III SA/Łd 430/19

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Łodzi – Wydział III w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Krzysztof Szczygielski po rozpoznaniu w dniu 10 lipca 2019 r. na posiedzeniu niejawnym sprawy z wniosku J. K. o unieważnienie wyborów sołtysa oraz rady sołeckiej Sołectwa [...] postanawia : odrzucić skargę. W dniu 15 kwietnia 2019 r. J. K. wniósł do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi skargę na Wójta Gminy [...] w związku z przeprowadzonymi w dniu 13 lutego 2019 r. wyborami sołtysa i rady sołeckiej Sołectwa [...]. Wskazując na liczne uchybienia wniósł o unieważnienie wyniku w/w wyborów oraz o zobowiązanie Wójta Gminy [...] do zwołania nowego zebrania wiejskiego Sołectwa [...] i przeprowadzenie ponownych wyborów z zachowaniem najlepszych wzorców demokratycznego państwa prawa. W odpowiedzi na skargę Wójt Gminy [...] wnosił o jej odrzucenie, ewentualnie o oddalenie skargi jako niezasadnej. Pismem procesowym z dnia 3 czerwca 2019 r., stanowiącym odpowiedź na wezwanie sądu do sprecyzowania wniesionej skargi, J. K. oświadczył, że skarga dotyczy wniosku o unieważnienie wyborów oraz bezczynności Wójta Gminy [...]. Mając powyższe na uwadze zarządzeniem z dnia 18 czerwca 2019 r. zarządzono wyłączenie skargi J. K. na bezczynność Wójta Gminy [...] celem nadania jej biegu. Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt III SAB/Łd 20/19. Wojewódzki Sąd Administracyjny zaważył, co następuje: Skarga podlega odrzuceniu, albowiem jest niedopuszczalna. Zakres właściwości rzeczowej Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wyznaczają przepisy ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r., poz. 1302 ze zm.) – dalej: p.p.s.a. Zgodnie z art. 3 § 2 p.p.s.a. kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na: 1) decyzje administracyjne; 2) postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty; 3) postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie, z wyłączeniem postanowień, przedmiotem których jest stanowisko wierzyciela w sprawie zgłoszonego zarzutu; 4) inne niż określone w pkt 1-3 akty lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczące uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa, z wyłączeniem aktów lub czynności podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2016 r. poz. 23, 868, 996, 1579 i 2138 oraz z 2017 r. poz. 935), postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2017 r. poz. 201, 648, 768 i 935), postępowań, o których mowa w dziale V w rozdziale 1 ustawy z dnia 16 listopada 2016 r. o Krajowej Administracji Skarbowej (Dz. U. poz. 1947, z późn. zm.), oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw; 4a) pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach, opinie zabezpieczające i odmowy wydania opinii zabezpieczających; 5) akty prawa miejscowego organów jednostek samorządu terytorialnego i terenowych organów administracji rządowej; 6) akty organów jednostek samorządu terytorialnego i ich związków, inne niż określone w pkt 5, podejmowane w sprawach z zakresu administracji publicznej; 7) akty nadzoru nad działalnością organów jednostek samorządu terytorialnego; 8) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadkach określonych w pkt 1-4 lub przewlekłe prowadzenie postępowania w przypadku określonym w pkt 4a; 9) bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawach dotyczących innych niż określone w pkt 1-3 aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dotyczących uprawnień lub obowiązków wynikających z przepisów prawa podjętych w ramach postępowania administracyjnego określonego w ustawie z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego oraz postępowań określonych w działach IV, V i VI ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa oraz postępowań, do których mają zastosowanie przepisy powołanych ustaw. Sądy administracyjne orzekają także w sprawach sprzeciwów od decyzji wydanych na podstawie art. 138 § 2 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (art. 3 § 2a p.p.s.a.). Ponadto w myśl art. 3 § 3 p.p.s.a. sądy administracyjne orzekają także w sprawach, w których przepisy ustaw szczególnych przewidują sądową kontrolę, i stosują środki określone w tych przepisach. Podkreślenia również wymaga, iż przed przystąpieniem do merytorycznego rozpoznania wniesionej skargi sąd administracyjny jest zobowiązany, w pierwszej kolejności, dokonać oceny jej dopuszczalność. Jednym zaś z warunków dopuszczalności skargi jest pozostawanie sprawy, której ona dotyczy w kognicji sądu administracyjnego, gdyż stosownie do treści art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd odrzuca skargę jeżeli sprawa nie należy do właściwości sądu administracyjnego. W niniejszej sprawie, jak już wcześniej wskazano wniesiona przez J.K. skarga stanowi de facto wniosek o unieważnienie wyborów sołtysa i rady sołeckiej Sołectwa [...]. Na wstępie niniejszych rozważań wskazać należy, iż stosownie do treści art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (tekst jedn.: Dz.U. z 2018 r. poz. 994 ze zm.)- dalej: u.s.g., gmina może tworzyć jednostki pomocnicze: sołectwa oraz dzielnice, osiedla i inne. Jednostką pomocniczą może być również położone na terenie gminy miasto. Jednostkę pomocniczą tworzy rada gminy, w drodze uchwały, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami lub z ich inicjatywy (art. 5 ust. 2 u.s.g.). Zasady tworzenia, łączenia, podziału oraz znoszenia jednostki pomocniczej określa statut gminy (art. 5 ust. 3 u.s.g.). W myśl art. 18 ust. 2 pkt 7 u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy między innymi ustalanie zakresu działania jednostek pomocniczych, zasad przekazywania im składników mienia do korzystania oraz zasad przekazywania środków budżetowych na realizację zadań przez te jednostki. Ponadto stosownie do treści art. 18a ust. 1 u.s.g. rada gminy kontroluje działalność wójta, gminnych jednostek organizacyjnych oraz jednostek pomocniczych gminy; w tym celu powołuje komisję rewizyjną. Rada gminy rozpatruje również skargi na działania wójta i gminnych jednostek organizacyjnych; wnioski oraz petycje składane przez obywateli; powołując w tym celu komisję skarg, wniosków i petycji, co wynika z treści art. 18b ust. 1 u.s.g. Wskazać należy również, że zgodnie z art. 35 ust. 1 u.s.g. organizację i zakres działania jednostki pomocniczej określa rada gminy odrębnym statutem, po przeprowadzeniu konsultacji z mieszkańcami. Statut jednostki pomocniczej określa w szczególności zasady i tryb wyborów organów (art. 35 ust. 3 pkt 2 u.s.g. oraz zakres i formy kontroli oraz nadzoru organów gminy nad działalnością organów jednostki pomocniczej (art. 35 ust. 3 pkt 5 u.s.g.). W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotowy wniosek, treść powyżej powołanych przepisów pozwala na stwierdzenie, że kontrola prawidłowości przebiegu i wyników wyborów do organów sołectwa pozostaje w kompetencji rady gminy, a uprawnienie to, może wynikać wprost ze statutu danej jednostki pomocniczej uchwalonego przez gminę, bądź też, w przypadku braku stosownych regulacji w statucie jednostki pomocniczej, z ogólnej normy kompetencyjnej sformułowanej w art. 18a ust. 1 u.s.g. Tym samym wszelkie zarzuty dotyczące sposobu i prawidłowości przeprowadzenia wyborów do organów jednostki pomocniczej gminy (w tym sołtysa i rady sołeckiej, o których mowa w art. 36 ust. 1 u.s.g.) winny być kierowane do właściwej rady gminy, jako organu władnego podjąć stosowne kroki, celem weryfikacji przeprowadzonych wyborów, której wynik winien zostać przedstawiony w podjętej przez radę gminy uchwale. Dopiero taka uchwała może stanowić przedmiot skargi do sądu administracyjnego, wniesionej na podstawie art. 101 ust. 1 u.s.g. Reasumując Sąd stwierdza, iż na gruncie niniejszej sprawy J. K. wnioskiem z dnia 15 kwietnia 2019 r. zainicjował sprawę, która nie należy do właściwości rzeczowej sądu administracyjnego, co skutkuje koniecznością odrzucenia wniosku na podstawie art. 64 §3 w zw. z art. 58 § 1 pkt 1 p.p.s.a. e.o.