III SA/Łd 414/10

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.) Sędziowie Sędzia WSA Monika Krzyżaniak Sędzia NSA Teresa Rutkowska Protokolant asystent sędziego Agata Brolik po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 grudnia 2010 r. sprawy ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie uchybienia terminu do wniesienia odwołania 1. uchyla zaskarżone postanowienie 2. przyznaje adwokatowi T. B. prowadzącemu Kancelarię Adwokacką w Ł. przy ul. [...] kwotę 292,80 (dwieście dziewięćdziesiąt dwa 80/100) złote, obejmującą podatek od towarów i usług, tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu skarżącemu Z. K. i kwotę powyższą nakazuje wypłacić adwokatowi T. B. z funduszu Skarbu Państwa – Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi. Postanowieniem z dnia [...]r. nr [...], Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło uchybienie przez Z. K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r., znak: [...]. Wskazaną decyzją z dnia [...]r., Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku Z. K. dotyczącego udzielenia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką na obszar Gminy Ł. dla przedsiębiorców prowadzących działalność w przedmiotowym zakresie na podstawie zezwolenia na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu osób z dnia [...]r., uznając jednocześnie żądanie wszczęcia postępowania w sprawie udzielenia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką z dnia [...]r. za wycofane. Z. K. pismem z dnia 7 marca 2010r. złożył odwołanie od powyższej decyzji. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. stwierdziło, że odwołanie to zostało złożone z uchybieniem terminu do jego wniesienia. W uzasadnieniu postanowienia z dnia [...]r. powołano brzmienie art. 134, art. 129 § 2, art. 57 § 5 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r. - Kodeks postępowania administracyjnego. W ocenie organu w niniejszej sprawie nie budzi wątpliwości, że zaskarżona decyzja została przesłana do skarżącego za pośrednictwem poczty, na adres zamieszkania Z. K. tj. B., ul. Z. [...]. Przesyłka ta wobec niemożności doręczenia adresatowi oraz pełnoletniemu domownikowi, sąsiadowi, dozorcy domu, została pozostawiona na okres czternastu dni w placówce pocztowej, a zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia (tj. w rozpoznawanej sprawie od dnia 11 stycznia 2010 r.), została umieszczona w oddawczej skrzynce pocztowej adresata. Organ wskazał na normy art. 43, art 44 § 1 i 2 oraz art. 44 § 3 i 4 wyżej przywołanej ustawy. Przywołał stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie (wyrok z dnia 3 kwietnia 1996r., sygn. akt: SA/Ka 1312/95; System Informacji Prawnej LEX Nr 26708), zgodnie z którym przewidziane w art. 43 i 44 kpa zastępcze formy doręczenia pism rodzą domniemanie prawne, że pismo zostało doręczone adresatowi. Wobec powyższego organ stwierdził, że zaskarżona decyzja została stronie doręczona w dniu 25 stycznia 2010 r., podczas gdy odwołanie datowane na dzień 7 marca 2010 r. zostało wniesione w dniu 8 marca 2010 r., a więc po upływie przepisanych 14 dni, co oznacza, iż odwołanie Z. K. od zaskarżonej decyzji zostało wniesione z uchybieniem przepisanego terminu. Organ nadmienił jednocześnie, powołując się na orzeczenie WSA w Warszawie, że późniejsze doręczenie decyzji organu I instancji stronie, której została doręczona zastępczo decyzja nie powoduje otwarcia od początku dla strony terminu do wniesienia odwołania. Powołał brzmienie art. 58 § 1 k.p.a. stwierdzając, że Z. K., nie złożył wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia odwołania, wobec czego postanowiono jak wyżej. Terminy zaś w postępowaniu administracyjnym są terminami zawitymi i ich uchybienie powoduje ujemne skutki procesowe, przede wszystkim utratę prawa do wniesienia określonego środka prawnego np. odwołania, co powoduje, że decyzja staje się ostateczna. Powołując się na orzecznictwo sądów administracyjnych organ nadmienił, że uchybienie terminu jest okolicznością obiektywną i w razie jej stwierdzenia organ odwoławczy nie ma innej możliwości niż wydanie postanowienia o uchybieniu terminu przewidzianego w art. 134 kpa. W związku z tym stwierdzenie uchybienia terminu do wniesienia odwołania, nie jest zależne od swobodnego uznania organu. Nawet nieznaczne przekroczenie obowiązującego terminu stanowi jego uchybienie i obliguje organ odwoławczy do wydania postanowienia na podstawie art. 134 k.p.a. Organ dodał również, że rozpatrzenie odwołania wniesionego z uchybieniem terminu, który nie został przywrócony, stanowi rażące naruszenie prawa art. 156 § 1 pkt. 2 k.p.a. Na powyższe postanowienie Z. K. wniósł skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi, wnosząc o uznanie go za niezgodne z prawem polskim i unijnym. Wskazał, że w dniu 25 stycznia 2010 r. informował pracownika Wydziału Komunikacji, iż znajduje się na leczeniu i wnosi o ponowne przesłanie pisma. W odpowiedzi na skargę Samorządowe Kolegium Odwoławcze wniosło o jej odrzucenie a w przypadku, gdyby wniosek organu nie został uwzględniony – o oddalenie skargi. W uzasadnieniu organ powtórzył stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Ponadto wskazał, że wniesiona przez Z. K. skarga nie spełnia wymogów formalnych określonych w art. 57 § 1 k.p.a., co uzasadnia jej odrzucenie. W piśmie z dnia 25 lipca 2010 r. skarżący ponownie wskazał, iż organ I instancji został przez niego poinformowany o braku możliwości odbioru pisma z prośbą o ponowne jego wysłanie z uwagi na przebywanie na leczeniu. Informację przekazano telefonicznie w dniu 25 marca 2010 r. Organ I instancji przesłał pismo ponownie nie informując o uchybieniu terminu co w ocenie skarżącego świadczy o przyjęciu przez organ jego usprawiedliwienia. Powyższe argumenty powtórzył również w nadesłanych do Sądu pismach z dnia 4 sierpnia 2010 r. oraz 21 września 2010 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta jest dokonywana pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Na powyższe wskazuje art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. Nr 153 poz. 1269 ze zm.) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), określanej w dalszej części P.p.s.a. W powyższym zakresie mieści się ocena, czy zaskarżona decyzja (postanowienie) odpowiada prawu materialnemu i czy postępowanie prowadzące do jej (jego) wydania nie jest obciążone wadami uzasadniającymi uchylenie rozstrzygnięcia. Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 P.p.s.a. eliminacja przedmiotu skargi z obrotu prawnego następuje w razie stwierdzenia, iż nastąpiło naruszenie prawa materialnego mającego wpływ na wynika sprawy (lit. a), naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (lit. b) bądź inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy (lit. c). Z art. 134 § 1 P.p.s.a. wynika z kolei, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Wspomniany przepis zezwala zatem sądowi administracyjnemu na uwzględnienie skargi z uwagi na okoliczności, których skarżący nie podnosił w skardze. Rozpoznając niniejszą sprawę, Sąd dopatrzył się naruszenia prawa, które wymagało wyeliminowania kwestionowanej decyzji z obrotu prawnego w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c P.p.s.a. W analizowanej sprawie decyzją z dnia 30 grudnia 2010 r. Prezydent Miasta Ł. umorzył postępowanie administracyjne w sprawie wniosku Z. K. w sprawie udzielenia licencji na wykonywanie transportu drogowego taksówką na obszar Gminy Ł. dla przedsiębiorców prowadzących działalność w przedmiotowym zakresie na podstawie zezwolenia na wykonywanie krajowego zarobkowego przewozu osób z dnia [...] r. Niniejsza decyzja doręczona została skarżącemu przez awizo w dniu 25 stycznia 2010 r. Odwołanie od decyzji organu I instancji zostało złożone w dniu 7 marca 2010 r. Z porównania tych dat można byłoby uznać, że rzeczywiście uchybiono ustawowemu terminowi, który w świetle art. 129 § 1 KPA wynosi 14 dni. Należy jednak zauważyć, że Samorządowe Kolegium Odwoławcze stwierdzając uchybienie przez Z. K. terminu do wniesienia odwołania od decyzji organu I instancji, zupełnie nie wzięło pod uwagę faktu, że w dniu 25 stycznia 2010 r. uzyskało informację od syna skarżącego, iż Z. K. otrzymał awizo dotyczące odbioru listu poleconego, nadanego przez Oddział Nadzoru i Kontroli Wydziału Praw Jazdy i Rejestracji Pojazdów UMŁ, zawierającego decyzję organu I instancji. Z uwagi jednak na nieobecność Z. K. w miejscu zamieszkania, spowodowaną wyjazdem do sanatorium oraz fakt, że syn skarżącego nie mógł odebrać przesyłki z powodu braku zgody pracownika placówki pocztowej a wydanie jej osobie trzeciej, syn skarżącego uznał za stosowne poinformowanie pracowników organu o zaistniałej sytuacji. W faksach kierowanych do Urzędu Miasta Ł. w tym samym dniu, wniesiono ponadto o ponowne przesłanie listu, z uwagi na brak możliwości odebrania przesyłki przez skarżącego. Organ II instancji sporządził na tę okoliczność notatkę służbową zaznaczając jednocześnie, iż jedynym pismem skierowanym do Z. K. przez pracowników Oddziału Nadzoru i Kontroli w przeciągu ostatnich 30 dni była decyzja z dnia [...]r. o umorzeniu postępowania (k. 113 akt administracyjnych). W przepisach art. 44 k.p.a. wprowadzono unormowanie, które spełnia dwojakie zadanie. Po pierwsze przepisy te stwarzają dla adresata pisma prawo do odebrania w określonym czasie pisma osobiście lub przez osobę upełnomocnioną do działania w jego imieniu, stanowiąc odpowiednio do tego o prawnym obowiązku przechowywania pisma z zawiadomieniem o tym fakcie adresata. Po drugie zapobiegają tamowaniu biegu postępowania, ale dopiero w przypadku zaniechania odbioru pisma w określonym terminie. Skutki prawne odebrania przez adresata pisma z placówki pocztowej w czasie jego przechowywania będą takie same jakie powstają przy doręczeniu na podstawie art. 42, a dopiero po zwrocie do organu prowadzącego postępowanie nieodebranego pisma, można stwierdzić, że są podstawy do stwierdzenia skutku prawnego wynikającego z fikcji doręczenia ustanowionej w art. 44 § 4 k.p.a. W ocenie Sądu w tym składzie domniemanie ustanowione w art. 44 k.p.a. nie dotyczy pism w sytuacji, gdy skarżący nie miał możliwości osobistego podjęcia pisma a organ administracyjny powziął o tym wiadomość. Nie biorąc pod uwagę opisanej przez syna skarżącego sytuacji, działając w oparciu o przepis art. 134 KPA, organ stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania. Tym samym uznać należy, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane z naruszeniem przepisów art. 7, 77 § 1 i 107 § 3 KPA. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Ł. uzyskując informację poddającą w wątpliwość możliwość terminowego odbioru decyzji przez skarżącego, obowiązane było przeprowadzić w tej materii postępowanie dowodowe i wyjaśnić w sposób niebudzący wątpliwości, kim była osoba informująca o tym fakcie i czy we wskazanym okresie skarżący faktycznie przebywał na leczeniu sanatoryjnym. W tej materii niewątpliwie materiał dowodowy stanowiłoby stosowne zaświadczenie z placówki, w której przebywał skarżący oraz sprawdzenie dokumentu, potwierdzającego tożsamość osoby, podającej się za syna skarżącego. Nie mając zebranego, w analizowanej materii, żadnego materiału dowodowego (przez co naruszono przepisy art. 7 i 77 § 1 KPA) organ musiał również naruszyć art. 107 § 3 KPA, bowiem nie miał nawet materiału dowodowego żeby wskazać dlaczego nie daje wiary skierowanemu do niego usprawiedliwieniu, dotyczącemu braku możliwości terminowego odbioru przesyłki przez skarżącego i nie bierze pod uwagę wniosku o ponowne przesłanie skierowanej do niego korespondencji. Prowadząc na nowo postępowanie obowiązkiem organu będzie zebranie materiału dowodowego pozwalającego na jednoznaczne wyjaśnienie, czy skarżący faktycznie nie mógł odebrać listu poleconego zawierającego zaskarżoną decyzję i stosownie do poczynionych ustaleń albo stwierdzi w trybie art. 134 KPA uchybienie terminu do wniesienia odwołania albo rozpozna odwołanie Z. K. od decyzji Prezydenta Miasta Ł. z dnia [...]r. znak: [...] umarzającej postępowanie administracyjne. Mając na uwadze powyższe okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lodzi, w myśl przepisu art. 145 § 1 pkt 1 lit c orzekł, jak w sentencji wyroku. a.b.