III SA/Łd 416/16

Starszy Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III Agnieszka Grosińska po rozpoznaniu w dniu 31 października 2016 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu w sprawie ze skargi A. spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. Nr [...] w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania p o s t a n a w i a odmówić skarżącej spółce przyznania prawa pomocy. III SA/Łd 416/16 U Z A S A D N I E N I E A. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością w Ł. wniosła do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na postanowienie Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] r. w przedmiocie odmowy przywrócenia terminu do wniesienia odwołania. Jednocześnie spółka sformułowała wniosek o przyznanie prawa pomocy, załączając wypełniony formularz wniosku na urzędowym druku "PPPr". Z oświadczenia o stanie majątkowym i dochodach wynika, że spółka posiada kapitał zakładowy w wysokości 50.000 zł, nie posiada żadnych trwałych składników majątku, za poprzedni rok obrotowy poniosła stratę w wysokości 3014,68 zł, na rachunku bankowym figuruje saldo ujemne - 420 zł. W uzasadnieniu prezes spółki wskazała, że aktualnie sytuacja skarżącej uniemożliwia poniesienie jakichkolwiek opłat sądowych. Skarżąca nie zatrudnia pracowników, którzy mogliby wygenerować przychody, posiada zadłużenie w ZUS na kwotę 2348,77 zł. Spółka posiada zaległości z tytułu czynszu na kwotę 2906,69 zł, a w kasie spółki znajduje się kwota 45,57 zł. W wykonaniu zarządzenia St. Referendarza sądowego z dnia 12 września 2016 r., na podstawie art. 255 p.p.s.a., spółka została wezwana do nadesłania: odpisów urządzeń księgowych, z których wynikają uzyskiwane przez spółkę miesięcznie przychody, koszty ich poniesienia oraz dochody (straty) w ostatnich 12 miesiącach; odpisów deklaracji dla podatku Vat za ostatnie 6 okresów rozliczeniowych; odpisu zeznania CIT za rok 2015; wyciągów rachunków bankowych, których spółka jest posiadaczem za ostatnie 6 miesięcy oraz do wyjaśnienia, czy wspólnik spółki dokonał dopłat do spółki, o których mowa w art. 177 k.s.h. W odpowiedzi na wezwanie prezes spółki, przy piśmie z dnia 11 października 2016 r., nadesłała wymagane dokumenty, za wyjątkiem wyciągów z rachunków bankowych, wnosząc o przedłużenie o 10 dni terminu na ich przedstawienie z uwagi na brak możliwości ich wygenerowania, Jednocześnie oświadczyła, że umowa spółki nie przewiduje dokonywania dopłat na podstawie art. 177 k.s.h. Referendarz Sądowy zważył, co następuje: Instytucja prawa pomocy w postępowaniu sądowoadministracyjnym została uregulowana w Rozdziale 3 Działu V ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2016 r., poz. 718 z późn. zm.), dalej - p.p.s.a. Przepis art. 244 tej ustawy stanowi, że prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie zaś do przepisu art. 245 § 1 p.p.s.a. prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. Prawo pomocy w zakresie całkowitym obejmuje, zgodnie z § 2 tego artykułu, zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje natomiast, według § 3 powołanego artykułu, zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Przesłanki przyznania prawa pomocy osobie prawnej, w tym także spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, określa natomiast przepis art. 246 § 2 p.p.s.a. I tak, przyznanie pomocy w zakresie całkowitym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie ma żadnych środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania, w zakresie częściowym natomiast – gdy wykaże, że nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania. Jednocześnie wyjaśnić należy, że zawarty w przepisie art. 246 § 2 p.p.s.a. zwrot "gdy wykaże" oznacza, że na wnoszącym o przyznanie prawa pomocy spoczywa ciężar dowodu, iż znajduje się w sytuacji uprawniającej go do skorzystania z prawa pomocy. Od Referendarza sądowego zależy natomiast uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy we wskazanym zakresie. W niniejszej sprawie z oświadczeń skarżącej zawartych we wniosku o przyznanie prawa pomocy wynika, że wysokość jej kapitału zakładowego wynosi 50.000 zł, a funkcjonuje przy niewielkich obrotach. Np. z deklaracji dla podatku od towarów i usług wynika, że: w miesiącu kwietniu, maju, czerwcu 2016 r. spółka nie uzyskała przychodów, w lipcu dokonała dostawy na kwotę 270 zł, a w marcu na kwotę 300 zł. Z zeznania CIT-8 za rok 2015 wynika, że spółka osiągnęła przychody w wysokości 6000,19 zł, ponosząc związane z tym koszty w wysokości 9945,59 zł. Spółka nie nadesłała co prawda we wskazanym przez siebie terminie żądanych wyciągów z rachunku bankowego, jednak de facto pozostaje to bez wpływu na wynik oceny jej sytuacji finansowej. Otóż, wyjaśnienia wymaga, że spółka nie znajduje się ani w stanie likwidacji ani upadłości, formalnie prowadząc działalność gospodarczą, chociaż uzyskuje niewielkie przychody, a sama działalność generuje koszty. Fakt ten nie pozostaje bez znaczenia w rozpoznawanej sprawie, jednak o tyle, że osiąganie wręcz symbolicznych przychodów nie może stanowić automatycznie podstawy przyznania prawa pomocy. Wyjaśnienia bowiem wymaga, że spółka z ograniczoną odpowiedzialnością jest tworem prawnym powołanym przez wspólników do prowadzenia działalności gospodarczej i osiągania celu zarobkowego. Oznacza to, że w przypadku, gdy nie może ona działać w oparciu o rachunek ekonomiczny powinna zostać zlikwidowana, a ewentualne dalsze jej funkcjonowanie, jeśli łączy się tylko z kosztami, a nie dochodami, powinno obciążać wyłącznie jej wspólników, nie zaś innych obywateli. Dlatego nie bez znaczenia dla oceny zdolności płatniczych strony pozostaje możliwość pozyskania przez spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością środków finansowych w szczególny sposób, jakim jest zobowiązanie wspólników do dopłat. Zgodnie z art. 177 § 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych (Dz. U. z 2000 r. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm., dalej k.s.h.), umowa spółki może zobowiązywać wspólników do dopłat w granicach liczbowo oznaczonej wysokości w stosunku do udziału. Jak podkreśla się w doktrynie, dopłaty mogą być wnoszone w związku z czasowymi trudnościami finansowymi spółki, potrzebą jej dokapitalizowania, koniecznością poniesienia dodatkowych nakładów inwestycyjnych (por. A. Kidyba, Kodeks spółek handlowych. Komentarz. Tom I. Komentarz do art. 1-300 k.s.h., wyd. VII). W orzecznictwie sądowym podnosi się z kolei, że dopłata jest formą wewnętrznej przymusowej pożyczki wspólników na rzecz spółki może być ona wykorzystana także na pokrycie kosztów sądowych w sprawach prowadzonych przez spółkę (post. NSA z dnia 2 grudnia 2011 r., II FZ 702/11). Tymczasem z oświadczenia prezes spółki wynika, że umowa spółki nie przewiduje takiej formy dofinansowania spółki. W okolicznościach rozpoznawanej sprawy przyznanie zwolnienia od kosztów sądowych oraz ustanowienie pełnomocnika z urzędu jednoosobowej spółce oznaczałoby de facto po pierwsze, przyznanie tej pomocy osobie fizycznej – L. B., której sytuacja majątkowa nie jest Sądowi znana, a po wtóre – finansowanie przez Skarb Państwa funkcjonowania tej spółki w zastępstwie jej jedynej wspólniczki. Wobec powyższego na podstawie art. 243, art. 246 § 2 pkt 1 w zw. z art. 258 § 2 pkt 7 p.p.s.a., orzeczono jak w postanowieniu. e.o.