III SA/Łd 428/09

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi, Wydział III W składzie następującym: Przewodniczący Sędzia NSA Janusz Furmanek po rozpoznaniu w dniu 24 listopada 2009 r. na posiedzeniu niejawnym wniosku K. B. o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w sprawie ze skargi K. B. na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...] znak [...] w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych postanawia przyznać K. B. prawo pomocy w zakresie częściowym poprzez zwolnienie od kosztów sądowych. Pismem z dnia 14 sierpnia 2009 r. K. B. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na decyzję Dyrektora Izby Celnej w Ł. z dnia [...], znak [...], w przedmiocie odmowy umorzenia należności celnych. W związku z wezwaniem do uiszczenia wpisu od skargi skarżący złożył wniosek o przyznanie prawa pomocy na urzędowym druku "PPF". Uzasadniając wniosek skarżący podniósł, że jest w trudnej sytuacji materialnej, utrzymuje się jedynie z pracy dorywczej. Wskazał także na fakt opłacania alimentów na troje małoletnich dzieci w łącznej wysokości 730 zł. Podniósł także, że choruje na kręgosłup i osteoporozę, przeszedł stan przedzawałowy. Dalej wyjaśnił, że posiada zadłużenie w alimentach na ok. 2.500 zł. Z przedłożonego oświadczenia o stanie rodzinnym, majątku i dochodach wynikało, że skarżący prowadzi gospodarstwo domowe wspólnie z córkami: P. B. (20 lat), K. B. (17 lat), E. B. (14 lat). Zgodnie ze swoim oświadczeniem jest właścicielem budynku gospodarczo-mieszkalnego o powierzchni 113 m2, mieszkania o powierzchni 65 m2 oraz współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 2,75 ha, której pozostałymi współwłaścicielami są była żona i syn. Zgodnie z oświadczeniem skarżący nie uzyskuje żądnych dochodów, nie posiada żadnych oszczędności ani przedmiotów o wartości przekraczającej 3.000 euro. Mając na uwadze, że zawarte we wniosku o przyznanie prawa pomocy oświadczenie skarżącego nie zawierało informacji niezbędnych do prawidłowej oceny stanu majątkowego, w szczególności wobec informacji o braku stałych dochodów, wezwano skarżącego – na podstawie art. 255 ustawy – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – do nadesłania w terminie 14 dni, pod rygorem odmowy przyznania prawa pomocy, dokumentów i informacji, które umożliwiłyby prawidłową ocenę zdolności płatniczych strony. W szczególności w związku z oświadczeniem skarżącego o uzyskiwaniu dochodów jedynie z "prac dorywczych", zażądano wyjaśnienia z czego się utrzymuje, tj. złożenia informacji o faktycznych źródłach utrzymania i wyszczególnienia tych źródeł; w szczególności poprzez złożenie złożenia odpowiedniego zaświadczenia od pracodawcy(ów) o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia; przekazania poświadczonych za zgodność z oryginałem odpisów zeznań podatkowych za 2007 i 2008 rok lub stosownego zaświadczenia z urzędu skarbowego o wysokości osiąganych w tych latach dochodów (w sposób umożliwiający ustalenie wysokości przychodów i kosztów uzyskania przychodów); złożenia zaświadczenia z banku(ów) o posiadanych rachunkach bankowych, kontach i lokatach bankowych oraz wyciągów z tych kont (rachunków) z okresu ostatnich sześciu miesięcy; wyjaśnienia, świetle podanych informacji o opłacaniu alimentów na rzecz dzieci, czy wskazane we wniosku dzieci pozostają ze skarżący we wspólnym gospodarstwie domowym oraz przekazania dokumentu potwierdzającego fakt opłacania alimentów na rzecz dzieci we wskazanej wysokości. W odpowiedzi na przedmiotowe wezwanie skarżący nie przekazał żądanych dokumentów. Wyjaśnił jedynie, iż "w związku z tym, że nie otrzymuje żadnych stałych dochodów, a utrzymuje się z prac dorywczych i pomocy rodziny, nie legitymuje się żadnymi dokumentami potwierdzającymi dochody, ani też zeznaniami podatkowymi za wskazane w wezwaniu lata". Wyjaśnił także, że nie posiada żadnych rachunków bankowych. Odnośnie dzieci, na które opłaca alimenty (zgodnie z oświadczeniem z wniosku o przyznanie prawa pomocy) stwierdził, że pozostają one z nim we wspólnym gospodarstwie domowym, a kwota 730 zł (jaką wskazał we wniosku), stanowi jedynie orientacyjny koszt jaki ponosi na ich utrzymanie. Postanowieniem z dnia 21 października 2009 r. Referendarz sądowy w Wojewódzkim Sądzie Administracyjnym w Łodzi odmówił przyznania skarżącemu prawa pomocy we wnioskowanym zakresie uznając, że skarżący nie przekazał wszystkich niezbędnych do prawidłowej oceny jego stanu majątkowego informacji. Nie przekazał także takich informacji w związku z dodatkowym wezwaniem. Od powyższego orzeczenia skarżący pismem z dnia 6 listopada 2009 roku wniósł sprzeciw zarzucając mu naruszenie przepisów postępowania – art. 246 § 1 pkt 1, art. 255 w zw. z art. 252 oraz art. 141 § 4 w zw. z art. 166 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. nr 153, poz. 1270) przez uznanie, że skarżący jest w stanie ponieść koszty postępowania oraz uznanie, że informacje zawarte w oświadczeniu złożonym przez skarżącego w odpowiedzi na wezwanie Sądu są niewystarczające do oceny jego stanu majątkowego. W ocenie skarżącego jest faktem powszechnie znanym, iż pracownicy sezonowi za wykonaną pracę otrzymują wynagrodzenie gotówką, a ich pracodawcy nie prowadzą szczegółowej dokumentacji pracowniczej. Skarżący ponownie wniósł o przyznanie prawa pomocy w postaci zwolnienia od kosztów sądowych w całości. Ponownie wskazał, że nie ma stałych dochodów i utrzymuje się jedynie z prac dorywczych i sezonowych. Praca ta polega na usuwaniu odchodów zwierząt gospodarstwa domowego a od wiosny do jesieni są to prace sezonowe w ogrodnictwie. W tygodniu jest w stanie zarobić 400 zł miesięcznie a jego wynagrodzenie uzależnione jest od długości wykonywanej pracy, średnio jest to 5 zł za godzinę. Poinformował jednocześnie, że płaci alimenty na troje małoletnich dzieci, ponosi również koszty ich edukacji – w miesiącu lipcu była to kwota 600 zł. ubrania kupuje w sklepach z używaną odzieżą, nie używa prądu. Nie składa również zeznań podatkowych, gdyż nie osiąga oficjalnych dochodów. W miejscach gdzie pracuje nie podpisuje żadnych umów o pracę, zlecenie czy dzieło. Pieniądze otrzymuje od ręki i w całości przeznacza na utrzymanie swoje i dzieci. Nie jest w stanie w żaden inny sposób udokumentować, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych. Do sprzeciwu skarżący załączył odpis zażalenia oraz dowody wpłat i pokwitowania odbioru alimentów. Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje: Zgodnie z treścią art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm. – dalej p.p.s.a.) w razie wniesienia sprzeciwu, który nie został odrzucony, zarządzenie lub postanowienie, przeciwko któremu został on wniesiony, traci moc a sprawa będąca przedmiotem sprzeciwu podlega rozpoznaniu przez Sąd na posiedzeniu niejawnym. W związku z powyższym należy rozważyć, czy w świetle podanych okoliczności skarżący spełnia przesłanki do przyznania mu prawa pomocy. Stosownie do postanowień art. 243 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy może być przyznane stronie na jej wniosek złożony przed wszczęciem postępowania lub w toku postępowania. Prawo pomocy obejmuje zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego (art. 244 § 1 cyt. ustawy). W myśl art. 245 § 1 powołanej ustawy prawo pomocy może być przyznane w zakresie całkowitym lub częściowym. W niniejszej sprawie skarżący wystąpił o przyznanie prawa pomocy w zakresie częściowym, poprzez zwolnienie od kosztów sądowych w całości. Zgodnie z art. 245 § 3 ustawy Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi prawo pomocy w zakresie częściowym obejmuje zwolnienie tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Stosownie do treści art. 246 § 1 pkt 2 powołanej ustawy przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej w zakresie częściowym następuje, gdy wykaże ona, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wykazanie powyższych okoliczności powinno nastąpić poprzez złożenie stosownego oświadczenia obejmującego dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach. Od Sądu zależy uznanie oświadczenia za wystarczające dla przyznania prawa pomocy. W stanie faktycznym istniejącym w rozpatrywanej sprawie należy uznać, że skarżący nie ma dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny, co stanowi przesłankę niezbędną do przyznania prawa pomocy w zakresie częściowym (art. 246 § 1 pkt 2 p.p.s.a.). Przede wszystkim należy wziąć pod uwagę fakt, że skarżący nie posiada stałych dochodów i utrzymuje się jedynie z prac dorywczych i sezonowych. Praca ta polega na usuwaniu odchodów zwierząt gospodarstwa domowego a od wiosny do jesieni są to prace sezonowe w ogrodnictwie. W tygodniu jest w stanie zarobić 400 zł miesięcznie a jego wynagrodzenie uzależnione jest od długości wykonywanej pracy, średnio jest to 5 zł za godzinę. Poinformował jednocześnie, że płaci alimenty na troje małoletnich dzieci, ponosi również koszty ich edukacji – w miesiącu lipcu była to kwota 600 zł. ubrania kupuje w sklepach z używaną odzieżą, nie używa prądu. Nie składa również zeznań podatkowych, gdyż nie osiąga oficjalnych dochodów. W miejscach gdzie pracuje nie podpisuje żadnych umów o pracę, zlecenie czy dzieło. Pieniądze otrzymuje od ręki i w całości przeznacza na utrzymanie swoje i dzieci. Nie jest w stanie w żaden inny sposób udokumentować, że nie stać go na poniesienie kosztów sądowych. We wniosku skarżący wskazał również na kłopoty ze zdrowiem oraz zadłużenie w alimentach w wysokości 2.500 zł. W ocenie Sądu wskazane powyżej okoliczności dają podstawę do stwierdzenia, że skarżący nie ma dostatecznych środków na pokrycie kosztów sądowych i nie jest w stanie w żaden inny sposób udokumentować swojej ciężkiej sytuacji materialnej. Wobec podanych przez skarżącego informacji należało zatem uznać, że nie ma on dostatecznych środków na poniesienie pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny. Wobec powyższego, na podstawie art. 246 § 1 pkt 2 w związku z art. 245 § 3 i art. 260 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. 2002 r. Nr 153, poz. 1270 ze zm.), postanowiono jak w sentencji. A. B.