III SA/Łd 419/17

Dnia 6 września 2017 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Małgorzata Łuczyńska, Sędziowie Sędzia NSA Janusz Furmanek (spr.), Sędzia NSA Irena Krzemieniewska, , Protokolant Pomocnik sekretarza Renata Tomaszewska, po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2017 roku sprawy ze skargi L. i Z. Ć. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...] nr [...] w przedmiocie odmowy przyznania zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzeniem za dozór pojazdów usuniętych z drogi 1) uchyla zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Starosty [...] z dnia [...] nr [...]; 2) zasądza od Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. solidarnie na rzecz L. i Z. Ć. kwotę 597 (pięćset dziewięćdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania. Postanowieniem nr [...] z dnia [...] Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...], działając na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 1 czerwca 1960 r. Kodeks Postępowania administracyjnego (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. oz. 23 z późn. zm.), art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 roku o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jednolity Dz. U. z 2016 r. poz. 599) art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 12 października 1994 r. o samorządowych kolegiach odwoławczych (tekst jednolity Dz. U. 2015 poz. 1659), utrzymało w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] [...] o odmowie przyznania L. i Z. Ć. zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów: marki Fiat o nr rej. [...], marki Skoda o nr rej. [...], marki WSK nr rej. [...]. W uzasadnieniu wskazano, że pismem z dnia 17 lipca 2008 roku L. Ć. i Z. Ć., wspólnicy spółki cywilnej [...] w [...], wystąpili do Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z wnioskiem o zwrot wydatków związanych z przechowywaniem na parkingu strzeżonym pojazdów usuniętych z drogi na podstawie art. 130a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym. Pismem z dnia 11 lutego 2013 roku Z. Ć. uzupełnił pierwotny wniosek w ten sposób, że wniósł o przyznanie zwrotu wydatków związanych z przechowywaniem na parkingu strzeżonym 14 pojazdów, w tym przyznanie wynagrodzenia za ich dozór za lata 1999-2012 (w aktach sprawy). W dniu 16 marca 2015 roku organ wydał postanowienie o zawieszeniu postępowania administracyjnego w sprawie zapłaty wynagrodzenia za przechowywanie oraz zwrot kosztów poniesionych przez wnioskodawcę z tytułu usunięcia pojazdów oraz ich przechowywania z uwagi na konieczność ustalenia, czy Skarb Państwa lub Powiat [...] stał się właścicielem przechowywanych pojazdów. W stosunku do pojazdów marki Fiat nr rej. [...], marki Skoda nr rej. [...], marki WSK nr rej. [...] Sąd Rejonowy w [...], odpowiednio w dniach [...], [...] oraz [...] wydał wyroki ustalające, iż w/w pojazdu nabył na własność Skarb Państwa. W dniu 20 czerwca 2016 roku wnioskodawca wniósł o podjęcie zawieszonego postępowania oraz o wydanie decyzji w tym przedmiocie, a w konsekwencji wypłatę wnioskodawcom wynagrodzenia za wykonaną usługę przechowania oraz zwrot wydatków związanych z przedmiotowym przechowaniem w/w pojazdów w łącznej wysokości 283.083,94 złotych. Postanowieniem z dnia [...] Starosta [...] podjął zawieszone postępowanie w zakresie pojazdów o nr rej. [...], [...] oraz [...]. Postanowieniem z dnia [...] Starosta [...] odmówił przyznania Z. Ć. zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów: marki Fiat o nr rej. [...], marki Skoda o nr rej. [...], marki WSK o nr rej. [...]. Wydając przedmiotowe postanowienie organ wskazał, że niewydanie przez wnioskodawców w/w pojazdów uniemożliwia organowi wyliczenie kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdów, te bowiem są uzależnione od faktycznie sprawowanego dozoru, który kończy się w dniu odbioru pojazdów od dozorcy przez uprawniony podmiot jakim jest Skarb Państwa. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących wniósł do Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] zażalenie, w którym zanegował zasadność wydanego postanowienia, wskazując iż dla zwrotu kosztów z tytułu dozorowania pojazdów, ich wydanie właścicielowi nie jest konieczne. Samorządowe Kolegium Odwoławcze w [...] utrzymując w mocy zaskarżone postanowienie organu I instancji powołało brzmienie art. 17 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (dalej u.p.e.a.). Wskazał, iż zgodnie z treścią art. 102 § 1 u.p.e.a., dozorca obowiązany jest przechowywać zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Dozorca obowiązany jest zawiadomić organ egzekucyjny o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości. Ponadto zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1. Z brzmienia powołanych wyżej przepisów wynika jednoznacznie, iż dozorca, który ma prawo domagania się wynagrodzenia na podstawie wymienionego powyżej art. 102 § 2 ustawy, ma również określone obowiązku, związane z przechowywaniem ruchomości. Obowiązki te określa § 1 cytowanego art. 10 ustawy. Zgodnie z nim dozorca jest obowiązany przechowywać ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, wydać rzecz na wezwanie organu oraz zawiadomić organ o zamierzonej zmianie miejsca przechowywania. Zatem uprawnieniu dozorcy żądania wynagrodzenia od organu za wykonywanie dozoru, odpowiada obowiązek dozorcy przechowywania rzeczy ze starannością, zapobiegającą utracie jej wartości, czyli w taki sposób, aby rzecz nie uległa uszkodzeniu, zniszczeniu czy zaginięciu oraz jej wydaniu na wezwanie organu. Dopiero należyte wykonywanie dozoru oraz należyte wywiązanie się z w/w obowiązków skutkuje zapłatą za wykonywany dozór. Brak prawidłowego, starannego sprawowania dozoru może powodować odmowę jej zapłaty, o której mowa w art. 102 § 2 ustawy. Tymczasem z przedmiotowych akt sprawy wynika, iż dozorca wezwany pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. oraz pismem z dnia 2 maja 2013 r. do wydania przechowywanych pojazdów, odmówił ich wydania i nadal znajdują się one w dozorze strony, co uniemożliwia organowi dokonania oceny stanu technicznego przechowywanych pojazdów. Kolegium podzieliło stanowisko organu wyrażone w zaskarżonym ostanowieniu, iż w ustalonym stanie faktycznym niniejszej sprawy, sprawowany dozór nie dobiegł końca, co uniemożliwia ustalenie czasu przechowywania usuniętych z drogi pojazdów, a przez to uniemożliwia ustalenie okresu, za który należy się zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za sprawowany dozór. Zasadnie zatem, w ocenie organu odwoławczego, organ pierwszej instancji odmówił wnioskodawcy przyznania wynagrodzenia za sprawowany dozór. Tylko bowiem przy wykonaniu dozoru z zachowaniem warunków kreślonych wart. 102 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ może orzekać o wynagrodzeniu i zwrocie koniecznych wydatków. Na powyższe postanowienie pełnomocnik skarżących wniósł skargę do WSA w Łodzi, zaskarżając je w całości. Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono naruszenie: a. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik postępowania, a to: 1. art. 80 k.p.a. polegające przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów i uczynieniu jej dowolną w szczególności dowodu z dokumentacji rozliczeniowej za wykonywany dozór pojazdów i wywiedzenie z zebranego w sprawie materiału dowodowego wniosków sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego, co doprowadziło do przyjęcia, iż niewydanie pojazdów nie pozwala na ustalenie wysokości należnych do zwrotu wydatków oraz wynagrodzenia za sprawowany dozór w sytuacji, gdy organy obu instancji posiadały pełną dokładną i rzetelną dokumentację pozwalająca na ustalenie wynagrodzenia należnego dozorcy w odniesieniu do każdego z dozorowanych pojazdów; 2. art. 8 k.p.a w zw. z art. 138 § 1 pkt 1) k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. art. 7 w zw. z akt 77 § 1 k.p.a. polegające na utrzymaniu w mocy wadliwego postanowienia organu I instancji, w sytuacji gdy organ II instancji powziął wątpliwość co do sposobu wykonywania dozoru przez skarżącego, co z kolei skutkować winno uchyleniem zaskarżonego postanowienia i umożliwieniem organowi I instancji przeprowadzenia postępowania dowodowego w tym zakresie tj. dokonania oględzin pojazdów i zebrania materiału dowodowego niezbędnego do załatwienia sprawy; b. przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik postępowania, a to: 1. art. 102 § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postepowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599) polegające na odmowie przyznania dozorcy zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pomimo wykazania przez dozorcę w stosunku do pojazdów marki Fiat nr rej. [...], marki Skoda nr rej. [...] oraz marki WSK nr rej. [...] i wysokości; 2. art. 102 § 1 i § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2016 r. poz. 599) polegające na przyjęciu, iż warunkiem przyznania dozorcy zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór jest zwrot dozorowanych pojazdów, w sytuacji gdy wymóg taki nie wynika ze w/w przepisów. Wniesiono o uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonego postanowienia, zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz skarżącego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Na rozprawie, która odbyła się przed Wojewódzkim Sądem Administracyjnym w dniu 23 sierpnia 2017 roku pełnomocnik skarżących popierał skargę. Podniósł, że wniosek o zabranie pojazdów został przez skarżących zawarty w ostatnim akapicie pisma z dnia 20 czerwca 2016 r., zawierającego wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania. Starosta aż do momentu wydanie postanowienia w grudniu 2016 r. na ten wniosek nie zareagował. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: W myśl art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 1066) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Art. 134 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2016 r., poz. 718) stanowi, że sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w [...] utrzymujące w mocy postanowienie Starosty [...] z dnia [...] o odmowie przyznania L. Ć. i Z. Ć. zwrotu wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór pojazdów: marki Fiat o nr rej. [...], marki Skoda o nr rej. [...], marki WSK nr rej. [...]. Kwestią niesporną i niekwestionowaną przez żadną ze stron jest fakt, że w stosunku do pojazdów marki Fiat nr rej. [...], marki Skoda nr rej. [...], marki WSK nr rej. [...] Sąd Rejonowy w [...], odpowiednio w dniach [...], [...] oraz [...] wydał wyroki ustalające, iż w/w pojazdu nabył na własność Skarb Państwa. W przedmiotowej sprawie spór dotyczy kwestii, czy skarżącym należy się zwrot wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenia za dozór ww. pojazdów. Skarżący twierdzą, że dla zwrotu kosztów z tytułu dozorowania pojazdów, ich wydanie właścicielowi nie jest konieczne. Organy natomiast stoją na stanowisku przeciwnym twierdząc, że niewydanie przez wnioskodawców w/w pojazdów uniemożliwia organowi wyliczenie kosztów związanych z usunięciem i przechowywaniem pojazdów, te bowiem są uzależnione od faktycznie sprawowanego dozoru, który kończy się w dniu odbioru pojazdów od dozorcy przez uprawniony podmiot jakim jest Skarb Państwa. Jednakże w uzasadnieniach swoich decyzji organy opierają się jedynie na powyższej argumentacji. Zgodnie z art. 102 § 1 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, dozorca obowiązany jest przechowywać zajętą ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, oraz wydać ją na wezwanie organu egzekucyjnego lub poborcy skarbowego. Dozorca obowiązany jest zawiadomić organ egzekucyjny o zamierzonej zmianie miejsca przechowania ruchomości. Ponadto zgodnie z art. 102 § 2 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji organ egzekucyjny przyzna, na żądanie dozorcy, zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru oraz wynagrodzenie za dozór, chyba że dozorcą jest jedna z osób wymienionych w art. 101 § 1. Z brzmienia powołanych wyżej przepisów wynika, iż dozorca, który ma prawo domagania się wynagrodzenia na podstawie wymienionego powyżej art. 102 § 2 ustawy, ma również określone obowiązki, związane z przechowywaniem ruchomości. Obowiązki te określa § 1 cytowanego art. 10 ustawy. Zgodnie z nim dozorca jest obowiązany przechowywać ruchomość z taką starannością, aby nie straciła na wartości, wydać rzecz na wezwanie organu oraz zawiadomić organ o zamierzonej zmianie miejsca przechowywania. Zatem uprawnieniu dozorcy żądania wynagrodzenia od organu za wykonywanie dozoru, odpowiada obowiązek dozorcy przechowywania rzeczy ze starannością, zapobiegającą utracie jej wartości, czyli w taki sposób, aby rzecz nie uległa uszkodzeniu, zniszczeniu czy zaginięciu oraz jej wydaniu na wezwanie organu. Dopiero należyte wykonywanie dozoru oraz należyte wywiązanie się z w/w obowiązków skutkuje zapłatą za wykonywany dozór. Brak prawidłowego, starannego sprawowania dozoru może powodować odmowę jej zapłaty, o której mowa w art. 102 § 2 ustawy. W niniejszej sprawie organy przyjęły, że L. i Z. Ć., wezwani przez organ pismem z dnia 15 kwietnia 2013 r. oraz pismem z dnia 2 maja 2013 r. do wydania przechowywanych pojazdów, odmówili ich wydania i nadal znajdują się one w dozorze strony, co uniemożliwia organowi dokonania oceny stanu technicznego przechowywanych pojazdów. W związku z powyższym Kolegium podzieliło stanowisko organu I instancji, iż w ustalonym stanie faktycznym niniejszej sprawy, sprawowany dozór nie dobiegł końca, co uniemożliwia ustalenie czasu przechowywania usuniętych z drogi pojazdów, a przez to uniemożliwia ustalenie okresu, za który należy się zwrot koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za sprawowany dozór. Uwadze organów uszedł jednak kluczowy dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy fakt, iż skarżący, w ostatnim akapicie pisma z dnia 20 czerwca 2016 r., zawierającego wniosek o podjęcie zawieszonego postępowania, zawarli również wniosek o odbiór ww. pojazdów za pokwitowaniem, w którym wskazana zostanie data umieszczenia pojazdów na parkingu oraz data ich odbioru przez właściciela. Starosta aż do momentu wydania postanowienia w [...] nie zareagował na powyższy wniosek skarżących. W świetle przytoczonych uregulowań przyjąć należy, że jeżeli wniosek skarżących dotyczył odbioru pojazdów przez właściciela, a tym samym zakończenia dozoru, to przedwcześnie organ odmówił skarżącym zwrotu koniecznych wydatków związanych z wykonywaniem dozoru i wynagrodzenia za sprawowany dozór. W takiej sytuacji bowiem nie ma uzasadnienia twierdzenie, że dozór nie dobiegł końca, co uniemożliwia ustalenie czasu przechowywania usuniętych z drogi pojazdów. Mając na uwadze powyższe Sąd uznał, że zaskarżona decyzja, jak i decyzja ją poprzedzająca wydane zostały z naruszeniem przepisu art. 102 § 1 i 2 u.p.e.a., dlatego na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a w zw. z art. 135 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, uchylił zaskarżoną decyzję oraz poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji. Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy w omawianym zakresie organy będą miały na uwadze powyżej wyrażone stanowisko. R.T.