III SA/Łd 428/09

Referendarz Sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi, w Wydziale III - Robert Adamczewski po rozpoznaniu w dniu 21 października 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych postanawia odmówić K. B. przyznania prawa pomocy R.A. III SA/Łd 428/09 Uzasadnienie Pismem z dnia 14 sierpnia 2009 r. K. B. (dalej skarżący) wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] (znak [...]) w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi strona złożyła wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym druku "PPF". Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że jest w trudnej sytuacji materialnej, utrzymuje się jedynie z pracy dorywczej. Wskazał także na fakt opłacania alimentów na troje małoletnich dzieci w łącznej wysokości 730 zł. Podniósł także, że choruje na kręgosłup i osteoporozę, przeszedł stan przedzawałowy. Dalej wyjaśnił, że posiada zadłużenie w alimentach na ok. 2.500 zł. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córkami: P. B. 20 lat), K. B. (17 lat), E. B. (14 lat). Zgodnie ze swoim oświadczeniem jest właścicielem budynku gospodarczo-mieszkalnego o powierzchni 113 m2, mieszkania o powierzchni 65 m2 oraz współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 2,75 ha, której pozostałymi współwłaścicielami są była żona i syn. Zgodnie z oświadczeniem skarżący nie uzyskuje żądnych dochodów, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego nie zawierało informacji niezbędnych do prawidłowej oceny stanu majątkowego, w szczególności wobec informacji o braku stałych dochodów, wezwano skarżącego – na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – do nadesłania w terminie 14 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W szczególności w związku z oświadczeniem skarżącego o uzyskiwaniu dochodów jedynie z "prac dorywczych", zażądano wyjaśnienia z czego się utrzymuje, tj. złożenia informacji o faktycznych źródłach utrzymania i wyszczególnienia tych źródeł; w szczególności poprzez złożenie złożenia odpowiedniego zaświadczenia od pracodawcy(ów) o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia; przekazania poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za 2007 i 2008 rok lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyjaśnienia, świetle podanych informacji o opłacaniu alimentów na rzecz dzieci, czy wskazane we wniosku dzieci pozostają ze skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym oraz przekazania dokumentu potwierdzającego fakt opłacania alimentów na rzecz dzieci we wskazanej wysokości. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący nie przekazał żadnych żądanych dokumentów i wyjaśnił jedynie, iż "w związku z tym, że nie otrzymuje żadnych stałych dochodów, a utrzymuje się z prac dorywczych i pomocy rodziny, nie legitymuje się żadnymi dokumentami potwierdzającymi dochody, ani też zeznaniami podatkowymi za wskazane w wezwaniu lata". Wyjaśnił także, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Odnośnie dzieci, na które opłaca alimenty (zgodnie z oświadczeniem z wniosku o przyznanie prawa pomocy) stwierdził, że pozostają one z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a kwota 730 zł (jaką wskazał we wniosku), stanowi jedynie orientacyjny koszt jaki ponosi na ich utrzymanie. Referendarz sądowy zważył, co następuje: Działając na podstawie art. 258 § 2 pkt 7 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270 ze zm.) należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania prawa pomocy w zakresie całkowitym lub częściowym. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy, prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie zwolnienia od kosztów sądowych, czyli o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy, przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Odnosząc się do wniosku skarżącego o przyznanie prawa pomocy stwierdzić należy, że w stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie brak jest przesłanek uzasadniających przyznanie prawa pomocy we wnioskowanym zakresie, tym samym wniosek skarżącego nie zasługuje na uwzględnienie. Przede wszystkim zauważyć należy, iż stosownie do powołanych przepisów, warunkiem przyznania prawa pomocy jest wykazanie przez stronę, iż występują przesłanki uzasadniające jej udzielenie. W interesie strony skarżącej leży zatem przedstawienie wszelkich okoliczności, które wskazywałyby na fakt pozostawania w trudnej sytuacji materialnej. Ocena zdolności płatniczych nie sprowadza się bowiem tylko do stwierdzenia, że skarżący uzyskuje lub nie uzyskuje dochodów, ale również polega na zbadaniu, czy posiada on majątek oraz czy posiada obiektywnie rozumianą zdolność do zdobycia potrzebnych środków finansowych. Udzielenie stronie prawa pomocy w postępowaniu przed sądem administracyjnym jest formą jej dofinansowania z budżetu państwa i przez to powinno się sprowadzać do wypadków, w których zdobycie przez stronę środków na sfinansowanie udziału w postępowaniu sądowym jest rzeczywiście, obiektywnie niemożliwe (por. m.in. postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 6 października 2004 roku o sygn. akt GZ 71/04). W ocenie referendarza rozpoznającego wniosek, twierdzenia skarżącego, że nie jest w stanie ponieść kosztów postępowania uznać należy za nieprzekonujące, mimo prób wykazania braku jakichkolwiek dochodów i oszczędności. We wniosku o przyznanie prawa pomocy skarżący nie przekazał wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazał także takich informacji w związku z dodatkowym wezwaniem. Przede wszystkim wskazać należy, że skarżący wbrew wyraźnemu żądaniu nie przedstawił żądanych informacji o uzyskiwanych dochodach z "prac dorywczych". Nie wyjaśnił w tym zakresie z jakiego źródła te dochody uzyskuje, jakiej one są wysokości, przy czym jednocześnie wprost we wniosku stwierdził, że dochody takie uzyskuje. Fakt odmowy przekazania żądanych informacji o osiąganych faktycznie dochodach i ograniczenie się jedynie do informacji "o uzyskiwaniu dochodów z prac dorywczych" czyni niewiarygodnym powoływanie się przez skarżącego na okoliczność braku możliwości płatniczych. W tym zakresie, rozpoznający wniosek skarżącego, referendarz pozbawiony został jakichkolwiek informacji o dochodach skarżącego, a tym samym możliwości oceny jego faktycznych możliwości płatniczych w kontekście wysokości koniecznych do poniesienia kosztów w ramach niniejszego postępowania. Skarżący nie przedstawił także, na dodatkowe wezwanie, żądanych informacji dotyczących osiąganych w latach wcześniejszych dochodów w postaci poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych skarżącego za 2007 i 2008 rok lub zaświadczenia z urzędu skarbowego o osiąganych w tym okresie dochodach. Jest to o tyle istotne, iż – jak wskazano wcześniej – sam skarżący nie kwestionuje faktu uzyskiwania dochodów z tytułu "prac dorywczych", nie wyjaśnił przy tym od jak dawna te dochody uzyskuje i w jakiej są one wysokości, a powyższe mogłoby wynikać z stosownych dokumentów z urzędu skarbowego (np. zaświadczenia o uzyskiwanych dochodach), o ile podlegały one opodatkowaniu. Nie mniej jednak, zasadne byłoby przekazanie zaświadczenia z urzędu skarbowego, z którego wynikałoby czy i w jakiej wysokości dochody te skarżący uzyskiwał. Wobec natomiast nie przekazania takiego zaświadczenia, skarżący pozbawił referendarza rozpoznającego wniosek jakichkolwiek informacji w tym zakresie, co również uniemożliwiło całościową ocenę sytuacji majątkowej skarżącego. Nie do przyjęcia jest także teza zaprezentowana przez skarżącego w formularzu wniosku, że nie posiada faktycznie żadnych stałych dochodów. Pokrywanie podstawowych bieżące kosztów wyżywienia, zakupu środków czystości, ubrań itp. potrzeb wymaga posiadania choćby ograniczonych środków majątkowych. Za niewiarygodne uznać należy więc oświadczenie skarżącego, zawarte w formularzu i potwierdzone w odpowiedzi na wezwanie do udzielenia dodatkowych informacji, że skarżący nie uzyskuje obecnie żadnych stałych dochodów, nie posiada żadnego majątku. Wobec konieczności regulowania tych wszystkich zobowiązań oraz faktu opłacania alimentów, niewiarygodne stają się wyjaśnienia, że skarżący utrzymuje się jedynie z dochodów z prac dorywczych. Nie bez znaczenia jest przy tym fakt, iż wobec wskazywanych braków finansowych, skarżący zdecydował się jednak na zatrudnienie do prowadzenia jego sprawy profesjonalnego pełnomocnika. Stwierdzić należy, że odmowa przekazania informacji we wskazanym powyżej zakresie również pozbawiła referendarza rozpoznającego wniosek możliwości oceny prawdziwości przekazywanych informacji i możliwości faktycznej oceny wiarygodności wysokości uzyskiwanych przez skarżącego środków finansowych i źródeł jego otrzymywania. Istotne wątpliwości pozostają także co do faktu opłacania przez skarżącego alimentów na rzecz dzieci wskazanych we wniosku o przyznania prawa pomocy. Z jednej bowiem strony skarżący twierdzi, że dzieci te pozostają z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a z drugiej, że zobligowany on jest do opłacania alimentów na ich utrzymanie. Ponadto, wskazuje, że ponosi wysokie wydatki na alimenty na rzecz dzieci, co wskazuje jako argument na brak dochodów służących pokryciu kosztów postępowania, z drugiej jednak strony twierdzi, że nie uzyskuje żadnych stałych dochodów. Informacje te są ze sobą wzajemnie sprzeczne. W tym też kontekście referendarz zażądał przekazania dodatkowych dokumentów potwierdzających fakt opłacania alimentów we wskazanej przez skarżącego wysokości. Dokumentów tych jednakże skarżący nie dostarczył, nie udokumentował w związku z tym, że faktycznie wskazane alimenty opłaca i nie udokumentował ich wysokości. Również więc w tym zakresie brak jest wiarygodnych informacji potwierdzających ograniczone możliwości płatnicze strony związane z pokrywaniem kosztów alimentów. W świetle powyższych ustaleń, złożone przez skarżącego oświadczenie, o którym mowa w art. 252 § 1 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, nie zawiera dostatecznych danych koniecznych do oceny jego rzeczywistych możliwości płatniczych. Dlatego też uznając złożone przez skarżącego oświadczenie za niewystarczające do przyznania prawa pomocy we wnioskowanym zakresie referendarz uznał, że wniosek nie zasługuje na uwzględnienie. Brak jest pełnej realizacji obowiązków nałożonych zarządzeniem, umożliwiających faktyczną ocenę rzeczywistych możliwości płatniczych skarżącego i ustalenia, czy faktycznie nie jest on w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wskazać bowiem należy, że prawo pomocy jest rozwiązaniem wyjątkowym i może dotyczyć tylko tych osób, które znalazły się w sytuacji uniemożliwiającej poniesienie kosztów sądowych. Jedynie zaś wykazanie spełnienia owej przesłanki czyniłoby zasadnym przyznanie skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie. Tego rodzaju sytuacja nie ma miejsca w niniejszej sprawie. Mając na uwadze powyższe, na podstawie art. 246 § 1 pkt 1 w zw. z art. 258 § 1 i § 2 pkt 7 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. Nr 153, poz. 1270), orzeczono jak w postanowieniu. R.A.