III SA/Łd 427/14

Dnia 11 lipca 2014 roku Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi w Wydziale III Małgorzata Kowalska po rozpoznaniu w dniu 11 lipca 2014 r. na posiedzeniu niejawnym wniosków E.S. i D.S. o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym w sprawie ze skargi E.S. i D.S. na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] nr [...] w przedmiocie: odmowy sporządzenia aktów urodzenia martwych dzieci p o s t a n a w i a: odmówić skarżącym E.S. i D.S. przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. U.K. W dniu 18 kwietnia 2014 roku E.S. i D.S. wystąpili do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi ze skargą na decyzję Wojewody [...] z dnia [...] odmawiającą sporządzenia aktów urodzenia ich dwojga martwych dzieci. W skardze zawarty był wniosek o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego. W złożonym oświadczeniu o stanie rodzinnym majątku i dochodach D.S. wskazał, że wspólnie z żoną oraz dwiema studiującymi córkami prowadzi gospodarstwo domowe, którego źródłem utrzymania jest ich wynagrodzenie za pracę: jego w wysokości 4.784 zł brutto oraz żony w wysokości 3.929 zł brutto. Wnioskodawcy są właścicielami zakupionego na kredyt mieszkania o powierzchni 50 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 2.30ha przeliczeniowego oraz samochodu Toyota Corolla z 2005 roku wartości 22.000 zł. Skarżąca w swoim wniosku podała tożsame informacje o sytuacji majątkowej jednak w zakresie swoich dochodów ze stosunku pracy wskazał kwotę 3.012 zł. Wnioskodawcy podkreślili, że ciąży na nich obowiązek spłaty kredytu w wysokości 190.000 zł, którego miesięczna rata wynosi ok. 1.000 zł, nadto wnioskodawcy spłacają pożyczki zaciągnięte w swoich zakładach pracy, których miesięczna rata łącznie wynosi 1.590 zł. Wskazali, że mają na utrzymaniu dwie córki wydatek ten stanowi koszt rzędu 2.000 zł. Z uwagi na rozbieżności w oświadczeniach dotyczących dochodów posiadanych na utrzymanie oraz brak wyszczególnienia wydatków ponoszonych na utrzymanie skarżący zostali wezwani do uzupełnienia wniosku o przyznanie prawa pomocy poprzez: udokumentowanie wysokości dochodów posiadanych na utrzymanie, nadesłanie wyciągów z posiadanych rachunków bankowych za ostatnie 2 miesiące, udokumentowanie wysokości wydatków eksploatacyjnych i innych stałych obciążeń ich gospodarstwa domowego oraz wysokości spłacanych rat kredytowych, w terminie 7 dni pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy. Do chwili obecnej skarżący nie udzielili żądanych informacji. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Wniosek nie jest zasadny. Zgodnie z treścią art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2012 r., poz. 270) dalej p.p.s.a., prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpili o przyznanie prawa pomocy poprzez zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie radcy prawnego, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie całkowitym. Stosownie do regulacji zawartej w art. 246 § 1 pkt 1 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie rodzinnym i majątkowym Od oceny referendarza sądowego zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania pomocy prawnej. Należy jeszcze podkreślić, iż udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący wskazali, że wspólnie prowadzą gospodarstwo domowe i mają na utrzymaniu dwie studiujące córki. Źródłem utrzymania rodziny jest wynagrodzenie za pracę skarżącego w wysokości 4.784 zł brutto oraz skarżącej w wysokości 3.929 zł brutto (według oświadczenia jej męża) lub 3.012 zł (zgodnie z jej oświadczeniem). Wnioskodawcy są właścicielami zakupionego na kredyt mieszkania o powierzchni 50 m2, nieruchomości rolnej o powierzchni 2.30ha przeliczeniowego oraz samochodu Toyota Corolla z 2005 roku wartości 22.000 zł. Wskazali, że z tytułu zaciągniętych kredytów spłacają miesięcznie raty w wysokości ok. 2.590 zł, zaś miesięczne koszty utrzymania określili na kwotę 2.000 zł. Skarżący nie udzielili odpowiedzi na wezwanie służące ustaleniu rzeczywistej bieżącej sytuacji finansowej rodziny oraz koniecznych kosztów jej utrzymania. W tym miejscu należy wskazać, iż w sytuacji, w której oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku i dochodach strony okaże się niewystarczające dla oceny jej rzeczywistego stanu majątkowego, i możliwości płatniczych bądź wzbudza wątpliwości jest ona obowiązana złożyć dodatkowe oświadczenia lub dokumenty źródłowe. Skarżący nie wywiązali się z nałożonych na nich obowiązków w żaden sposób nie udokumentowali swojej aktualnej sytuacji materialnej - kwoty bieżących dochodów, wysokości ponoszonych kosztów utrzymania. Nie nadesłali także wyciągów z rachunków bankowych umożliwiających ustalenie wysokości tych kosztów. W tej sytuacji brak jest możliwości zweryfikowania budzących wątpliwości danych wskazanych w formularzach PPF i przeprowadzenia kompleksowej oceny sytuacji majątkowej i możliwości płatniczych skarżących w celu ustalenia czy rzeczywiście obiektywnie odpowiada ona przesłankom uzasadniającym przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Uwzględniając powyższe oraz treść art. 245 § 2 i art. 246 § 1 pkt 1 p.p.s.a. należało uznać, że wnioskodawcy nie wykazali, iż nie są w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania. Należy podkreślić, że opłaty sądowe, do których zalicza się także wpis od skargi, stanowią rodzaj danin publicznych. Zwolnienie od obowiązku ich ponoszenia stanowi odstępstwo od konstytucyjnego obowiązku ich powszechnego i równego uiszczania, wynikającego z art. 84 Konstytucji RP. Dlatego też mogą być stosowane w sytuacjach wyjątkowych, gdy istnieją uzasadnione powody do przerzucenia ciężaru dotyczącego danej osoby na współobywateli. (por.: M. Niezgódka-Medek [w:] B. Dauter, B. Gruszczyński, A. Kabat, M. Niezgódka- Medek: Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Zakamycze 2005, s. 594). Obowiązkiem strony jest partycypacja w kosztach postępowania, nawet jeżeli miałoby to nastąpić z uszczerbkiem utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny i poczynienie oszczędności we własnych wydatkach do granic zabezpieczenia koniecznych kosztów utrzymania. Odnosząc się do wskazywanych przez stronę wydatków, stwierdzić należy w pierwszej kolejności, iż dla oceny zasadności wniosku o przyznanie prawa pomocy nie jest istotna wysokość deklarowanych przez rodzinę wydatków, ale kwota wydatków uznawanych za niezbędne do zaspokojenia podstawowych potrzeb rodziny i zapewnienia jej prawidłowego funkcjonowania. Wnioskodawcy nie wywiązali się z obowiązku udzielenia informacji nałożonych wezwaniem do uzupełnienia wniosku o prawo pomocy, a wobec powyższego niemożliwym jest ustalenie czy deklarowana wysokość kosztów utrzymania tj. 2.000 zł stanowi w całości wydatki niezbędne, których ponoszeniu należy przyznać pierwszeństwo przed wydatkami związanymi z udziałem w postępowaniu przed sądem administracyjnym. O ile bowiem nie ulega wątpliwości, iż za wydatki konieczne uznać należy koszty zakupu mediów, podatki, wydatki na leki to jednak do kategorii tej nie można zaliczyć wydatków na spłatę kredytu. Z zawartych w we wniosku o prawo pomocy oświadczeń skarżących wynika, że co miesiąc ponoszą oni wysokie przekraczające kwotę 2.500 zł wydatki na zaspokojenie swoich zobowiązań prywatnoprawnych z tytułu umów kredytowych. Przyznanie pierwszeństwa zobowiązaniom prywatnoprawnym wnioskodawców prowadziłoby do ich nieuzasadnionego uprzywilejowania i przerzucenia całości kosztów toczonego postępowania na Skarb Państwa czyli współobywateli. Z informacji zawartych we wniosku wynika, że skarżący posiadają stałe comiesięczne dochody, umożliwiające pokrycie wydatków związanych z niniejszym postępowaniem. Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w związku z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi orzeczono jak w sentencji. U.K.