III SA/Łd 410/11

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 7 lipca 2011 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku R. J. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi R. J. na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] Nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych postanawia 1) przyznać skarżącemu R. J. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od wpisu sądowego od skargi; 2) oddalić wniosek w pozostałym zakresie R.A. III SA/Łd 410/11 Uzasadnienie Pismem z dnia 4 maja 2011 r. R. J. (dalej skarżący) złożył do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Oddziału Regionalnego Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa w Ł. z dnia [...] (Nr [...]) w przedmiocie odmowy przyznania płatności bezpośrednich do gruntów rolnych. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu do skargi, R. J. złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych, załączając wypełniony formularz wniosku o przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej na druku "PPF". W uzasadnieniu wniosku skarżący wskazał, że jest rencistą, boryka się z problemami zdrowotnymi (cukrzyca, astma) w związku z czym ponosi zwiększone wydatki na zakup leków. Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący pozostaje we wspólnym gospodarstwie domowym z żoną H. J. oraz córką J. J. Skarżący nie jest właścicielem domu, mieszkania ani żadnej innej nieruchomości, jak bowiem wyjaśnił zamieszkuje u córki, która jest ponadto właścicielką nieruchomości rolnej o powierzchni 9,45 ha. Zgodnie z oświadczeniem, na dochody w gospodarstwie domowym skarżącego składają się: jego dochody z tytułu renty w kwocie 1.800 zł, renta jego żony – 720 zł oraz dochody jego córki z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 1.000 zł. Daje to łącznie dochód w gospodarstwie domowym w wysokości ok. 3.500 zł, a średniomiesięcznie na jednego członka rodziny ok. 1.150 zł. Skarżący nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego nie zawierało wystarczających informacji do prawidłowej oceny stanu majątkowego, wezwano skarżącego – na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – do nadesłania dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony - złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych przez skarżącego, jego żonę lub córkę J. J. rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy; przekazania zaświadczenia z właściwego oddziału Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa informacji o otrzymywanych ewentualnie przez córkę skarżącego (J. J.) w roku 2010 i 2011 dopłatach bezpośrednich i ewentualnych innych świadczeniach budżetowych; przedstawienia zaświadczenia z właściwego urzędu gminy o dochodowości gospodarstwa rolnego prowadzonego przez córkę skarżącego J. J. W dniu 29 czerwca 2011 r. skarżący przekazał do Sądu odpowiedź na powyższe wezwanie. Odnośnie zaświadczenia o dochodowości gospodarstwa rolnego skarżący przedłożył jedynie zaświadczenie z urzędu gminy poświadczające wielkość gospodarstwa rolnego jego córki J. J. Wyjaśnił przy tym, iż urząd gminy nie wydał mu innego zaświadczenia. Odnośnie zaświadczenia o otrzymywanych przez jego córkę ewentualnych dopłatach bezpośrednich i innych świadczeniach budżetowych poinformował, że zostaną one dosłane w późniejszym terminie. Skarżący załączył również wyciąg ze swojego rachunku bankowego. Saldo na dzień 24 czerwca 2011 r. wynosiło 10,81 zł. Z zestawienia obrotów na rachunku wynikało natomiast, ze w okresie od stycznia do czerwca 2011 r. obroty "MA" na koncie wynosiły 11.245,80 zł. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej ustawa – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Strona występująca o przyznanie prawa pomocy jest obowiązana uprawdopodobnić, że spełnia kryteria przyznania pomocy. Oznacza to, że jest zobowiązana wykazać z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, że poniesienie kosztów sądowych wiązać się będzie z uszczerbkiem koniecznego utrzymania dla niej i jej rodziny. Zauważyć przy tym należy, że udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Oceniając w tym kontekście złożony wniosek należy wziąć pod uwagę następujące okoliczności faktyczne. Z jednej strony oceniając możliwości płatnicze strony referendarz wziął pod uwagę fakt, że skarżący jest rencistą i utrzymuje się z dochodu z tytułu renty, prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z żoną i córką, u której mieszka, nie dysponuje żadnymi oszczędnościami, przedmiotami o wartości przekraczającej 3.000 euro. Należało także mieć na uwadze, że część dochodów skarżącego zostaje przeznaczona na opłacenie zakupi leków. Z drugiej jednak strony – w ocenie referendarza – w niniejszej sprawie istotne dla podejmowanego rozstrzygnięcia jest ustalenie, że dochody w gospodarstwie domowym skarżącego (w którym pozostają także jego żona i córka) wynoszą 3.500 zł. Skarżący osiąga stałe, wskazywane powyżej dochody z tytułu renty w wysokości 1.800 zł, a jego żona i córka – pozostające z nim we wspólnym gospodarstwie domowym – z tytułu świadczeń rentowych (żona) w wysokości – 720 zł i córka z tytułu prowadzenia gospodarstwa rolnego w kwocie ok. 1.000 zł. Wysokość faktycznych dochodów córki skarżącego nie mogła zostać zweryfikowana wobec przedstawienia przez skarżącego jedynie zaświadczenia o wielkości gospodarstwa rolnego, a nie o jego dochodowości. Stwierdzić należy w związku z tym, że w sytuacji osiągania w gospodarstwie domowym skarżącego stałych, bieżących dochodów we wskazanej wysokości (ok. 3.500 zł), posiadania stałych bieżących dochodów, nawet wobec przyjęcia, iż część faktycznego dochodu przeznaczana jest na opłacenie leków skarżącego, to – zdaniem referendarza - skarżący nie może skutecznie zasłaniać się argumentem zupełnego, całkowitego braku środków na poniesienie kosztów sądowych. W tej sytuacji referendarz uznał, iż wniosek skarżącego zasługuje jedynie częściowo na uwzględnienie. Wobec powyższego przyznano skarżącemu prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od obowiązku uiszczania wpisu sądowego od skargi. W ocenie referendarza, wszelkie inne koszty postępowania przed sądem, które mogą pojawić się na dalszym etapie postępowania skarżący będzie w stanie ponieść bez uszczerbku dla koniecznego utrzymania siebie i rodziny, o czym świadczą przedstawione powyżej rozważania dotyczące osiąganych dochodów i posiadanych środków finansowych. Zgodnie z art. 245 § 4 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, częściowe zwolnienie od opłat lub wydatków może polegać na zwolnieniu od poniesienia ułamkowej ich części albo określonej ich kwoty pieniężnej. W związku z powyższym, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w zw. z art. 245 § 3 i § 4 i art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzeczono jak w postanowieniu. R.A.