III SA/Łd 422/09

Dnia 11 marca 2010 roku Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi Wydział III W składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia NSA Irena Krzemieniewska po rozpoznaniu w dniu 11 marca 2010 roku na posiedzeniu niejawnym wniosku Z. K. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi Z. K. na postanowienie Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Ł. z dnia [...]roku nr [....] w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania postanawia: przyznać skarżącej Z. K. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. D.T. W skardze z dnia 31 lipca 2009 roku Z. K. wniosła o uchylenie postanowienia Samorządowego Kolegium Odwoławczego w S. z dnia [...] roku w przedmiocie stwierdzenia niedopuszczalności odwołania. W odpowiedzi na zarządzenie Przewodniczącego Wydziału wzywające do uiszczenia wpisu sądowego, skarżąca wniosła o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych na urzędowym formularzu "PPF". Z oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynika, że Z. K.. prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe, bowiem z mężem – L. K. pozostaje w separacji. Skarżąca wskazała, że utrzymuje się sama i jedynymi źródłami dochodu są emerytura w wysokości 828,18 złotych oraz zasiłek pielęgnacyjny w wysokości 153 złotych. Jednocześnie zaznaczyła, że nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów powyżej 3000 euro. Zamieszkuje w pokoju o powierzchni 12 m². Z. K. legitymuje się orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, choruje na cukrzycę. Na wysokość ponoszonych wydatków składają się: wydatki związane z dietą cukrzycową – 650 zł, leki – 140 zł, energia elektryczna – 48 zł, woda 40 zł, gaz – 42 zł. Postanowieniem z dnia 27 stycznia 2010 roku referendarz sądowy przyznał skarżącej prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. W dniu 16 lutego 2010 roku do Sądu wpłynął sprzeciw Z. K., która wskazała, że jest osobą przewlekle chorą, niepełnosprawną i cukrzykiem, w związku z czym nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Podniosła również, że w dniu 25 listopada 2009 roku uległa wypadkowi i z tego tytułu ponosi dodatkowe koszty. Do sprzeciwu załączyła zaświadczenie lekarskie z dnia 20 stycznia 2010 roku, z którego wynika, że doznała złamania nasady dalszej kości promieniowej prawej oraz stłuczenia i krwiaka podudzia prawego. Skarżąca wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie całkowitym, a nie jak w postanowieniu – w zakresie częściowym. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 roku Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Jednocześnie ustawodawca w art. 246 § 1 p.p.s.a. uzależnił przyznanie prawa pomocy od wykazania przez stronę, że nie ma ona środków na poniesienie jakichkolwiek kosztów postępowania (przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym) lub że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny (przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym). Prawo pomocy jest instytucją stanowiącą wyjątek od zasady ponoszenia kosztów postępowania przez strony postępowania. Z tego względu przesłanki zastosowania tej instytucji winny być interpretowane w sposób ścisły. Udzielenie prawa pomocy jest formą dofinansowania strony postępowania z budżetu państwa i powinno mieć miejsce tylko w sytuacjach, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. Zatem strona występująca na drogę postępowania sądowego winna mieć świadomość obowiązku ponoszenia kosztów tego postępowania, a wnosząc o zwolnienie z tego obowiązku musi uprawdopodobnić, w sposób bardzo rzetelny, okoliczności przemawiające za uwzględnieniem wniosku. Analiza przedstawionych przez Z. K. informacji, zawartych w złożonym urzędowym formularzu, daje podstawy do twierdzenia, iż jej wniosek zasługuje na uwzględnienie. Skarżąca jednoznacznie wykazała, że spełnione zostały przesłanki, o których mowa w art. 246 § 1 punkt 1 powoływanej ustawy. Sytuacja osobista i majątkowa skarżącej jest trudna. Skarżąca prowadzi samodzielne gospodarstwo domowe. Źródłem jej dochodu jest emerytura i zasiłek pielęgnacyjny, które łącznie co miesięcznie dają kwotę 981 złotych. Należy również wskazać, że skarżąca ponosi dodatkowe wydatki na leki i odpowiednią dietę w związku z cukrzycą, na którą choruje. Skarżąca ma również orzeczony znaczny stopień niepełnosprawności. Stosownie do przepisów art. 243 § 1 i art. 246 § 1 ww. ustawy, osobie fizycznej przyznaje się, na jej wniosek, prawo pomocy w zakresie częściowym, jeżeli wykaże, iż nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Zgodnie zaś z art. 245 § 3 prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje m.in. tylko zwolnienie od opłat i wydatków. W niniejszym postępowaniu, jak już powyżej wskazano, skarżąca nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Okoliczności te zostały wykazane jednoznacznie, więc Z. K. w dalszym toczącym się postępowaniu nie będzie zobowiązana do ich ponoszenia. Należy wyjaśnić, że w postępowaniu sądowym prawo pomocy może być udzielone w zakresie całkowitym, co oznacza ustanowienie profesjonalnego pełnomocnika z urzędu oraz zwolnienie od kosztów sądowych. Jednocześnie istnieje możliwość przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od ponoszenia jakichkolwiek kosztów sądowych, tak jak w niniejszym postępowaniu, co oznacza, że skarżąca nie musi ich w ogóle uiszczać. Z. K. w swoim wniosku o przyznanie prawa pomocy wnosiła jedynie o zwolnienie od kosztów sądowych, co oznacza, że wnosiła o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, bowiem nie wnioskowała o ustanowienie pełnomocnika z urzędu. Sąd pozytywnie rozpatrzył wniosek skarżącej. Wobec powyższego, na podstawie art. 245 § 3 i art. 246 § 1 punkt 1 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, Wojewódzki Sąd Administracyjny orzekł jak w postanowieniu. D.T.