kwietnia 1999 r., która dotyczyła dopłat, jakie Spółka miała otrzymywać do sprzedaży biletów bezpłatnych i ulgowych w przejazdach pasażerskich osób uprawnionych. Skarżąca zgłosiła także zarzut naruszenia przepisów kodeksu postępowania administracyjnego – art. 7, art. 11, art. 107 § 3. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, powtarzając stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Na rozprawie przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym strona skarżąca popierała skargę i wyjaśniała, że ZUS rozpoczął postępowanie egzekucyjne dotyczące zaległych składek w 2000 roku, a problemy z tytułu nieuregulowanych składek rozpoczęły się już w 1999 roku. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Skarga nie jest zasadna. Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych; Dz. U. Nr 153, poz. 1269). W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny (w tym przypadku – decyzję) konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na rozstrzygnięcie, albo też przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania – art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2012 r., poz. 270 t. j.), dalej p.p.s.a., lub stwierdzenia nieważności – art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a. Badając niniejszą sprawę Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonej decyzji. W ocenie Sądu zaskarżona decyzja odpowiada prawu. Zgodnie z art. 28 ust. 1 i 2 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2009 r., nr 205, poz. 1585 ze zm.), dalej u.s.u.s. należności z tytułu składek, pod którym to pojęciem należy rozumieć składki, odsetki za zwłokę, koszty egzekucyjne, koszty upomnienia i dodatkową opłatę (art. 24 ust. 2 u.s.u.s.), mogą być umarzane w całości lub w części przez Zakład tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, która zachodzi w sytuacjach wyliczonych w ust. 3 tego artykułu. W przepisie art. 28 ust. 3 u.s.u.s. ustawodawca wskazał przypadki, w których zachodzi całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Całkowita nieściągalność zachodzi gdy: 1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie; 2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. – Prawo upadłościowe i naprawcze; 3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa; 4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym; 4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym; 5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję; 6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne. Wyliczenie zawarte w tym przepisie jest wyczerpujące, tj. stanowi zamknięty katalog sytuacji, w których można uznać, iż ma miejsce całkowita nieściągalność należności z tytułu składek. Dopiero zaistnienie którejkolwiek z przesłanek określonych w tym przepisie, daje potencjalną możliwość umorzenia tych należności. W rozpoznawanej sprawie brak było podstaw prawnych do wydania pozytywnej decyzji w kwestii umorzenia zadłużenia Spółki A., z uwagi na to, iż nie zachodzi przesłanka całkowitej nieściągalności określona w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Z akt sprawy wynika bowiem, iż Spółka jest podmiotem na bieżąco prowadzącym pozarolniczą działalność gospodarczą. W 2012 r. terminowo reguluje składki z tytułu prowadzonej działalności. Dokonuje również na bieżąco wpłat w celu uregulowania posiadanych zobowiązań wobec ZUS, bowiem przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w P.T. prowadzone jest wobec Spółki postępowanie egzekucyjne. Jak wynika z akt przedmiotowej sprawy, ostatniej wpłaty na poczet tychże zobowiązań dokonano w dniu 3 października 2012 r. w wysokości 577,77 zł. Spółka posiada ponadto majątek ruchomy. W skład tego majątku wchodzą użytkowane przez Spółkę autobusy: Setra S-213HD rok produkcji 1977, którego wartość określona została na kwotę 53.700 zł i Mercedes – Benz 81 ID rok produkcji 1988, którego wartość określono na 3.909,56 zł. Spółka dysponuje również prawem użytkowania wieczystego gruntu o pow. 0,4220 ha wraz z budynkami i urządzeniami. Na posiadanym majątku dokonano zabezpieczenia należności z tytułu nieopłaconych w terminie składek. Spółka zadeklarowała ponadto, że po uregulowaniu zobowiązań wobec ZUS będzie spłacała posiadane zadłużenie wobec osób fizycznych, bowiem na chwilę obecną co miesiąc dokonuje spłaty zobowiązań z tytułu podatków od wynagrodzeń. Biorąc pod uwagę oświadczenie skarżącej, jak również jej sytuację finansową – posiadany majątek oraz wszczętą i skutecznie prowadzoną z niego względem Spółki egzekucję, jest oczywiste, że nie zachodzi żaden z przypadków "całkowitej nieściągalności" przewidzianych w art. 28 ust. 3 u.s.u.s. Powołane wyżej przepisy nie mogły zatem stanowić podstawy do umorzenia wnioskowanego przez stronę skarżącą. Wobec powyższego organ zasadnie stwierdził, iż w sprawie brak jest podstaw do wydania pozytywnej decyzji w zakresie umorzenia zobowiązań. Dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotne znaczenie ma również fakt, że wobec wnioskodawcy nie prowadzono postępowania upadłościowego ani likwidacyjnego. Należy ponadto zgodzić się z organem, iż w niniejszej sprawie nie mają zastosowania przepisy rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 31 lipca 2003 r. w sprawie szczegółowych zasad umarzania należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne (Dz. U. Nr 141, poz. 1365). Umorzenie w trybie art. 28 ust. 3a u.s.u.s. (a w dalszej perspektywie – na podstawie przepisów ww. rozporządzenia wykonawczego, wydanego na podstawie delegacji przewidzianej w art. 28 ust. 3b tej samej ustawy) jest bowiem dopuszczalne wyłącznie w odniesieniu do składek należnych na ubezpieczenie społeczne samych "ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia". Tymczasem przedmiotem potencjalnego umorzenia w rozpoznawanym przez Sąd wypadku są odsetki za zwłokę od nieodprowadzonych składek należnych za pracowników, którzy byli zatrudnieni w spółce. Ani zatem przepis art. 28 ust. 3a u.s.u.s., ani też przepisy rozporządzenia wykonawczego MGPiPS z 2003 r. do tej ustawy, nie mogły być w ogóle brane pod uwagę przez organ przy dokonywaniu oceny zasadności wniosku skarżącej o umorzenie. Reasumując - w ocenie Sądu - zaskarżona decyzja wydana została na podstawie przepisów prawa i zawiera - zgodnie z dyspozycją art.107 § 3 kpa wyczerpujące uzasadnienie stanu faktycznego i prawnego, oparte na podstawie prawidłowo zebranego materiału dowodowego, który uzasadnia oceny i rozstrzygnięcia orzekającego w sprawie organu, zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów wyrażoną w art. 80 k.p.a. Również nie zostały naruszone art. 7 i 11 k.p.a., co podnosi w skardze Spółka. W ocenie Sądu Zakład Ubezpieczeń Społecznych podjął wszystkie czynności niezbędne do dokładnego wyjaśnienia jej stanu faktycznego oraz do jej załatwienia. Wyczerpująco również wyjaśnił skarżącej zasadność przesłanek, jakimi kierował się przy załatwianiu sprawy. Z powyższych względów Wojewódzki Sąd Administracyjny uznał, że zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem i na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku. bg